O Θάνατος του Κύκνου- Πέθανε η απόλυτη πρίμα μπαλαρίνα,θρύλος των Μπολσόι

O σοβιε­τι­κός ηγέτης Νικήτα Χρου­στσόφ διη­γού­νταν μεταξύ αστείου και σοβαρού ότι είχε δει τόσες φορές τη Μάγια Πλι­σέ­τσκα­για στη «Λίμνη των Κύκνων» ώστε στα όνειρά του ανα­κα­τεύ­ο­νταν τανκς με … λευκό τούλι. Η χορεύ­τρια με την αντι­συμ­βα­τική παρου­σία που κατα­τάσ­σε­ται στις κορυ­φαίες του κόσμου, η λαμπερή προ­σω­πι­κό­τητα που έγινε αντι­κεί­μενο λατρείας από ισχυ­ρούς της γης, που συν­δέ­θηκε με φιλικές σχέσεις με τον Ρόμπερτ Κένεντι αλλά και τους Αντρέι Ζαχάροφ, Φρανκ Σινάτρα, Ντμίτρι Σοστα­κό­βιτς και Πιερ Καρντέν, που απο­θε­ώ­θηκε από εκα­τομ­μύ­ρια θεατές ανά τη γη, δεν βρί­σκε­ται πια ανάμεσά μας. Ποια ήταν, όμως, η απόλυτη πρίμα μπα­λα­ρίνα που έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 89 ετών – όπως ανα­κοί­νωσε το Σάββατο ο διευ­θυ­ντής του θεάτρου Μπαλσόι, Βλα­ντί­μιρ Ουρίν;

Το ιερό τέρας του μπα­λέ­του

«Η Μάγια ήταν και είναι ακόμα και σήμερα μια σταρ, ένα ιερό τέρας του μπα­λέ­του, η τέλεια επιτομή για τη θεα­τρική δόξα, ένα φωτεινό, λαμπερό ορόσημο σ’ έναν κόσμο που όλο και περισ­σό­τερο λείπουν τα μεγάλα ταλέντα, μια ομορφιά στον κόσμο της γοη­τείας του μπα­λέ­του».

Κάπως έτσι είχαν χαρα­κτη­ρί­σει οι Financial Times τη μεγάλη Μάγια Πλι­σέ­τσκα­για όταν ερμή­νευσε σε γκαλά για τα 80ά της γενέ­θλια το «Ave Maya», ειδικά χορο­γρα­φη­μένο για εκείνη από τον Μωρίς Μπεζάρ. «Αυτά τα χέρια μπορούν ακόμη να κάνουν το κορμί της να πετάξει» έλεγε ο διά­ση­μος χορο­γρά­φος για την Μάγια Πλι­σέ­τσκα­για.

Κι αν κάτι χαρα­κτή­ρισε μια από τις μεγα­λύ­τε­ρες μπα­λα­ρί­νες όλων των εποχών ήταν το ότι μέχρι τελευ­ταίας στιγμής δεν στα­μά­τησε να είναι ενεργή. Από το 2005 που ερμή­νευσε το «Ave Maya» εμφα­νι­ζό­ταν στις πρω­τεύ­ου­σες ανά τον κόσμο σε μεγάλα γκαλά προς τιμήν της, όπου ερμη­νεύει το ειδικά χορο­γρα­φη­μένο γι’ αυτήν κομμάτι.

Φωτο­γρα­φίες από τον Παρ­θε­νώνα

Και μπορεί στην Ελλάδα τελικά να μην εμφα­νί­στηκε σε ανάλογο γκαλά προς τιμήν της που είχε προ­γραμ­μα­τι­στεί αρχικά για τον Σεπτέμ­βριο του 2014, είχε μετα­τε­θεί στη συνέ­χεια για τον Οκτώ­βριο αλλά δεν έγινε ποτέ, με τη χώρα μας, όμως, είχε μια ιδιαί­τερη σχέση. «Έχω φωτο­γρα­φίες στον Παρ­θε­νώνα και θαυ­μά­σιες ανα­μνή­σεις απ’ αυτή τη χώρα που στάθηκε τόσο σημα­ντική για την τέχνη και τον πολι­τι­σμό. Οσο για το Ηρώδειο, είναι ένα από α ωραιό­τερα θέατρα του κόσμου, αν όχι το ωραιό­τερο», είχε πει σε ελλη­νικά μέσα ενη­μέ­ρω­σης με αφορμή την εμφά­νισή της στο Μέγαρο Μου­σι­κής τον Απρίλιο του 2011. Φορώ­ντας ένα υπέρ­κομψο μαύρο σύνολο, η Μάγια Πλι­σέ­τσκα­για κινή­θηκε με άνεση στους ρυθμούς του Bolero και απο­θε­ώ­θηκε από το ελλη­νικό κοινό.

Η Μάγια Πλι­σέ­τσκα­για είχε χορέψει επίσης για το ελλη­νικό κοινό, εισπράτ­το­ντας θερµά χειροκροτήµατα το 1983 µε τα Μπαλέτα του Βίλ­νιους την «Αννα Καρέ­νινα» σε δική της χορο­γρα­φία και σε µουσική του Ροντιόν Σεντρίν. Και τον Ιούνιο του 1998 ερμη­νεύ­ο­ντας τον «Θάνατο του Κύκνου», το σήµα κατα­τε­θέν της καριέ­ρας της από τη «Λίµνη των Κύκνων» του Τσαϊ­κόφ­σκι, στο Gala des Etoiles και πάλι υπό τη σκιά της Ακρό­πο­λης, στο Ηρώδειο.

«Εγώ, η Μάγια Πλι­σέ­τσκα­για»

Η τραυ­μα­τική παιδική ηλικία, το πάθος για το χορό, η ανα­γνώ­ριση και οι δυσκο­λίες με τη σοβιε­τική εξουσία παρου­σιά­στη­καν εύγλωττα στην αυτο­βιο­γρα­φία της «Εγώ, η Μάγια Πλι­σέ­τσκα­για» που μετα­φρά­στηκε σε πολλές γλώσσες και έγινε παγκό­σμιο best seller.

Η Μάγια Πλι­σέ­τσκα­για γεν­νή­θηκε στη Μόσχα το 1925 και άρχισε το χορό 3 ετών. Έχασε τον πατέρα της πολύ μικρή, κατά τη διάρ­κεια των στα­λι­νι­κών διώξεων, ενώ η μητέρα της, μαζί με το νεο­γέν­νητο αδελφό της βρέ­θη­καν στα γκου­λάγκ του Καζακ­στάν. Έτσι η μικρή Μάγια τέθηκε υπό την προ­στα­σία της θείας της, η οποία ήταν χορεύ­τρια. Αυτή την ενθάρ­ρυνε να κυνη­γή­σει την τύχη της στα μπαλέτα Μπολσόι και να ξεχω­ρί­σει αμέσως χάρη στα υψηλά άλματα και τη θεα­τρι­κό­τητά της.

Στα εννέα της μπήκε στη Σχολή Μπα­λέ­του της Μόσχας (Ακα­δη­μία Μπα­λέ­του Μπολσόι) από όπου απο­φοί­τησε στα 18, για να μπει αμέσως στο Μπαλέτο Μπολσόι, όπου σε λίγους μήνες έγινε πρίμα μπα­λα­ρίνα. Ξεκί­νησε τη δια­πρεπή καριέρα της με το ρόλο στο «Θάνατο του Κύκνου» τον οποίο έχει ερμη­νεύ­σει μονα­δικά και ανε­πα­νά­λη­πτα. Το άστρο της άρχισε να λάμπει αλλά της ήταν απα­γο­ρευ­μένο να συμ­με­τέ­χει στις περιο­δείες των Μπολσόι ανά τον κόσμο. Στην αυτο­βιο­γρα­φία της περι­γρά­φει με μελανά χρώματα την περίοδο της καλ­λι­τε­χνι­κής της ωρι­μό­τη­τας στα τέλη του 40 και του 50, την εποχή της σοβιε­τι­κής αποµόνωσης από τη ∆ύση. Η εποχή του τρόμου είναι ανα­λυ­τικά δια­τυ­πω­μένη στην αυτο­βιο­γρα­φία της. Δεν αυτο­μό­λησε στη Δύση γιατί φοβόταν.

Η «προ­δό­τρια του κλα­σι­κού μπα­λέ­του» κατά τον σοβιε­τικό υπουργό Πολι­τι­σμού

Οι καλ­λι­τε­χνι­κές της ανα­ζη­τή­σεις, όμως, την έφερναν συχνά αντι­μέ­τωπη με τη σοβιε­τική εξουσία. ΄Όταν ερμή­νευσε στη Μόσχα την «Καρμέν-σουίτα», που γρά­φτηκε ειδικά για την Πλι­σέ­τσκα­για από τον Κουβανό χορο­γράφο Αλμπέρτο Αλόνσο πάνω σε μουσική Ζωρζ Μπιζέ σε δια­σκευή του Ροντιόν Σεντρίν, πολλοί έκριναν αυτή την παρά­σταση υπερ­βο­λικά ερωτική και άσεμνη και ο τότε σοβιε­τι­κός υπουρ­γός Πολι­τι­σμού χαρα­κτή­ρισε την Πλι­σέ­τσκα­για «προ­δό­τρια του κλα­σι­κού μπα­λέ­του».

Το 1959 εμφα­νί­ζε­ται στην Αμερική. Επέ­στρεψε στη Ρωσία, ενώ όλοι περί­με­ναν να παρα­μεί­νει στις ΗΠΑ και να… ρίξει μαύρη πέτρα πίσω της. Το καθε­στώς Χρου­στσόφ την αντα­μεί­βει πλου­σιο­πά­ροχα: δύο πολυ­τελή αυτο­κί­νητα, προ­σω­πι­κός οδηγός, εξοχική κατοι­κία σε περι­ζή­τητη περιοχή κοντά στη Μόσχα, πανά­κριβα ρούχα. Η ίδια έχει δηλώσει, ωστόσο, ότι ο φόβος δεν την εγκα­τά­λειψε ποτέ.

Απο­σύ­ρε­ται και… ξανα­συ­νε­χί­ζει

Μετά από μια λαμπρή καριέρα απο­σύρ­θηκε σε ηλικία 65 ετών ενώ στη συνέ­χεια βρέθηκε επι­κε­φα­λής ως καλ­λι­τε­χνική διευ­θύ­ντρια σε μεγά­λους οργα­νι­σμούς, όπως στην Όπερα της Ρώμης και στο Μπαλέτο της Λυρικής Σκηνής της Μαδρί­της. Όμως, στα 80 της, παρου­σιά­στηκε και πάλι ενώπιον του κοινού…

«Δεν τον σκέ­φτο­μαι. Απο­φεύγω… Ο θάνατος είναι κάτι που έρχεται ξαφνικά. Αλλον τον βρίσκει στο σπίτι του, στο κρεβάτι του, άλλον στον δρόμο, άλλον επάνω στη σκηνή….», έχει πει.

Η Πλι­σέ­τσκα­για ανα­ζη­τούσε διαρκώς νέους τρόπους έκφρα­σης: δεν χόρευε μόνο με πουάντ, αλλά σχεδόν ξυπό­λητη με σαντά­λια, όπως πρό­βλεπε το μπαλέτο «Μαρία Στιού­αρτ» που εκτέ­λεσε στην Ισπανία. Χόρευε και με ψηλά τακού­νια και με συνο­δεία μου­σι­κής τζαζ μαζί με θίασο από το Σικάγο. Η τέχνη της «μεθούσε». Απ’ αυτό και μόνο έχει κερ­δί­σει μια θέση στους μεγά­λους που νίκησαν το πεπε­ρα­σμένο της ζωής και πέρασαν στην αθα­να­σία.

thetoc.gr