Άρθρο Μητσοτάκη στο Bloomberg: Γιατί επιμένουμε για πλαφόν στο αέριο

Τους λό­γους που επι­μέ­νει στην επι­βο­λή πλα­φόν στην τιμή του φυ­σι­κού αε­ρί­ου που ει­σά­γε­ται στην Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση εξη­γεί ο πρω­θυ­πουρ­γός Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης, σε άρθρο του στη στήλη Bloomberg Opinion, που φι­λο­ξε­νεί τα άρθρα γνώ­μης και ανά­λυ­σης του πρα­κτο­ρεί­ου Bloomberg.

Ο κ. Μη­τσο­τά­κης κάνει λόγο για πλα­φόν σε επί­πε­δο που να επι­τρέ­πει στην αγορά να λει­τουρ­γεί, αλλά ταυ­τό­χρο­να να μην επι­τρέ­πει στη Ρωσία να χρη­σι­μο­ποιεί τον συ­γκε­κρι­μέ­νο ενερ­γεια­κό πόρο ως όπλο, στο πλαί­σιο της αντι­πα­ρά­θε­σής της με τη Δύση.

Ανα­λυ­τι­κά στο άρθρο του ο Πρω­θυ­πουρ­γός ανα­φέ­ρει:

Μετά από μήνες δια­βού­λευ­σης και απο­κλί­σε­ων, είναι και­ρός η Ευ­ρώ­πη να θέσει ανώ­τα­το όριο στις τιμές του φυ­σι­κού αε­ρί­ου. Η Ρωσία έχει ερ­γα­λειο­ποι­ή­σει ως όπλο την ενέρ­γεια, με σαφή στόχο της να απο­στα­θε­ρο­ποι­ή­σει τις κοι­νω­νί­ες μας. Δε­κα­πέ­ντε κράτη μέλη έχουν εκ­φρά­σει ξε­κά­θα­ρα την υπο­στή­ρι­ξή τους για την επι­βο­λή πλα­φόν στις τιμές. Η Ευ­ρώ­πη πρέ­πει να ανα­κτή­σει τον έλεγ­χο της αγο­ράς φυ­σι­κού αε­ρί­ου της.

Σε φυ­σιο­λο­γι­κές επο­χές, οι κυ­βερ­νή­σεις πρέ­πει να αφή­νουν τις αγο­ρές να λει­τουρ­γούν. Δεν ζούμε όμως σε φυ­σιο­λο­γι­κές επο­χές. Η Ρωσία αθε­τεί τα συμ­βό­λαια που έχει υπο­γρά­ψει και πε­ριο­ρί­ζει σκό­πι­μα την προ­σφο­ρά. Όταν ένας παί­κτης μπο­ρεί να με­τα­κι­νεί σκό­πι­μα τις τιμές, δεν έχει νόημα η έν­νοια “αφή­νου­με τις αγο­ρές να λει­τουρ­γή­σουν”. Οι κυ­βερ­νή­σεις οφεί­λουν να πα­ρέ­χουν το πλαί­σιο και να επο­πτεύ­ουν τις αγο­ρές. Αντι­μέ­τω­πη με μια εμ­φα­νέ­στα­τη χει­ρα­γώ­γη­ση της αγο­ράς, η κρα­τι­κή πα­ρέμ­βα­ση δεν δι­καιο­λο­γεί­ται απλώς, αλλά επι­βάλ­λε­ται.

Καθώς οι τιμές αυ­ξά­νο­νται σε πρω­το­φα­νή επί­πε­δα, η αγορά έχει πάψει να λει­τουρ­γεί. Η ρευ­στό­τη­τα έχει στε­ρέ­ψει και η αστά­θεια έχει εκτο­ξευ­θεί, δη­μιουρ­γώ­ντας τε­ρά­στιες ευ­και­ρί­ες για προ­μη­θευ­τές και κερ­δο­σκό­πους ώστε να επω­φε­λη­θούν από τις από­το­μες κι­νή­σεις των τιμών. Οι με­γά­λες εται­ρεί­ες του κλά­δου της ενέρ­γειας υφί­στα­νται πιέ­σεις, ζη­τώ­ντας κρα­τι­κή ενί­σχυ­ση. Κα­νέ­να νοι­κο­κυ­ριό, εται­ρεία ή κυ­βέρ­νη­ση δεν μπο­ρεί να σχε­διά­σει ή να δια­χει­ρι­στεί μια αγορά όπου οι τιμές αυ­ξο­μειώ­νο­νται χωρίς όριο.

Το πρώτο τρί­μη­νο του 2022, σύμ­φω­να με επί­ση­μες εκτι­μή­σεις, η Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση πλή­ρω­σε επι­πλέ­ον 62 δι­σε­κα­τομ­μύ­ρια ευρώ για την ει­σα­γω­γή φυ­σι­κού αε­ρί­ου σε σχέση με το προη­γού­με­νο έτος. Ο τε­λι­κός απο­λο­γι­σμός για το 2022 θα ανέλ­θει σε εκα­το­ντά­δες δι­σε­κα­τομ­μύ­ρια, τρι­σε­κα­τομ­μύ­ρια εάν συ­νυ­πο­λο­γι­στούν οι αρ­νη­τι­κές επι­πτώ­σεις στην αγορά ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας και γε­νι­κό­τε­ρα στην οι­κο­νο­μία. Εν τω με­τα­ξύ, το πλε­ό­να­σμα τρε­χου­σών συ­ναλ­λα­γών της Ρω­σί­ας τρι­πλα­σιά­στη­κε σε πάνω από 180 δι­σε­κα­τομ­μύ­ρια δο­λά­ρια μέχρι και τον Αύ­γου­στο του 2022.

Αυτές οι τιμές συ­νέ­βα­λαν στην προ­σέλ­κυ­ση προ­σφο­ράς στην Ευ­ρώ­πη αλλά με υπερ­βο­λι­κό κό­στος — εξα­σφα­λί­σα­με την προ­σφο­ρά αλλά πα­ρα­με­λή­σα­με το κό­στος. Η Ευ­ρώ­πη πλη­ρώ­νει δύο έως τρεις φορές πε­ρισ­σό­τε­ρα για το φυ­σι­κό αέριο από τα ασια­τι­κά έθνη. Μια ορι­σμέ­νη αύ­ξη­ση της τιμής ήταν ανα­πό­φευ­κτη, αλλά η επι­τυ­χία της Ευ­ρώ­πης στην από­κτη­ση φυ­σι­κού αε­ρί­ου οφεί­λε­ται εν μέρει στην οι­κο­νο­μι­κή επι­βρά­δυν­ση στην Κίνα. Σε ένα τυ­πι­κό έτος, οι ει­σα­γω­γές υγρο­ποι­η­μέ­νου φυ­σι­κού αε­ρί­ου της Κίνας αυ­ξά­νο­νται κατά 25 τοις εκατό. μέχρι στιγ­μής φέτος, έχουν μειω­θεί κατά 20 τοις εκατό. Αυτή η με­τα­τό­πι­ση, πέρα ​​από τις υψη­λές τιμές, επέ­τρε­ψε στην Ευ­ρώ­πη να ει­σά­γει το φυ­σι­κό αέριο που χρειά­ζε­ται.

Η Ευ­ρώ­πη αντι­με­τω­πί­ζει μια ανι­σορ­ρο­πία την οποία οι τιμές – από μόνες τους – δεν μπο­ρούν να διορ­θώ­σουν. Οι ει­σα­γω­γές LNG στην Ευ­ρώ­πη είναι στα­θε­ρές από τις αρχές του 2022, παρά τη συ­νε­χή άνοδο των τιμών. Η ικα­νό­τη­τα της Ευ­ρώ­πης να αντι­κα­τα­στή­σει το ρω­σι­κό αέριο είναι συ­νάρ­τη­ση τόσο φυ­σι­κών δυ­να­το­τή­των όσο και της οι­κο­νο­μί­ας: ανε­ξάρ­τη­τα από το πόσο υψη­λές είναι οι τιμές, η Ευ­ρώ­πη στο σύ­νο­λό της δεν μπο­ρεί, βρα­χυ­πρό­θε­σμα, να αντι­κα­τα­στή­σει πλή­ρως τους όγκους που έχασε από τη Ρωσία. Όταν η προ­σφο­ρά δεν μπο­ρεί να αντα­πο­κρι­θεί στις τιμές, το να αφή­νου­με τις τιμές να αυ­ξά­νο­νται ατε­λεί­ω­τα απο­τε­λεί πράξη πα­ρα­μέ­λη­σης και όχι σύ­νε­σης.

Αντι­μέ­τω­ποι με τε­ρά­στιο κό­στος, οι επι­χει­ρή­σεις και τα νοι­κο­κυ­ριά πρέ­πει να εξοι­κο­νο­μή­σουν ενέρ­γεια και να στρα­φούν σε εναλ­λα­κτι­κά καύ­σι­μα. Όλα αυτά είναι απα­ραί­τη­τα. Πρέ­πει ωστό­σο να κά­νου­με διά­κρι­ση με­τα­ξύ της “εξοι­κο­νό­μη­σης” και της κα­τα­στρο­φής, με­τα­ξύ των λο­γι­κών μειώ­σε­ων στην κα­τα­νά­λω­ση ενέρ­γειας και των ανε­ξέ­λεγ­κτων τιμών που κλεί­νουν τις βιο­μη­χα­νί­ες μας και χρε­ο­κο­πούν νοι­κο­κυ­ριά και μι­κρές επι­χει­ρή­σεις.

Αργά ή γρή­γο­ρα, οι αγο­ρές θα ισορ­ρο­πή­σουν – χωρίς όμως πε­ριο­ρι­σμό στις τιμές, το κό­στος αυτής της εξι­σορ­ρό­πη­σης θα με­τριέ­ται σε ζωές οι οποί­ες θα έχουν κα­τα­στρα­φεί και σε θέ­σεις ερ­γα­σί­ας που θα έχουν χαθεί. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο πρό­τει­να τον Ιού­λιο ένα πα­νευ­ρω­παϊ­κό σύ­στη­μα για την απο­ζη­μί­ω­ση των με­γά­λων χρη­στών ενέρ­γειας για τη μεί­ω­ση της κα­τα­νά­λω­σής τους, φέρ­νο­ντας την αγορά σε ισορ­ρο­πία, χωρίς να κα­τα­φεύ­γου­με σε ακραί­ες τιμές.

Η συ­ναί­νε­ση η οποία φαί­νε­ται να δη­μιουρ­γεί­ται συ­γκλί­νει προς ένα μικρό σύ­νο­λο επι­λο­γών. Ο κύ­ριος πα­ρα­νο­μα­στής είναι η επι­θυ­μία να επι­βλη­θεί πλα­φόν σε όλο το φυ­σι­κό αέριο και όχι μόνο στις μι­κρές πο­σό­τη­τες οι οποί­ες εξα­κο­λου­θούν να έρ­χο­νται από τη Ρωσία. Το ανώ­τα­το όριο τιμής θα πρέ­πει να είναι αρ­κε­τά υψηλό για να λει­τουρ­γή­σει ως “δια­κό­πτης κυ­κλώ­μα­τος”, αλλά να επι­τρέ­πει ταυ­τό­χρο­να τη συ­νέ­χι­ση της δρα­στη­ριό­τη­τας της αγο­ράς σε λο­γι­κά επί­πε­δα.

Έχω στο μυαλό μου ένα συ­γκε­κρι­μέ­νο πλα­φόν, ωστό­σο το ποσό αυτό απο­τε­λεί αντι­κεί­με­νο εμπι­στευ­τι­κών δια­πραγ­μα­τεύ­σε­ων με τα κράτη-μέλη τις οποί­ες θέλω να σε­βα­στώ – επο­μέ­νως δεν θα το απο­κα­λύ­ψω εδώ. Και πάλι, με αρ­κε­τά υψη­λές τιμές, οι προ­μη­θευ­τές θα συ­νε­χί­σουν να στέλ­νουν το αέριό τους στην Ευ­ρώ­πη και οι κα­τα­να­λω­τές θα έχουν και πάλι λό­γους να μειώ­σουν τη ζή­τη­σή τους. Ένα πλα­φόν θα πρέ­πει να απο­τε­λεί ένα ανώ­τα­το όριο για το πόσο υψηλά μπο­ρούν να ανέλ­θουν οι τιμές, όχι ένα τε­χνη­τά χα­μη­λό ποσό το οποίο θα απο­στα­θε­ρο­ποι­ή­σει τις αγο­ρές.

Το ανώ­τα­το όριο στις τιμές εγκυ­μο­νεί ασφα­λώς κιν­δύ­νους Ωστό­σο, καθώς προ­χω­ρού­με προς τον χει­μώ­να, οι κίν­δυ­νοι μιας αδρά­νειας εντεί­νο­νται. Δεν έχου­με την πο­λυ­τέ­λεια απλώς να κα­θό­μα­στε και να πα­ρα­κο­λου­θού­με τη Ρωσία να χρη­σι­μο­ποιεί τους μη­χα­νι­σμούς της αγο­ράς ενα­ντί­ον μας. Είναι μια πράξη κοι­νής λο­γι­κής και κυ­ριαρ­χί­ας να πα­ρέμ­βου­με και να σχε­διά­σου­με κα­νό­νες που να αντα­πο­κρί­νο­νται στην πρω­το­φα­νή πρό­κλη­ση που αντι­με­τω­πί­ζου­με. Η επι­βο­λή ανώ­τα­του ορίου στις τιμές του φυ­σι­κού αε­ρί­ου είναι ένα ανα­πό­φευ­κτο βήμα σε αυτή τη δια­δι­κα­σία.

Πηγή: Reporter.gr