Τι έγινε την κρίσιμη Πέμπτη που η συμφωνία απείχε μια ανάσα

Το «γλυ­κα­ντικό» των ξένων, τα νέα αιτή­ματα της Αθήνας και πότε η Λαγκάρντ είπε στον Γιούν­κερ «φεύγω από το δωμάτιο». Η απο­γο­ή­τευση των δανει­στών μετά το διάγ­γελμα Τσίπρα. Η χαμένη εμπι­στο­σύνη εμπόδιο σε περαι­τέρω δια­πραγ­μα­τεύ­σεις.

Πώς δόθηκε τελε­σί­γραφο, πώς χάθηκε η εμπι­στο­σύνη

Τη στιγμή που οι αξιω­μα­τού­χοι της ευρω­ζώ­νης νόμιζαν πως είχε υπάρξει συμ­φω­νία, η Αθήνα ζήτησε νέες παρα­χω­ρή­σεις.

Το «τελε­σί­γραφο», όπως το απο­κα­λεί ο Αλέξης Τσίπρας, δόθηκε το πρωινό της 25ης Ιουνίου.

Ο Ελληνας πρω­θυ­πουρ­γός είχε περάσει το προη­γού­μενο βράδι στα κεντρικά γραφεία της Κομι­σιόν στις Βρυ­ξέλ­λες, σε ένα τραπέζι απέ­να­ντι από τον πρόεδρο της Επι­τρο­πής Ζαν Κλοντ Γιούν­κερ, τον επι­κε­φα­λής της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι και την Κριστίν Λαγκάρντ του ΔΝΤ. Μετά από ώρες δια­πραγ­μα­τεύ­σεων του έδωσαν ένα περι­θώ­ριο μέχρι τις 11 το πρωί να απο­δε­χτεί μια τελική προ­σφορά για συμ­φω­νία διά­σω­σης.

Λίγο πριν τις 10 το πρωί, κάποιοι στην αίθουσα πίστε­ψαν ότι υπήρχε συμ­φω­νία. Τις δυο πλευρές χώριζαν 600 εκατ. ευρώ και ο κ. Τσίπρας έδειχνε σημάδια συμ­βι­βα­σμού.

Οι αξιω­μα­τού­χοι της ευρω­ζώ­νης είχαν ένα «γλυ­κα­ντικό» στο μανίκι τους. Ηταν δια­τε­θει­μέ­νοι να δεχτούν την μετα­κί­νηση του ΦΠΑ στα ξενο­δο­χεία από το 23% στο 13%, μειώ­νο­ντας τη διαφορά στα 400 εκατ. ευρώ.

«Είχαμε φτάσει πραγ­μα­τικά πολύ, πολύ κοντά», δήλωσε ένας από τους παρι­στά­με­νους.

Ο κ. Τσίπρας απο­χώ­ρησε για να δια­βου­λευ­τεί με τους συμ­βού­λους του στον ΣΥΡΙΖΑ. Επέ­στρεψε με νέο έγγραφο, ζητώ­ντας 10 νέες παρα­χω­ρή­σεις.

Ο επι­κε­φα­λής του Eurogroup Γερούν Ντάι­σελ­μπλουμ άφησε έναν ηχηρό ανα­στε­ναγμό. Τα νεύρα των δια­πραγ­μα­τευ­τών είχαν ήδη σπάσει. Σε ένα σημείο αργό­τερα εκείνο το βράδι η κ. Λαγκάρντ είχε εκραγεί κατά του κ. Γιούν­κερ για τα συνε­χό­μενα τσιγάρα που άναβε: «Ζαν Κλωντ, φεύγω από το δωμάτιο».

Στις 10:40 το πρωί οι δια­πραγ­μα­τεύ­σεις είχαν τελειώ­σει. «Μα μόλις αρχί­σαμε να δια­πραγ­μα­τευό­μα­στε», δια­μαρ­τυ­ρή­θηκε ο κ. Τσίπρας, χωρίς απο­τέ­λε­σμα. Την επόμενη εβδο­μάδα οι δυο πλευρές επι­χεί­ρη­σαν σπα­σμω­δικά να διορ­θώ­σουν τη ζημιά, η οποία είχε προ­κλη­θεί από την έλλειψη εμπι­στο­σύ­νης και τις παρε­ξη­γή­σεις.

Οι αξιω­μα­τού­χοι της ευρω­ζώ­νης είχαν πειστεί ότι ο Γιάνης Βαρου­φά­κης, ο χαρι­σμα­τι­κός υπουρ­γός οικο­νο­μι­κών της Ελλάδας, σαμπό­ταρε τις δια­πραγ­μα­τεύ­σεις ώστε η Αθήνα να χρε­ο­κο­πή­σει – κερ­δί­ζο­ντας επί της ουσίας την ελά­φρυνση χρέους που οι Ελληνες δεν είχαν κατα­φέ­ρει να κερ­δί­σουν μέσω των δια­πραγ­μα­τεύ­σεων.

Ηλπιζαν ότι εάν δια­πραγ­μα­τευ­θούν άμεσα με τον κ. Τσίπρα, θα μπο­ρούσε να κλει­στεί η συμ­φω­νία. Οι περισ­σό­τε­ροι έβλεπαν τον νεαρό πρω­θυ­πουργό ως λογικό και πραγ­μα­τι­στή.

Όμως καθώς προ­χω­ρού­σαν οι συζη­τή­σεις, πεί­στη­καν ότι ήταν δέσμιος πιο ριζο­σπα­στι­κών μορφών μέσα στο κόμμα του. Η δια­πί­στωση επι­βε­βαιώ­θηκε τη νύχτα της Παρα­σκευής, όταν ο Ελληνας ηγέτης ανα­κοί­νωσε δημο­ψή­φι­σμα για τις τελευ­ταίες προ­τά­σεις των δανει­στών και ζήτησε από τους ψηφο­φό­ρους να απορ­ρί­ψουν το «τελε­σί­γραφο». Ο Πιερ Μοσκο­βισί, επί­τρο­πος νομι­σμα­τι­κών υπο­θέ­σεων, δήλωσε: «Μέχρι τότε, θεω­ρούσα ότι μια συμ­φω­νία δεν ήταν μόνο ανα­γκαία, αλλά και εφικτή».

Εάν η Ελλάδα εξέλθει τελικά από την ευρω­ζώνη, όπως πιστεύ­ουν πολλοί αξιω­μα­τού­χοι, η απο­τυ­χία να βρεθεί μια συμ­φω­νία εκείνο το πρωί, και όχι η ανα­κοί­νωση του δημο­ψη­φί­σμα­τος, ίσως είναι η στιγμή που το Grexit κατέστη ανα­πό­φευ­κτο.

«Τότε ήταν που όλοι ένιωσαν ότι όλα είχαν τελειώ­σει», σχο­λί­ασε ένας από τους παρευ­ρι­σκό­με­νους στην αίθουσα. Οντως, η όποια ελπίδα για συμ­φω­νία άρχισε να ξεφτί­ζει δυο ώρες αργό­τερα.

Σε μια συνά­ντηση των υπουρ­γών οικο­νο­μι­κών εκείνο το από­γευμα, ο γερ­μα­νός υπουρ­γός οικο­νο­μι­κών είπε στους ομο­λό­γους του ότι θεω­ρούσε το «τελε­σί­γραφο» υπερ­βο­λικά επιει­κές –μια αντί­ληψη με την οποία συμ­φω­νού­σαν του­λά­χι­στον δυο ακόμη υπουρ­γοί.

Επι­τέ­θηκε στον κ. Γιούν­κερ, λέγο­ντας ότι η Κομι­σιόν υπερέβη την εντολή της απο­δε­χό­μενη δημόσια ελλη­νι­κές αντι­προ­τά­σεις. «Η Κομι­σιόν θέλει μια συμ­φω­νία πάση θυσία», δήλωσε Γερ­μα­νός αξιω­μα­τού­χος, προ­σθέ­το­ντας ότι οι άνθρω­ποι του κ. Γιούν­κερ δια­πραγ­μα­τεύ­ο­νταν χωρίς να ενη­με­ρώ­νουν το ΔΝΤ ή την ΕΚΤ για τις υπο­χω­ρή­σεις που έκαναν.

«Είναι μύθος ότι δου­λεύ­αμε μόνοι μας, ιδίως τις τελευ­ταίες εβδο­μά­δες», επέ­μεινε ο κ. Μοσκο­βισί. «Ποτέ δεν δια­χω­ρί­σαμε τη θέση μας από τους άλλους θεσμούς».

Μετά την ανα­κοί­νωση του δημο­ψη­φί­σμα­τος, οι στάσεις σκλή­ρυ­ναν και τα επα­νει­λημ­μένα ταξίδια στις Βρυ­ξέλ­λες για συνα­ντή­σεις άρχισαν να φθεί­ρουν τους υπουρ­γούς οικο­νο­μι­κών.

Το πρωινό μετά την ανα­κοί­νωση του κ. Τσίπρα συγκε­ντρώ­θη­καν στις Βρυ­ξέλ­λες – για Πέμπτη φορά σε περίπου μια εβδο­μάδα. Μετά από μια σύντομη συνά­ντηση, απέρ­ρι­ψαν το αίτημα για παρά­ταση του προ­γράμ­μα­τος. Ακόμη και τότε, κάποιοι δεν παραι­τή­θη­καν, ιδίως ο κ. Γιούν­κερ και ο γάλλος Πρό­ε­δρος Φραν­σουά Ολάντ. Εως και τη Δευτέρα το βράδυ, ο επι­κε­φα­λής της Κομι­σιόν είχε συνε­χείς τηλε­φω­νι­κές επαφές με τον Αλέξη Τσίπρα, σε μια προ­σπά­θεια να τον κάνει να αλλάξει γνώμη.

Οι δια­πραγ­μα­τευ­τές των Βρυ­ξελ­λών είπαν ότι έλαβαν επα­νει­λημ­μέ­νες εκκλή­σεις από το Παρίσι να έλθουν σε συμ­φω­νία ακόμη και την Τετάρτη. Σύμφωνα με αξιω­μα­τού­χους, ο κ. Τσίπρας κάλεσε τον κ. Ολάντ την Τετάρτη το μεση­μέρι για να συζη­τή­σουν ένα τηλε­ο­πτικό διάγ­γελμα που θα πραγ­μα­το­ποιούσε. Ο κ. Ολάντ του ζήτησε να εμφα­νι­στεί συμ­βι­βα­στι­κός.

Οι υπουρ­γοί οικο­νο­μι­κών της ευρω­ζώ­νης είχαν λάβει δυο νέες επι­στο­λές από τον κ. Τσίπρα, στις οποίες υπο­σχό­ταν νέες υπο­χω­ρή­σεις. Ο κ. Ολάντ και ο Μισέλ Σαπέν, ο γάλλος υπουρ­γός οικο­νο­μι­κών, ήλπιζαν ότι μια δήλωση «μετα­μέ­λειας» θα μπο­ρούσε να κατευ­νά­σει τις άλλες χώρες. Αντ’ αυτού, ο κ. Τσίπρας υπε­ρα­σπί­στηκε τις κινή­σεις του και κατη­γό­ρησε τους ομο­λό­γους του στην ευρω­ζώνη ότι «εκβί­α­ζαν» τους Ελληνες ψηφο­φό­ρους. Εκείνη τη στιγμή, ακόμη και ο κ. Σαπέν φέρεται να απο­γοη­τεύ­θηκε εντελώς.

Η εμπι­στο­σύνη έχει διαρ­ρα­γεί τόσο πολύ, λένε διά­φο­ροι αξιω­μα­τού­χοι, που ακόμη και εάν οι Ελληνες αγνο­ή­σουν τον κ. Τσίπρα και ψηφί­σουν θετικά αύριο, ενδέ­χε­ται να μην είναι πρό­θυ­μοι να δια­πραγ­μα­τευ­θούν νέα διάσωση με την ελλη­νική κυβέρ­νηση.

Χωρίς νέο πρό­γραμμα, το Grexit ίσως κατα­στεί ανα­πό­φευ­κτο στις 20 Ιουλίου, όταν η Αθήνα καλεί­ται να απο­πλη­ρώ­σει 3,5 δις. ευρώ προς την ΕΚΤ. «Εάν οι πολίτες ψηφί­σουν θετικά, η Αθήνα λέει ότι θα συμ­φω­νή­σει στο πρό­γραμμα», δήλωσε ο βέλγος υπουρ­γός οικο­νο­μι­κών Johan Can Overtveldt. «Λυπάμαι, αλλά πολλοί άλλοι άνθρω­ποι γύρω από το τραπέζι των συζη­τή­σεων δεν μπορούν να το πιστέ­ψουν».

euro2day.gr