Η οικονομία στην κόψη του ξυραφιού – Τι θα κρίνει τις εξελίξεις-Η ειδική βαρύτητα του τουρισμού

Το γε­γο­νός ότι πρό­σφα­τα και η Capital Economics συ­μπε­ριέ­λα­βε την Ελ­λά­δα στις χώρες που θα ανα­κάμ­ψουν δυ­σκο­λό­τε­ρα μετά από την τω­ρι­νή ύφεση, ήρθε να προ­στε­θεί σε μια σειρά από αρ­νη­τι­κές προ­βλέ­ψεις που επι­ση­μαί­νουν πόσο ευά­λω­τη είναι η ελ­λη­νι­κή οι­κο­νο­μία στις επι­πτώ­σεις της τρέ­χου­σας ύφε­σης.

Είχαν προη­γη­θεί οι αρ­χι­κές εκτι­μή­σεις των οι­κο­νο­μο­λό­γων του ΟΟΣΑ που υπο­στή­ρι­ζαν ότι το μέ­γε­θος των κλά­δων και των δρα­στη­ριο­τή­των που επη­ρε­ά­ζο­νταν αρ­νη­τι­κά από τα πε­ριο­ρι­στι­κά μέτρα αγ­γί­ζει ακόμη και το 35% του ΑΕΠ, αλλά και η πρό­βλε­ψη του ΔΝΤ ότι η ελ­λη­νι­κή κοι­νω­νία οδεύ­ει προς μια ύφεση 10% και εκτί­να­ξη της ανερ­γί­ας στο 22,3%.

Η εκτί­μη­ση της Capital Economics έχει να κάνει με το ότι ο με­γά­λος κίν­δυ­νος για την ελ­λη­νι­κή οι­κο­νο­μία είναι πως έχει με­γά­λη εξάρ­τη­ση από κλά­δους που είναι πιο πι­θα­νό να υπο­στούν με­γά­λη απώ­λεια εσό­δων, όπως είναι τα τα­ξί­δια και ο του­ρι­σμός που έχουν με­γά­λη συμ­με­το­χή στο ελ­λη­νι­κό ΑΕΠ.

Τα στοι­χεία για τους κλά­δους που είναι σε ανα­στο­λή

Τα στοι­χεία της ΕΛ­ΣΤΑΤ δί­νουν μια ει­κό­να του με­γέ­θους των κλά­δων που και των επι­χει­ρή­σε­ων που είναι σή­με­ρα σε ανα­στο­λή λει­τουρ­γία. Ανα­φο­ρι­κά με τις επι­χει­ρή­σεις που η λει­τουρ­γία τους έχει ανα­στα­λεί με κρα­τι­κή εντο­λή, σύμ­φω­να με στοι­χεία της ΕΛ­ΣΤΑΤ, αυτές απο­τε­λούν το 14,6% του συ­νό­λου (206 χιλ.) και το 25,4% των απα­σχο­λου­μέ­νων (1.063.098), που απο­τε­λούν 2 στους 3 ερ­γα­ζό­με­νους στους κλά­δους με ανα­στο­λή λει­τουρ­γί­ας, ενώ 2.609. 891 ερ­γα­ζό­με­νοι απα­σχο­λού­νται σε επι­χει­ρή­σεις που δεν είναι σε ανα­στο­λή.

Οι επι­χει­ρή­σεις που είναι σε ανα­στο­λή λει­τουρ­γί­ας είχαν κύκλο ερ­γα­σιών €6,4 δισ. το 2ο τρί­μη­νο του 2019 και από αυτές το 1,4% έχει εξα­γω­γι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα, με ύψος εξα­γω­γών €488,5 εκατ. το 2019, και το 1,6% έχει δυ­να­τό­τη­τα διε­νέρ­γειας ηλε­κτρο­νι­κών συ­ναλ­λα­γών. Πιο συ­γκε­κρι­μέ­να, σε ανα­στο­λή λει­τουρ­γί­ας βρί­σκε­ται το 80-90% των επι­χει­ρή­σε­ων στους κλά­δους των κα­τα­λυ­μά­των, της εστί­α­σης, της εκ­παί­δευ­σης, και των δρα­στη­ριο­τή­των άθλη­σης, δια­σκέ­δα­σης και ψυ­χα­γω­γί­ας, με το 90% και άνω των απα­σχο­λου­μέ­νων τους σε ανα­γκα­στι­κή αργία.

Κά­ποιες από αυτές τις επι­χει­ρή­σεις θα αρ­χί­σουν να λει­τουρ­γούν, αν και με μάλ­λον πε­ριο­ρι­σμέ­νη δυ­να­μι­κή και αυτό δεν γεννά θε­τι­κές προ­ο­πτι­κές. Ούτε είναι πι­θα­νό για φέτος (και πι­θα­νώς ούτε μόνο για φέτος) ορι­σμέ­νοι κλά­δοι να ξε­κι­νή­σουν πλή­ρως.

Ούτε πρέ­πει να υπο­τι­μά­με το γε­γο­νός ότι η υπο­χώ­ρη­ση της οι­κο­νο­μι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας αλλά και της απα­σχό­λη­σης σε τόσο εκτε­τα­μέ­νους κλά­δους έχει αλυ­σι­δω­τά αρ­νη­τι­κά απο­τε­λέ­σμα­τα στο σύ­νο­λο της οι­κο­νο­μί­ας άρα και στους κλά­δους που τυ­πι­κά δεν είναι σε ανα­στο­λή.

Η ει­δι­κή βα­ρύ­τη­τα του του­ρι­σμού

Ει­δι­κά για τον του­ρι­σμό είναι ση­μα­ντι­κό να έχου­με υπόψη μας ότι μι­λά­με για έναν κλάδο που συ­νέ­βα­λε άμεσα στη δη­μιουρ­γία του 11,7% του ΑΕΠ της χώρας το 2018 και η συ­νο­λι­κή συμ­βο­λή του υπο­λο­γί­ζε­ται από το 25,7 έως το 30,9% του ΑΕΠ της χώρας. Την ίδια ώρα η συ­νο­λι­κή συμ­βο­λή του κλά­δου των κα­τα­λυ­μά­των και της εστί­α­σης στην απα­σχό­λη­ση έφτα­νε το 2018 τις 411.000 ή 16,7% της απα­σχό­λη­σης.

Ο του­ρι­σμός είναι ένας κλά­δος που θα αρ­γή­σει να ανα­κάμ­ψει και πα­γκο­σμί­ως. Εξαρ­τά­ται από τη συ­νο­λι­κή δυ­να­μι­κή της παν­δη­μί­ας, τις δυ­να­τό­τη­τες που θα υπάρ­χουν για αε­ρο­πο­ρι­κά τα­ξί­δια, αλλά και ένα κλίμα ανα­σφά­λειας που υπάρ­χει αυτή τη στιγ­μή και που θα συ­νε­χι­στεί για καιρό κά­νο­ντας τους αν­θρώ­πους να απο­φεύ­γουν τα τα­ξί­δια. Άλ­λω­στε, οδη­γί­ες και συ­στά­σεις για απο­φυ­γή άσκο­πων αε­ρο­πο­ρι­κών τα­ξι­διών θα υπάρ­χουν για αρ­κε­τά με­γά­λο διά­στη­μα.

Όμως, αρ­νη­τι­κά είναι τα μη­νύ­μα­τα και από όλες τις πλευ­ρές της οι­κο­νο­μί­ας. Τον Μάρ­τιο δεί­κτης οι­κο­νο­μι­κού κλί­μα­τος υπο­χώ­ρη­σε κατά 3,8%, πα­ρό­τι η πλειο­ψη­φία των απα­ντή­σε­ων για τη σχε­τι­κή έρευ­να είχε λη­φθεί πριν εξαγ­γε­λία των πε­ριο­ρι­στι­κών μέ­τρων. Αντί­στοι­χα , η κα­τα­να­λω­τι­κή εμπι­στο­σύ­νη υπο­χώ­ρη­σε, ενώ με­γά­λη πτώση είχε και ο δεί­κτης υπευ­θύ­νων προ­μη­θειών που δια­μορ­φώ­θη­κε στις 42,5 μο­νά­δες τον Μάρ­τιο του 2020, ση­μειώ­νο­ντας τη με­γα­λύ­τε­ρη πτώση από τον Ιού­λιο του 2015.

Τα όρια του ανα­πτυ­ξια­κού μο­ντέ­λου

Τα στοι­χεία αυτά, που ακόμη δεν έχουν εν­σω­μα­τώ­σει τις εξε­λί­ξεις του Απρι­λί­ου, μαζί με τις προ­γνώ­σεις που γί­νο­νται, πα­ρα­πέ­μπουν στην ίδια ει­κό­να μιας με­γά­λης ύφε­σης. Ταυ­τό­χρο­να, ανα­δει­κνύ­ουν και τα όρια ενός ανα­πτυ­ξια­κού μο­ντέ­λου που στη­ρί­χτη­κε κα­τε­ξο­χήν σε κλά­δους που επη­ρε­ά­ζο­νται πάρα πολ­λοί από τη διε­θνή οι­κο­νο­μι­κή συ­γκυ­ρία και τις εξω­γε­νείς πα­ρά­γο­ντες.

Φαί­νε­ται, δη­λα­δή, ότι μπο­ρεί ο του­ρι­σμός να απο­τέ­λε­σε ένα από τα λίγα πεδία δυ­να­μι­κής της ελ­λη­νι­κής οι­κο­νο­μί­ας, όμως ταυ­τό­χρο­να στη ση­με­ρι­νή συ­γκυ­ρία ανα­δει­κνύ­ε­ται ως ένα από τους αδύ­να­μους κρί­κους της.

Τα δε­δο­μέ­να αυτά ανα­δει­κνύ­ουν και την πραγ­μα­τι­κή δυ­σκο­λία ως προς την κυ­βερ­νη­τι­κή οι­κο­νο­μι­κή πο­λι­τι­κή εν μέσω της ύφε­σης. Γιατί γί­νε­ται σαφές ότι το ζή­τη­μα δεν είναι απλώς η δη­μό­σια δα­πά­νη να κα­λύ­ψει τη συ­γκυ­ρια­κή απώ­λεια μι­σθών και ει­σο­δή­μα­τος, όσο με­γά­λη ως προς την κοι­νω­νι­κή διά­στα­ση και εάν είναι η ση­μα­σία μιας τέ­τοιας κα­τεύ­θυν­σης.

Το κλει­δί είναι εάν θα ανα­δυ­θεί ένα δια­φο­ρε­τι­κό ανα­πτυ­ξια­κό υπό­δειγ­μα που να στη­ρί­ζε­ται σε κλά­δους με μι­κρό­τε­ρη εξάρ­τη­ση από τη διε­θνή συ­γκυ­ρία, σε πε­ρισ­σό­τε­ρο εν­δο­γε­νείς δυ­να­μι­κές και σε κλά­δους με υψη­λό­τε­ρη προ­στι­θέ­με­νη αξία. Και αυτό απαι­τεί και πρω­τό­τυ­πα ερ­γα­λεία ως προς τη δη­μό­σια επέν­δυ­ση και μια νέα έμ­φα­ση στις υπο­δο­μές και στην αξιο­ποί­η­ση του επι­στη­μο­νι­κού και τε­χνι­κού δυ­να­μι­κού της χώρας.

Πηγή in.gr