Μητσοτάκης στο Politico: Η ΕΕ χρειάζεται νέα όπλα απέναντι στην εργαλειοποίηση της μετανάστευσης

Την ανάγκη η Ευρώπη να δια­μορ­φώ­σει ένα πλαίσιο μέτρων για την αντι­με­τώ­πιση έκτα­κτων μετα­να­στευ­τι­κών κρίσεων, όπως εκείνη που αντι­με­τώ­πισε η Ελλάδα το 2020 στον Έβρο και, πιο πρό­σφατα, η Ισπανία στη Θέουτα, υπο­γραμ­μί­ζει ο Κυριά­κος Μητσο­τά­κης σε άρθρο του στο Politico.

Λίγο πριν από την έκτακτη τηλε­διά­σκεψη των Ευρω­παίων υπουρ­γών, ο πρω­θυ­πουρ­γός επι­ση­μαί­νει ότι οι μετα­να­στευ­τι­κές ροές χρη­σι­μο­ποιού­νται ολοένα και συχνό­τερα ως μέσο οργα­νω­μέ­νης πίεσης προς την Ευρώπη.

Όπως σημειώ­νει χαρα­κτη­ρι­στικά, «η Ευρω­παϊκή Ένωση βρί­σκε­ται ολοένα και συχνό­τερα αντι­μέ­τωπη με μια πιο ύπουλη μορφή υβρι­δι­κής πίεσης: τη σκόπιμη εργα­λειο­ποί­ηση της μετα­νά­στευ­σης από κρα­τι­κούς και μη κρα­τι­κούς δρώντες, οι οποίοι επι­διώ­κουν να δοκι­μά­σουν την ανθε­κτι­κό­τητα της Ευρώπης, να υπο­νο­μεύ­σουν τη συνοχή της και να απο­σπά­σουν πολι­τι­κές παρα­χω­ρή­σεις».

Το άρθρο του Κυριά­κου Μητσο­τάκη στο Politico

Το περι­βάλ­λον ασφα­λείας της Ευρώπης έχει αλλάξει θεμε­λιω­δώς.

Πέρα από τις συμ­βα­τι­κές στρα­τιω­τι­κές απειλές και τις κυβερ­νο­ε­πι­θέ­σεις, η Ευρω­παϊκή Ένωση βρί­σκε­ται ολοένα και συχνό­τερα αντι­μέ­τωπη με μια πιο ύπουλη μορφή υβρι­δι­κής πίεσης: τη σκόπιμη εργα­λειο­ποί­ηση της μετα­νά­στευ­σης από κρα­τι­κούς και μη κρα­τι­κούς δρώντες, οι οποίοι επι­διώ­κουν να δοκι­μά­σουν την ανθε­κτι­κό­τητα της Ευρώπης, να υπο­νο­μεύ­σουν τη συνοχή της και να απο­σπά­σουν πολι­τι­κές παρα­χω­ρή­σεις.

Τα πρό­σφατα γεγο­νότα στα ευρω­παϊκά σύνορα, και ιδιαί­τερα στον ισπα­νικό θύλακα της Θέουτα, απο­τε­λούν ακόμη μία υπεν­θύ­μιση ότι η μετα­νά­στευση δεν απο­τε­λεί πλέον μόνο ένα ανθρω­πι­στικό ζήτημα ή μια πρό­κληση δια­χεί­ρι­σης. Σε ορι­σμέ­νες περι­πτώ­σεις, έχει μετα­τρα­πεί σε εργα­λείο γεω­πο­λι­τι­κού εξα­να­γκα­σμού.

Η ΕΕ έχει σημειώ­σει σημα­ντική πρόοδο στο ζήτημα αυτό με το Σύμφωνο για τη Μετα­νά­στευση και το Άσυλο. Έχει θεσπί­σει μηχα­νι­σμούς για τη δια­χεί­ριση των μετα­να­στευ­τι­κών πιέσεων, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης της ευε­λι­ξίας στις δια­δι­κα­σίες και της αλλη­λεγ­γύης μεταξύ των κρατών-μελών. Ωστόσο, τα εργα­λεία αυτά έχουν σχε­δια­στεί για κατα­στά­σεις που, στον πυρήνα τους, παρα­μέ­νουν δια­χει­ρί­σι­μες. Δεν αντι­με­τω­πί­ζουν επαρκώς σενάρια στα οποία η μετα­νά­στευση χρη­σι­μο­ποιεί­ται ως όπλο ή όπου οι μετα­να­στευ­τι­κές ροές οργα­νώ­νο­νται, ενι­σχύ­ο­νται ή διευ­κο­λύ­νο­νται με τρόπο που δημιουρ­γεί μια de facto υβρι­δική απειλή.

Βεβαίως, δεν γνω­ρί­ζουμε ακόμη τι προ­κά­λεσε την κατά­σταση που εκτυ­λί­χθηκε στη Θέουτα την περα­σμένη εβδο­μάδα. Ωστόσο, παρό­μοια σενάρια δεν είναι πρω­το­φανή.

Η Ελλάδα αντι­με­τώ­πισε μια ανάλογη κατά­σταση στα χερσαία σύνορά της με την Τουρκία στον Έβρο το 2020, όπως και η Λιθουα­νία, η Πολωνία και η Λετονία στα σύνορά τους με τη Λευ­κο­ρω­σία το 2021. Αυτό που παρα­τη­ρούμε σε αυτές τις περι­πτώ­σεις δεν είναι μια στα­διακή αύξηση των αφίξεων, αλλά αιφ­νί­διες, μαζικές και συχνά συντο­νι­σμέ­νες μετα­κι­νή­σεις ανθρώ­πων – ορι­σμέ­νες φορές δεκάδων χιλιά­δων μέσα σε λίγες μόνο ημέρες – που υπερ­βαί­νουν τις εθνικές δυνα­τό­τη­τες και δοκι­μά­ζουν τη συνο­λική ανθε­κτι­κό­τητα της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης.

Υπό αυτές τις ακραίες συν­θή­κες, η άμεση και πλήρης εφαρ­μογή των συνήθων συστη­μά­των ασύλου και υπο­δο­χής για όλους όσοι φτάνουν δεν είναι απλώς δύσκολη – είναι συχνά αδύνατη. Τα συστή­ματα κιν­δυ­νεύ­ουν να παρα­λύ­σουν, η εμπι­στο­σύνη των πολιτών δια­βρώ­νε­ται και η ίδια η λει­τουρ­γία της ζώνης Σένγκεν τίθεται υπό πίεση.

Η Ευρώπη πρέπει να ανα­γνω­ρί­σει αυτό το κενό και να δράσει απο­φα­σι­στικά.

Απαι­τεί­ται ένα ειδικό ευρω­παϊκό πλαίσιο για την αντι­με­τώ­πιση κατα­στά­σεων μαζικής και εργα­λειο­ποι­η­μέ­νης μετα­να­στευ­τι­κής πίεσης, με σαφή και αντι­κει­με­νικά κρι­τή­ρια ενερ­γο­ποί­η­σης. Τα κρι­τή­ρια αυτά θα πρέπει να συν­δυά­ζουν ποσο­τικά στοι­χεία — όπως η κλίμακα και η ταχύ­τητα των αφίξεων σε σχέση με τις δυνα­τό­τη­τες μιας χώρας – με ποιο­τι­κούς δείκτες, όπως ενδεί­ξεις συντο­νι­σμού, διευ­κό­λυν­σης ή εμπλο­κής τρίτων χωρών ή οργα­νω­μέ­νων εγκλη­μα­τι­κών δικτύων.

Μόλις ενερ­γο­ποι­η­θεί, στο πλαίσιο ενός ειδικά καθο­ρι­σμέ­νου καθε­στώ­τος έκτα­κτης ανάγκης της ΕΕ, ένας τέτοιος μηχα­νι­σμός θα μπο­ρούσε να επι­τρέ­πει προ­σω­ρι­νές, ανα­λο­γι­κές και αυστηρά ελεγ­χό­με­νες προ­σαρ­μο­γές στις συνή­θεις δια­δι­κα­σίες. Οι ταχύρ­ρυθ­μες δια­δι­κα­σίες ασύλου πρέπει επίσης να εξα­κο­λου­θή­σουν να απο­τε­λούν μέρος της εργα­λειο­θή­κης, ιδίως για άτομα που προ­έρ­χο­νται από χώρες με χαμηλά ποσοστά ανα­γνώ­ρι­σης διε­θνούς προ­στα­σίας.

Ωστόσο, αυτό δεν αρκεί.

Η Ευρώπη πρέπει να είναι ειλι­κρι­νής σχετικά με τα όρια των ταχέων δια­δι­κα­σιών ασύλου. Σε σαφώς καθο­ρι­σμέ­νες εξαι­ρε­τι­κές περι­πτώ­σεις ακραίας και δυσα­νά­λο­γης πίεσης — είτε στα χερσαία σύνορα είτε ύστερα από μαζικές αφίξεις διά θαλάσ­σης – τα κράτη-μέλη θα πρέπει να έχουν τη δυνα­τό­τητα, στο πλαίσιο ενός ειδικού ευρω­παϊ­κού καθε­στώ­τος έκτα­κτης ανάγκης, να ανα­στέλ­λουν προ­σω­ρινά την υποβολή αιτή­σεων ασύλου από νεο­α­φι­χθέ­ντες, προ­χω­ρώ­ντας παράλ­ληλα στην ταχεία επι­στροφή όσων δεν δικαιού­νται να παρα­μεί­νουν, σε πλήρη συμ­μόρ­φωση με τις νομικές υπο­χρε­ώ­σεις της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης.

Αυτό δεν συνιστά απο­μά­κρυνση από τις αξίες της Ευρώπης, αλλά μια ανα­γκαία προ­σαρ­μογή στις νέες πραγ­μα­τι­κό­τη­τες.

Επι­πλέον, οποια­δή­ποτε τέτοια μέτρα πρέπει να έχουν αυστηρά προ­σω­ρινό χαρα­κτήρα, να είναι ανα­λο­γικά και να συνο­δεύ­ο­νται από ισχυρές δικλί­δες ασφα­λείας. Ο πλήρης σεβα­σμός του δικαίου της ΕΕ, του Χάρτη Θεμε­λιω­δών Δικαιω­μά­των της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης και της αρχής της μη επα­να­προ­ώ­θη­σης παρα­μέ­νει αδια­πραγ­μά­τευ­τος. Ταυ­τό­χρονα, η τήρηση των διεθνών υπο­χρε­ώ­σεων πρέπει να συμ­βα­δί­ζει με την ικα­νό­τητα της ΕΕ να προ­στα­τεύει τα σύνορά της και να δια­τη­ρεί την εσω­τε­ρική της στα­θε­ρό­τητα.

Καθο­ρι­στι­κής σημα­σίας είναι επίσης το γεγονός ότι αυτή η ισορ­ρο­πία δεν μπορεί να δια­τη­ρη­θεί χωρίς ουσια­στική ευρω­παϊκή αλλη­λεγ­γύη. Κανένα κράτος-μέλος που αντι­με­τω­πί­ζει αυτού του είδους την πίεση δεν θα πρέπει να μένει μόνο του. Η επι­χει­ρη­σιακή υπο­στή­ριξη από τους οργα­νι­σμούς της ΕΕ, οι συντο­νι­σμέ­νες προ­σπά­θειες επι­στρο­φών, καθώς και η οικο­νο­μική και τεχνική βοήθεια πρέπει να ενερ­γο­ποιού­νται αυτό­ματα κάθε φορά που τίθεται σε εφαρ­μογή ένας τέτοιος μηχα­νι­σμός.

Χωρίς ένα τέτοιο πλαίσιο, οι κίν­δυ­νοι είναι σαφείς. Οι χώρες πρώτης γραμμής παρα­μέ­νουν εκτε­θει­μέ­νες, τα κίνητρα για εχθρι­κούς δρώντες να εκμε­ταλ­λεύ­ο­νται τη μετα­νά­στευση για γεω­πο­λι­τι­κούς σκοπούς αυξά­νο­νται και οι εσω­τε­ρι­κές διαι­ρέ­σεις εντός της Ένωσης βαθαί­νουν. Το σημα­ντι­κό­τερο, όμως, είναι ότι η εμπι­στο­σύνη των πολιτών στην ικα­νό­τητα της Ευρώπης να δια­χει­ρί­ζε­ται απο­τε­λε­σμα­τικά, δίκαια και συλ­λο­γικά τα σύνορά της θα συνε­χί­σει να φθίνει.

Η Ευρώπη πάντοτε προ­σαρ­μο­ζό­ταν στις μετα­βαλ­λό­με­νες συν­θή­κες. Η μετα­νά­στευση δεν απο­τε­λεί εξαί­ρεση. Και η ανα­γνώ­ριση ότι μπορεί να χρη­σι­μο­ποι­η­θεί ως όπλο δεν είναι κιν­δυ­νο­λο­γία — είναι ρεα­λι­σμός.

Η Ευρω­παϊκή Ένωση οφείλει πλέον να εξο­πλι­στεί με τα νομικά και επι­χει­ρη­σιακά εργα­λεία που απαι­τού­νται για να υπε­ρα­σπι­στεί τα εξω­τε­ρικά της σύνορα, να απο­τρέ­ψει όσους επι­διώ­κουν να εκμε­ταλ­λευ­τούν την ανοιχτή φύση της και να αντα­πο­κρι­θεί σε αυτή τη νέα πραγ­μα­τι­κό­τητα με απο­φα­σι­στι­κό­τητα, νομι­μό­τητα και συλ­λο­γική δράση.

Πηγή: powergame.gr