Τουρισμός: Τα 7 «κλειδιά» της εξίσωσης του 2018

Χωρίς να συνυ­πο­λο­γί­ζο­νται σε αυτές οι γεω­πο­λι­τι­κές εξε­λί­ξεις, οι οποίες φέτος ίσως αφορούν και την Ελλάδα, αν επα­λη­θευ­τούν τα σενάρια για προ­ω­θού­μενη λύση στο θέμα της ονο­μα­σίας των Σκοπίων.

Σε κάθε περί­πτωση, οι «άγνω­στοι Χ» δεν θα λείψουν τη φετινή χρονιά, καθι­στώ­ντας για μια ακόμα φορά επι­σφαλή οποια­δή­ποτε πρό­βλεψη για την πορεία των εισπρά­ξεων από τον του­ρι­σμό.

ΦΟΡΟΣ ΔΙΑΜΟΝΗΣ: Ο νέος φόρος έκανε ήδη ποδα­ρικό καθώς ισχύει επίσημα από την 1η Ιανουα­ρίου. Επι­βάλ­λε­ται ανά δωμάτιο και δια­νυ­κτέ­ρευση και το ύψος του κλι­μα­κώ­νε­ται από το 0,5 ευρώ για τα ξενο­δο­χεία 1 και 2 αστε­ριών, αυξά­νε­ται στο 1,5 ευρώ για τα ξενο­δο­χεία 3 αστε­ριών και φθάνει τα 3 ευρώ για τις μονάδες κατη­γο­ρίας 4 αστε­ριών και τα 4 ευρώ για τα ξενο­δο­χεία 5 αστέρων. Στα ενοι­κια­ζό­μενα δωμάτια και δια­με­ρί­σματα επι­βάλ­λε­ται ενιαίος φόρος 0,5 ευρώ ανά δωμάτιο και δια­νυ­κτέ­ρευση.

Άγνωστο για ποιους λόγους, η νομο­θε­τική θωρά­κιση του φόρου δια­μο­νής μέσω τρο­πο­λο­γίας που προ­ω­θεί­ται στη Βουλή αλλά και η εφαρ­μο­στική εγκύ­κλιος με όλες τις λεπτο­μέ­ρειες για την εφαρ­μογή του ανα­μέ­νο­νται μετά τις γιορτές, αν και ο σχε­τι­κός νόμος ψηφί­στηκε το 2016 και τρο­πο­ποι­ή­θηκε στα μέσα του 2017 για τα ενοι­κια­ζό­μενα δωμάτια.

Η κυβέρ­νηση ανα­μέ­νει αυξη­μένα έσοδα από την επιβολή του ενώ οι ξενο­δό­χοι προ­σπά­θη­σαν μέχρι τέλους να απο­τρέ­ψουν την εφαρ­μογή του μέτρου, επι­κα­λού­με­νοι αρνη­τι­κές συνέ­πειες στα ξενο­δο­χεία, στην απα­σχό­ληση και στο σύνολο της οικο­νο­μίας. Το 2018 θα απο­δει­χθεί αν είχε δίκιο η κυβέρ­νηση ή οι ξενο­δό­χοι, οι οποίοι μέσω μελέτης της Grant Thornton για λογα­ρια­σμό του Ξενο­δο­χεια­κού Επι­με­λη­τη­ρίου Ελλάδας (ΞΕΕ) εκτι­μούν πως ο νέος φόρος θα μειώσει κατά 435 εκατ. ευρώ το μέγεθος της οικο­νο­μίας που δημιουρ­γούν τα ξενο­δο­χεία, ενώ θα οδη­γή­σει σε απώλεια του­λά­χι­στον 6.000 θέσεων εργα­σίας. Σύμφωνα με την ίδια μελέτη, το τελικό δημο­σιο­νο­μικό απο­τέ­λε­σμα θα είναι αρνη­τικό κατά 341 εκατ. ευρώ, αν συνε­κτι­μη­θούν μειω­μένα έσοδα του δημο­σίου από τον φόρο εισο­δή­μα­τος των επι­χει­ρή­σεων του κλάδου και των εσόδων από ΦΠΑ, τη μείωση εισφο­ρών στα ασφα­λι­στικά ταμεία από την απώλεια θέσεων εργα­σίας αλλά και τα πρό­σθετα επι­δό­ματα ανερ­γίας που θα χρεια­στεί να δοθούν.

ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ: Η συνε­χι­ζό­μενη μεγέ­θυνση του του­ρι­στι­κού τομέα υπο­βοη­θή­θηκε τα μέγιστα, σύμφωνα με επί­ση­μες τοπο­θε­τή­σεις κορυ­φαίων παρα­γό­ντων του χώρου, από την ύπαρξη κλει­δω­μέ­νων, διετούς διάρ­κειας συλ­λο­γι­κών συμ­βά­σεων εργα­σίας στα ξενο­δο­χεία. Η ισχύς της τελευ­ταίας ολο­κλη­ρώ­θηκε και επι­σή­μως ξεκι­νούν οι δια­πραγ­μα­τεύ­σεις για την υπο­γραφή νέας. Στο τραπέζι των δια­πραγ­μα­τεύ­σεων θα βρεθούν όχι μόνο οι μισθο­λο­γι­κές αυξή­σεις που διεκ­δι­κούν οι εργα­ζό­με­νοι, αλλά και το εργα­σιακό περι­βάλ­λον που έχει δια­μορ­φω­θεί στον χώρο, με τις ελα­στι­κές σχέσεις απα­σχό­λη­σης να αυξά­νο­νται συνεχώς έναντι των θέσεων πλήρους απα­σχό­λη­σης.

ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ: Τη χρονιά που μόλις ξεκί­νησε, ανα­μέ­νο­νται περαι­τέρω ανα­κα­τα­τά­ξεις στην ελλη­νική ξενο­δο­χειακή αγορά. Δια­δι­κα­σία που βρί­σκε­ται σε πλήρη εξέλιξη τα τελευ­ταία χρόνια, με κύριο χαρα­κτη­ρι­στικό την υπο­χώ­ρηση των Ελλήνων «παικτών» και την αλμα­τώδη επέ­κταση των ξένων ομίλων. Οι δύο ισχυ­ρό­τε­ροι ευρω­παϊ­κοί (γερ­μα­νι­κών συμ­φε­ρό­ντων) ταξι­διω­τι­κοί όμιλοι TUI και Thomas Cook εμφα­νί­ζο­νται να έχουν ήδη τον έλεγχο σχεδόν 20.000 δωμα­τίων σε αρκετά από τα πιο δημο­φιλή στους ξένους πελάτες ελλη­νικά ξενο­δο­χεία.

Ήδη, οι δύο γερ­μα­νι­κοί όμιλοι ελέγ­χουν από κοινού περισ­σό­τερα δωμάτια από τους τρεις εγχώ­ριους «παίκτες με τα περισ­σό­τερα δωμάτια (Mitsis Hotels, Grecotel, Aldemar). Την ίδια στιγμή, κορυ­φαίοι Αμε­ρι­κα­νοί ξενο­δο­χεια­κοί παίκτες, όπως οι όμιλοι Marriott και Wyndham, επε­κτεί­νουν την παρου­σία τους στην ελλη­νική αγορά, με τον όμιλο Intercontinental να δια­τη­ρεί σταθερά ισχυρή παρου­σία.

Σε φάση ανά­πτυ­ξής του στην Ελλάδα έχει εισέλ­θει και ο γαλ­λι­κών συμ­φε­ρό­ντων όμιλος Accor. Την ίδια στιγμή, η Sani/Ikos θα λει­τουρ­γή­σει από την Άνοιξη δύο ξενο­δο­χεία πέντε αστέρων στη Δασιά της Κέρ­κυ­ρας (ανήκαν στον όμιλο Χανδρή). Κίνηση με την οποία θα δρα­στη­ριο­ποι­η­θεί για πρώτη φορά εκτός Χαλ­κι­δι­κής το ξενο­δο­χειακό «όχημα» που δημιούρ­γη­σαν από κοινού η εται­ρεία Sani των οικο­γε­νειών Σταύρου και Ανδρέα Ανδρε­άδη και το αμε­ρι­κα­νικό επεν­δυ­τικό fund Oaktree. Σε πλήρη εξέλιξη βρί­σκο­νται διερ­γα­σίες για ανα­κα­τα­τά­ξεις στην ξενο­δο­χειακή αγορά της Κρήτης και των Δωδε­κα­νή­σων, με την Κω να εξε­λίσ­σε­ται σε διακαή πόθο εγχώ­ριων και ξένων παικτών.

Η ΣΚΑΚΙΕΡΑ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ: Το κέντρο της Αθήνας και το παρα­λιακό μέτωπο της πρω­τεύ­ου­σας έχουν εξε­λι­χθεί σε ένα από το πιο θερμά «μέτωπα» των ανα­κα­τα­τά­ξεων στην εγχώρια ξενο­δο­χειακή αγορά. Στην κορυφή της αγοράς, το σκηνικό δείχνει να ξεκα­θα­ρί­ζει καθώς τα βασικά δια­φι­λο­νι­κού­μενα φιλέτα κατέ­λη­ξαν σε νέους ιδιο­κτή­τες ή δια­χει­ρι­στές.

Πρω­τα­γω­νι­στικό ρόλο μεταξύ των Ελλήνων παικτών εμφα­νί­ζε­ται έτοιμος να ανα­λά­βει ο όμιλος Λασκα­ρίδη, ο οποίος ολο­κλή­ρωσε την εξαγορά του King George της Πλ. Συντάγ­μα­τος, δρο­μο­λο­γεί την εκ βάθρων ανα­βάθ­μιση και λει­τουρ­γία του νέου King’s Palace στην Πανε­πι­στη­μίου, ενώ δια­τη­ρεί υψω­μέ­νες τις κεραίες για νέες ευκαι­ρίες σε Αττική και άλλους προ­ο­ρι­σμούς. Η αμε­ρι­κα­νική Marriott επι­στρέ­φει με ηχηρό τρόπο στην αθη­ναϊκή αγορά, με τη λει­τουρ­γία του νέου Athens Marriott στο πρώην ξενο­δο­χείο Metropolitan του ομίλου Χανδρή, απέ­να­ντι από το Ίδρυμα Πολι­τι­σμού Σταύρος Νιάρχος στο Δέλτα Φαλήρου. Η Wyndham, σε συνερ­γα­σία με την εται­ρεία δια­χεί­ρι­σης ξενο­δο­χείων Zeus International, δρο­μο­λο­γεί μια νέα μονάδα με σουίτες στην Πλ. Καραϊ­σκάη, συγκρό­τημα ιδιω­τι­κών κατοι­κιών στην οδό Αγ. Κων­στα­ντί­νου (κοντά στο Εθνικό Θέατρο), ξενο­δο­χείο πέντε αστέρων Dolce στο παρα­λιακό μέτωπο (Βραυ­ρώνα) και ένα ακόμα στο Μάτι.

Ισχυρή παρου­σία στην περιοχή της πλ. Συντάγ­μα­τος έχει απο­κτή­σει πλέον ο όμιλος Electra (συμ­φε­ρό­ντων του Γερ. Φωκά και του προ­έ­δρου του ΣΕΤΕ Γ. Ρέτσου), με τρία ξενο­δο­χεία, πέντε και τεσ­σά­ρων αστέρων.

Παρα­δο­σια­κοί και νέοι εγχώ­ριοι ξενο­δο­χεια­κοί παίκτες φέρο­νται να ετοι­μά­ζουν κινή­σεις που αφορούν στη λει­τουρ­γία συγκρο­τη­μά­των ιδιω­τι­κών κατοι­κιών, σε μια προ­σπά­θεια να απο­κτή­σουν σημα­ντικά μερίδια σε μια αγορά που απευ­θύ­νε­ται σε πελάτες ψηφια­κών πλατ­φορ­μών όπως η Airbnb, στην οποία δρα­στη­ριο­ποιού­νταν μέχρι σήμερα μεμο­νω­μέ­νοι παίκτες, ακόμα και αμφι­λε­γό­μενα σχήματα.

ΤΟ ΧΑΡΤΟΦΥΛΑΚΙΟ ΑΓΟΡΩΝ: Η δια­φαι­νό­μενη επι­στροφή της Τουρ­κίας στις ευρω­παϊ­κές αγορές προσ­διο­ρί­ζει σε μεγάλο βαθμό τις ανα­κα­τα­τά­ξεις που ανα­μέ­νο­νται στην του­ρι­στική κίνηση προς την Ελλάδα (και άλλους μεσο­γεια­κούς προ­ο­ρι­σμούς) φέτος. Οι Γερ­μα­νοί τουρ οπε­ρέι­τορ, οι οποίοι ελέγ­χουν τις ροές του­ρι­στών από τις δύο μεγα­λύ­τε­ρες αγορές (Γερ­μα­νία, Βρε­τα­νία) αλλά και τις Κάτω Χώρες (Βέλγιο, Ολλαν­δία), τη Σκαν­δι­να­βία και χώρες της κεντρι­κής Ευρώπης (Αυστρία, Ελβετία), δεί­χνουν να προ­σβλέ­πουν σε σημα­ντική ενί­σχυση της κίνησης προς τους προ­ο­ρι­σμούς της Τουρ­κίας.

Η «μετα­βλητή» Τουρκία ανα­μέ­νε­ται, σύμφωνα με παρά­γο­ντες του χώρου, να καθο­ρί­σει σε σημα­ντικό βαθμό και το του­ρι­στικό ρεύμα από τη Ρωσία προς την Ελλάδα. Ήδη, από τον Ιούνιο του 2017, κατα­γρά­φηκε σχεδόν «χει­ρό­φρενο» στην αύξηση της κίνησης από Ρωσία προς την Ελλάδα καθώς μεγάλος αριθμός του­ρι­στών στρά­φηκε προς την Τουρκία, με τις ευλο­γίες και των Ρώσων τουρ οπε­ρέι­τορ, οι οποίοι εξα­σφά­λι­σαν μεγάλες προ­σφο­ρές και υψη­λό­τερα περι­θώ­ρια κέρδους από τους Τούρ­κους ξενο­δό­χους.

Ταυ­τό­χρονα η ανοδική δυνα­μική που κατα­γρά­φε­ται στην Πολωνία για ταξίδια στην Ελλάδα δείχνει ικανή να την ανα­βαθ­μί­σει άμεσα σε θέση βασικής αγοράς του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού, υπο­κα­θι­στώ­ντας ή και υπερ­κα­λύ­πτο­ντας τις όποιες ενδε­χό­με­νες απώ­λειες από την αγορά της Ρωσίας.

Επι­πλέον τα πολυ­τελή ξενο­δο­χεία της Αθήνας, της Μυκόνου και της Σαντο­ρί­νηςποντά­ρουν πολλά στη συνεχή άνοδο που κατα­γρά­φουν οι αφίξεις εύπορων Αράβων στη χώρα μας.

Σταθερά ανοδική, ταυ­τό­χρονα, είναι η κίνηση από την αγορά της Ασίας και ιδιαί­τερα τη Σιγκα­πούρη, την Κορέα και την Ταϊπέι. Το μεγάλο στοί­χημα, ωστόσο, του 2018 αφορά την αγορά της Κίνας καθώς ανα­μέ­νε­ται να απο­τυ­πω­θούν τα πρώτα απο­τε­λέ­σματα από τη νέα απευ­θείας αερο­πο­ρική σύνδεση Αθήνας-Πεκίνου με την Air China.

ΤΟ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟ ΠΡΟΟΡΙΣΜΩΝ: Σοβαρή υπο­ψη­φιό­τητα να απο­τε­λέ­σει το μπεστ σέλερ του φετινού καλο­και­ριού θέτει η Κως. Η ζήτηση για το νησί είναι υψηλή καθώς βρί­σκε­ται πολύ ψηλά στις προ­τε­ραιό­τη­τες των δύο ισχυ­ρό­τε­ρων τουρ οπε­ρέι­τορ TUI και Thomas Cook. Οι κινή­σεις της TUI κατά τη διάρ­κεια του 2018, την ίδια στιγμή, ανα­μέ­νε­ται να δια­μορ­φώ­σουν σε μεγάλο βαθμό τα δεδο­μένα για την ενί­σχυση της του­ρι­στι­κής κίνησης προς τους προ­ο­ρι­σμούς της Δυτ. Ελλάδας. Ο δ/νων σύμ­βου­λος του ομίλου TUI ξεκα­θά­ρισε το προη­γού­μενο καλο­καίρι πως η Κρήτη παρα­μέ­νει η προ­τε­ραιό­τητα στην Ελλάδα, όπως και τα Δωδε­κά­νησα.

Άφησε, όμως, σαφώς να εννοη­θεί πως η Πελο­πόν­νη­σος είναι ο επό­με­νος διακαής πόθος της. Οι όποιες κινή­σεις, ωστόσο, εξαρ­τώ­νται από τις αερο­δρο­μια­κές υπο­δο­μές. Το θέμα, σύμφωνα με παρά­γο­ντες του χώρου, συν­δέ­ε­ται με τη δυνα­τό­τητα χρήσης στρα­τιω­τι­κών αερο­δρο­μίων όπως της Τρί­πο­λης και της Ανδρα­βί­δας. Το σκηνικό ανα­μέ­νε­ται να ξεκα­θα­ρί­σει σε επόμενο δια­γω­νι­σμό του ΤΑΙΠΕΔ για την παρα­χώ­ρηση σε ιδιώτες ενός ακόμα «πακέτου» αερο­δρο­μίων, τα οποία θα μπορούν να λει­τουρ­γούν αντα­γω­νι­στικά ως προς τα 14 που έχει ανα­λά­βει να δια­χει­ρί­ζε­ται η Fraport Greece.

Σε νέες αγορές ανα­μέ­νε­ται να διεισ­δύ­σει η Κέρκυρα, με αφορμή τη λει­τουρ­γία των δύο νέων πολυ­τε­λών μονάδων της Sani/Ikos στη Δασιά, αλλά και την ανα­βάθ­μιση και άλλων ξενο­δο­χείων πέντε αστέρων του νησιού, μεταξύ των οποίων και της Grecotel.

Σε νέα άνοδο προ­σβλέ­πουν φέτος Ζάκυν­θος και Κεφαλ­λο­νιά, ενι­σχύ­ο­ντας ακόμα περισ­σό­τερο τη θέση των προ­ο­ρι­σμών του Ιονίου στο «καλάθι» προ­ο­ρι­σμών που προ­σφέ­ρει η Ελλάδα στη διεθνή αγορά.

ΑΕΡΟΠΟΡΙΚΕΣ ΣΥΝΔΕΣΕΙΣ: Το ξανα­μοί­ρα­σμα της τρά­που­λας στην αερο­πο­ρική αγορά της Γερ­μα­νίας οδηγεί σε ένα νέο σκηνικό, το οποίο ανα­μέ­νε­ται να ξεκα­θα­ρί­σει στο επόμενο δίμηνο. Έτσι, κατά τη διάρ­κεια της επό­με­νης του­ρι­στι­κής έκθεσης του Βερο­λί­νου (ΙΤΒ) τον Μάρτιο, οι Έλληνες του­ρι­στι­κοί επι­χει­ρη­μα­τίες ανα­μέ­νε­ται να είναι σε θέση να γνω­ρί­ζουν τους ισχυ­ρούς «παίκτες» της επό­με­νης μέρας και τις προ­τε­ραιό­τη­τές τους. Στελέχη του χώρου προ­ε­ξο­φλούν πως φέτος ανα­μέ­νε­ται να ανα­λά­βουν πρω­τα­γω­νι­στικό ρόλο εται­ρείες όπως η Eurowings και η EasyJet, μετά την απο­χώ­ρηση από την αγορά της air berlin και την κατάρ­ρευση της Niki.

Καθώς η δια­δι­κα­σία του Brexit εισέρ­χε­ται στην τελική της ευθεία, οι ίδιες πηγές ανα­μέ­νουν ακόμα ισχυ­ρό­τερη παρου­σία από παίκτες όπως η Jet2.com από τη βρε­τα­νική αγορά.

Η στροφή ρωσικών τουρ οπε­ρέι­τορ και αερο­πο­ρι­κών εται­ρειών προς την Τουρκία δημιουρ­γεί ευκαι­ρίες σε άλλους παίκτες να καλύ­ψουν το κενό. Ενδει­κτική είναι η περί­πτωση του ομίλου Mouzenidis, ο οποίος, μεταξύ άλλων, έχει προ­α­ναγ­γεί­λει απευ­θείας δρο­μο­λό­για μεταξύ Μόσχας και Χανίων. Κίνηση με την οποία οι Ρώσοι πελάτες κατευ­θύ­νο­νται και προς τη Δυτική Κρήτη καθώς η Ανα­το­λική (Ηρά­κλειο, Λασίθι)… γερ­μα­νο­κρα­τεί­ται.

Στη χρονιά που μόλις ξεκί­νησε, ανα­μέ­νε­ται να κατα­γρα­φεί νέος συσχε­τι­σμός δυνά­μεων μεταξύ των βασικών παικτών της ελλη­νι­κής αερο­πο­ρι­κής αγοράς. Έτσι, η Aegean ΑΡΑΙΓ +0,12% (η οποία βρί­σκε­ται στην τελική φάση λήψης απο­φά­σεων για την ανα­νέ­ωση του στόλου της) θα μετρά δύο εται­ρείες χαμηλού κόστους να την ακο­λου­θούν. Κι αν η μία είναι ήδη γνωστή (η ιρλαν­δική Ryanair), η δεύτερη (Wizz) ανα­μέ­νε­ται να εκτο­ξευ­τεί στην τρίτη θέση, αξιο­ποιώ­ντας την υψηλή ζήτηση για την Ελλάδα από του­ρί­στες χωρών της Κεντρι­κής Ανα­το­λι­κής Ευρώπης.