Η δυστυχία να είσαι Ελληνας φορολογούμενος…

Η ανά­δει­ξη της Ελ­λά­δας σε «πα­γκό­σμια πρω­τα­θλή­τρια» κρα­τή­σε­ων για το 2014 από τον ΟΟΣΑ –το 43,4% ενός ερ­γα­ζο­μέ­νου με δύο παι­διά πάει σε φό­ρους και ασφα­λι­στι­κές ει­σφο­ρές– έφερε και πάλι στο προ­σκή­νιο το θέμα των φο­ρο­λο­γι­κών συ­ντε­λε­στών στη χώρα μας. Οι συ­γκρί­σεις και σε άλλα «μέ­τω­πα» απο­δει­κνύ­ουν ότι οι «πρω­τιές» δεν πε­ριο­ρί­ζο­νται μόνο στο θέμα των κρα­τή­σε­ων.

Εί­μα­στε έκτοι πα­γκο­σμί­ως στις ασφα­λι­στι­κές ει­σφο­ρές των ερ­γα­ζο­μέ­νων. Ο ΦΠΑ είναι ο τέ­ταρ­τος υψη­λό­τε­ρος στην Ευ­ρώ­πη, εί­μα­στε πρώ­τοι στον κόσμο στον φόρο των αλ­κο­ο­λού­χων ποτών (ανα­λο­γι­κά με το ει­σό­δη­μά μας) και δεύ­τε­ροι στη φο­ρο­λό­γη­ση των αυ­το­κι­νή­των με­γά­λου κυ­βι­σμού. Θέση στο βάθρο κα­τα­λαμ­βά­νου­με και για τη φο­ρο­λό­γη­ση της αμό­λυ­βδης, ενώ στα τσι­γά­ρα, ο φο­ρο­λο­γι­κός συ­ντε­λε­στής έχει φτά­σει να αγ­γί­ζει πλέον ακόμη και το… 90%. Ει­δι­κό­τε­ρα:

• Η στα­τι­στι­κή του ΟΟΣΑ ανέ­δει­ξε την ελ­λη­νι­κή πα­γκό­σμια πρω­τιά: ο Ελ­λη­νας ερ­γα­ζό­με­νος με δύο παι­διά πλη­ρώ­νει το 43,4% του μι­σθού του σε κρα­τή­σεις, πο­σο­στό που είναι και το υψη­λό­τε­ρο με­τα­ξύ των χωρών του Ορ­γα­νι­σμού. Βέλ­γιο και Γαλ­λία βρί­σκο­νται στη 2η και στην 3η θέση αντί­στοι­χα, με συ­ντε­λε­στές 40,6% και 40,5%. Την ώρα, μά­λι­στα, που η κυ­βέρ­νη­ση συ­ζη­τά­ει την αύ­ξη­ση του ανώ­τα­του συ­ντε­λε­στή, η στα­τι­στι­κή του ΟΟΣΑ απο­δει­κνύ­ει ότι οι έχο­ντες τα υψη­λό­τε­ρα ει­σο­δή­μα­τα στην Ελ­λά­δα είναι ούτως ή άλλως οι βα­ρύ­τε­ρα φο­ρο­λο­γού­με­νοι.

• Οι ασφα­λι­στι­κές ει­σφο­ρές που επι­βάλ­λο­νται στους ερ­γα­ζο­μέ­νους είναι από τις υψη­λό­τε­ρες με­τα­ξύ των χωρών του ΟΟΣΑ. Ο μέσος όρος για τις χώρες του Ορ­γα­νι­σμού δια­μορ­φώ­νε­ται στο 9,9% (στοι­χεία 2014), με την Ελ­λά­δα να βρί­σκε­ται στο 16%. Στην κα­τά­τα­ξη των χωρών-μελών του ΟΟΣΑ κα­τα­λαμ­βά­νου­με την 6η υψη­λό­τε­ρη θέση, καθώς μας ξε­περ­νούν μόνο η Σλο­βε­νία, η Γερ­μα­νία, η Ουγ­γα­ρία, η Αυ­στρία και η Πο­λω­νία.

• Ο βα­σι­κός συ­ντε­λε­στής ΦΠΑ στην Ελ­λά­δα (23%) είναι ο 4ος υψη­λό­τε­ρος στην Ευ­ρώ­πη, σύμ­φω­να με τα στοι­χεία της Ευ­ρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής. Η Ουγ­γα­ρία κα­τέ­χει τα πρω­τεία με τον συ­ντε­λε­στή του 27%, ακο­λου­θούν Σου­η­δία, Κρο­α­τία και Δανία με 25%, η Φιν­λαν­δία και η Ρου­μα­νία είναι στο 24%, ενώ ακο­λου­θεί το γκρουπ των χωρών με το 23% (Ελ­λά­δα, Ιρ­λαν­δία, Πο­λω­νία και Πορ­το­γα­λία).

• Σε ένα λίτρο βεν­ζί­νης, οι φόροι αντι­στοι­χούν στο 62,66% της τιμής λια­νι­κής. Δη­λα­δή, αν βά­ζου­με 50 ευρώ βεν­ζί­νη, τα 31,33 ευρώ πη­γαί­νουν στο υπουρ­γείο Οι­κο­νο­μι­κών. Σύμ­φω­να με το πιο πρό­σφα­το δελ­τίο της Γε­νι­κής Γραμ­μα­τεί­ας Εμπο­ρί­ου, με τη μέση πα­νελ­λα­δι­κή τιμή να δια­μορ­φώ­νε­ται σε 1,524 ευρώ ανά λίτρο, το 0,955 ευρώ αφορά στους φό­ρους (ει­δι­κό φόρο κα­τα­νά­λω­σης και ΦΠΑ). Ο ει­δι­κός φόρος κα­τα­νά­λω­σης που επι­βάλ­λε­ται στην «ελ­λη­νι­κή» βεν­ζί­νη είναι ο τέ­ταρ­τος με­γα­λύ­τε­ρος σε ολό­κλη­ρη την Ευ­ρώ­πη (680 ευρώ ανά 1.000 λίτρα αμό­λυ­βδης). Μας ξε­περ­νούν μόνον η Με­γά­λη Βρε­τα­νία, η Ολ­λαν­δία και η Ιτα­λία. Ωστό­σο, και οι τρεις χώρες που ξε­περ­νούν την Ελ­λά­δα εφαρ­μό­ζουν χα­μη­λό­τε­ρους συ­ντε­λε­στές ΦΠΑ σε σχέση με το ελ­λη­νι­κό 23%.

• Στα τσι­γά­ρα, ο φο­ρο­λο­γι­κός συ­ντε­λε­στής επί της τιμής λια­νι­κής δια­μορ­φώ­νε­ται πλέον στο 84%. Σε ένα πα­κέ­το 20 τσι­γά­ρων με τιμή λια­νι­κής στα τέσ­σε­ρα ευρώ, τα 2,45 ευρώ είναι ει­δι­κός φόρος κα­τα­νά­λω­σης και τα 0,75 ευρώ είναι ΦΠΑ. Σε αυτά τα πα­κέ­τα, ο φο­ρο­λο­γι­κός συ­ντε­λε­στής είναι 80%. Ωστό­σο, στα φθη­νό­τε­ρα πα­κέ­τα ο ει­δι­κός φόρος κα­τα­νά­λω­σης είναι 2,35 ευρώ και ο ΦΠΑ 0,62 ευρώ, με απο­τέ­λε­σμα ο φο­ρο­λο­γι­κός συ­ντε­λε­στής να δια­μορ­φώ­νε­ται στο 90%.

• Στα ποτά, ο ει­δι­κός φόρος ανά 100 λίτρα αι­θυ­λι­κής αλ­κο­ό­λης δια­μορ­φώ­νε­ται στην Ελ­λά­δα στα 2.550 ευρώ και είναι ο 5ος υψη­λό­τε­ρος στην Ευ­ρώ­πη πίσω από τη Σου­η­δία, τη Φιν­λαν­δία, την Ιρ­λαν­δία και τη Με­γά­λη Βρε­τα­νία. Ωστό­σο, η ανά­λυ­ση της SpiritsEurope (είναι η Πα­νευ­ρω­παϊ­κή Ενωση των Εται­ρειών Αλ­κο­ο­λού­χων Ποτών), συ­γκρί­νο­ντας τους φό­ρους με βάση το δια­θέ­σι­μο ει­σό­δη­μα, έχει κα­τα­λή­ξει στο ότι η Ελ­λά­δα, λόγω χα­μη­λού ει­σο­δή­μα­τος, βρί­σκε­ται στην πρώτη θέση με συ­ντε­λε­στή 242 (ένα­ντι 201 που έχει η Σου­η­δία).

Μπού­με­ρανγκ η υπερ­φο­ρο­λό­γη­ση

Την ώρα που το υπουρ­γείο Οι­κο­νο­μι­κών εξε­τά­ζει σε­νά­ρια αύ­ξη­σης φο­ρο­λο­γι­κών συ­ντε­λε­στών, όπως ο ανώ­τα­τος συ­ντε­λε­στής της κλί­μα­κας που σή­με­ρα δια­μορ­φώ­νε­ται στο 42% ή οι συ­ντε­λε­στές υπο­λο­γι­σμού του φόρου πο­λυ­τε­λούς δια­βί­ω­σης (βα­ρύ­νει κυ­ρί­ως τα Ι.Χ. άνω των 2.000 κυ­βι­κών) ή ακόμη και οι συ­ντε­λε­στές των τσι­γά­ρων και των ποτών, πυ­κνώ­νουν οι φωνές που υπο­στη­ρί­ζουν ότι η υπερ­φο­ρο­λό­γη­ση έχει ήδη οδη­γή­σει στα αντί­θε­τα απο­τε­λέ­σμα­τα.

Ο αριθ­μός των δί­λι­τρων αυ­το­κι­νή­των που βρί­σκο­νται σε κυ­κλο­φο­ρία έχει μειω­θεί δρα­μα­τι­κά μετά και τη θέ­σπι­ση του φόρου πο­λυ­τε­λούς δια­βί­ω­σης. Με­γά­λο μέρος της κα­τα­νά­λω­σης τσι­γά­ρων έχει στρα­φεί στα λα­θραία προ­ϊ­ό­ντα ενώ και στα ποτά, το πα­ρά­νο­μο εμπό­ριο είναι ιδιαί­τε­ρα «ελ­κυ­στι­κό». καθώς ο φόρος στις γει­το­νι­κές χώρες είναι το ένα πέμ­πτο σε σχέση με τον ελ­λη­νι­κό. Οι «υψη­λό­μι­σθοι» έχουν πε­ριο­ρι­στεί δρα­μα­τι­κά σε αριθ­μό, καθώς έχουν αυ­ξη­θεί οι συ­ναλ­λα­γές ερ­γο­δο­τών – ερ­γα­ζο­μέ­νων «κάτω από το τρα­πέ­ζι». Αυτό οφεί­λε­ται τόσο στις υψη­λές κρα­τή­σεις που γί­νο­νται στους ερ­γα­ζο­μέ­νους όσο και στις ερ­γο­δο­τι­κές ει­σφο­ρές, οι οποί­ες πα­ρα­μέ­νουν από τις υψη­λό­τε­ρες στον κόσμο παρά τη μεί­ω­ση που έγινε πέ­ρυ­σι.

Με­γά­λο είναι το κί­νη­τρο και στην από­κρυ­ψη συ­ναλ­λα­γών στη λια­νι­κή, καθώς κάθε από­δει­ξη εκτός από τον ΦΠΑ του 23% υπο­χρε­ώ­νει τον επι­χει­ρη­μα­τία να κα­τα­βάλ­λει και τον φόρο ει­σο­δή­μα­τος του 26%. Ετσι, κρύ­βο­ντας μια συ­ναλ­λα­γή 100 ευρώ, ο επι­χει­ρη­μα­τί­ας γνω­ρί­ζει ότι τα μισά θα πή­γαι­ναν σε φό­ρους.

Πώς 40.000 € ετη­σί­ως γί­νο­νται τε­λι­κά 15.500 €

Το ξέ­ρα­τε ότι τα τέλη κυ­κλο­φο­ρί­ας στα αυ­το­κί­νη­τα με­γά­λου κυ­βι­σμού στην Ελ­λά­δα είναι τα δεύ­τε­ρα υψη­λό­τε­ρα σε ολό­κλη­ρη την Ευ­ρώ­πη; Και αυτό διότι η χώρα μας φο­ρο­λο­γεί διπλά οποιον­δή­πο­τε κι­νη­τή­ρα άνω των 2.000 κυ­βι­κών εκα­το­στών. Εκτός από τα τέλη κυ­κλο­φο­ρί­ας, ο ιδιο­κτή­της του «δί­λι­τρου» πρέ­πει να πλη­ρώ­σει και τον φόρο πο­λυ­τε­λούς δια­βί­ω­σης (τον οποίο, μά­λι­στα, η νέα κυ­βέρ­νη­ση συ­ζη­τά­ει να αυ­ξή­σει προ­κει­μέ­νου να φέρει στα τα­μεία πρό­σθε­τα έσοδα της τά­ξε­ως των 20 εκα­τομ­μυ­ρί­ων ευρώ. Τέλη κυ­κλο­φο­ρί­ας και ει­δι­κός φόρος κα­τα­νά­λω­σης υπο­χρε­ώ­νουν τον ιδιο­κτή­τη Ι.Χ. να πλη­ρώ­νει 816 ευρώ ετη­σί­ως για ένα Ι.Χ. 151 ίππων που εκ­πέ­μπει 167 γραμ­μά­ρια διο­ξει­δί­ου του άν­θρα­κα. Το ίδιο αυ­το­κί­νη­το φο­ρο­λο­γεί­ται πε­ρισ­σό­τε­ρο μόνο στην Ολ­λαν­δία (1.444 ευρώ) σύμ­φω­να με τα στοι­χεία του Ευ­ρω­παϊ­κού Συν­δέ­σμου Κα­τα­σκευα­στών Αυ­το­κι­νή­των (Tax Guide). Η Αυ­στρία επέ­βα­λε πέ­ρυ­σι φόρο 574 ευρώ, η Ιρ­λαν­δία 570 ευρώ και η Ιτα­λία 429 ευρώ.

Αλλο εν­δια­φέ­ρον ερώ­τη­μα: Τι πο­σο­στό του ει­σο­δή­μα­τός του κα­τα­βάλ­λει σε φό­ρους ένας ερ­γα­ζό­με­νος στον ιδιω­τι­κό τομέα που εκ­προ­σω­πεί τη λε­γό­με­νη «με­σαία τάξη»; Η έρευ­να του ΟΟΣΑ που ανέ­δει­ξε την Ελ­λά­δα «πα­γκό­σμια πρω­τα­θλή­τρια στις κρα­τή­σεις για φό­ρους και ασφα­λι­στι­κές ει­σφο­ρές προσ­διό­ρι­σε το πο­σο­στό στο 43,4%. Ομως, αυτές οι κρα­τή­σεις αφο­ρούν σε έναν ερ­γα­ζό­με­νο με δύο παι­διά που ει­σπράτ­τει 1.440 ευρώ τον μήνα μει­κτά. Δη­λα­δή, έναν ερ­γα­ζό­με­νο με μέσες κα­θα­ρές απο­δο­χές στα επί­πε­δα των 1.000 ευρώ. Ο ΟΟΣΑ «έτρε­ξε» την ίδια έρευ­να και για υψη­λό­τε­ρα ει­σο­δή­μα­τα. Ποιο είναι το πο­σο­στό των κρα­τή­σε­ων που προ­κύ­πτει για έναν ερ­γα­ζό­με­νο με κα­θα­ρές απο­δο­χές 1.650 ευρώ μη­νιαί­ως; Η «άσκη­ση» σε πραγ­μα­τι­κές συν­θή­κες κα­τα­λή­γει σε εντυ­πω­σια­κό απο­τέ­λε­σμα: ένας ερ­γα­ζό­με­νος που ει­σπράτ­τει 40.000 τον χρόνο κα­τα­λή­γει να επι­στρέ­φει στο κρά­τος τα 24.500, δη­λα­δή το… 61%.

Με βάση τη με­λέ­τη του ΟΟΣΑ, σε έναν οι­κο­γε­νειάρ­χη με δύο παι­διά και ετή­σιες απο­λα­βές της τά­ξε­ως των 40.000 ευρώ (2.850 ευρώ μη­νιαί­ως) γί­νο­νται οι ακό­λου­θες κρα­τή­σεις:

• 10.171 ευρώ για τον φόρο ει­σο­δή­μα­τος (σ.σ. πε­ρι­λαμ­βά­νο­νται ο φόρος που προ­κύ­πτει με βάση την κλί­μα­κα και η ει­σφο­ρά αλ­λη­λεγ­γύ­ης).

• 7.100 ευρώ ήταν οι ασφα­λι­στι­κές ει­σφο­ρές.

Ετσι, ο ερ­γα­ζό­με­νος των 40.000 ευρώ (που κο­στί­ζει 51.540 ευρώ στην επι­χεί­ρη­ση αν προ­στε­θούν και οι ερ­γο­δο­τι­κές ει­σφο­ρές) τε­λι­κώς κα­τα­λή­γει να παίρ­νει στα χέρια του 23.065 ευρώ τον χρόνο ή 1.650 ευρώ τον μήνα.

Το κε­φά­λαιο «εφο­ρία», βέ­βαια, δεν κλεί­νει εδώ για τον ερ­γα­ζό­με­νο. ο οποί­ος με βάση τα μι­σθο­λο­γι­κά δε­δο­μέ­να στην Ελ­λά­δα θε­ω­ρεί­ται και «προ­νο­μιού­χος». (σ.σ. μόνο οι 14 στους 100 εμ­φα­νί­ζουν μει­κτές απο­δο­χές άνω των 2.000 ευρώ σύμ­φω­να με τα στοι­χεία του ΙΚΑ, ενώ για απο­δο­χές άνω των 3.000 ευρώ η συμ­με­το­χή πε­ριο­ρί­ζε­ται πε­ρί­που στο 6%).

Από τα 23.065 ευρώ που θα πάρει στην τσέπη του ο ερ­γα­ζό­με­νος (μαζί με τα δώρα Χρι­στου­γέν­νων, Πάσχα και το επί­δο­μα αδεί­ας) σε φό­ρους θα κα­τευ­θυν­θούν επι­πλέ­ον:

• Αν υπο­τε­θεί ότι ο φο­ρο­λο­γού­με­νος έχει ένα δια­μέ­ρι­σμα 100 τε­τρα­γω­νι­κών μέ­τρων σε μια με­σαία πε­ριο­χή με τιμή ζώνης της τά­ξε­ως των 1.500 ευρώ, μόνο για τον ΕΝΦΙΑ θα πρέ­πει να κα­τα­βά­λει πε­ρί­που 600 ευρώ.

• Αν έχει ένα αυ­το­κί­νη­το 1.800 κυ­βι­κών, μόνο για τα τέλη κυ­κλο­φο­ρί­ας χρειά­ζο­νται 300 ευρώ. Αν μά­λι­στα το αυ­το­κί­νη­το είναι δί­λι­τρο 8ετίας, ο λο­γα­ρια­σμός μπο­ρεί να εκτι­να­χθεί στα 815 ευρώ λόγω και του φόρου πο­λυ­τε­λούς δια­βί­ω­σης.

• Για να δια­νύ­σει με το αυ­το­κί­νη­το 15.000 χι­λιό­με­τρα (που είναι και η μέση από­στα­ση που δια­νύ­ει ένα όχημα σε ετή­σια βάση) χρειά­ζε­ται πε­ρί­που 1.500 λίτρα βεν­ζί­νης. Δε­δο­μέ­νου ότι σε κάθε λίτρο ανα­λο­γεί φόρος 0,955 ευρώ, η συ­γκε­κρι­μέ­νη κα­τα­νά­λω­ση φο­ρο­λο­γεί­ται με 1.430 ευρώ τον χρόνο.

• Αν θέλει να κα­πνί­ζει και ένα πα­κέ­το τσι­γά­ρα την ημέρα (365 τον χρόνο), θα φο­ρο­λο­γη­θεί γι’ αυτό με επι­πλέ­ον 1.170 ευρώ ετη­σί­ως (αντι­στοι­χούν φόροι 3,2 ευρώ σε κάθε πα­κέ­το των τεσ­σά­ρων ευρώ).

• Προ­φα­νώς τα υπό­λοι­πα που απο­μέ­νουν από τον μισθό ο οι­κο­γε­νειάρ­χης τα κα­τα­να­λώ­νει για την κά­λυ­ψη των ανα­γκών της οι­κο­γέ­νειας. Αν συ­νυ­πο­λο­γι­στούν οι δα­πά­νες που προ­α­να­φέρ­θη­καν, απο­μέ­νει ένα ποσό της τά­ξε­ως των 18.500 ευρώ ετη­σί­ως, το οποίο βε­βαί­ως υπά­γε­ται στον ΦΠΑ. Αν λη­φθεί υπόψη ότι ένα μέσο νοι­κο­κυ­ριό δια­θέ­τει το 70% της δα­πά­νης σε προ­ϊ­ό­ντα που φο­ρο­λο­γού­νται με 23% και ένα 30% στα προ­ϊ­ό­ντα του 13% (ΔΕΗ, ΕΥΔΑΠ, τρό­φι­μα κ.λπ.), τότε ο ΦΠΑ που αντι­στοι­χεί σε κα­τα­να­λω­τι­κή δα­πά­νη 18.500 ευρώ είναι 3.670 ευρώ.

Αν προ­στε­θούν ο φόρος ει­σο­δή­μα­τος με την ει­σφο­ρά αλ­λη­λεγ­γύ­ης (10.170 ευρώ), οι ασφα­λι­στι­κές ει­σφο­ρές (7.100 ευρώ) και οι φόροι στα προϊ­ο­ντα και στις υπη­ρε­σί­ες που προ­α­να­φέρ­θη­καν (αθροι­στι­κά 7.190 ευρώ), προ­κύ­πτει ότι το συ­νο­λι­κό ποσό που ει­σπράτ­τει το κρά­τος από τον συ­γκε­κρι­μέ­νο φο­ρο­λο­γού­με­νο φτά­νει στα 24.460 ευρώ, δη­λα­δή στο 61% του ει­σο­δή­μα­τός του.

Κα­θη­με­ρι­νή