Έκθεση Economist: Κενά στην αντιμετώπιση του καρκίνου στην Ελλάδα

Το ευ­ρω­παϊ­κό σχέ­διο δρά­σης για τον καρ­κί­νο (Europe Beating Cancer Plan) πα­ρου­σιά­ζει αύριο Τρίτη η Ευ­ρω­παϊ­κή Επι­τρο­πή, προ­κει­μέ­νου να τεθεί σε δη­μό­σια δια­βού­λευ­ση και τε­λι­κά σε εφαρ­μο­γή από τις χώρες-μέλη. Η επι­λο­γή της 4ης Φε­βρουα­ρί­ου δεν είναι τυ­χαία, καθώς έχει ορι­στεί από τον Πα­γκό­σμιο Ορ­γα­νι­σμό Υγεί­ας ως ημέρα αφιε­ρω­μέ­νη στη μάχη κατά του καρ­κί­νου.

Το Europe Beating Cancer Plan απο­τε­λεί ένα σχέ­διο ολι­στι­κής προ­σέγ­γι­σης του καρ­κί­νου με τη συμ­με­το­χή όλων των εμπλε­κό­με­νων φο­ρέ­ων, δη­μό­σιων και ιδιω­τι­κών, αλλά κυ­ρί­ως μια ευ­και­ρία για την ΕΕ και τους πο­λί­τες της να απο­κο­μί­σουν πολ­λα­πλά οφέλη.

Εν­δει­κτι­κό της ση­μα­σί­ας της απο­τε­λε­σμα­τι­κής δια­χεί­ρι­σης του καρ­κί­νου είναι ότι την πε­ρί­ο­δο 1995-2018 το κό­στος του στην Ευ­ρώ­πη αυ­ξή­θη­κε κατά 98% αφού και η συ­χνό­τη­τα των κρου­σμά­των πα­ρου­σί­α­σε αύ­ξη­ση κατά 50%. Ωστό­σο, το ίδιο διά­στη­μα ο Ευ­ρω­παϊ­κός Ορ­γα­νι­σμός Φαρ­μά­κων (ΕΜΑ) έχει εγκρί­νει 118 φάρ­μα­κα με 164 κλι­νι­κές εν­δεί­ξεις, γε­γο­νός που έχει συ­ντε­λέ­σει σε 20% μεί­ω­ση του αριθ­μού των θα­νά­των.

«Ο καρ­κί­νος απο­τε­λεί όχι μόνο επεί­γον ζή­τη­μα δη­μό­σιας υγεί­ας αλλά και κοι­νω­νι­κο­πο­λι­τι­κό, καθώς κα­τα­γρά­φε­ται 20% δια­φο­ρά στην επι­βί­ω­ση των ασθε­νών με­τα­ξύ ευ­ρω­παϊ­κού Βορρά και Νότου. Στό­χος της ΕΕ είναι να βοη­θή­σει τις χώρες-μέλη να αντι­με­τω­πί­σουν την πρό­κλη­ση της πρό­λη­ψης και θε­ρα­πεί­ας του καρ­κί­νου, καθώς το 40% των πε­ρι­πτώ­σε­ων καρ­κί­νου είναι προ­λή­ψι­μοι», υπο­γράμ­μι­σε ο Martin Seychell, ανα­πλη­ρω­τής γε­νι­κός διευ­θυ­ντής της Γε­νι­κής Διεύ­θυν­σης Υγεί­ας και Ασφά­λειας των Τρο­φί­μων της Ευ­ρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής, συμ­με­τέ­χο­ντας στο 2ο Ευ­ρω­παϊ­κό Φό­ρουμ για τον Καρ­κί­νο, που πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­κε στις 28 Ια­νουα­ρί­ου στις Βρυ­ξέλ­λες.

«Συμ­μα­χία» ΕΟΠΥΥ – Ογκο­λό­γων

Στην Ελ­λά­δα, το υπουρ­γείο Υγεί­ας έχει ήδη ρι­χτεί στη μάχη κατά του καρ­κί­νου, αφού στο νο­μο­σχέ­διο για την ανα­συ­γκρό­τη­ση της Δη­μό­σιας Υγεί­ας προ­βλέ­πε­ται η προ­στα­σία ενός τε­ρά­στιου πλη­θυ­σμού-στό­χου, πε­ρί­που 2,5 εκα­τομ­μυ­ρί­ων Ελ­λη­νί­δων, από τον καρ­κί­νο του μα­στού που θα ξε­κι­νή­σει ως τον ερ­χό­με­νο Ιού­νιο.

Επί­σης, ο ΕΟΠΥΥ σε συ­νερ­γα­σία με την Εται­ρεία Ογκο­λό­γων Πα­θο­λό­γων Ελ­λά­δας (ΕΟΠΕ) συ­γκρό­τη­σε πρό­σφα­τα Ογκο­λο­γι­κή Επι­τρο­πή με σκοπό την εξά­λει­ψη των εμπο­δί­ων που αφο­ρούν στη θε­ρα­πεία του καρ­κί­νου. «Στό­χος είναι η συμ­βου­λευ­τι­κή επι­τρο­πή να λάβει μια πιο μό­νι­μη μορφή και να μην εστιά­ζει αυ­στη­ρά στα ογκο­λο­γι­κά φάρ­μα­κα αλλά να επε­κτα­θεί και στα Μη­τρώα Ασθε­νών, τον Ηλε­κτρο­νι­κό Φά­κε­λο Ασθε­νή και τις Κα­τευ­θυ­ντή­ριες Οδη­γί­ες», εξη­γεί στο protothema.gr και το ygeiamou.gr ο πρό­ε­δρος της ΕΟΠΕ, Ιω­άν­νης Μπου­κο­βί­νας.

Χα­ρα­κτη­ρί­ζει δε τη σύ­στα­ση της επι­τρο­πής ως «με­γά­λη πρό­ο­δο» καθώς εκτι­μά ότι η συ­νερ­γα­σία θα συμ­βάλ­λει στην εξά­λει­ψη πολ­λών εμπο­δί­ων. «Εμείς προ­σφέ­ρου­με εμπε­ρι­στα­τω­μέ­νη γνώση από τη μεριά του ει­δι­κού και του ασθε­νή στον πλη­ρω­τή, δη­λα­δή τον ΕΟΠΥΥ με κοινό ζη­τού­με­νο το καλό του ασθε­νή. Μέσω της νέας επι­τρο­πής μπο­ρεί να απλο­ποι­η­θούν δια­δι­κα­σί­ες, να μην υπάρ­χουν κα­θυ­στε­ρή­σεις και να μην χά­νο­νται ζωές».

Ένα από τα πρώτα θέ­μα­τα που έχουν τεθεί επί τά­πη­τος είναι η προ­τε­ραιο­ποί­η­ση των μορ­φών του καρ­κί­νου ώστε να εγκρί­νο­νται άμεσα τα φάρ­μα­κα και να μην υπάρ­χει ανα­μο­νή. Επί­σης, η έγκρι­ση των ογκο­λο­γι­κών φαρ­μά­κων να γί­νε­ται άπαξ και να μην χρειά­ζε­ται ο ασθε­νής να περνά από επι­τρο­πή για να εγκρι­θεί η συ­νέ­χι­ση της θε­ρα­πεί­ας του ή όχι. Στό­χος της επι­τρο­πής είναι και η σύ­ντα­ξη οδη­γιών για τους ελεγ­κτές ώστε να είναι ενιαία τα κρι­τή­ρια έγκρι­σης των θε­ρα­πειών.

Ο κ. Μπου­κο­βί­νας υπο­γραμ­μί­ζει δε ότι, για την ογκο­λο­γι­κή κοι­νό­τη­τα μεί­ζο­νος ση­μα­σί­ας είναι και η λει­τουρ­γία του Εθνι­κού Ιν­στι­τού­του Νε­ο­πλα­σιών, που έχει συ­στα­θεί μεν από τον Μάρ­τιο του 2019, αλλά δεν έχει ανα­λά­βει ου­σια­στι­κή δράση.

Καρ­κί­νος πνεύ­μο­να: Ο σιω­πη­λός δο­λο­φό­νος

Ο πρό­ε­δρος της ΕΟΠΕ συμ­με­τεί­χε στο 2ο Ευ­ρω­παϊ­κό Φό­ρουμ για τον Καρ­κί­νο (που διορ­γα­νώ­θη­κε από τους: Digestive Cancers Europe, European Cancer Patient Coalition, Lung Cancer Europe και MSD) όπου πα­ρου­σιά­στη­καν τα προ­κα­ταρ­κτι­κά απο­τε­λέ­σμα­τα πα­νευ­ρω­παϊ­κής με­λέ­της για τις ανι­σό­τη­τες με­τα­ξύ των κρα­τών στη δια­χεί­ρι­ση του καρ­κί­νου του πνεύ­μο­να.

Ο καρ­κί­νος του πνεύ­μο­να απο­τε­λεί κύρια αιτία καρ­κι­νι­κού θα­νά­του πα­γκο­σμί­ως. Το 2018 σύμ­φω­να με τον Πα­γκό­σμιο Ορ­γα­νι­σμό Υγεί­ας (ΠΟΥ) δια­γνώ­στη­καν 2,1 εκα­τομ­μύ­ρια νέα πε­ρι­στα­τι­κά και κα­τα­γρά­φη­καν 1,76 εκατ. θά­να­τοι. Στην Ευ­ρώ­πη την ίδια χρο­νιά δια­γνώ­στη­καν 470.000 άτομα με καρ­κί­νο πνεύ­μο­να και 388.000 πέ­θα­ναν από τη νόσο. Στην Ελ­λά­δα το 2018 δια­γνώ­στη­καν 9.964 άτομα, με την πλειο­ψη­φία των κρου­σμά­των (7.862) να αφο­ρούν στους άν­δρες. Πρό­κει­ται για την πρώτη αιτία καρ­κι­νι­κού θα­νά­του στη χώρα μας, καθώς δεν πα­ρου­σιά­ζει συμ­πτώ­μα­τα παρά μόνο όταν πια η νόσος είναι σε προ­χω­ρη­μέ­νο στά­διο. Ο καρ­κί­νος του πνεύ­μο­να δια­κρί­νε­ται σε δύο τύ­πους: τον μη μι­κρο­κυτ­τα­ρι­κό που ανα­λο­γεί στο 85% των πε­ρι­πτώ­σε­ων και τον μι­κρο­κυτ­τα­ρι­κό που αφορά στο 10-15% όλων των κρου­σμά­των.

Με­λα­νά ση­μεία στη δια­χεί­ρι­ση του καρ­κί­νου του πνεύ­μο­να στην Ελ­λά­δα

Η έρευ­να για τον καρ­κί­νο του πνεύ­μο­να, που εκ­πο­νή­θη­κε από το Τμήμα Πλη­ρο­φο­ριών του Economist, με επι­κε­φα­λής την Δρ. Mary Bussell, αφορά σε 27 χώρες (Αυ­στρία, Βέλ­γιο, Βουλ­γα­ρία, Ελ­λά­δα, Κρο­α­τία, Τσε­χία, Δανία, Φιν­λαν­δία, Γαλ­λία, Γερ­μα­νία, Ουγ­γα­ρία, Ιρ­λαν­δία, Ισ­ρα­ήλ, Ιτα­λία, Ολ­λαν­δία, Νορ­βη­γία, Πο­λω­νία, Πορ­το­γα­λία, Ρου­μα­νία, Ρωσία, Σερ­βία, Σλο­βα­κία, Σλο­βε­νία, Ισπα­νία, Σου­η­δία, Ελ­βε­τία, Ηνω­μέ­νο Βα­σί­λειο) και εστί­α­σε σε 17 δεί­κτες αξιο­λό­γη­σης.

Η με­λέ­τη «Breathing in a New Era: a comparative analysis of lung cancer policies across Europe» απο­τυ­πώ­νει τον κα­τα­κερ­μα­τι­σμό των πο­λι­τι­κών προ­σεγ­γί­σε­ων με­τα­ξύ των ευ­ρω­παϊ­κών κρα­τών ανα­φο­ρι­κά με τον πιο θα­να­τη­φό­ρο καρ­κί­νο. Στα συ­μπε­ρά­σμα­τα της έρευ­νας εκτός από την ενη­μέ­ρω­ση και ευαι­σθη­το­ποί­η­ση του κοι­νού υπο­γραμ­μί­ζε­ται και η ανα­γκαιό­τη­τα της κα­τα­πο­λέ­μη­σης του στίγ­μα­τος που συ­νο­δεύ­ει τη συ­γκε­κρι­μέ­νη μορφή καρ­κί­νου, αφού δεν σχε­τί­ζε­ται μόνο με τη χρήση κα­πνι­κών προ­ϊ­ό­ντων ώστε οι ασθε­νείς να έχουν έγκαι­ρη πρό­σβα­ση στην βέλ­τι­στη φρο­ντί­δα.

Από την βαθ­μο­λο­γία που συ­γκέ­ντρω­σε κάθε χώρα στους 17 δεί­κτες αξιο­λό­γη­σης προ­κύ­πτει ότι:

– Το 52% των χωρών δεν έχει ανα­νε­ώ­σει το Εθνι­κό Σχέ­διο Δρά­σης για τον Καρ­κί­νο την τε­λευ­ταία 5ετία, με­τα­ξύ των οποί­ων η Ελ­λά­δα, η Γερ­μα­νία, η Ισπα­νία, η Σου­η­δία και η Γαλ­λία, ενώ στον αντί­πο­δα βρί­σκο­νται εννέα χώρες με­τα­ξύ των οποί­ων Ηνω­μέ­νο Βα­σί­λειο, Ελ­βε­τία και Αυ­στρία και Ιρ­λαν­δία.

– Εκτός από την Πο­λω­νία, οι άλλες 27 χώρες δεν έχουν στο­χευ­μέ­νο πλάνο για την αντι­με­τώ­πι­ση του καρ­κί­νου του πνεύ­μο­να.

– Ισ­ρα­ήλ και Ελ­βε­τία δεν έχουν εθνι­κές κα­τευ­θυ­ντή­ριες οδη­γί­ες για τον καρ­κί­νο του πνεύ­μο­να, ενώ Γερ­μα­νία και Ελ­λά­δα δεν πε­ρι­λαμ­βά­νουν ανα­φο­ρές για την πα­ρη­γο­ρη­τι­κή φρο­ντί­δα.

– Σε 12 χώρες δεν υπάρ­χει πρό­βλε­ψη για την από κοι­νού λήψη απο­φά­σε­ων, με­τα­ξύ των οποί­ων η Γερ­μα­νία, η Σλο­βε­νία, η Σλο­βα­κία, η Ισπα­νία και η Φιν­λαν­δία.

– Σε 10 χώρες στις εθνι­κές κα­τευ­θυ­ντή­ριες οδη­γί­ες δεν γί­νε­ται ρητή ανα­φο­ρά στον δια­γνω­στι­κό έλεγ­χο, με­τα­ξύ των οποί­ων η Γερ­μα­νία, το Ηνω­μέ­νο Βα­σί­λειο, η Γαλ­λία, η Ισπα­νία και η Τσε­χία.

– Η Ελ­λά­δα δεν συ­γκα­τα­λέ­γε­ται με­τα­ξύ των χωρών με χρο­νι­κά κα­θο­ρι­σμέ­νο σύ­στη­μα δια­γνω­στι­κού ελέγ­χου, ούτε φυ­σι­κά και σε αυτές με γρή­γο­ρο πλαί­σιο πα­ρα­πο­μπής σε δευ­τε­ρο­βάθ­μια ή τρι­το­βάθ­μια φρο­ντί­δα υγεί­ας.

– Αυ­στρία, Ελ­βε­τία, Γαλ­λία, Γερ­μα­νία, Ηνω­μέ­νο Βα­σί­λειο, Ισπα­νία, Ισ­ρα­ήλ και Πορ­το­γα­λία είναι με­τα­ξύ των κρα­τών που έχουν εθνι­κό σύλ­λο­γο ασθε­νών ει­δι­κά για τον καρ­κί­νο του πνεύ­μο­να, εν αντι­θέ­σει με την Ελ­λά­δα, τη Σλο­βε­νία, Σλο­βα­κία, την Τσε­χία, το Βέλ­γιο κ.α.

– Το 67% των χωρών δεν πε­ρι­λαμ­βά­νουν τους συλ­λό­γους ασθε­νών στη δια­δι­κα­σία σύ­ντα­ξης των εθνι­κών κα­τευ­θυ­ντή­ριων οδη­γιών για τον καρ­κί­νο του πνεύ­μο­να, ενώ το 56% των χωρών δεν πε­ρι­λαμ­βά­νουν τους ασθε­νείς στην Επι­τρο­πή Αξιο­λό­γη­σης Τε­χνο­λο­γιών Υγεί­ας (ΗΤΑ). Στην Ελ­λά­δα, απο­τε­λεί πάγιο αί­τη­μα της Ένωση Ασθε­νών Ελ­λά­δας η συμ­με­το­χή στα κέ­ντρα λήψη απο­φά­σε­ων. Μά­λι­στα, την πε­ρα­σμέ­νη Πα­ρα­σκευή επα­να­δια­τύ­πω­σε το αί­τη­μά της προς το υπουρ­γείο Υγεί­ας να συ­μπε­ρι­λη­φθεί εκ­πρό­σω­πος της Ένω­σης Ασθε­νών Ελ­λά­δας στην επι­τρο­πή για την ολο­κλή­ρω­ση των δια­γνω­στι­κών/θε­ρα­πευ­τι­κών πρω­το­κόλ­λων, τη δη­μιουρ­γία μη­τρώ­ων ασθε­νών και την πα­ρα­κο­λού­θη­ση της φαρ­μα­κευ­τι­κής δα­πά­νης.

«Καμιά χώρα δεν τα πάει καλά σε όλους τους δεί­κτες αξιο­λό­γη­σης διότι κάθε χώρα είναι αντι­μέ­τω­πη με τις δικές της προ­κλή­σεις. Συ­νε­πώς κάθε χώρα πρέ­πει να κάνει βελ­τιώ­σεις για γρή­γο­ρη διά­γνω­ση και θε­ρα­πεία του καρ­κί­νου του πνεύ­μο­να, αφού πλέον αν δια­γνω­στεί έγκαι­ρα δεν οδη­γεί στον θά­να­το. Επεί­γει να γίνει συ­ζή­τη­ση σε επί­πε­δο πο­λι­τι­κής υγεί­ας με έμ­φα­ση στη γρή­γο­ρη έγκρι­ση και ορθή απο­ζη­μί­ω­ση των φαρ­μά­κων ως μια επέν­δυ­ση για το μέλ­λον και τον πα­ρα­γω­γι­κό πλη­θυ­σμό της Ευ­ρώ­πης. Η με­λέ­τη ανα­δει­κνύ­ει λύ­σεις βάσει της κα­τά­στα­σης που ισχύ­ει σή­με­ρα σε κάθε χώρα για την εν­δυ­νά­μω­ση των συ­στη­μά­των υγεί­ας για την κα­λύ­τε­ρη δια­χεί­ρι­ση του καρ­κί­νου του πνεύ­μο­να και τε­λι­κά τη βελ­τί­ω­ση των ζωών όσων ζουν με μια σο­βα­ρή ασθέ­νεια. Στον πυ­ρή­να όλης αυτής της προ­σπά­θειας φυ­σι­κά βρί­σκε­ται η εξα­σφά­λι­ση επαρ­κούς χρη­μα­το­δό­τη­σης», ανέ­φε­ρε η Δρ. Bussell.

«Η έκ­θε­ση του Economist για τον καρ­κί­νο του πνεύ­μο­να μας βοηθά να κα­τα­νο­ή­σου­με κα­λύ­τε­ρα τις ιδιαι­τε­ρό­τη­τες του συ­γκε­κρι­μέ­νου καρ­κί­νου. Καθώς σχε­διά­ζου­με το Ευ­ρω­παϊ­κό Σχέ­διο για τον Καρ­κί­νο με στόχο τη μεί­ω­ση του φορ­τί­ου για τους ασθε­νείς, τις οι­κο­γέ­νειές τους, τα συ­στή­μα­τα υγεί­ας και την αντι­με­τώ­πι­ση των ανι­σο­τή­των που σχε­τί­ζο­νται με τον καρ­κί­νο, είναι ση­μα­ντι­κό να συλ­λέ­γου­με όλες τις δια­θέ­σι­μες πλη­ρο­φο­ρί­ες για να οι­κο­δο­μή­σου­με μια ισχυ­ρή βάση δε­δο­μέ­νων για τον σχε­δια­σμό απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τε­ρων πο­λι­τι­κών υγεί­ας, σε το­πι­κό και πα­νευ­ρω­παϊ­κό επί­πε­δο», προ­σέ­θε­σε ο Martin Seychell.

Ο Ιω­άν­νης Μπου­κο­βί­νας, πρό­ε­δρος της Εται­ρεί­ας Ογκο­λό­γων Πα­θο­λό­γων Ελ­λά­δας (ΕΟΠΕ) σχο­λιά­ζο­ντας την έρευ­να του Economist ση­μεί­ω­σε ότι «έχο­ντας απο­τυ­πω­μέ­νες πλέον τις δια­φο­ρές με­τα­ξύ των χωρών μπο­ρού­με να πεί­σου­με τους stakeholders να δε­σμευ­θούν ώστε να προ­κύ­ψουν λύ­σεις για προ­βλή­μα­τα που σή­με­ρα μοιά­ζουν ανυ­πέρ­βλη­τα. Μπο­ρού­με να δα­νει­στού­με καλά στοι­χεία από άλλες χώρες ώστε να διορ­θώ­σου­με τα ση­μεία που υστε­ρού­με. Για πα­ρά­δειγ­μα, αν και στην Ελ­λά­δα δεν έχου­με δο­μη­μέ­νη πρω­το­βάθ­μια φρο­ντί­δα υγεί­ας, έχου­με εύ­κο­λη πρό­σβα­ση σε ακρι­βές εξε­τά­σεις και φάρ­μα­κα ενώ σε άλλες χώρες δε συμ­βαί­νει αυτό».

«Η πα­ρου­σί­α­ση της με­λέ­της γί­νε­ται σε μια χρο­νι­κή στιγ­μή που η Ευ­ρώ­πη έχει συμ­φω­νή­σει ότι υπάρ­χει η ανά­γκη ενός Ευ­ρω­παϊ­κού Σχε­δί­ου για τον Καρ­κί­νο. Η πρώ­ι­μη διά­γνω­ση και η τα­χεία πρό­σβα­ση στη θε­ρα­πεία είναι καί­ριας ση­μα­σί­ας για τη βελ­τί­ω­ση του θε­ρα­πευ­τι­κού απο­τε­λέ­σμα­τος αφού στον καρ­κί­νο του πνεύ­μο­να δί­νου­με πραγ­μα­τι­κή μάχη με τον χρόνο. Η με­λέ­τη δεί­χνει ότι έχου­με ακόμα πολύ δου­λειά να κά­νου­με», σχο­λί­α­σε με τη σειρά του ο Deepak Khanna, αντι­πρό­ε­δρος και πε­ρι­φε­ρεια­κός πρό­ε­δρος του κλά­δου Ογκο­λο­γί­ας για την Ευ­ρώ­πη, τη Μέση Ανα­το­λή, την Αφρι­κή και τον Κα­να­δά της MSD.