Πώς η κρίση μείωσε τα θανατηφόρα τροχαία

Η οικο­νο­μική κρίση επη­ρέ­ασε (και) την οδική ασφά­λεια, αφή­νο­ντας όμως στο συγκε­κρι­μένο πεδίο θετικό το απο­τύ­πωμά της. Κι αυτό διότι την τελευ­ταία δεκα­ε­τία, η Ελλάδα έχει επι­τύ­χει ένα από τα υψη­λό­τερα ποσοστά μείωσης των θανά­σι­μων τρο­χαίων ατυ­χη­μά­των σε όλη την Ευρώπη – μείωση της τάξεως του 52%. Σύμφωνα με τους ειδι­κούς, αυτό απο­δί­δε­ται στη μείωση του αριθμού των οχη­μά­των που κυκλο­φο­ρούν αλλά και σε αλλαγές στα χαρα­κτη­ρι­στικά της οδη­γι­κής συμπε­ρι­φο­ράς καθώς οι Έλληνες οδηγούν πιο αργά και προ­σε­κτικά για εξοι­κο­νό­μηση καυ­σί­μων αλλά και για αποφυγή πιθανών εξόδων για απο­κα­τά­σταση του οχή­μα­τος σε περί­πτωση ατυ­χή­μα­τος.

Αυτά επι­σή­μα­ναν μεταξύ άλλων ο Καθη­γη­τής και Διευ­θυ­ντής του Τομέα Μετα­φο­ρών και Συγκοι­νω­νια­κής Υπο­δο­μής του ΕΜΠ, κ. Γιώργος Γιαννής και ο Ομό­τι­μος Καθη­γη­τής Ιατρι­κής, κ. Γεώρ­γιος Μπαλ­τό­που­λος στο πλαίσιο διά­λε­ξης του Ινστι­τού­του Δημό­σιας Υγείας του Αμε­ρι­κα­νι­κού Κολε­γίου Ελλάδος.

Η οδική ασφά­λεια απο­τε­λεί ένα σημα­ντικό θέμα Δημό­σιας Υγείας όχι μόνο για την Ελλάδα αλλά παγκο­σμίως. Τα οδικά ατυ­χή­ματα είναι η πρώτη αιτία θανάτου σε ηλικίες 15-29 ετών, σύμφωνα με τον Παγκό­σμιο Οργα­νι­σμό Υγείας (ΠΟΥ) και η 8η αιτία θανάτου συνο­λικά, με αριθμό μεγα­λύ­τερο από εκείνον που οφεί­λε­ται σε ασθέ­νειες, χρήση ναρ­κω­τι­κών, αυτο­κτο­νίες και γεγο­νότα που σχε­τί­ζο­νται με πόλεμο. Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, το οικο­νο­μικό και κοι­νω­νικό κόστος που προ­κύ­πτει από τους θανά­τους, τους τραυ­μα­τι­σμούς και τις υλικές ζημιές των κατα­γε­γραμ­μέ­νων ατυ­χη­μά­των ξεπερ­νάει τα 3 δις ευρώ ετησίως.

Τα θλιβερά ποσοστά των νεκρών και των τραυ­μα­τιών λόγω τρο­χαίων

Με βάση τα δημο­σιευ­μένα στοι­χεία της Ελλη­νι­κής Στα­τι­στι­κής Αρχής, ο κ. Μπαλ­τό­που­λος ανέφερε ότι έχουν κατα­γρα­φεί 944 ατυ­χή­ματα στη χώρα κατά τη διάρ­κεια του τρέ­χο­ντος έτους (μέχρι και τον Αύγου­στο 2018), με το 4% των τραυ­μα­τι­σμέ­νων να χάνουν τελικά τη ζωή τους, ενώ το 7% να έχει τραυ­μα­τι­στεί βαριά. Τα αντί­στοιχα στοι­χεία για όλο το 2016 ήταν 1.022 ατυ­χή­ματα, με το 7% να κατα­λή­γουν και το 9% να είναι βαριά τραυ­μα­τι­σμέ­νοι.

Οι δια­πι­στώ­σεις που προ­κύ­πτουν από την κατα­γραφή των τρο­χαίων ατυ­χη­μά­των και την νοση­λεία των τραυ­μα­τι­σμέ­νων είναι ότι:

Τα ατυ­χή­ματα εμφα­νί­ζουν επο­χι­κό­τητα, που εστιά­ζε­ται μεταξύ Ιουλίου και Οκτω­βρίου. Με βάση τα στοι­χεία των Τμη­μά­των Επει­γό­ντων Περι­στα­τι­κών, περισ­σό­τε­ροι τραυ­μα­τίες εισά­γο­νται τις απο­γευ­μα­τι­νές ώρες και τα Σαβ­βα­το­κύ­ριακα. Στην Ελλάδα η πλειο­ψη­φία των θανό­ντων από οδικά ατυ­χή­ματα αφορά σε άντρες, νεαρές ηλικίες, οδηγούς οχη­μά­των και ταξι­διώ­τες

«Το επίπεδο οδικής ασφά­λειας μιας χώρας είναι δείκτης πολι­τι­σμού και οι σημε­ρι­νές επι­δό­σεις της Ελλάδας δεν συνά­δουν με την ιστορία και τον πολι­τι­σμό της» ανέφερε ο κύριος Γιαννής.

Με την ιατρική προ­σέγ­γιση του θέματος, ο κύριος Μπαλ­τό­που­λος επι­σή­μανε ότι τα στοι­χεία που κατα­δει­κνύ­ουν τους θανά­τους από τροχαία ατυ­χή­ματα ακο­λου­θούν τρι­φα­σική κατα­νομή. Το 50% των θανάτων επέρ­χο­νται τη στιγμή ή μέσα στην πρώτη ώρα από το συμβάν με βασι­κό­τε­ρες αιτίες τις κρα­νιο­ε­γκε­φα­λι­κές κακώ­σεις και τους τραυ­μα­τι­σμούς σπον­δυ­λι­κής στήλης, αορτής και καρδιάς. Το 30% των θανάτων, που οφεί­λε­ται κυρίως σε υπο­σκλη­ρί­δια και επι­σκλη­ρί­δια αιμα­τώ­ματα, κακώ­σεις της λεκάνης,της κοι­λια­κής χώρας και της θωρα­κι­κής κοι­λό­τη­τας, σημειώ­νο­νται μέσα στις επό­με­νες 48 ώρες από το ατύχημα, ενώ το υπό­λοιπο ποσοστό κατα­λή­γει 1-4 εβδο­μά­δες αργό­τερα, κυρίως από επι­πλο­κές των αρχικών κακώ­σεων.

Γιατί προ­κα­λού­νται τροχαία ατυ­χή­ματα

Σύμφωνα με τους καθη­γη­τές, οι πιο κρί­σι­μοι παρά­γο­ντες πρό­κλη­σης οδικών ατυ­χη­μά­των στην Ελλάδα, κατά σειρά σημα­σίας είναι:

-Υψηλές ταχύ­τη­τες και επι­θε­τική οδήγηση

-Υψηλά ποσοστά κυκλο­φο­ρίας μοτο­σι­κλε­τι­στών

-Χαμηλά ποσοστά χρήσης ζώνης και κράνους, ιδίως από τους συνε­πι­βά­τες

-Ανοργάνωτη και απρο­στά­τευτη κυκλο­φο­ρία ευά­λω­των χρηστών της οδού

-Οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ και ταυ­τό­χρονη χρήση κινητού τηλε­φώ­νου

Ο κ. Γιαννής επε­σή­μανε ιδιαι­τέ­ρως τη σημασία της ταχύ­τη­τας στην οδική ασφά­λεια, ανα­φέ­ρο­ντας μεταξύ άλλων ότι η αύξηση κατά 1km από τη μέση ταχύ­τητα οδηγεί σε αύξηση της πιθα­νό­τη­τας εμπλο­κής σε ατύχημα κατά 3%!

Μετά την ταχύ­τητα, η μη χρήση ζώνης ασφα­λείας απο­τε­λεί τη δεύτερη σημα­ντι­κό­τερη αιτία θανάτου στα οδικά ατυ­χή­ματα, ενώ με την εφαρ­μογή των κατάλ­λη­λων μέτρων θα μπο­ρού­σαν να σωθούν 2.700 ζωές ετησίως στην Ε.Ε. Στην Ελλάδα, κατά τη διάρ­κεια του 2017 η Διεύ­θυνση Τρο­χαίας κατέ­γραψε 32.500 παρα­βά­σεις σχετικά με τη μη χρήση ζώνης ασφα­λείας και 876 για μη χρήση παι­δι­κών καθι­σμά­των. Αντί­στοιχα, την ίδια χρονική περίοδο κατα­γρά­φη­καν 60.142 παρα­βά­σεις μοτο­σι­κλε­τι­στών για μη χρήση κράνους, το οποίο μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο θανα­τη­φό­ρων τραυ­μα­τι­σμών κατά περίπου 44%!

Ένας στους 4 οδηγούς στην Ελλάδα δεν φορά ζώνη ασφα­λείας

Όσον αφορά στους οδηγούς, στην Ελλάδα 1 στους 4 δεν φοράει ζώνη ασφα­λείας, ενώ μόνο το 19% των επι­βα­τών στα πίσω καθί­σματα του αυτο­κι­νή­του την φορούν σε αστικές περιο­χές.

Η χρήση των ζωνών ασφα­λείας μειώνει τον κίνδυνο θανάτου του οδηγού και συνο­δη­γού κατά 40-65%, ενώ των επι­βα­τών των πίσω καθι­σμά­των κατά 25-75%.

Σε ό,τι αφορά την ασφά­λεια των μικρών παιδιών, απο­γοη­τευ­τική είναι η εικόνα, αφού μόνο το 57% χρη­σι­μο­ποιεί τα ειδικά καθί­σματα για τη μετα­φορά τους. Κι όμως η χρήση τους μπορεί να μειώσει τους θανά­τους κατά 54-80% στις παι­δι­κές ηλικίες.

Κύριος παρά­γο­ντας ατυ­χή­μα­τος η συμπε­ρι­φορά του οδηγού

Οι συν­θή­κες για την πρό­κληση ενός οδικού ατυ­χή­μα­τος επη­ρε­ά­ζο­νται από το τρί­πτυχο χρήστης-όχημα-οδικό περι­βάλ­λον, σε διά­φο­ρους συν­δυα­σμούς συνυ­παι­τιό­τη­τας ανά περί­πτωση. Η συμπε­ρι­φορά του οδηγού, χωρίς κάποιον άλλον παρά­γο­ντα, είναι η κύρια αιτία πρό­κλη­σης για το 65-95% των οδικών ατυ­χη­μά­των, η οποία πρέπει να αντι­με­τω­πι­στεί από τις αρχές κατά προ­τε­ραιό­τητα. Χαρα­κτη­ρι­στι­κές είναι οι ενδεί­ξεις για υπε­ρε­κτί­μηση της προ­σω­πι­κής ικα­νό­τη­τας για οδήγηση, η οποία είναι τόσο μεγα­λύ­τερη όσο μικρό­τερη είναι η ηλικία των οδηγών και ειδικά τα τρία πρώτα έτη μετά την από­κτηση του διπλώ­μα­τος οδή­γη­σης. Οι οδηγοί που υπε­ρε­κτι­μούν τις ικα­νό­τη­τές τους, οδηγούν συχνά με ταχύ­τητα μεγα­λύ­τερη από τη μέση επι­τρε­πό­μενη ταχύ­τητα, με απο­τέ­λε­σμα την αύξηση του δείκτη ατυ­χη­μά­των.

Οι δράσεις του Ινστι­τού­του Δημό­σιας Υγείας

Οι ετήσιοι κύκλοι ανοι­χτών Δια­λέ­ξεων για θέματα Δημό­σιας Υγείας προς το ευρύ κοινό, καθώς και οι παρεμ­βά­σεις για τον έλεγχο του καπνί­σμα­τος στη σχολική κοι­νό­τητα απο­τε­λούν το γενικό πλαίσιο των δρα­στη­ριο­τή­των του Ινστι­τού­του οι οποίες αναρ­τώ­νται στις ιστο­σε­λί­δες www.smokefreegreece.gr, www.researchlab.gr και στην σελίδα του Smoke Free Greece στο Facebook (Smokefreegreece). Όσοι ενδια­φέ­ρο­νται για τις δια­λέ­ξεις μπορούν να παρα­κο­λου­θή­σουν βιντε­ο­σκο­πη­μέ­νες μέσω Youtube (Institute of Public Health-ACG).

Η επόμενη προ­γραμ­μα­τι­σμένη διάλεξη του Δ΄ Κύκλου θα πραγ­μα­το­ποι­η­θεί την Τετάρτη 12 Δεκεμ­βρίου 2018, ώρα 19:00 με ειση­γητή τον Καθη­γητή Ψυχια­τρι­κής του ΕΚΠΑ, κύριο Παύλο Σακκά, με θέμα «Κατά­θλιψη: Μία νόσος της σύγ­χρο­νης κοι­νω­νίας».