Ορισμοί και νομολογία στη διαχείριση έμμισθων δικηγόρων με πάγια αντιμισθία

• Το Ανώτατο Ακυ­ρω­τικό δικα­στή­ριο επι­λή­φθηκε ένδικης δια­φο­ράς γνωστού δικη­γό­ρου της Ρόδου με εται­ρεία στην οποία απα­σχο­λή­θηκε επί σειράν ετών • Η δίκη επα­να­λαμ­βά­νε­ται στο Μονο­με­λές Εφετείο Δωδε­κα­νή­σου τη 17η Ιανουα­ρίου 2025

Ο Άρειος Πάγος με την υπ’ αριθ. 509/2024 απόφασή του, ασχο­λή­θηκε με υπόθεση που αφορά στη σύμβαση έμμι­σθης εντολής δικη­γό­ρου της Ρόδου με πάγια αντι­μι­σθία και στις σχέσεις της με τον εντολέα και άλλα συν­δε­δε­μένα πρόσωπα ή νομικές οντό­τη­τες.

Η υπόθεση ανέ­δειξε σημα­ντικά ζητή­ματα που άπτο­νται της ερμη­νείας του δικαίου των συμ­βά­σεων, της νομι­μό­τη­τας των καταγ­γε­λιών, καθώς και της προ­στα­σίας δικαιω­μά­των δικη­γό­ρων στο πλαίσιο επαγ­γελ­μα­τι­κής τους δρα­στη­ριό­τη­τας.

Η απόφαση απο­τε­λεί σημα­ντικό σταθμό στη νομο­λο­γία που αφορά στη σχέση μεταξύ δικη­γό­ρων και εντο­λέων, ειδικά σε περι­πτώ­σεις συμ­βά­σεων έμμι­σθης εντολής με πάγια αντι­μι­σθία.

Ανα­δει­κνύει βασικές αρχές του εργα­τι­κού και αστικού δικαίου, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο εφαρ­μό­ζο­νται οι δια­τά­ξεις αυτές στις συμ­βά­σεις έμμι­σθης εντολής δικη­γό­ρων.

Τα κρίσιμα ζητή­ματα που εξε­τά­στη­καν περι­λαμ­βά­νουν την ευθύνη των νομικών προ­σώ­πων, τη νομι­μό­τητα της καταγ­γε­λίας, τον τρόπο υπο­λο­γι­σμού της απο­ζη­μί­ω­σης και την προ­στα­σία των δικαιω­μά­των του δικη­γό­ρου. Η συγκε­κρι­μένη υπόθεση αφορά δικη­γόρο που διεκ­δί­κησε την κατα­βολή απο­ζη­μί­ω­σης, επι­δο­μά­των και άλλων αξιώ­σεων από δύο νομικά πρόσωπα.

Η διαφορά επι­κε­ντρώ­θηκε σε ζητή­ματα συνε­ντο­λής, νομι­μό­τη­τας της καταγ­γε­λίας και δικαιω­μά­των που απορ­ρέ­ουν από τις συμ­βά­σεις εργα­σίας.

Ο ενάγων δικη­γό­ρος είχε συνάψει συμ­βά­σεις έμμι­σθης εντολής με δύο νομικά πρόσωπα, μία ναυτική εται­ρεία και μία κοι­νο­πρα­ξία. Οι υπη­ρε­σίες του παρέ­χο­νταν και στις δύο οντό­τη­τες, οι οποίες συνερ­γά­ζο­νταν σε εμπο­ρικό επίπεδο.

Ο δικη­γό­ρος ισχυ­ρί­στηκε ότι υπήρχε κοινή ευθύνη από τα δύο μέρη για τις υπο­χρε­ώ­σεις που απορ­ρέ­ουν από τις συμ­βά­σεις, ενώ υπο­στή­ριξε ότι η καταγ­γε­λία της σύμ­βα­σης από την κοι­νο­πρα­ξία ήταν άκυρη, κατα­χρη­στική και αναι­τιο­λό­γητη.

Η πρω­τό­δικη απόφαση έκρινε ότι οι δύο συμ­βά­σεις ήταν ανε­ξάρ­τη­τες και ότι τα δύο νομικά πρόσωπα δεν μπο­ρού­σαν να θεω­ρη­θούν συνε­ντο­λείς.

Επι­πλέον, κρίθηκε ότι η καταγ­γε­λία ήταν νόμιμη και σύμφωνη με τις αρχές του δικαίου.

Ο ενάγων προ­σέ­φυγε στο Εφετείο και στη συνέ­χεια στον Άρειο Πάγο, ζητώ­ντας την αναί­ρεση των απο­φά­σεων.

Η απόφαση του Αρείου Πάγου εξέτασε λεπτο­με­ρώς τα ακό­λουθα θέματα:

– Συνε­ντολή και περιου­σιακή αυτο­τέ­λεια νομικών προ­σώ­πων

Η θεμε­λιώ­δης αρχή που διέπει τις συμ­βά­σεις έμμι­σθης εντολής είναι η περιου­σιακή αυτο­τέ­λεια των νομικών προ­σώ­πων. Ο Άρειος Πάγος έκρινε ότι η παράλ­ληλη παροχή υπη­ρε­σιών σε δύο νομικά πρόσωπα δεν δημιουρ­γεί αυτό­ματα συνε­ντολή, εκτός αν υπάρχει σαφής συμ­φω­νία ή κοινή δράση, που απο­δει­κνύ­ε­ται νομικά. Στην προ­κει­μένη υπόθεση, δεν προ­έ­κυψε τέτοια συμ­φω­νία.

Επι­πλέον, η αυτο­τέ­λεια των νομικών προ­σώ­πων προ­στα­τεύ­ε­ται από το δίκαιο, ώστε να απο­τρέ­πο­νται αυθαί­ρε­τες ερμη­νείες που θα μπο­ρού­σαν να οδη­γή­σουν σε παρα­βί­αση των οικο­νο­μι­κών και νομικών τους ορίων.

– Νομι­μό­τητα της καταγ­γε­λίας

Η νομι­μό­τητα της καταγ­γε­λίας της σύμ­βα­σης έμμι­σθης εντολής εξε­τά­στηκε υπό το πρίσμα του άρθρου 173 του Κώδικα Πολι­τι­κής Δικο­νο­μίας και του Κώδικα Δικη­γό­ρων. Ο δικη­γό­ρος υπο­στή­ριξε ότι η καταγ­γε­λία ήταν άκυρη, καθώς έγινε χωρίς πλη­ρε­ξού­σιο έγγραφο. Ο Άρειος Πάγος έκρινε ότι η καταγ­γε­λία από τον νόμιμο εκπρό­σωπο του νομικού προ­σώ­που ήταν νόμιμη και δεν απαι­τεί­ται πλη­ρε­ξού­σιο έγγραφο, εφόσον υφί­στα­ται επαρκής εκπρο­σώ­πηση από το κατα­στα­τικό.

– Κατα­χρη­στι­κό­τητα καταγ­γε­λίας

Ο ενάγων ισχυ­ρί­στηκε ότι η καταγ­γε­λία ήταν κατα­χρη­στική, επι­κα­λού­με­νος προ­σω­πική εμπά­θεια από την πλευρά του εργο­δότη. Ωστόσο, ο Άρειος Πάγος έκρινε ότι τα απο­δει­κτικά στοι­χεία δεν επαρ­κού­σαν για να στη­ρί­ξουν τον ισχυ­ρι­σμό. Ειδι­κό­τερα, επι­ση­μάν­θηκε ότι η καταγ­γε­λία δεν υπε­ρέ­βαινε τα όρια που επι­βάλ­λει η καλή πίστη και τα συναλ­λα­κτικά ήθη.

– Υπο­λο­γι­σμός απο­ζη­μί­ω­σης και παροχών

Η απόφαση προσ­διό­ρισε τον τρόπο υπο­λο­γι­σμού της απο­ζη­μί­ω­σης λόγω καταγ­γε­λίας. Σύμφωνα με το δικα­στή­ριο, οι μεικτές μηνιαίες απο­δο­χές περι­λαμ­βά­νουν την πάγια αντι­μι­σθία, επι­δό­ματα και ΦΠΑ. Ο Άρειος Πάγος απέρ­ριψε τον ισχυ­ρι­σμό ότι πρέπει να αφαι­ρε­θεί ο παρα­κρα­τού­με­νος φόρος, υπο­γραμ­μί­ζο­ντας ότι οι απο­δο­χές υπο­λο­γί­ζο­νται στο συνο­λικό ποσό που δικαιού­ται ο δικη­γό­ρος.

-Δικαίωμα πρό­σθε­της παρέμ­βα­σης

Η απόφαση έκρινε απα­ρά­δε­κτη την πρό­σθετη παρέμ­βαση του Δικη­γο­ρι­κού Συλ­λό­γου. Το δικα­στή­ριο θεώρησε ότι η υπόθεση αφο­ρούσε απο­κλει­στικά ατομική διαφορά και δεν συνι­στούσε ζήτημα γενικού ενδια­φέ­ρο­ντος για το δικη­γο­ρικό σώμα. Η απόφαση του Αρείου Πάγου έχει σημα­ντι­κές συνέ­πειες για τη νομική πρα­κτική και την ερμη­νεία των δια­τά­ξεων που διέπουν τις έμμι­σθες εντολές δικη­γό­ρων:

-Η διά­κριση μεταξύ ανε­ξάρ­τη­των συμ­βά­σεων και συνε­ντο­λής ενι­σχύει τη σαφή­νεια και τη νομική ασφά­λεια στις επαγ­γελ­μα­τι­κές σχέσεις δικη­γό­ρων και νομικών προ­σώ­πων.

-Ο καθο­ρι­σμός του τρόπου υπο­λο­γι­σμού της απο­ζη­μί­ω­σης και των παροχών συμ­βάλ­λει στην προ­στα­σία των δικαιω­μά­των των δικη­γό­ρων και δια­σφα­λί­ζει την πλήρη ικα­νο­ποί­ηση των οικο­νο­μι­κών τους απαι­τή­σεων.

-Οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις για τη νομι­μό­τητα της καταγ­γε­λίας παρέ­χουν χρή­σι­μες κατευ­θυ­ντή­ριες γραμμές για την ορθή τήρηση των δια­δι­κα­σιών από τους εντο­λείς.

Η υπόθεση θα απα­σχο­λή­σει το Μονο­με­λές Εφετείο Δωδε­κα­νή­σου μετά την αναί­ρεση τη 17η Ιανουα­ρίου 2025