Δωρεάν εξετάσεις για καρκίνο του δέρματος από 4 έως 8 Μαΐου σε όλη τη χώρα

Το 90% των με­λα­νω­μά­των, αν δια­γνω­στούν έγκαι­ρα, μπο­ρούν να θε­ρα­πευ­τούν. Στο πλαί­σιο της ενη­μέ­ρω­σης του κοι­νού, η Ευ­ρω­παϊ­κή Ακα­δη­μία Δερ­μα­το­λο­γί­ας και Αφρο­δι­σιο­λο­γί­ας (EADV), ορ­γα­νώ­νει την «Ευ­ρω­παϊ­κή Ημέρα Με­λα­νώ­μα­τος».

Στην Ελ­λά­δα, με πρω­το­βου­λία της Ελ­λη­νι­κής Δερ­μα­το­λο­γι­κής και Αφρο­δι­σιο­λο­γι­κής Εται­ρεί­ας (ΕΔΑΕ), η συ­γκε­κρι­μέ­νη ημέρα απο­τε­λεί την αφε­τη­ρία για μία ολό­κλη­ρη εβδο­μά­δα αφιε­ρω­μέ­νη στην πρό­λη­ψη, την «Ελ­λη­νι­κή Εβδο­μά­δα κατά του Καρ­κί­νου του Δέρ­μα­τος», η οποία πραγ­μα­το­ποιεί­ται από σή­με­ρα Δευ­τέ­ρα 4 έως Πα­ρα­σκευή 8 Μαΐου.

Κατά τη διάρ­κεια αυτής της εβδο­μά­δας, δερ­μα­το­λό­γοι της ΕΔΑΕ σε όλη τη χώρα δέ­χο­νται στα ια­τρεία τους και σε νο­σο­κο­μεια­κά ιδρύ­μα­τα το κοινό και εξε­τά­ζουν δω­ρε­άν για πι­θα­νό με­λά­νω­μα ή άλλη μορφή καρ­κί­νου του δέρ­μα­τος.

Δια­χρο­νι­κή αύ­ξη­ση του με­λα­νώ­μα­τος

Σύμ­φω­να με τον δερ­μα­το­λό­γο – αφρο­δι­σιο­λό­γο κ. Γιώρ­γο Επι­τρο­πά­κη, λόγω των πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κών με­τα­βο­λών και των αλ­λα­γών στον τρόπο ζωής, τα κρού­σμα­τα με­λα­νώ­μα­τος έχουν αυ­ξη­θεί τα τε­λευ­ταία 50 χρό­νια στις χώρες της Ευ­ρώ­πης. Ο καρ­κί­νος του δέρ­μα­τος απο­τε­λεί πλέον ένα από τα δέκα είδη καρ­κί­νων που εμ­φα­νί­ζο­νται συ­χνό­τε­ρα στους ευ­ρω­παϊ­κούς πλη­θυ­σμούς. Πε­ρί­που 130.000 με­λα­νώ­μα­τα εμ­φα­νί­ζο­νται πα­γκο­σμί­ως και 37.000 άν­θρω­ποι χά­νουν τη ζωή τους από με­λά­νω­μα κάθε χρόνο.

Στοι­χεία του Πα­γκό­σμιου Ορ­γα­νι­σμού Υγεί­ας δεί­χνουν ότι η συ­χνό­τη­τα εμ­φά­νι­σης των δερ­μα­τι­κών καρ­κί­νων δεν στα­μα­τά να αυ­ξά­νε­ται. Κάθε χρόνο κα­τα­γρά­φο­νται πε­ρισ­σό­τε­ροι από δύο εκα­τομ­μύ­ρια δερ­μα­τι­κοί καρ­κί­νοι. Από τις πε­ρι­πτώ­σεις αυτές οι 130.000 αφο­ρούν στο με­λά­νω­μα.

Το ένα τρίτο των δια­γνω­σμέ­νων καρ­κί­νων στον κόσμο αφορά σε δερ­μα­τι­κούς καρ­κί­νους. Ο αριθ­μός των θα­νά­των κάθε χρόνο που οφεί­λο­νται σε καρ­κί­νο του δέρ­μα­τος φτά­νει τους 66.000.

Η αύ­ξη­ση των κρου­σμά­των σχε­τί­ζε­ται με την αλ­λα­γή στη συ­μπε­ρι­φο­ρά των ατό­μων απέ­να­ντι στον ήλιο, δη­λα­δή τις δια­κο­πές σε ηλιό­λου­στες χώρες, ηλιο­θε­ρα­πεία, μαγιό και μπι­κί­νι και μαύ­ρι­σμα. Δη­λα­δή σχε­τί­ζε­ται με όλες τις συ­νή­θειες που προ­στέ­θη­καν στη ζωή μας κατά τη διάρ­κεια του 20ου αιώνα.

Το με­λά­νω­μα εμ­φα­νί­ζε­ται συ­χνό­τε­ρα στις γυ­ναί­κες, αφού σύμ­φω­να με με­λέ­τες στην Ευ­ρώ­πη προ­σβάλ­λο­νται από την ασθέ­νεια 12 γυ­ναί­κες και 6 άν­δρες, ανά 100.000 κα­τοί­κους. Οι πε­ριο­χές που εμ­φα­νί­ζε­ται κατ’ εξο­χήν το με­λά­νω­μα στις γυ­ναί­κες είναι τα πόδια, ενώ στους άν­δρες ο θώ­ρα­κας. Ωστό­σο, οι άν­δρες συ­νή­θως συμ­βου­λεύ­ο­νται το δερ­μα­το­λό­γο τους όταν το με­λά­νω­μα είναι σε προ­χω­ρη­μέ­νο στά­διο, γι’ αυτό και το πο­σο­στό επι­βί­ω­σης είναι μι­κρό­τε­ρο στους άν­δρες από ότι στις γυ­ναί­κες. Σε σύ­γκρι­ση με άλλες μορ­φές καρ­κί­νου, το με­λά­νω­μα εμ­φα­νί­ζε­ται πε­ρισ­σό­τε­ρο σε νεαρά άτομα και άτομα μέσης ηλι­κί­ας.

Σε ότι αφορά στη χώρα μας, η πι­θα­νό­τη­τα να ανα­πτύ­ξει ο μέσος Έλ­λη­νας με­λά­νω­μα κατά τη διάρ­κεια της ζωής του είναι αρ­κε­τά υψηλή. Σύμ­φω­να με τα στοι­χεία που προ­έ­κυ­ψαν από την περ­σι­νή εκ­στρα­τεία, κατά την οποία εξε­τά­στη­καν 6.596 άτομα, το 1,84% είχε βλά­βες υπό­πτες για με­λά­νω­μα, το 8,8% βλά­βες ύπο­πτες για κα­κο­ή­θεια, το 5,7% είχε ακτι­νι­κή κε­ρά­τω­ση (βλάβη της επι­φά­νειας του δέρ­μα­τος, που μπο­ρεί να φαί­νε­ται αδρή σαν υα­λό­χαρ­το) και το 11,4% πε­ρισ­σό­τε­ρους από 50 σπί­λους.

Ισχυ­ρούς πα­ρά­γο­ντες κιν­δύ­νου για την ανά­πτυ­ξη με­λα­νώ­μα­τος απο­τε­λούν τα ηλια­κά εγκαύ­μα­τα κατά την παι­δι­κή ή εφη­βι­κή ηλι­κία (από μηνών έως 20 ετών), το οι­κο­γε­νεια­κό ιστο­ρι­κό και το χρώμα του δέρ­μα­τος (ανοι­χτό χρώμα). Επί­σης, σε με­λά­νω­μα μπο­ρεί να εξε­λι­χθούν ελιές (σε πο­σο­στό 20-30%) οι οποί­ες αλ­λά­ζουν χρώμα, μορφή ή αι­μορ­ρα­γούν.

Οι ει­δι­κοί επι­στή­μο­νες συ­νι­στούν σε όλους να κά­νουν κάθε έξι μήνες αυτο-εξέ­τα­ση. Εάν πα­ρα­τη­ρή­σουν στο δέρμα τους «ξένα» ή «πε­ρί­ερ­γα» ση­μά­δια και αλ­λα­γή χρώ­μα­τος ή σχή­μα­τος κά­ποιας ελιάς πρέ­πει να απευ­θυν­θούν αμέ­σως στο δερ­μα­το­λό­γο.

Τι είναι το με­λά­νω­μα

Όπως επι­ση­μαί­νει ο κ. Επι­τρο­πά­κης, οι πε­ρισ­σό­τε­ροι καρ­κί­νοι του δέρ­μα­τος (βα­σι­κο­κυτ­τα­ρι­κοί, ακαν­θο­κυτ­τα­ρι­κοί) δε θε­ω­ρού­νται γε­νι­κά πολύ επι­κίν­δυ­νοι διότι θε­ρα­πεύ­ο­νται εύ­κο­λα χει­ρουρ­γι­κά ή με διά­φο­ρα φάρ­μα­κα που εφαρ­μό­ζο­νται το­πι­κά στο δέρμα. Εξαί­ρε­ση απο­τε­λεί ο κα­κο­ή­θης σπί­λος που ονο­μά­ζε­ται με­λά­νω­μα (δη­λα­δή με­λα­νός όγκος). Το με­λά­νω­μα προ­έρ­χε­ται από τα με­λα­νι­νο­κύτ­τα­ρα του δέρ­μα­τος. Τα με­λα­νι­νο­κύτ­τα­ρα βρί­σκο­νται στο κα­τώ­τε­ρο στρώ­μα της επι­δερ­μί­δας και πα­ρά­γουν με­λα­νί­νη, τη χρω­στι­κή που προσ­δί­δει το φυ­σι­κό χρώμα του δέρ­μα­τος. Η έκ­θε­ση στον ήλιο οδη­γεί σε αύ­ξη­ση της πα­ρα­γό­με­νης με­λα­νί­νης με απο­τέ­λε­σμα το μαύ­ρι­σμα του δέρ­μα­τος.

Το με­λά­νω­μα απο­τε­λεί όχι μόνο τον πλέον κα­κο­ή­θη δερ­μα­τι­κό όγκο, αλλά και έναν από τους πλέον κα­κο­ή­θεις καρ­κί­νους γε­νι­κώς. Μπο­ρεί να δια­σπα­ρεί σχε­δόν σε κάθε όρ­γα­νο ή ιστό του σώ­μα­τος και να οδη­γή­σει στο θά­να­το μέσα σε ένα χρόνο μετά την υπο­τρο­πή του σε απο­μα­κρυ­σμέ­να ση­μεία. Το με­λά­νω­μα με­θί­στα­νται συ­χνό­τε­ρα στον εγκέ­φα­λο και στο νω­τιαίο σω­λή­να. Πρό­κει­ται για σχε­τι­κά συχνό καρ­κί­νο, η επί­πτω­ση του οποί­ου αυ­ξά­νει συ­νε­χώς κάθε χρόνο. Όταν πρω­το­εμ­φα­νι­στεί το με­λά­νω­μα ως κα­κο­ή­θης σπί­λος στο δέρμα ή στον οφθαλ­μό – και με­ρι­κές φορές στα ούλα, στον κόλπο ή στον πρω­κτό- υπάρ­χουν αρ­κε­τές πι­θα­νό­τη­τας να είναι ιά­σι­μο με πε­ριο­ρι­σμέ­νης έκτα­σης χει­ρουρ­γι­κή επέμ­βα­ση.

Έχει λοι­πόν τε­ρά­στια ση­μα­σία η ανα­γνώ­ρι­ση των πρώ­ι­μων ση­μεί­ων του με­λα­νώ­μα­τος τα οποία πρέ­πει αμέ­σως να απο­σπούν την ια­τρι­κή προ­σο­χή. Την αντι­με­τώ­πι­σή τους την ανα­λαμ­βά­νει κά­ποιος ει­δι­κός δερ­μα­το­λό­γος, χει­ρουρ­γός ή ογκο­λό­γος. Εάν το με­λά­νω­μα διεισ­δύ­σει βαθιά στο δέρμα και φτά­σει στα λεμ­φαγ­γεία και τα αι­μο­φό­ρα αγ­γεία που βρί­σκο­νται στη δεύ­τε­ρη στι­βά­δα του δέρ­μα­τος (χόριο), συ­νή­θως είναι αδύ­να­το να ιαθεί, αν και με τη χει­ρουρ­γι­κή μπο­ρεί να επι­τευ­χθεί με­γά­λο διά­στη­μα ελεύ­θε­ρο νόσου.

Αι­τιο­λο­γία

Η δια­κε­κομ­μέ­νη έκ­θε­ση σε έντο­νη ηλια­κή ακτι­νο­βο­λία που προ­κα­λεί μάλ­λον εγκαύ­μα­τα παρά μαύ­ρι­σμα σχε­τί­ζε­ται συ­χνό­τε­ρα με με­λά­νω­μα, ενώ η χρό­νια έκ­θε­ση στον ήλιο σχε­τί­ζε­ται με κα­λοη­θέ­στε­ρους καρ­κί­νους του δέρ­μα­τος. Επί­σης η κλη­ρο­νο­μι­κό­τη­τα είναι αι­τιο­λο­γι­κός και εκλυ­τι­κός πα­ρά­γο­ντας, όπως συμ­βαί­νει στο σύν­δρο­μο δυ­σπλα­στι­κού σπί­λου, σε άτομα με τύπο δέρ­μα­τος Ι και ΙΙ που πα­ρου­σιά­ζουν αυ­ξη­μέ­νη δυ­να­τό­τη­τα ανά­πτυ­ξης ηλια­κού εγκαύ­μα­τος. Επι­πλέ­ον, το κα­κό­η­θες με­λά­νω­μα μπο­ρεί να προ­έρ­χε­ται από εξαλ­λα­γή κα­κο­ή­θους φακής, συγ­γε­νών σπί­λων, με­λα­νο­κυτ­τα­ρι­κών σπί­λων. Προ­δια­θε­σι­κούς πα­ρά­γο­ντες μπο­ρεί να απο­τε­λέ­σουν ο χρό­νιος ερε­θι­σμός σπί­λων και η ανο­σο­κα­τα­στο­λή.

Υψη­λό­τε­ρη επί­πτω­ση της νόσου πα­ρα­τη­ρεί­ται στους λευ­κούς που ζουν σε τρο­πι­κά ή υπο­τρο­πι­κά κλί­μα­τα. Προ­φα­νώς η έκ­θε­ση στις υπε­ριώ­δεις ακτί­νες και ιδίως σε όσες προ­κα­λούν εγκαύ­μα­τα ενο­χο­ποιεί­ται ισχυ­ρά ως πι­θα­νή αιτία. Η νόσος έχει πολύ μι­κρό­τε­ρη επί­πτω­ση στους μαύ­ρους, τους πολύ με­λα­χρι­νούς και τους Ασιά­τες των ίδιων πε­ριο­χών.

Το με­λά­νω­μα είναι συ­χνό­τε­ρο στις ηλι­κί­ες ανά­με­σα στα 20 και στα 60 έτη και σπά­νια εμ­φα­νί­ζε­ται πριν από την εφη­βεία. Εντού­τοις ο αριθ­μός των νέων με πρω­το­πα­θή με­λα­νώ­μα­τα αυ­ξά­νε­ται. Το οζώ­δες κα­κό­η­θες με­λά­νω­μα πα­ρα­τη­ρεί­ται με­τα­ξύ 20-40 ετών και το επι­φα­νεια­κά επε­κτει­νό­με­νο, που είναι και το συ­χνό­τε­ρο, με­τα­ξύ 40-60 ετών. Πολ­λοί από τους ασθε­νείς ανα­φέ­ρουν ιστο­ρι­κό εγκαυ­μά­των λόγω έκ­θε­σης στην ηλια­κή ακτι­νο­βο­λία κατά την παι­δι­κή ηλι­κία.

Από τους λευ­κούς, υψη­λό­τε­ρο κίν­δυ­νο αντι­με­τω­πί­ζουν τα άτομα με κόκ­κι­να μαλ­λιά και ανοι­χτό­χρω­μη επι­δερ­μί­δα και ακο­λου­θούν τα ξανθά άτομα με γα­λα­νά μάτια και η ύπαρ­ξη εφη­λί­δων (φα­κί­δων). Συ­χνές εντο­πί­σεις: κε­φα­λή, λαι­μός, κορ­μός (άν­δρες), βρα­χί­ο­νας, κνήμη (γυ­ναί­κες). Πρω­το­πα­θή με­λα­νώ­μα­τα μπο­ρεί να πα­ρου­σια­στούν ακόμα και σε «με­λα­χρι­νά» άτομα (σκου­ρό­χρω­μης επι­δερ­μί­δας) στα πέλ­μα­τα και στις πα­λά­μες, κάτω από το δέρμα και στους βλεν­νο­γό­νους του σώ­μα­τος, του ορθού και του πρω­κτού.

Οι λευ­κοί με πολ­λούς με­λαγ­χρω­μα­τι­κούς σπί­λους δια­τρέ­χουν αυ­ξη­μέ­νο κίν­δυ­νο.

Άτομα με ατο­μι­κό και οι­κο­γε­νεια­κό ιστο­ρι­κό ηλια­κών εγκαυ­μά­των, συν­δρό­μου οι­κο­γε­νών δυ­σπλα­στι­κών σπί­λων ή με­λα­νώ­μα­τος πα­ρου­σιά­ζουν αυ­ξη­μέ­νη τάση να ανα­πτύ­ξουν με­λά­νω­μα.

Το 30% των με­λα­νω­μά­των ανα­πτύσ­σε­ται σε προ­ϋ­πάρ­χο­ντες σπί­λους ενώ το υπό­λοι­πο 70% εξαρ­χής στο δέρμα. Δεν υπάρ­χει απο­τε­λε­σμα­τι­κή μέ­θο­δος πλη­θυ­σμια­κού ελέγ­χου. Επει­δή όμως το με­λά­νω­μα ανα­πτύσ­σε­ται στο δέρμα ή στον οφθαλ­μό, γί­νε­ται εύ­κο­λα αντι­λη­πτό από οποιον­δή­πο­τε το ανα­ζη­τή­σει.

Ποιοι πρέ­πει να προ­σέ­χουν ιδιαί­τε­ρα:

– Άτομα με κόκ­κι­να ή πυ­ρό­ξαν­θα μαλ­λιά και ανοι­χτό­χρω­μα μάτια. Επί­σης ξανθά, με πα­νά­δες ή φα­κί­δες στο πρό­σω­πο που δεν παίρ­νουν εύ­κο­λα με­λα­χροι­νό χρώμα, καί­γο­νται εύ­κο­λα και δεν μαυ­ρί­ζουν.

– Άτομα με με­γά­λο αριθ­μό φαι­νο­με­νι­κά φυ­σιο­λο­γι­κών με­λα­χρω­μα­τι­κών σπί­λων, πάνω από 100 σε νεαρά άτομα ή 50 σε με­γα­λύ­τε­ρη ηλι­κία.

– Άτομα με δυ­σπλα­στι­κούς σπί­λους (με­γά­λους, ακα­νό­νι­στους και με πο­λυ­χρω­μία). Πα­ρου­σία δυ­σπλα­στι­κών σπί­λων σε πε­ριο­χές του σώ­μα­τος που συ­νή­θως κα­λύ­πτο­νται από εν­δυ­μα­σία και εκτί­θε­νται στην υπε­ριώ­δη ακτι­νο­βο­λία ασυ­νε­χώς τις κα­λο­και­ρι­νές δια­κο­πές.

– Άτομα με οι­κο­γε­νεια­κό ιστο­ρι­κό με­λα­νώ­μα­τος.

– Ατο­μι­κό ανα­μνη­στι­κό σο­βα­ρών ηλιο­καυ­μά­των ιδιαί­τε­ρα στην παι­δι­κή ηλι­κία.

Το ΒΗΜΑ