• « Για πρώτη φορά στην ιστορία, οι υπολογιστές και οι μηχανές μπορούν σε πραγματικό χρόνο να αντιλαμβάνονται, να δημιουργούν και να συνδιαλέγονται στη φυσική ανθρώπινη γλώσσα» • «Η πραγματική ερώτηση δεν είναι “αν”, αλλά “πόσο γρήγορα” θα επηρεαστούν οι θέσεις εργασίας και αν θα υπάρχει ο απαραίτητος χρόνος προσαρμογής» • «Η Τεχνητή Νοημοσύνη θα πάψει να αποτελεί ένα επιπρόσθετο εργαλείο και θα εξελιχθεί σε βασική υποδομή της καθημερινότητάς μας, όπως είναι σήμερα το ηλεκτρικό ρεύμα και το διαδίκτυο» • «Θα δούμε αλγορίθμους που προβλέπουν ασθένειες πριν ακόμη εμφανιστούν, φάρμακα σχεδιασμένα ειδικά για τον γενετικό μας κώδικα και διαγνώσεις που θα ολοκληρώνονται σε δευτερόλεπτα αντί για ημέρες»
– Ζούμε μια περίοδο που η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει γρήγορα την καθημερινότητα, την εργασία και την επικοινωνία. Σε ποιο στάδιο ανάπτυξης πιστεύετε ότι βρισκόμαστε; Έχουμε δει μόνο την αρχή ή ήδη μια ώριμη φάση της;
Κυρία Φώτη, καταρχάς θα ήθελα να σας ευχαριστήσω για την πρόσκληση να πραγματοποιήσουμε μαζί, αυτή τη τόσο ενδιαφέρουσα και επίκαιρη συζήτηση γύρω από ένα ζήτημα που δεν αφορά μόνο την τεχνολογική και ανθρώπινη εξέλιξη, αλλά την ίδια την πορεία της ανθρωπότητας. Όπως συνέβη με τη δημιουργία και την εξέλιξη της συνδεσιμότητας που έφερε το Διαδίκτυο και το ντόμινο τεχνολογικών αλλαγών που ακολούθησε και μεταμόρφωσε οριστικά τη σύγχρονη ιστορία, έτσι και σήμερα η Τεχνητή Νοημοσύνη έρχεται όχι απλώς να συμπληρώσει, αλλά να εξελίξει αυτό που το Internet ξεκίνησε. Η Τεχνητή Νοημοσύνη αναμένεται να απογειώσει την τεχνολογική καινοτομία, ανοίγοντας νέους ορίζοντες για την ανθρωπότητα, με μια, θα τολμούσα να πω, πρωτοφανή και νεωτεριστική συνεισφορά. Όπως ακριβώς το Διαδίκτυο λειτούργησε καταλυτικά, έτσι και η ΑΙ θα αποτελέσει μοχλό αναβάθμισης, αν όχι ριζικής αναμόρφωσης, σε μια σειρά από κρίσιμους τομείς: από την υγεία και τη φαρμακοβιομηχανία, μέχρι το λιανεμπόριο και την αλυσίδα ανεφοδιασμού, την αυτοματοποίηση των μεταφορών και τη μεγιστοποίηση της ασφάλειας, την εξυπηρέτηση πολιτών και πελατών, την εκπαίδευση, τη γεωργία, την κυβερνοασφάλεια, την ενέργεια, αλλά κυρίως την επιστημονική έρευνα. Αυτοί είναι μόνο μερικοί από τους τομείς που ήδη εξελίσσονται ή πρόκειται να μεταμορφωθούν ριζικά με την έλευση και κυρίως με την ταχεία εξέλιξη της Τεχνητής Νοημοσύνης. Για να απαντήσω ευθέως στην ερώτησή σας: βρισκόμαστε ακόμη στο αρχικό στάδιο ανάπτυξης, διάδοσης και ωρίμανσης αυτής της τεχνολογίας. Βρισκόμαστε στην αφετηρία και έχουμε δει μόνο την αρχή.
– Tί είναι στην πραγματικότητα η Τεχνητή Νοημοσύνη και ποια είναι η τεχνολογική υποδομή που απαιτείται “στο παρασκήνιο” ώστε να λειτουργεί και να είναι προσβάσιμη στο ευρύ κοινό;
Η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι στην πραγματικότητα η σύνθεση πολλών διαφορετικών επιπέδων υψηλής τεχνολογίας που λειτουργούν ταυτόχρονα στο παρασκήνιο, ώστε ο τελικός χρήστης να έχει πρόσβαση στις εφαρμογές ΑΙ που πλέον χρησιμοποιούμε καθημερινά. Στη βάση αυτής της αλυσίδας βρίσκεται η ενέργεια, η οποία τροφοδοτεί όλο το οικοσύστημα. Ακολουθούν οι εξειδικευμένοι επεξεργαστές (chips) που εκτελούν τους τεράστιους υπολογισμούς που απαιτούνται. Πάνω σε αυτούς λειτουργούν οι υποδομές όπως τα data centers, τα cloud services και τα δίκτυα. Στη συνέχεια έρχονται τα σύνθετα μοντέλα, Large Language Models (LLMs), τα οποία εκπαιδεύονται σε τεράστιες βάσεις δεδομένων και αποτελούν τον «εγκέφαλο» της ΑΙ. Στο τελικό επίπεδο βρίσκονται οι εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης. Το αποτέλεσμα αυτού του μίγματος υψηλής τεχνολογίας είναι αυτό που βλέπει ο χρήστης στην οθόνη του: μια άμεση, καθαρή και φιλική εμπειρία. Η πραγματική πολυπλοκότητα βρίσκεται πίσω από τις κουρτίνες, και είναι αυτή που επιτρέπει στην ΑΙ να είναι άμεσα προσβάσιμη και λειτουργική για όλους.
– Πόσο προετοιμασμένες είναι η Ελλάδα αλλά και η Ευρωπαϊκή Ένωση για να ανταποκριθούν στις προκλήσεις και να αξιοποιήσουν τις ευκαιρίες που δημιουργεί η Τεχνητή Νοημοσύνη μέσα σε ένα ολοένα πιο ανταγωνιστικό διεθνές περιβάλλον;
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, σε επίπεδο ρυθμιστικού πλαισίου, έχει κάνει σημαντικά και σταθερά βήματα για τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης, σε συνεργασία με διεθνείς φορείς. Πολλές από αυτές τις πρωτοβουλίες κινούνται πράγματι προς τη σωστή κατεύθυνση. Ωστόσο, όταν μιλάμε για την ανταγωνιστική ικανότητα της Ευρώπης ως παραγωγού καινοτομίας στην ΑΙ, και ειδικά στον αγώνα ταχύτητας για την επόμενη γενιά τεχνητής νοημοσύνης, την AGI (Artificial General Intelligence) η εικόνα είναι πιο σύνθετη. Αν εξετάσουμε ένα προς ένα τα επίπεδα που απαιτούνται για την ανάπτυξη ΑΙ, ενέργεια, επεξεργαστές, υποδομές data centers και cloud services, μεγάλα μοντέλα (LLMs) και εφαρμογές, η Ευρώπη υστερεί σημαντικά σε σχέση με τις πρωτοπόρους χώρες όπως οι ΗΠΑ και την Κίνα. Για να μπορέσει η ΕΕ να παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο στην εποχή της ΑΙ, χρειάζεται πρώτα οι Ευρωπαίοι πολιτικοί να κατανοήσουν το μέγεθος των αναγκών και να στηρίξουν αποφασιστικά την ανάπτυξη αυτών των κρίσιμων υποδομών. Αυτό, όμως, είναι εξαιρετικά δύσκολο όσο η Ευρώπη δεν προχωρά σε βαθύτερη ολοκλήρωση και ενιαία οικονομική στρατηγική. Ο κίνδυνος να χάσει και αυτή την τεχνολογική κούρσα, όπως συνέβη με την αγορά του Διαδικτύου είναι υπαρκτός και, με τα σημερινά δεδομένα, απολύτως ρεαλιστικός. Η Ελλάδα είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την πορεία της ΕΕ στην ευρύτερη κούρσα της Τεχνητής Νοημοσύνης. Σε εθνικό επίπεδο, όμως, τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει σημαντικά βήματα στην υιοθέτηση της ΑΙ στις δημόσιες υπηρεσίες. Από το gov.gr μέχρι το mAIgov, πρωτοβουλίες που υλοποιήθηκαν από τον κ. Πιερρακάκη και τον κ. Παπαστεργίου στο Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, οι πολίτες είδαν στην πράξη πώς η τεχνολογία μπορεί να απλοποιήσει την καθημερινότητά τους. Το ίδιο ισχύει και για την ενσωμάτωση της ΑΙ στην Υγεία, τόσο για τους γιατρούς όσο και για τους πολίτες, μέσω του MyHealth App που παρουσίασε πρόσφατα το Υπουργείο Υγείας και ο κ. Γεωργιάδης. Όλα αυτά είναι πρωτοβουλίες που αξίζουν πραγματικά συγχαρητήρια. Παράλληλα, η χώρα μας, μετά από αίτημα και μεγάλη προσπάθεια του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, επιλέχθηκε να γίνει ένα από τα επτά πρώτα «εργοστάσια Τεχνητής Νοημοσύνης» της ΕΕ. Το ελληνικό AI Factory, με την ονομασία Pharos, έχει ήδη αρχίσει να παίρνει σάρκα και οστά και αποτελεί μια πολύ σημαντική ευκαιρία για την επιτάχυνση της καινοτομίας της AI στην Ελλάδα. Είναι μια εξέλιξη που δείχνει ότι, παρά τις δυσκολίες, η χώρα μας μπορεί να διεκδικήσει ενεργό ρόλο στη νέα εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης.
-Πώς είναι να εργάζεστε σε έναν παγκόσμιο οργανισμό όπως η Bentley Systems, σε μια περίοδο που η καινοτομία κινείται με τόσο έντονους ρυθμούς;
Στην Bentley διαχειριζόμαστε τις νέες τεχνολογίες με έναν άψογο και ιδιαίτερα οργανωμένο τρόπο, ο οποίος διακρίνεται σε δύο βασικές κατηγορίες. Η πρώτη αφορά τις συγκροτημένες επιλογές και τα εργαλεία που προσφέρει η εταιρεία στους εργαζομένους της, ώστε να αξιοποιούν στο μέγιστο τις νέες τεχνολογίες, με κυριότερη την Τεχνητή Νοημοσύνη, μέσα σε ένα πλαίσιο εταιρικής διακυβέρνησης που εξασφαλίζει ευελιξία, ασφάλεια και υπευθυνότητα. Αυτό το μοντέλο επιτρέπει την κατακόρυφη αύξηση της παραγωγικότητας και της ποιότητας της εργασίας, ενώ παράλληλα μειώνει σημαντικά τον χρόνο που απαιτείται για την ολοκλήρωση κρίσιμων διαδικασιών. Το όφελος είναι διπλό: τόσο για τους εργαζόμενους, που ενισχύουν την αποτελεσματικότητά τους, όσο και για την ίδια την εταιρεία, η οποία προσφέρει ακόμη υψηλότερης ποιότητας υπηρεσίες και προϊόντα. Αυτό μας οδηγεί στη δεύτερη κατηγορία: την ενσωμάτωση αυτών των καινοτομιών στα ίδια μας τα προϊόντα και τις υπηρεσίες. Ειδικά η Τεχνητή Νοημοσύνη βρίσκεται πλέον στην καρδιά της νέας γενιάς των προϊόντων και υπηρεσιών μας, με το Bentley Copilot να αποτελεί κεντρικό πυλώνα αυτής της μετάβασης και να προσφέρει στους πελάτες μας δυνατότητες που μέχρι πριν λίγα χρόνια θα θεωρούνταν σενάριο επιστημονικής φαντασίας. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα που συχνά αναφέρω στις συζητήσεις μου με στελέχη της αγοράς είναι η μετάβαση του Bentley OpenSite στη νέα γενιά που εσωτερικά αποκαλούμε “+ (plus) generation”, με το OpenSite+. Εκτός από την ενσωμάτωση του Bentley Copilot και των δυνατοτήτων AI, η νέα έκδοση φέρνει ένα πλήρως ανανεωμένο User Interface (UI), απόλυτα προσαρμοσμένο στις σύγχρονες ανάγκες, το οποίο οδηγεί σε μια ουσιαστικά αναβαθμισμένη User Experience (UX). Η καινοτομία που προσφέρει σήμερα η Bentley Systems αποτελεί πλέον καθημερινότητα για τους χρήστες μας, παρότι μέχρι πρόσφατα θα φάνταζε ως κάτι μακρινό και μελλοντικό.
-Ποια θεωρείτε τα πιο ουσιαστικά επιτεύγματα της Τεχνητής Νοημοσύνης;
Αδιαμφισβήτητα, το μεγαλύτερο επίτευγμα της Τεχνητής Νοημοσύνης σε αυτή την πρώτη φάση της παρουσίας της στη ζωή μας είναι ότι, για πρώτη φορά στην ιστορία, οι υπολογιστές και οι μηχανές μπορούν σε πραγματικό χρόνο να αντιλαμβάνονται, να δημιουργούν και να συνδιαλέγονται στη φυσική ανθρώπινη γλώσσα (Natural Language). Αυτό σημαίνει ότι εμείς οι άνθρωποι μπορούμε πλέον να αλληλεπιδρούμε με τα συστήματα χρησιμοποιώντας τη γλώσσα που ήδη μιλάμε, και να λαμβάνουμε απαντήσεις και αποτελέσματα στην ίδια ακριβώς μορφή που αντιλαμβανόμαστε. Αυτή η ικανότητα κατανόησης της φυσικής γλώσσας, η οποία βασίζεται σε σύνθετα μοντέλα Machine Learning και σε Large Language Models (LLMs), εξελίχθηκε ραγδαία και πλέον λειτουργεί σε αυτό που ονομάζουμε multimodal επίπεδο. Δηλαδή, η αντίληψη της ΑΙ δεν περιορίζεται στη γραφή και στη φωνή, αλλά επεκτείνεται στην κατανόηση εικόνας, φωτογραφιών, βίντεο και ζωντανής λήψης, επιτρέποντας υπολογιστικές αναλύσεις με εντυπωσιακά αποτελέσματα. Πέρα από τη δημιουργία κειμένου, συμπεριλαμβανομένου και προγραμματιστικού κώδικα, εικόνων, βίντεο, μουσικής και ήχου, η Τεχνητή Νοημοσύνη προσφέρει ήδη σημαντικές καινοτομίες και ανακαλύψεις σε κρίσιμους τομείς. Στην υγεία, για παράδειγμα, συμβάλλει στην πρόωρη ανίχνευση μοτίβων στο ανθρώπινο σώμα, οδηγώντας σε έγκαιρο εντοπισμό κινδύνων, όπως καρκινικών ενδείξεων. Στη φαρμακοβιομηχανία επιταχύνει την έρευνα και την ανάπτυξη νέων θεραπειών. Στη ρομποτική και την αυτοματοποίηση, ιδίως στην αυτόνομη οδήγηση, μεταμορφώνονται ολόκληρες βιομηχανίες. Και φυσικά, στην επιστημονική έρευνα συνολικά, λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής ισχύος, ανοίγοντας δρόμους που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν αδιανόητοι.
-Υπάρχει λόγος ανησυχίας για απώλεια θέσεων εργασίας λόγω της AI ή μιλάμε περισσότερο για μετασχηματισμό των ρόλων;
Αν και είναι ακόμη νωρίς για να έχουμε μια πλήρως ακριβή εικόνα για το πώς ακριβώς θα επηρεάσει η Τεχνητή Νοημοσύνη τον εργασιακό τομέα, είναι βέβαιο ότι ο αντίκτυπός της θα είναι τεράστιος. Όπως συνέβη και με την έλευση του Internet, πολλές θέσεις εργασίας θα επηρεαστούν αρνητικά, ενώ ορισμένοι ρόλοι ή ολόκληροι τομείς, ενδέχεται μακροπρόθεσμα να εξαλειφθούν. Από την άλλη πλευρά, θα δημιουργηθούν νέες ευκαιρίες, νέοι τομείς και ολοκληρωτικά νέες αγορές, όπως ακριβώς συνέβη και με την ψηφιακή επανάσταση του Διαδικτύου. Ωστόσο, ο αντίκτυπος της ΑΙ θα είναι ασύγκριτα μεγαλύτερος. Αν παρομοιάσουμε το Internet με έναν σεισμό μεγατόνων που αναδιαμόρφωσε την οικονομία και την αγορά εργασίας, τότε η ΑΙ, σε βάθος χρόνου, θα μοιάζει περισσότερο με έναν «μετεωρίτη» που αλλάζει ριζικά το τοπίο, όπως εκείνος που εξαφάνισε τους δεινόσαυρους και άνοιξε τον δρόμο για την εμφάνιση του ανθρώπου. (Και για να είμαι σαφής: η παρομοίωση δεν έχει καμία καταστροφολογική διάσταση· αναφέρεται αποκλειστικά στο μέγεθος και την ταχύτητα της αλλαγής.) Μιλάμε για μια τεχνολογική μετάβαση που δεν θα αναδιαμορφώσει απλώς την εργασία, αλλά θα την επαναπροσδιορίσει. Ήδη βρισκόμαστε στο σημείο όπου η Τεχνητή Νοημοσύνη ξεπερνά τη φάση του πειραματισμού και μετατρέπεται σε αναγκαία προσδοκία από τους εργοδότες. Το βέβαιο είναι ότι πρώτοι θα επηρεαστούν αρνητικά όσοι εργαζόμενοι και εταιρείες, δεν αξιοποιούν την ΑΙ στο καθημερινό τους περιβάλλον. Αντίθετα, όσοι την υιοθετήσουν, θα εξελίσσονται συνεχώς: θα μειώνουν τα λάθη, θα αυξάνουν την παραγωγικότητά τους και, κατ’ επέκταση, την επαγγελματική τους αξία. Αν μπορώ να δώσω μια συμβουλή, είναι η εξής: μην φοβάστε τις νέες τεχνολογίες. Να είστε περίεργοι, να ενημερώνεστε, να πειραματίζεστε. Χρησιμοποιήστε τα εργαλεία που έχετε σήμερα απλόχερα διαθέσιμα. Χρησιμοποιήστε την ΑΙ για να κατανοήσετε τι είναι η ΑΙ. Χρησιμοποιήστε την για να μάθετε πώς μπορείτε να δουλέψετε μαζί της. Το μόνο απολύτως σίγουρο είναι ότι οι εργασιακές θέσεις θα επηρεαστούν σημαντικά. Η πραγματική ερώτηση δεν είναι «αν», αλλά «πόσο γρήγορα» θα έρθουν αυτές οι αλλαγές, και αν θα υπάρχει ο απαραίτητος χρόνος προσαρμογής.
-Πώς μπορεί να διασφαλιστεί η εγκυρότητα της πληροφορίας που παράγει ή επεξεργάζεται η AI;
Η διασφάλιση της εγκυρότητας της πληροφορίας που παράγει ή επεξεργάζεται η Τεχνητή Νοημοσύνη αποτελεί ίσως μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της εποχής μας. Η ΑΙ δεν είναι μια “μαγική” οντότητα, βασίζεται στα δεδομένα με τα οποία εκπαιδεύεται. Επομένως, η ποιότητα της πληροφορίας που παράγει εξαρτάται άμεσα από την ποιότητα, την ακρίβεια και την αμεροληψία των δεδομένων που της παρέχουμε. Για να διασφαλιστεί η εγκυρότητα, απαιτείται ένα πολυεπίπεδο πλαίσιο. Πρώτον, χρειάζεται διαφάνεια: να γνωρίζουμε από πού προέρχονται τα δεδομένα, πώς χρησιμοποιούνται και ποιοι μηχανισμοί ελέγχου εφαρμόζονται. Δεύτερον, απαιτείται (προς το παρόν) συνεχής ανθρώπινη επίβλεψη. Η ΑΙ μπορεί να επιταχύνει διαδικασίες και να εντοπίζει μοτίβα που ο άνθρωπος δεν θα έβλεπε εύκολα, αλλά η τελική κρίση, ειδικά σε κρίσιμους τομείς όπως η υγεία, η δικαιοσύνη ή η ενημέρωση πρέπει να παραμένει ανθρώπινη. Τρίτον, είναι απαραίτητη η ύπαρξη ισχυρών μηχανισμών επαλήθευσης. Αυτό σημαίνει ότι η πληροφορία που παράγεται από την ΑΙ πρέπει να διασταυρώνεται με αξιόπιστες πηγές, να ελέγχεται για πιθανές ανακρίβειες και να αξιολογείται μέσα σε ένα πλαίσιο εταιρικής ή επιστημονικής δεοντολογίας. Στην πράξη, αυτό μεταφράζεται σε διαδικασίες auditing, σε συστήματα που εντοπίζουν αποκλίσεις και σε συνεχή βελτίωση των μοντέλων. Τέλος, πρέπει να καλλιεργηθεί και μια νέα ψηφιακή παιδεία. Όπως μάθαμε να αξιολογούμε την αξιοπιστία των πληροφοριών στο Διαδίκτυο, έτσι τώρα πρέπει να μάθουμε να αξιολογούμε και την πληροφορία που παράγεται από την ΑΙ. Η τεχνολογία μπορεί να είναι εξαιρετικά ισχυρή, αλλά παραμένει εργαλείο. Η ευθύνη της ορθής χρήσης της και της ορθής ερμηνείας των αποτελεσμάτων της ανήκει σε εμάς.
-Υπάρχει κίνδυνος αποξένωσης ή απώλειας εμπιστοσύνης στην ανθρώπινη κρίση;
Αδιαμφισβήτητα, αυτή είναι μια ερώτηση που θα μπορούσε να αποτελέσει ολόκληρη ξεχωριστή συζήτηση. Η τεχνολογία, ιστορικά, έχει αποδείξει ότι σπάνια κάνει λάθη από μόνη της όταν προκύπτουν σφάλματα, συνήθως οφείλονται σε ανθρώπινα λάθη που έχουν προηγηθεί, είτε στον προγραμματισμό, στη λανθασμένη υλοποίηση, ή στη χρήση της. Την ίδια στιγμή, σχεδόν κάθε πτυχή της σύγχρονης ζωής, η οικονομία, οι υπηρεσίες, η κοινωνική μας λειτουργία, στηρίζεται πλέον σε τεχνολογίες που έχουν γίνει προέκταση του εαυτού μας. Σκεφτείτε πότε ήταν η τελευταία φορά που αμφισβητήσατε το αποτέλεσμα μιας πράξης σε μια αριθμομηχανή; Αυτή η απόλυτη εμπιστοσύνη στην τεχνολογία, που έχει γίνει μέρος της καθημερινότητάς μας, κρύβει παγίδες όταν μεταφέρεται στο περιβάλλον της Τεχνητής Νοημοσύνης. Η ΑΙ βασίζεται στα δεδομένα με τα οποία εκπαιδεύεται. Αν τα δεδομένα δεν είναι έγκυρα, δεν θα είναι έγκυρα ούτε τα αποτελέσματα. Και αυτό απαιτεί από εμάς μεγαλύτερη εγρήγορση, ειδικά σε μια εποχή όπου παρατηρείται συχνά χαμηλή επαγγελματική προσήλωση σε ορισμένους τομείς της αγοράς, ιδιαίτερα σε χαμηλόμισθες θέσεις που αντιμετωπίζονται ως προσωρινές. Όταν η ανθρώπινη κρίση ατονεί, ο κίνδυνος να αποδεχόμαστε άκριτα ότι μας δίνει η τεχνολογία μεγαλώνει. Όπως συμβαίνει με τα fake news και την παραπληροφόρηση στο Διαδίκτυο, έτσι και με την Τεχνητή Νοημοσύνη χρειάζεται έλεγχος, διασταύρωση και κριτική σκέψη. Η ΑΙ μπορεί να μας βοηθήσει να μάθουμε, να εξελιχθούμε και να γίνουμε πιο αποτελεσματικοί, αλλά στο τέλος της ημέρας η ευθύνη της επιλογής παραμένει δική μας. Εμείς αποφασίζουμε ποια πληροφορία είναι χρήσιμη, ποια είναι λανθασμένη και ποια μπορεί να οφείλεται σε ανθρώπινο ή συστημικό λάθος. Η ανθρώπινη κρίση δεν πρέπει να αντικατασταθεί, πρέπει να ενισχυθεί. Και αυτό είναι το πραγματικό ζητούμενο.
-Ποια δεξιότητα θεωρείτε πιο κρίσιμη για τον άνθρωπο στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης;
Η προσαρμοστικότητα και η συνεχής μάθηση θα αποτελέσουν κρίσιμα σημεία-κλειδιά τα επόμενα χρόνια, ιδιαίτερα με τη ραγδαία εξέλιξη της Τεχνητής Νοημοσύνης. Όπως συνέβη και με την έλευση του Διαδικτύου, έτσι και τώρα, όσοι άνθρωποι επιλέξουν να εξελίσσονται, να μαθαίνουν, να επανεφευρίσκουν και να «αναγεννούν» τον εαυτό τους, θα παραμένουν πάντοτε επίκαιροι, απαραίτητοι και κατ’ επέκταση, πολύ πιο δύσκολο να γίνουν αναλώσιμοι. Εξίσου σημαντική είναι η κριτική σκέψη: η ικανότητα να αξιολογούμε σωστά τις πληροφορίες, να διακρίνουμε την ουσία από την παραπληροφόρηση ή τον ανούσιο θόρυβο. Η κριτική σκέψη είναι η δεξιότητα που μετατρέπει τα δεδομένα σε νόημα, την πληροφορία σε απόφαση και την τεχνολογία σε πραγματικό εργαλείο προόδου, τόσο επαγγελματικής όσο και προσωπικής. Τέλος, ίσως η πιο καθοριστική δεξιότητα της εποχής μας θα είναι η ενσυναίσθηση. Σε έναν κόσμο όπου η τεχνολογία και οι μηχανές αντικαθιστούν όχι μόνο υπηρεσίες αλλά και κοινωνικές αλληλεπιδράσεις, η ανθρώπινη ικανότητα να αντιλαμβάνεται συναισθήματα, να δημιουργεί σχέσεις, να καλλιεργεί εμπιστοσύνη και να κατανοεί τον άλλον σε βάθος, θα αποτελεί το στοιχείο που πραγματικά μας ξεχωρίζει. Είναι το χάρισμα που καμία μηχανή δεν μπορεί να αναπαράγει και που θα καθορίσει την αξία μας, τόσο ως επαγγελματίες όσο και ως άνθρωποι.
– Ποια είναι η δική σας πρόβλεψη για την επόμενη δεκαετία; Τι θα αλλάξει ριζικά στη ζωή μας λόγω της AI;
Μέσα στην επόμενη δεκαετία, η Τεχνητή Νοημοσύνη θα πάψει να αποτελεί ένα επιπρόσθετο εργαλείο και θα εξελιχθεί σε βασική υποδομή της καθημερινότητάς μας, όπως είναι σήμερα το ηλεκτρικό ρεύμα και το διαδίκτυο. Θα λειτουργεί στο παρασκήνιο, αθόρυβα αλλά καθοριστικά, υποστηρίζοντας σχεδόν κάθε πτυχή της ζωής μας. Η πιο ριζική αλλαγή που θα δούμε άμεσα αφορά τον χρόνο. Θα ανακτήσουμε «άπειρες» ώρες που σήμερα χάνονται σε επαναλαμβανόμενες εργασίες, αναζήτηση πληροφοριών, γραφειοκρατία και διοικητικές υποχρεώσεις. Η εργασία θα μετακινηθεί σταδιακά από την εκτέλεση στη στρατηγική, στην κρίση και στη λήψη αποφάσεων, δεξιότητες που θα αποκτήσουν ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα στην εποχή της ΑΙ. Στην εκπαίδευση για παράδειγμα, ελπίζω πως το μοντέλο του «ενιαίου σχολείου για όλους» θα αρχίσει να υποχωρεί. Κάθε παιδί θα μπορεί να έχει πρόσβαση σε έναν προσωπικό ψηφιακό μέντορα, ο οποίος θα γνωρίζει τους ρυθμούς, τα ενδιαφέροντα και τις δυνατότητές του. Η μάθηση θα γίνει πραγματικά εξατομικευμένη, και αυτό ίσως αποδειχθεί η μεγαλύτερη κοινωνική επένδυση της εποχής μας. Στον χώρο της υγείας, η ΑΙ σε συνδυασμό με το ταχύτατα αναπτυσσόμενο Quantum Computing θα επιτρέψει μια απολύτως προσωπική προσέγγιση στην ιατρική. Θα δούμε αλγορίθμους που προβλέπουν ασθένειες πριν ακόμη εμφανιστούν, φάρμακα σχεδιασμένα ειδικά για τον γενετικό μας κώδικα και διαγνώσεις που θα ολοκληρώνονται σε δευτερόλεπτα αντί για ημέρες. Ωστόσο, η μεγαλύτερη αλλαγή δεν θα είναι τεχνολογική. Θα χρειαστεί να αποφασίσουμε ποια στοιχεία της ανθρώπινης εμπειρίας είναι διαπραγματεύσιμα και ποια όχι. Τι θέλουμε να συνεχίσουμε να κάνουμε μόνοι μας από επιλογή, ακόμη κι αν η μηχανή μπορεί να το κάνει καλύτερα. Η επόμενη δεκαετία δεν θα διαμορφώσει μόνο το μέλλον της τεχνητής νοημοσύνης, αλλά και τη θέση του ανθρώπου μέσα σε αυτό. Αν επιλέξουμε η τεχνολογία να υπηρετεί τον άνθρωπο, και όχι να τον υποκαθιστά, τότε η νέα εποχή μπορεί να αποδειχθεί όχι μόνο πιο αποδοτική, αλλά και βαθύτερα ανθρώπινη.
*Ο Νίκος Καρτάλης κατάγεται από την Ιαλυσό της Ρόδου και είναι απόφοιτος Πληροφορικής του New York City College of Technology (CUNY), ενώ κατέχει μεταπτυχιακό τίτλο, Master of Science στις Τεχνολογίες Internet και E-Commerce από το Pace University. Είναι στέλεχος της Bentley Systems ως Σύμβουλος Επιχειρήσεων και Τεχνολογίας. Παράλληλα, υπηρετεί ως Πρόεδρος της Δωδεκανησιακής Ομοσπονδίας Αμερικής και του Συλλόγου της Ρόδου Νέας Υόρκης – Απόλλων
