Ευθύμης Λέκκας: Οι λόγοι που προκάλεσαν τη μεγάλη πλημμύρα της Ρόδου

«Ηκα­τα­στροφή που βιώσαμε στη Ρόδο ήταν απο­τέ­λε­σμα μιας σειράς παρα­γό­ντων, που αλλη­λε­πι­δρούν μεταξύ τους και καθι­στούν την περιοχή εξαι­ρε­τικά ευάλωτη σε πλημ­μυ­ρικά φαι­νό­μενα», επι­ση­μαί­νει ο καθη­γη­τής Γεω­λο­γίας και Δια­χεί­ρι­σης Φυσικών Κατα­στρο­φών στο ΕΚΠΑ, Ευθύμης Λέκκας.

Μιλώ­ντας στην «Κ», προ­έ­βαλε μία συν­δυα­στική προ­σέγ­γιση των αιτίων που οδή­γη­σαν στις κατα­στρο­φι­κές πλημ­μύ­ρες, προ­χω­ρώ­ντας παράλ­ληλα σε προ­τά­σεις για την απο­τροπή ανά­λο­γων κατα­στά­σεων στο μέλλον.

«Η πρώτη βασική παρά­με­τρος είναι ο κίν­δυ­νος», εξηγεί ο καθη­γη­τής. «Στη Ρόδο, ο κίν­δυ­νος συνί­στα­ται κυρίως από υδρο­με­τε­ω­ρο­λο­γι­κούς και γεω­λο­γι­κούς παρά­γο­ντες». Συγκε­κρι­μένα, παρα­τη­ρή­θηκε έντονη ραγδαιό­τητα της βροχής, με πάνω από 300 χιλιο­στά βροχής μέσα σε 24 ώρες.

«Αυτός ο εξαι­ρε­τικά υψηλός ρυθμός βρο­χό­πτω­σης δεν αφήνει χρόνο στο έδαφος να απορ­ρο­φή­σει το νερό, οδη­γώ­ντας σε πλημ­μύ­ρες».

Ωστόσο, η ένταση της βροχής από μόνη της δεν αρκεί για να εξη­γή­σει την κατα­στροφή. «Η γεω­λο­γία της περιο­χής είναι επίσης κρίσιμη», συνε­χί­ζει.

«Τα πετρώ­ματα είναι ιδιαί­τερα απο­σα­θρω­μένα και δια­λύ­ο­νται εύκολα με τη βροχή, δημιουρ­γώ­ντας μεγάλες ποσό­τη­τες λάσπης. Οι όχθες των ποταμών κατέρ­ρευ­σαν, ενώ τα καλάμια που φύονται στην περιοχή ενί­σχυ­σαν τον κίνδυνο, καθώς παρα­σύ­ρο­νται εύκολα από τα ορμη­τικά νερά».

«Η τρω­τό­τητα, δηλαδή η ευα­λω­τό­τητα μιας περιο­χής, συν­δέ­ε­ται άμεσα με τις ανθρώ­πι­νες δρα­στη­ριό­τη­τες», σημειώ­νει ο καθη­γη­τής Λέκκας

Η τρω­τό­τητα της περιο­χής

Πέρα από τους φυσι­κούς παρά­γο­ντες, ο κ. Λέκκας δίνει ιδιαί­τερη έμφαση στις ανθρώ­πι­νες παρεμ­βά­σεις. «Η τρω­τό­τητα, δηλαδή η ευα­λω­τό­τητα μιας περιο­χής, συν­δέ­ε­ται άμεσα με τις ανθρώ­πι­νες δρα­στη­ριό­τη­τες. Στην Ιαλυσό, το κλεί­σιμο του φυσικού ρέματος με πλα­κο­σκεπή κατα­σκευή μήκους 1-1,5 χιλιο­μέ­τρου περιό­ρισε δρα­μα­τικά τη φυσική διατομή του ρέματος, με απο­τέ­λε­σμα το νερό να μην μπορεί να απορ­ρο­φη­θεί επαρκώς».

Οπως σημειώ­νει, το πρό­βλημα ξεκι­νούσε από το νεκρο­τα­φείο της πόλης της Ιαλυσού και κατέ­ληγε 100 μέτρα πριν από τη θάλασσα, όπου εκεί γινόταν πάλι ανοιχτό ποτάμι.

Το πρό­βλημα επι­δει­νώ­θηκε από την ύπαρξη μιας ιδιω­τι­κής γέφυρας στην εκβολή του ποταμού, η οποία δεν μπο­ρούσε να δια­χει­ρι­στεί τις τερά­στιες ποσό­τη­τες νερού.

«Είχαμε μια οπι­σθο­δρο­μούσα πλημ­μύρα», σημειώ­νει και προ­σθέ­τει: «Προς το βουνό επάνω, η κοίτη νόμιμα ή παρά­νομα τακτο­ποι­η­μένη ή ανα­γνω­ρι­σμένη είχε φύγει από το φυσικό της μέγεθος. Την είχαν στε­νέ­ψει πολύ».

«Ακόμα και αν η βρο­χό­πτωση ήταν λιγό­τερο έντονη, τα προ­βλή­ματα θα εξα­κο­λου­θού­σαν να υπάρ­χουν», προει­δο­ποιεί. «Το 2013, για παρά­δειγμα, είχαμε μια πλημ­μύρα καρμπόν με μόλις 120 χιλιο­στά βροχής».

«Αυτό που πετύ­χαμε αυτή τη φορά, και υπάρχει διαφορά από το 2013, είναι ότι μπο­ρέ­σαμε και στεί­λαμε το 112. Και έτσι δεν είχαμε απώ­λειες ανθρώ­πι­νων ζώων», σημειώ­νει ο Ευ. Λέκκας

Η αδιέ­ξοδη κατά­σταση

Ερω­τη­θείς για τις πιθανές λύσεις, ο κ. Λέκκας εμφα­νί­στηκε επι­φυ­λα­κτι­κός.

«Η κατά­σταση είναι πράγ­ματι αδιέ­ξοδη σε μεγάλο βαθμό. Οι φυσικές διερ­γα­σίες δεν λαμ­βά­νουν υπόψη τους πολε­ο­δο­μι­κούς νόμους, τις τακτο­ποι­ή­σεις και τις κατα­πα­τή­σεις. Για να απο­σο­βή­σουμε τις κατα­στρο­φές, θα χρεια­ζό­ταν πλήρης ανα­σχε­δια­σμός της περιο­χής, κάτι που δεν είναι ούτε τεχνικά ούτε οικο­νο­μικά εφικτό».

«Η πρώτη μας προ­τε­ραιό­τητα είναι να προ­στα­τεύ­σουμε την ανθρώ­πινη ζωή», λέει ο καθη­γη­τής. «Λύσεις υπάρ­χουν, αλλά για να μειωθεί το επίπεδο των επι­πτώ­σεων» χρειά­ζο­νται «μικρά, συμβατά με το περι­βάλ­λον έργα, όπως αντι­δια­βρω­τι­κές κατα­σκευές και ανα­σχε­τικά φράγ­ματα ανάντη των ποταμών, που μπορούν να καθυ­στε­ρή­σουν τη ροή του νερού και να μειώ­σουν την πίεση στα χαμη­λό­τερα επίπεδα».

Επι­πλέον, προ­τεί­νει την καθαί­ρεση των περι­φρά­ξεων δίπλα στα ποτάμια και τον καθα­ρι­σμό του υδρο­γρα­φι­κού δικτύου. «Ωστόσο, αυτές οι λύσεις έρχο­νται αντι­μέ­τω­πες με νομικά και κοι­νω­νικά εμπόδια. Πολλοί ιδιο­κτή­τες έχουν νομι­μο­ποι­ή­σει κατα­σκευές, κάτι που καθιστά τις απα­ραί­τη­τες παρεμ­βά­σεις σχεδόν αδύ­να­τες», υπο­γραμ­μί­ζει.

Έλλειψη σχε­δια­σμού

Κατα­λή­γο­ντας, ο Ευ. Λέκκας επι­ση­μαί­νει ένα βαθύ­τερο πρό­βλημα: την έλλειψη συσχέ­τι­σης μεταξύ πολε­ο­δο­μι­κού σχε­δια­σμού και φυσικών κιν­δύ­νων.

«Αυτό είναι ένα δια­χρο­νικό ζήτημα που ξεκινά από τη δεκα­ε­τία του 1950. Η Ελλάδα ακο­λού­θησε ένα μοντέλο ανά­πτυ­ξης χωρίς να λαμ­βά­νει υπόψη τους φυσι­κούς κιν­δύ­νους. Αυτό πρέπει να αλλάξει άμεσα», δηλώνει.

«Αν δεν αλλά­ξουμε νοο­τρο­πία και πρα­κτι­κές, οι κατα­στρο­φές αυτές θα επα­να­λαμ­βά­νο­νται», προει­δο­ποιεί.

Πηγή: kathimerini.gr