Αυθαίρετα: Τελευταία ευκαιρία για νομιμοποίηση – Επτά μήνες προθεσμία

Το προ­σε­χές επτάµηνο οι ιδιο­κτή­τες αυθαι­ρέ­των θα έχουν την τελευ­ταία ευκαι­ρία ώστε να τα νοµιµοποιήσουν µε τις ευνοϊ­κές δια­τά­ξεις του νόµου 4495/2017, η ισχύς του οποίου κανο­νικά λήγει στις 8 Νοεµβρίου, αλλά αναµένεται να επιµηκυνθεί έως τον Ιούνιο του 2020.

Ωστόσο και µετά την προθεσµία αυτή, αυθαί­ρε­τες κατα­σκευές και χρήσεις θα µπορούν να νοµιµοποιηθούν µε την εφαρµογή της ηλε­κτρο­νι­κής ταυ­τό­τη­τας κτιρίου, η οποία έχει ήδη θεσµοθετηθεί και η λει­τουρ­γία της τοπο­θε­τεί­ται στις αρχές του επόµενου καλο­και­ριού, αλλά µε αυξηµένα πρόστιµα, το ύψος των οποίων εξε­τά­ζε­ται να είναι ακόµα και κλιµακωτό.

Παράλ­ληλα, όπως δήλωσε την περασµένη εβδοµάδα ο υπουρ­γός Περι­βάλ­λο­ντος, Κωστής Χατζη­δά­κης, θα ετοιµάζεται συνο­λική ρύθµιση, η οποία θα αντιµετωπίζει ολι­στικά το ζήτηµα της αυθαί­ρε­της δόµησης. Εκτός της ρύθµισης, πάντως, αναµένεται να µείνουν του­λά­χι­στον σε αυτήν τη φάση τα δασικά αυθαί­ρετα, καθώς δεν θεω­ρού­νται «ώριµες» οι προ­τά­σεις και το θέµα θα αντιµετωπιστεί σε δεύτερο χρόνο.

Εως την εφαρµογή της ηλε­κτρο­νι­κής ταυ­τό­τη­τας κτιρίου, πάντως, η ισχύς του νόµου θα παρα­τα­θεί προκειµένου να µην υπάρξει νοµικό κενό στη δυνα­τό­τητα νοµιµοποίησης αυθαι­ρέ­των, µε τη σχετική ανα­κοί­νωση να αναµένεται τις επόµενες ηµέρες. Ωστόσο, πηγές του υπουρ­γείου σηµειώνουν ότι πέραν της συγκεκριµένης προθεσµίας, καµία άλλη παρά­ταση στην ισχύ του νόµου δεν πρό­κει­ται να δοθεί.

«Κλειδί» για τη µόνιµη λύση θα είναι η ηλε­κτρο­νική ταυ­τό­τητα κτιρίου, µέσω της οποίας θα µπορούν να συνε­χί­σουν να τακτο­ποιού­νται ακόµα και αυθαί­ρετα µε µεγάλες αυθαι­ρε­σίες, δηλαδή κτίρια και χρήσεις που εντάσ­σο­νται στις κατη­γο­ρίες 1-4.

Η µόνιµη δυνα­τό­τητα για την τακτο­ποί­ηση αυθαι­ρέ­των, όµως, δεν θα έρθει χωρίς πρό­σθετο κόστος, καθώς έχει ήδη ληφθεί η απόφαση το ύψος των προβλεπόµενων ανα­λο­γού­ντων προστίµων κατά περί­πτωση να αυξηθεί: «Θα συµβουλεύαµε τους ιδιο­κτή­τες να εντα­χθούν νωρίς. Οσο πιο αργά το κάνουν -έπειτα από κάµποσα χρόνια-, µπορεί να σηµαίνει παρα­πάνω επι­βα­ρύν­σεις για τους ίδιους. Καλύ­τερα νωρί­τερα παρά αργό­τερα» σηµείωσε χαρα­κτη­ρι­στικά ο κ. Χατζη­δά­κης, δίνο­ντας το στίγµα της ρύθµισης που θα ακο­λου­θή­σει.

Σε κάθε περί­πτωση η ρύθµιση θα αφορά µόνο τα αυθαί­ρετα που έχουν ανε­γερ­θεί πριν από την 28η Ιουλίου του 2011, καθώς η ηγεσία του υπουρ­γείου παραµένει αµετακίνητη στην «κόκκινη γραµµή» για τη νοµιµοποίηση αυθαι­ρέ­των που είχε καθο­ρι­στεί από τους προηγούµενους νόµους. Ως εκ τούτου και η επερχόµενη ρύθµιση δεν θα αφήνει «παρά­θυρο» τακτο­ποί­η­σης αυθαι­ρέ­των που έχουν κατα­σκευα­στεί µετά το 2011.

Σύµφωνα µε το σχέδιο του υπουρ­γείου Περι­βάλ­λο­ντος, αρχικά θα ανα­κοι­νω­θεί η παρά­ταση στην προθεσµία υπα­γω­γής αυθαι­ρέ­των στον ισχύ­ο­ντα νόµο, µε πιθα­νό­τερη ηµεροµηνία εκπνοής της νέας προθεσµίας την 30ή Ιουνίου 2020, ενώ υπό εξέταση είναι το ενδεχόµενο να µη συσχε­τί­ζε­ται η ηµεροµηνία πληρωµής του παρα­βό­λου που νοείται σήµερα ως ηµεροµηνία υπα­γω­γής στον νόµο µε την κατα­λη­κτική ηµεροµηνία υπο­βο­λής των απα­ραί­τη­των δικαιο­λο­γη­τι­κών, ώστε να διευ­κο­λυν­θεί ο τεχνι­κός κλάδος στις δηλώ­σεις.

Οι ορι­στι­κές ηµεροµηνίες δεν έχουν ανα­κοι­νω­θεί ακόµα, καθώς εξαρ­τώ­νται άµεσα από τον χρόνο ολο­κλή­ρω­σης του συστήµατος για την εφαρµογή της ηλε­κτρο­νι­κής ταυ­τό­τη­τας κτιρίου, η οποία τοπο­θε­τεί­ται στα µέσα του 2020. Η ταυ­τό­τητα είναι ένα φυσικό και ψηφιακό αρχείο, το οποίο θα πρέπει να δια­τη­ρεί­ται για κάθε κτίριο και να ενηµερώνεται µε όλα τα επικαιροποιηµένα στοι­χεία (σχέδια, επεµβάσεις, συντή­ρηση κ.λπ.).

Στην περί­πτωση των αυθαι­ρέ­των θα λει­τουρ­γεί και ως εργα­λείο µε το οποίο οι ιδιο­κτή­τες τους θα µπορούν να συνε­χί­ζουν να τα «τακτο­ποιούν» εσαεί, προκειµένου να προ­χω­ρή­σουν σε δικαιο­πρα­ξίες όπως οι µεταβιβάσεις.

Με τη δια­δι­κα­σία αυτή ουσια­στικά τα αυθαί­ρετα θα µπορούν να τακτο­ποιού­νται µόνιµα, αλλά µε υψη­λό­τερα πρόστιµα, το ύψος των οποίων αναµένεται να εξαρ­τά­ται από παρά­γο­ντες όπως το είδος της αυθαι­ρε­σίας αλλά και ο χρόνος καθυ­στέ­ρη­σης της δήλωσής του κ.λπ. Αντί­θετα, για τις µικροαυθαιρεσίες -πολλές εκ των οποίων έχουν γίνει και εν αγνοία των ιδιο­κτη­τώνη Πολι­τεία αναµένεται να είναι πιο ελα­στική.

Στον αέρα 350.000 κτί­σματα

Παράλ­ληλα η νέα ρύθµιση του υπουρ­γείου θα δίνει λύση και στις µη περαιωµένες τακτο­ποι­ή­σεις του προηγούµενου νόµου, του 4178, οι οποίες κιν­δυ­νεύ­ουν ακόµα και µε ακύρωση, καθώς σε χιλιά­δες περι­πτώ­σεις δεν έχει υπο­βλη­θεί το σύνολο των απα­ραί­τη­των δικαιο­λο­γη­τι­κών και σχεδίων.

Αποτέλεσµα είναι να βρί­σκο­νται αυτήν τη στιγµή στον «αέρα» περισ­σό­τερα από 350.000 αυθαί­ρετα κτίσµατα, για τα οποία οι ιδιο­κτή­τες έχουν προ­χω­ρή­σει σε «τακτο­ποί­ηση». Πρό­κει­ται για αυθαί­ρετα, για τα οποία σε πολλές περι­πτώ­σεις έχουν απο­πλη­ρω­θεί παρά­βολα και µεγάλο µέρος ή και το σύνολο των προστίµων και ως εκ τούτου δεν υπήρχε λόγος µεταφοράς τους, αφού ο ισχύων νόµος προ­σφέ­ρει µεν χαµηλότερα πρόστιµα και διευ­κο­λύν­σεις, αλλά έχει αυστη­ρό­τε­ρους όρους υπα­γω­γής.

Ωστόσο από τα 670.000 δηλωµένα αυθαί­ρετα αυτής της κατη­γο­ρίας εκτιµάται ότι για περισ­σό­τερα από τα µισά δεν έχει ολο­κλη­ρω­θεί η απο­στολή δικαιο­λο­γη­τι­κών από τους µηχανικούς. Ετσι, ενώ τα κτίσµατα έχουν ήδη τακτο­ποι­η­θεί, οι αιτή­σεις υπα­γω­γής που έχουν γίνει µπορεί να θεω­ρη­θούν νοµικά άκυρες.

Για τις περι­πτώ­σεις αυτές, για τις οποίες η προθεσµία διεκ­πε­ραί­ω­σης λήγει σήµερα, συζη­τεί­ται µεταξύ άλλων η χορή­γηση κλιµακωτής τρίµηνης παρά­τα­σης ανάλογα µε την ηµεροµηνία µεταφοράς.

Παράλ­ληλα, παρά­ταση θα δοθεί και στην προθεσµία υπο­βο­λής δικαιο­λο­γη­τι­κών σε δηλώ­σεις που έγιναν έως τον Νοέµβριο του 2018, οπότε και ίσχυε η έκπτωση 20% στο ενιαίο ειδικό πρόστιµο. Βάσει του ισχύ­ο­ντος νόµου, οι µηχανικοί υπο­χρε­ού­νται µέσα σε διάστηµα ενός έτους από την πληρωµή του παρα­βό­λου να ολο­κλη­ρώ­σουν την ηλε­κτρο­νική υποβολή των απα­ραί­τη­των δικαιο­λο­γη­τι­κών, κάτι το οποίο δεν έχει ολο­κλη­ρω­θεί σε όλες τις περι­πτώ­σεις.

Ο τεχνι­κός κλάδος έχει ήδη απο­στεί­λει σειρά επι­στο­λών στο υπουρ­γείο, µε τις οποίες ζητά παρα­τά­σεις επικαλούµενος αλληλοσυγκρουόµενες ερµηνείες σε συνδυασµό µε τις οδηγίες του συλ­λό­γου συµβολαιογράφων, οι οποίες ανα­γκά­ζουν συχνά τους µηχανικούς να επα­νέρ­χο­νται σε ολοκληρωµένες δηλώ­σεις, να τις «ανοί­γουν» και να τις «διορ­θώ­νουν», προκειµένου να ξεπε­ρα­στούν σφάλµατα παλαιό­τε­ρων τίτλων και να είναι εφικτές οι νέες δικαιο­πρα­ξίες.

Ο «γρίφος» της κατη­γο­ρίας 5

«Πονο­κέ­φαλο» εξα­κο­λου­θεί να προ­κα­λεί η περί­πτωση των πολύ µεγάλων αυθαι­ρε­σιών, οι οποίες ξεπερ­νούν το 40% στα πολεοδοµικά µεγέθη και ανήκουν στη λεγόµενη κατη­γο­ρία 5. Γι’ αυτές, όπως φαί­νε­ται, η αναµενόµενη παρά­ταση έως το καλο­καίρι θα είναι και η τελευ­ταία ευκαι­ρία για δήλωσή τους µε πιθα­νό­τητα µόνιµης εξαί­ρε­σης από πρόστιµα και κατε­δα­φί­σεις.

Υπενθυµίζεται ότι για τη συγκεκριµένη κατη­γο­ρία, η οποία αριθµεί πάνω από 400.000 αυθαί­ρετα, που χτί­στη­καν εν µέρει ή στο σύνολό τους χωρίς οικοδοµική άδεια, οι δύο τελευ­ταίοι νόµοι αυθαι­ρέ­των δίνουν τη δυνα­τό­τητα προ­σω­ρι­νής ανα­στο­λής για τριάντα χρόνια της επι­βο­λής των υπέ­ρο­γκων προστίµων ανέ­γερ­σης και δια­τή­ρη­σης και προ­σω­ρι­νής εξαί­ρε­σης από την κατε­δά­φιση. Για την ορι­στική λύση γι’ αυτά τα ακίνητα, όπως θα επισηµαίνεται και στη ρύθµιση που καταρ­τί­ζε­ται αυτό το διάστηµα στο υπουρ­γείο, θα ανα­φέ­ρε­ται ότι θα ακο­λου­θή­σει η κατα­γραφή των Περιο­χών Αυξηµένης Επι­βά­ρυν­σης Συντε­λε­στή (ΠΑΕΣ).

Σύµφωνα µε την υφιστάµενη πολεοδοµική νοµοθεσία, οι ιδιο­κτή­τες αυθαι­ρέ­των µπορούν να πετύ­χουν την ορι­στική εξαί­ρεση από την κατε­δά­φιση αγο­ρά­ζο­ντας Συντε­λε­στή ∆όµησης αντί­στοι­χης αξίας µε τα τετρα­γω­νικά µέτρα της πολεοδοµικής υπέρ­βα­σής τους.

Στόχος ήταν τα χρήµατα που θα πλη­ρώ­νο­νταν από τους ιδιο­κτή­τες αυθαι­ρέ­των να διο­χε­τεύ­ο­νταν σε περι­βαλ­λο­ντικά έργα ως αντιστάθµισµα της περι­βαλ­λο­ντι­κής ζηµίας από την πολεοδοµική αυθαι­ρε­σία. Προ­ϋ­πό­θεση, βέβαια, για όλα αυτά θα είναι να προ­χω­ρή­σουν η Ψηφιακή Τράπεζα Γης και η Μετα­φορά Συντε­λε­στή ∆όµησης, ρυθµίσεις οι οποίες επρό­κειτο να εντα­χθούν στο ανα­πτυ­ξιακό πολυνοµοσχέδιο, αλλά τελικώς θα απο­τε­λέ­σουν άρθρα νοµοσχεδίου του υπουρ­γείου Περι­βάλ­λο­ντος.

Οι ΠΑΕΣ θα απο­τε­λέ­σουν τον καθο­ρι­στικό παρά­γο­ντα ως προς το ποια αυθαί­ρετα της κατη­γο­ρίας 5 µπορούν να τύχουν ορι­στι­κής νοµιµοποίησης µε πληρωµή και ποια θα κριθούν ορι­στικά κατε­δα­φι­στέα. Αυτές θα προ­κύ­ψουν από µελέτες και Προ­ε­δρικά ∆ιατάγµατα που θα ακο­λου­θή­σουν, ενώ θα προ­χω­ρή­σουν και µε τα Τοπικά Χωρικά Σχέδια. Να σηµειωθεί ότι τα περίπου 400.000 αυθαί­ρετα που έχουν ήδη δηλωθεί αντι­στοι­χούν στο 35% των δηλώ­σεων και αφορούν σε περισ­σό­τερα από 35 εκατοµµύρια τετρα­γω­νικά µέτρα. Αντι­στοι­χούν όµως περίπου στο 50% των προστίµων που έχουν κατα­λο­γι­στεί.

πηγή ethnos.gr

Μαρία Λιλιο­πού­λου