«Καμπανάκι» για τον τουρισμό

Αρνη­τι­κός παράγων στην ανά­πτυξη του του­ρι­σμού και της οικο­νο­μίας γενι­κό­τερα, παρα­μέ­νει η υπέρ­με­τρη φορο­λο­γική επι­βά­ρυνση τόσο από τους έμμε­σους όσο και από τους άμεσους φόρους. Τα σημα­ντικά κέρδη αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας για τον ελλη­νικό του­ρι­σμό που προ­κύ­πτουν από την εσω­τε­ρική υπο­τί­μηση αντι­σταθ­μί­ζο­νται σε σημα­ντικό βαθμό από την υπέρ­με­τρη φορο­λο­γική επι­βά­ρυνση.

Σύμφωνα με υπο­λο­γι­σμούς του SETE Intelligence, οι πρό­σθε­τες φορο­λο­γι­κές επι­βα­ρύν­σεις του τελευ­ταίου 12μηνου έχουν επι­φέ­ρει απώλεια αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας του ελλη­νι­κού του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος μεγα­λύ­τερη του 10%, εξα­νε­μί­ζο­ντας ουσια­στικά το 50% της ανά­κτη­σης της αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας της χώρας, που επι­τεύ­χθηκε από την αρχή εφαρ­μο­γής των μνη­μο­νίων με την πολύ επίπονη κοι­νω­νικά και οικο­νο­μικά εσω­τε­ρική υπο­τί­μηση.

Αυτά τονί­ζο­νται στην περιο­δική έκθεση του ΣΕΤΕ που δόθηκε στη δημο­σιό­τητα και απο­τε­λεί ένα ακόμη καμπα­νάκι για την υπερ­φο­ρο­λό­γηση του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος.

Οπως ανα­φέ­ρουν οι ανα­λυ­τές, «η -έστω και πολύ καθυστερημένα- ολο­κλή­ρωση της 1ης αξιο­λό­γη­σης και η εκτα­μί­ευση τελικά της δόσης των € 10,3 δισ. (€ 7,5 δισ. στο 2ο 15ήμερο του Ιουνίου 2016 και € 2,8 δισ. τον Σεπτέμ­βριο 2016) ανα­μέ­νε­ται ότι θα έχουν ευνοϊ­κές επι­πτώ­σεις στην ελλη­νική οικο­νο­μία και στον του­ρι­σμό, τόσο στο υπό­λοιπο του 2016 όσο και στα επόμενα έτη. Το πρό­γραμμα προ­σαρ­μο­γής που εφάρ­μοσε η Ελλάδα στην περίοδο 2010-2015 οδήγησε σε σημα­ντική μέση ετήσια αύξηση των εξα­γω­γών αγαθών κατά 4,8% παρά την πιστω­τική ασφυξία που υφί­στα­νται οι ελλη­νι­κές εξα­γω­γι­κές επι­χει­ρή­σεις, σε αντί­θεση με τους διε­θνείς αντα­γω­νι­στές τους, στην ίδια περίοδο στην οποία οι εισα­γω­γές αγαθών κατέ­γρα­ψαν μέση ετήσια πτώση -3,5%. Η άρση της πιστω­τι­κής ασφυ­ξίας ανα­μέ­νε­ται να διευ­κο­λύ­νει την οικο­νο­μική δρα­στη­ριό­τητα υγειών επι­χει­ρή­σεων περαι­τέρω. Από την άλλη πλευρά, οι εξα­γω­γές υπη­ρε­σιών σημεί­ω­σαν μέση ετήσια πτώση κατά -0,9% στην περίοδο 2009 – 2015, κυρίως λόγω της μεγάλης πτώσης των εισροών εισο­δη­μά­των από τις διε­θνείς μετα­φο­ρές (κυρίως από τη ναυ­τι­λία). Αντί­θετα, την περίοδο 2009-2015, οι ταξι­διω­τι­κές εισπρά­ξεις από το εξω­τε­ρικό σημεί­ω­σαν άνοδο 35,6%.

Η πτώση του ΑΕΠ στο 2ο 6μηνο 2015 και στο 1ο 3μηνο 2016 μπορεί να θεω­ρη­θεί ως προ­σω­ρινή, δεδο­μέ­νου ότι μπορεί να ολο­κλη­ρω­θεί με σχετικά γρή­γο­ρους ρυθμούς η απο­κα­τά­σταση της ομα­λό­τη­τας στο Τρα­πε­ζικό Σύστημα και στην οικο­νο­μία μετά την ορι­στική ολο­κλή­ρωση της 1ης αξιο­λό­γη­σης του 3ου Μνη­μο­νίου. Βέβαια, η ουσια­στικά αναίτια καθυ­στέ­ρηση των δια­πραγ­μα­τεύ­σεων για την ολο­κλή­ρωση αυτής της αξιο­λό­γη­σης και η επιβολή νέων αντι-αναπτυξιακών δημο­σιο­νο­μι­κών και άλλων μέτρων για να γίνει δυνατή κάποια συμ­φω­νία, συνε­πά­γο­νται οτι η αύξηση του ΑΕΠ το 2016 ανα­μέ­νε­ται τώρα στο 0,2%, από άνω του 1,5% που ήταν η εκτί­μηση με την υπόθεση της έγκαι­ρης και χωρίς αναίτια αντια­να­πτυ­ξιακά μέτρα ολο­κλή­ρωση της 1ης αξιο­λό­γη­σης. Το πιο σημα­ντικό είναι ότι η πολι­τική ανα­τα­ραχή της περιό­δου Σεπτεμ­βρίου 2014 – Ιουλίου 2015 και η τρέ­χουσα επι­βά­ρυνση της οικο­νο­μίας με νέες αβε­βαιό­τη­τες και με, σε μεγάλο βαθμό, αχρεί­α­στα αντια­να­πτυ­ξιακά μέτρα έχει μεν επη­ρε­ά­σει αρνη­τικά αλλά δεν έχει ανα­τρέ­ψει τις προ­ο­πτι­κές ανά­πτυ­ξης της οικο­νο­μίας, που είχαν γίνει εμφα­νείς το 2014.

Ο ΣΕΤΕ ανα­φέ­ρε­ται και στο μέλλον του κλάδου μετά το Brexit επι­ση­μαί­νο­ντας: Με δεδο­μένο το απο­τέ­λε­σμα του δημο­ψη­φί­σμα­τος για το BREXIT, οι αφίξεις και τα έσοδα ανα­μέ­νε­ται να επη­ρε­α­στούν αρνη­τικά, λόγω της παρα­τη­ρού­με­νης αβε­βαιό­τη­τας και διο­λί­σθη­σης της λίρας: σχεδόν 50% / 30% των Βρε­τα­νών που κάνουν δια­κο­πές Ήλιος και Θάλασσα τις προ­γραμ­μα­τί­ζουν το τελευ­ταίο δίμηνο / μήνα, ενώ ανα­μέ­νε­ται να επη­ρε­α­στούν αρνη­τικά και οι κρα­τή­σεις και για άλλες μορφές -μη εποχικών- ταξι­διών ανα­ψυ­χής, όπως ο του­ρι­σμός πόλεων και ο πολι­τι­στι­κός του­ρι­σμός, αλλά και η αγορά συνε­δρίων, εται­ρι­κών συνα­ντή­σεων και ταξι­διών κινή­τρων.

Η σημασία της Βρε­τα­νι­κής αγοράς είναι καίρια για τον ελλη­νικό του­ρι­σμό δεδο­μέ­νου του μεγάλου μεγέ­θους της (2,4 εκ. επι­σκέ­πτες / € 2 δισ. το 2015) αλλά και του υψηλού ρυθμού ανά­πτυ­ξης που παρου­σί­αζε το 2016 σύμφωνα με τα στοι­χεία κρα­τή­σεων που έχουμε στη διάθεσή μας. Ανα­φέ­ρε­ται επίσης ότι: ο ελλη­νι­κός του­ρι­σμός αντι­με­τω­πί­ζει σημα­ντικά προ­βλή­ματα ποιό­τη­τας στα περι­φε­ρειακά αερο­δρό­μια, στα λιμάνια, σε μεγάλο μέρος του οδικού δικτύου εκτός αυτο­κι­νη­το­δρό­μων καθώς και σε θέματα αρμο­διό­τη­τας ΟΤΑ (καθα­ριό­τητα, πράσινο κλπ.). Από πολλές πλευρές το γεω­πο­λι­τικό περι­βάλ­λον στην περιοχή της Ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου και η κρίση στις σχέσεις Ρωσίας – Τουρ­κίας έχουν θετική επί­πτωση, με ενί­σχυση της του­ρι­στι­κής κίνησης προς την Ελλάδα. Αυτό, ωστόσο, δεν επα­λη­θεύ­τηκε στο 4ο 3μηνο 2015, όπου οι αφίξεις του­ρι­στών από βασικές αγορές ήταν μειω­μέ­νες. Αρνη­τικά φαί­νε­ται ότι λει­τούρ­γησε το προ­σφυ­γικό πρό­βλημα στο 4ο 3μηνο 2015 και να συνε­χί­ζει να επη­ρε­ά­ζει αρνη­τικά τις του­ρι­στι­κές αφίξεις και τις προ­κρα­τή­σεις και στο 1ο 3μηνο του 2016.

Η δαπάνη ανά ταξίδι μειώ­θηκε στα € 580 το 2015, από € 590 το 2014 και € 653 το 2013. Από την άλλη πλευρά, αξιο­ση­μεί­ωτη είναι:

α) η δια­χρο­νική στα­θε­ρό­τητα της δαπάνης ανά δια­νυ­κτέ­ρευση και

β) η ανά­καμψή της το 2015 κατά 4,6% στα € 74 μετά την πτώση της το 2014. Δηλαδή, η μείωση στην δαπάνη ανά ταξίδι οφεί­λε­ται στην πραγ­μα­το­ποί­ηση δια­κο­πών μικρό­τε­ρης διάρ­κειας από τους ταξι­διώ­τες και όχι σε χαμη­λό­τερη ημε­ρή­σια δαπάνη.

Η επι­διω­κό­μενη αύξηση των αφίξεων και των εσόδων από τον εισερ­χό­μενο και από τον εσω­τε­ρικό του­ρι­σμό στην Ελλάδα θα προσ­διο­ρι­στεί κατά κύριο λόγο από τον εμπλου­τι­σμό και την δια­φο­ρο­ποί­ηση του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος καθώς και τον ρυθμό αύξησης της προ­σφο­ράς διεθνώς αντα­γω­νι­στι­κών του­ρι­στι­κών υπη­ρε­σιών στη χώρα και σε μικρό­τερο βαθμό από τη ζήτηση του­ρι­στι­κών υπη­ρε­σιών, που σε περιό­δους θετικής ανά­πτυ­ξης των χωρών προ­έ­λευ­σης είναι σε μεγάλο βαθμό απε­ριό­ρι­στη για μικρές χώρες όπως η Ελλάδα. Ειδι­κό­τερα, η ζήτηση για του­ρι­στι­κές υπη­ρε­σίες στη χώρα προσ­διο­ρί­ζε­ται κυρίως από την επι­χει­ρη­μα­τική λει­τουρ­γία των επι­χει­ρή­σεων προ­σφο­ράς του­ρι­στι­κών υπη­ρε­σιών στην Ελλάδα γενικά και σε κάθε επί μέρους του­ρι­στική περιοχή στη χώρα ειδι­κό­τερα.