Απειλή σε κοινή θέα το κουφάρι των ιστορικών αλευρόμυλων στην Ακαντιά

• Το κτή­ριο κα­ταρ­ρέ­ει χρόνο με τον χρόνο, στην καρ­διά ενός θα­λάσ­σιου με­τώ­που που αλ­λά­ζει ρα­γδαία

Σο­βα­ρή απει­λή για διερ­χό­με­νους οδη­γούς και πε­ζούς εξα­κο­λου­θεί να απο­τε­λεί το ιστο­ρι­κό κτή­ριο των πα­λαιών αλευ­ρό­μυ­λων S.A.M.I.C.A. στην ευ­ρύ­τε­ρη πε­ριο­χή της Ακα­ντιάς – Κόβα. Δε­κα­ο­κτώ χρό­νια μετά τη με­γά­λη πυρ­κα­γιά της 25ης Μαρ­τί­ου 2008, το άλ­λο­τε εμ­βλη­μα­τι­κό βιο­μη­χα­νι­κό συ­γκρό­τη­μα κα­ταρ­ρέ­ει χρόνο με τον χρόνο, πα­ρα­μέ­νο­ντας ένα επι­κίν­δυ­νο κου­φά­ρι στην καρ­διά ενός θα­λάσ­σιου με­τώ­που που αλ­λά­ζει ρα­γδαία. Την ώρα που η πε­ριο­χή ανα­πτύσ­σε­ται με την επέ­κτα­ση της νέας μα­ρί­νας, εμπο­ρι­κά κα­τα­στή­μα­τα, πα­ρεμ­βά­σεις ανά­πλα­σης και κυ­κλι­κούς κόμ­βους στον οδικό άξονα, το κα­μέ­νο κτή­ριο στέ­κει σαν μό­νι­μη υπεν­θύ­μι­ση της θε­σμι­κής αδρά­νειας. Ο χα­ρα­κτη­ρι­σμός του ως μνη­μείο νε­ό­τε­ρης πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς, χωρίς ωστό­σο να έχουν προ­χω­ρή­σει έργα απο­κα­τά­στα­σης ή αξιο­ποί­η­σης, έχει με­τα­τρέ­ψει ένα κτή­ριο «φι­λέ­το» και δυ­νη­τι­κό ερ­γα­λείο το­πι­κής ανά­πτυ­ξης, σε ζώνη εγκα­τά­λει­ψης και κιν­δύ­νου.

Η φωτιά του 2008 και οι βα­ριές ζη­μιές

Η πυρ­κα­γιά εκ­δη­λώ­θη­κε από άγνω­στη αιτία το βράδυ της 25ης Μαρ­τί­ου 2008 στο κτή­ριο της πα­λαιάς αλευ­ρο­βιο­μη­χα­νί­ας. Η Πυ­ρο­σβε­στι­κή Υπη­ρε­σία ει­δο­ποι­ή­θη­κε πε­ρί­που στις 21.30 και η επι­χεί­ρη­ση κα­τά­σβε­σης ξε­κί­νη­σε λίγα λεπτά αρ­γό­τε­ρα, με τη συμ­με­το­χή 22 πυ­ρο­σβε­στών και έξι οχη­μά­των. Ο πλή­ρης έλεγ­χος της φω­τιάς επι­τεύ­χθη­κε έπει­τα από πε­ρί­που έξι ώρες, υπό εξαι­ρε­τι­κά δύ­σκο­λες συν­θή­κες, καθώς στην πε­ριο­χή έπνε­αν ισχυ­ροί δυ­τι­κοί άνε­μοι εντά­σε­ως έως και 9 μπο­φόρ. Σύμ­φω­να με τις εκτι­μή­σεις της Πυ­ρο­σβε­στι­κής, ρί­φθη­καν πε­ρί­που 150 τόνοι νερού, ωστό­σο οι ζη­μιές ήταν κα­τα­στρο­φι­κές. Ο βιο­μη­χα­νι­κός μη­χα­νο­λο­γι­κός εξο­πλι­σμός –μου­σεια­κής πλέον αξίας– κα­τα­στρά­φη­κε ολο­σχε­ρώς, ενώ η φωτιά βρήκε άφθο­νη καύ­σι­μη ύλη στα ξύ­λι­να δά­πε­δα και στις ξύ­λι­νες κα­τα­σκευ­ές των ορό­φων.

Η μα­κρο­σκο­πι­κή απο­τύ­πω­ση των βλα­βών απο­κά­λυ­ψε μια ιδιαί­τε­ρα επι­βα­ρυ­μέ­νη κα­τά­στα­ση. Τα ξύ­λι­να δά­πε­δα όλων των ορό­φων κά­η­καν πλή­ρως, μέχρι και στα ση­μεία έδρα­σής τους στις τοι­χο­ποι­ί­ες, ενώ με­ταλ­λι­κά στοι­χεία και μη­χα­νο­λο­γι­κός εξο­πλι­σμός πα­ρα­μορ­φώ­θη­καν από τις υψη­λές θερ­μο­κρα­σί­ες. Τμή­μα­τα εξο­πλι­σμού κα­τέ­πε­σαν στο ισό­γειο, ενώ άλλα πα­ρα­μέ­νουν έως σή­με­ρα κρε­μα­σμέ­να στους ορό­φους, εγκυ­μο­νώ­ντας άμεσο κίν­δυ­νο πτώ­σης. Πα­ράλ­λη­λα, κα­τα­γρά­φη­καν απο­φλοιώ­σεις κο­νια­μά­των στην τοι­χο­ποι­ία, πε­ριο­ρι­σμέ­νες ρωγ­μές σε δο­κούς, εμ­φα­νείς οπλι­σμοί και το­πι­κά φαι­νό­με­να κάμ­ψης, κυ­ρί­ως στον ανώ­τα­το όροφο και στην πλάκα του δώ­μα­τος. Σε ση­μεία δια­πι­στώ­θη­κε ακόμη και από­κλι­ση τοί­χων από την κα­τα­κό­ρυ­φο, γε­γο­νός που επι­τεί­νει την ανη­συ­χία για τη στα­τι­κή επάρ­κεια του κε­λύ­φους. Αξί­ζει να ση­μειω­θεί ότι το κτή­ριο ήταν ήδη επι­βα­ρυ­μέ­νο πριν από την πυρ­κα­γιά, πα­ρου­σιά­ζο­ντας φαι­νό­με­να εναν­θρά­κω­σης οπλι­σμών, λόγω πο­λυ­ε­τούς έλ­λει­ψης συ­ντή­ρη­σης και της άμε­σης γειτ­νί­α­σής του με το θα­λάσ­σιο πε­ρι­βάλ­λον.

Ανά­πτυ­ξη δίπλα στην εγκα­τά­λει­ψη

Το συ­γκρό­τη­μα των αλευ­ρό­μυ­λων απο­τε­λεί αντι­προ­σω­πευ­τι­κό δείγ­μα ρα­σιο­να­λι­στι­κής βιο­μη­χα­νι­κής αρ­χι­τε­κτο­νι­κής της Ιτα­λο­κρα­τί­ας, με λιτές φόρ­μες και αυ­στη­ρή γε­ω­με­τρία, ενταγ­μέ­νο στη βιο­μη­χα­νι­κή ζώνη που είχε ορι­στεί με το ρυθ­μι­στι­κό σχέ­διο του 1926. Η αλευ­ρο­βιο­μη­χα­νία S.A.M.I.C.A. ιδρύ­θη­κε το 1938 από τον Ιταλό επι­χει­ρη­μα­τία Enrico Allioti και απο­τέ­λε­σε ση­μείο ανα­φο­ράς για την οι­κο­νο­μι­κή ζωή της Ρόδου, ενώ τα εγκαί­νιά της είχαν έντο­νο χα­ρα­κτή­ρα προ­βο­λής της ιτα­λι­κής διοί­κη­σης. Μετά τον πό­λε­μο πέ­ρα­σε σε ελ­λη­νι­κά χέρια και λει­τούρ­γη­σε μέχρι τη δε­κα­ε­τία του ’90.

Από το 2006 ανήκε σε εται­ρεία του Γιάν­νη Κυ­πριά­δη, με σχε­δια­σμό με­τα­τρο­πής σε ξε­νο­δο­χεια­κή μο­νά­δα, ωστό­σο την ίδια πε­ρί­ο­δο ξε­κί­νη­σαν και οι δια­δι­κα­σί­ες χα­ρα­κτη­ρι­σμού του ως δια­τη­ρη­τέ­ου μνη­μεί­ου από την Υπη­ρε­σία Νε­ω­τέ­ρων Μνη­μεί­ων Δω­δε­κα­νή­σου. Σή­με­ρα, το ακί­νη­το έχει πε­ριέλ­θει στην Τρά­πε­ζα Πει­ραιώς, χωρίς να έχει βρε­θεί λύση. Δε­κα­ο­κτώ χρό­νια μετά τη φωτιά, ένα μνη­μείο ανυ­πο­λό­γι­στης βιο­μη­χα­νι­κής αξίας πα­ρα­μέ­νει ανα­ξιο­ποί­η­το και επι­κίν­δυ­νο, σε μια πε­ριο­χή όπου επεν­δύ­ο­νται ση­μα­ντι­κοί πόροι για την του­ρι­στι­κή και εμπο­ρι­κή ανά­πτυ­ξη της πόλης.Το «κου­φά­ρι» των αλευ­ρό­μυ­λων δεν απο­τε­λεί απλώς μια θλι­βε­ρή ει­κό­να του πα­ρελ­θό­ντος, αλλά ένα διαρ­κές σύμ­βο­λο της ανα­ξιο­πι­στί­ας του κρά­τους απέ­να­ντι στην ίδια του την πο­λι­τι­στι­κή κλη­ρο­νο­μιά. Χωρίς σαφές χρο­νο­διά­γραμ­μα, χωρίς μέτρα ασφά­λειας και χωρίς ου­σια­στι­κή πο­λι­τι­κή από­φα­ση, το μνη­μείο συ­νε­χί­ζει να φθεί­ρε­ται και να απει­λεί.