Αγγελος Μ. Συρίγος: Ταχέως προς τουρκικά τετελεσμένα

Τις τελευ­ταίες δέκα ημέρες είχαμε δύο κινή­σεις της Τουρ­κίας. Η πρώτη ήταν η κατά­θεση του γνωστού εγγρά­φου στον ΟΗΕ με το οποίο επα­νέ­λαβε (για έκτη κατά σειράν φορά!) τις διεκ­δι­κή­σεις της στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο. Προς αποφυγή παρα­νο­ή­σεων για το τι ακριβώς διεκ­δι­κεί, στο τέλος του δισέ­λι­δου κει­μέ­νου επα­να­κα­τέ­θεσε κατά­λογο τριών σελίδων με τις συντε­ταγ­μέ­νες των περιο­χών που θεωρεί ότι της ανήκουν στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο… Το έγγραφο διαλύει τις όποιες ενα­πο­μεί­να­σες αμφι­βο­λίες για το τι σημαί­νει η πρό­σκληση Ερντο­γάν «να τα βρούμε» (το περί­φημο καζάν-καζάν). Η Τουρκία θεωρεί πως όλη η περιοχή μεταξύ Ρόδου και Κύπρου της ανήκει. Προ­σκα­λεί την Ελλάδα να συνεν­νοη­θούν για να οριο­θε­τή­σουν απο­κλει­στι­κώς τη θαλάσ­σια περιοχή δυτικά της Ρόδου έως και την Κρήτη. Σε αυτή την περιοχή είναι δια­τε­θει­μένη να συζη­τή­σει και συνεκ­με­τάλ­λευση. Προ­φα­νώς τέτοιες αντι­λή­ψεις απευ­θύ­νο­νται σε κράτη μειω­μέ­νης κυριαρ­χίας.

Η δεύτερη κίνηση ήταν η συμ­φω­νία για οριο­θέ­τηση με τη Λιβύη και ήταν στρα­τη­γι­κής σημα­σίας. Η Τουρκία έως τώρα έδινε τη δική της ερμη­νεία σε υφι­στά­μενα νομικά καθε­στώτα που είχαν συστα­θεί στο παρελ­θόν από διε­θνείς συν­θή­κες. Εφεξής θα έχει τη δική της συνθήκη που προ­σπα­θεί να δημιουρ­γή­σει ένα νέο νομικό καθε­στώς.

Εάν και παντε­λώς παρά­νομο, θα το επι­κα­λεί­ται διαρκώς. Και οι δύο κινή­σεις επι­βε­βαιώ­νουν αυτό που συμ­βαί­νει από τον περα­σμένο Μάιο και μετά, όταν το γεω­τρη­τικό σκάφος «Φατίχ» εμφα­νί­στηκε δυτικά της Κύπρου. Η Τουρκία έχει αλλάξει ταχύ­τητα και επι­διώ­κει συντο­μό­τατα την ανα­θε­ώ­ρηση του υπάρ­χο­ντος status quo και τη δημιουρ­γία μιας νέας πραγ­μα­τι­κό­τη­τας.

Αυτό εξηγεί και την τουρ­κική στάση στο Κυπριακό. Μέχρι προ­σφά­τως το ζητού­μενο για την Τουρκία ήταν η σύγκληση πεντα­με­ρούς δια­σκέ­ψεως όπου θα συμ­με­τεί­χαν οι τρεις εγγυ­ή­τριες δυνά­μεις του νησιού και (ως κοι­νό­τη­τες) οι Ελλη­νο­κύ­πριοι και οι Τουρ­κο­κύ­πριοι. Ως προς τη σύνθεση, πέτυχε τον στόχο της στην Ελβετία το 2017.

Απέτυχε ως προς το απο­τέ­λε­σμα. Τώρα ξαφνικά έπαψε να ενδια­φέ­ρε­ται για την άμεση σύγκληση νέας πεντα­με­ρούς. Υπο­τί­θε­ται ότι ο λόγος είναι πως περι­μέ­νει τα απο­τε­λέ­σματα των «εκλογών» στα Κατε­χό­μενα, όπου δεν θα ήθελε να επα­νε­κλε­γεί ο νυν ηγέτης των Τουρ­κο­κυ­πρίων Ακιντζί.

Στην πραγ­μα­τι­κό­τητα άλλος είναι ο λόγος της καθυ­στε­ρή­σεως. Το σει­σμο­γρα­φικό σκάφος «Μπαρ­μπα­ρός», που αλω­νί­ζει την κυπριακή ΑΟΖ, φαί­νε­ται ότι έχει εντο­πί­σει σημα­ντικό κοί­τα­σμα στο τεμάχιο 3, που έχει δοθεί από την Κυπριακή Δημο­κρα­τία στην ιταλική ΕΝΙ. Από αυτό το τεμάχιο απέ­πεμψε με πολε­μικά πλοία η Τουρκία το γεω­τρύ­πανο της ΕΝΙ τον Φεβρουά­ριο του 2018. Στόχος της Aγκυρας είναι να προ­χω­ρή­σει σε γεώ­τρηση, ανα­κά­λυψη και εκμε­τάλ­λευση του κοι­τά­σμα­τος στο τεμάχιο 3. Εάν συμβεί κάτι τέτοιο, στην πεντα­μερή, οψέποτε γίνει, θα είναι σε θέση αντί­στοιχη με αυτή της Κυπρια­κής Δημο­κρα­τίας, που έχει επίσης ανα­κα­λύ­ψει κοι­τά­σματα υδρο­γο­ναν­θρά­κων και εκμε­ταλ­λεύ­ε­ται το ένα από αυτά.

Ενώ η τουρ­κική εξω­τε­ρική πολι­τική δημιουρ­γεί ραγδαία νέα δεδο­μένα, η Τουρκία είναι κοντά σε διάρ­ρηξη των δεσμών της με τη Δύση και θέτει σε κίνδυνο τη συμ­με­τοχή της στο ΝΑΤΟ. Επι­κε­ντρώ­νε­ται πρω­τί­στως στη Μέση Ανατολή λόγω των Κούρδων της Συρίας. Παράλ­ληλα, είναι απί­στευτα απο­μο­νω­μένη από τα κράτη της Μέσης Ανα­το­λής, αφού μόνον με το Κατάρ έχει καλές σχέσεις. Τέλος, για πρώτη φορά μετά το 1922, η Τουρκία έχει τόσο καλές σχέσεις με τη Ρωσία. Ολα αυτά καθι­στούν την Τουρκία παίκτη που κινεί­ται στα όρια του παι­χνι­διού. Η πιθα­νό­τητα ασκή­σεως απο­τε­λε­σμα­τι­κών διπλω­μα­τι­κών πιέσεων από όσους είχαμε συνη­θί­σει τα τελευ­ταία χρόνια είναι περιο­ρι­σμένη.

Τι σημαί­νουν όλα αυτά για την ελλη­νική εξω­τε­ρική πολι­τική; Για να αντα­πο­κρι­θούμε στις νέες ταχύ­τη­τες που ανα­πτύσ­σει η Τουρκία, πρέπει να αλλά­ξουμε κι εμείς τους ρυθμούς μας. Οι υπάρ­χου­σες συμ­μα­χίες δεν μας προ­στα­τεύ­ουν από την εντει­νό­μενη τουρ­κική επι­θε­τι­κό­τητα. Πρέπει, παράλ­ληλα με τους παρα­δο­σια­κούς συμ­μά­χους, να επι­κε­ντρω­θούμε στα νέα σχήματα συμ­μα­χιών της Ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου. Καλές οι τρι­με­ρείς δια­σκέ­ψεις, αλλά εάν δεν περά­σουμε στον τομέα της ασφά­λειας, οι σχέσεις μας με το Ισραήλ και την Αίγυπτο δεν θα απο­κτή­σουν ποτέ στρα­τη­γικό χαρα­κτήρα.

* Ο κ. Αγγελος Μ. Συρίγος είναι βου­λευ­τής Α΄ Αθηνών με τη Νέα Δημο­κρα­τία, αν. καθη­γη­τής Διε­θνούς Δικαίου και Εξω­τε­ρι­κής Πολι­τι­κής, Πάντειο Πανε­πι­στή­μιο.

πηγή kathimerini.gr