Ακτοπλοΐα: Σε τροχιά ανανέωσης ο στόλος

• Δη­μό­σια στή­ρι­ξη και ιδιω­τι­κές επεν­δύ­σεις δρο­μο­λο­γούν το μέλ­λον της νη­σιω­τι­κής σύν­δε­σης • «Δεν θα πλη­ρώ­σουν οι νη­σιώ­τες, ούτε θα μεί­νουν χωρίς πλοία», δη­λώ­νει χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά ο Γε­νι­κός Γραμ­μα­τέ­ας Ναυ­τι­λί­ας και Νη­σιω­τι­κής Πο­λι­τι­κής Μα­νώ­λης Κου­του­λά­κης

Σε μια κομ­βι­κή στιγ­μή για τη βιω­σι­μό­τη­τα της ακτο­πλο­ΐ­ας, η ελ­λη­νι­κή πο­λι­τεία και οι ιδιω­τι­κοί όμι­λοι ενερ­γο­ποιούν ταυ­τό­χρο­να πρω­το­βου­λί­ες για την πο­λυα­να­με­νό­με­νη ανα­νέ­ω­ση του στό­λου, που απο­τε­λεί πλέον κρί­σι­μη εθνι­κή προ­τε­ραιό­τη­τα.

Με το 60% των πλοί­ων να έχουν ξε­πε­ρά­σει τα 30 έτη και τον χρόνο να πιέ­ζει λόγω των αυ­στη­ρό­τε­ρων πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κών κα­νο­νι­σμών, η ανά­γκη για εκ­συγ­χρο­νι­σμό του ακτο­πλοϊ­κού δι­κτύ­ου είναι επι­τα­κτι­κή. Την κα­τεύ­θυν­ση των εξε­λί­ξε­ων έδωσε ο αντι­πρό­ε­δρος της κυ­βέρ­νη­σης Κω­στής Χα­τζη­δά­κης, ανα­κοι­νώ­νο­ντας τα τρία χρη­μα­το­δο­τι­κά προ­γράμ­μα­τα, (Κοι­νω­νι­κό Κλι­μα­τι­κό Τα­μείο, Τα­μείο Εκ­συγ­χρο­νι­σμού και Τα­μείο Απαν­θρα­κο­ποί­η­σης Νήσων που έχουν προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό που ξε­περ­νά τα 8 δισ. ευρώ και θα εκτεί­νο­νται έως το 2032, καθώς με­τα­ξύ άλλων πε­ρι­λαμ­βά­νει και την ανα­νέ­ω­ση του ακτο­πλοϊ­κού στό­λου, ενώ εντός Ιου­λί­ου θα πα­ρα­δο­θεί η στρα­τη­γι­κή με­λέ­τη για την αντι­κα­τά­στα­ση του ακτο­πλοϊ­κού δυ­να­μι­κού και τη μεί­ω­ση του αν­θρα­κι­κού του απο­τυ­πώ­μα­τος. Πρό­κει­ται για με­λέ­τη-ορό­ση­μο, συ­νο­λι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού 1,17 εκατ. ευρώ, που υλο­ποιεί­ται σε συ­νερ­γα­σία με τη Μο­νά­δα Στρα­τη­γι­κών Συμ­βά­σε­ων του ΤΑΙ­ΠΕΔ και φι­λο­δο­ξεί να απο­τε­λέ­σει τη βάση για δια­πραγ­μα­τεύ­σεις με την Ευ­ρω­παϊ­κή Επι­τρο­πή σχε­τι­κά με τη χρη­μα­το­δό­τη­ση του εγ­χει­ρή­μα­τος από κοι­νο­τι­κούς πό­ρους. Τα χρό­νια περ­νούν και οι νη­σιώ­τες ει­δι­κά στις εν­δο­νη­σιω­τι­κές γραμ­μές, εξυ­πη­ρε­τού­νται με υπέρ­γη­ρα σκα­ριά που συ­νε­χί­ζουν να τα­λαι­πω­ρούν τους κα­τοί­κους του Αρ­χι­πε­λά­γους.

Η ιδιω­τι­κή πρω­το­βου­λία σε πρώτο πλάνο

Η δη­μό­σια προ­σπά­θεια πλαι­σιώ­νε­ται από ιδιω­τι­κές επεν­δύ­σεις. Η Attica Group υπέ­γρα­ψε συμ­φω­νία για την κα­τα­σκευή δύο υπερ­σύγ­χρο­νων πλοί­ων τύπου E-Flexer σε κι­νε­ζι­κά ναυ­πη­γεία, με πα­ρά­δο­ση το 2027. Τα πλοία θα είναι methanol-ready και battery-ready, συμ­βα­τά με τρία είδη καυ­σί­μων, υπο­γραμ­μί­ζο­ντας τη δέ­σμευ­ση της εται­ρεί­ας για με­τά­βα­ση σε ένα πιο πρά­σι­νο και τε­χνο­λο­γι­κά προηγ­μέ­νο ακτο­πλοϊ­κό μέλ­λον. Πα­ράλ­λη­λα, η εται­ρεία εξε­τά­ζει την ενί­σχυ­ση του στό­λου της με νέα τα­χύ­πλοα τύπου Aero Catamaran, με στόχο την ευ­ε­λι­ξία και την κα­λύ­τε­ρη εξυ­πη­ρέ­τη­ση εν­δο­νη­σιω­τι­κών γραμ­μών. Στον ίδιο δρόμο κι­νεί­ται και ο όμι­λος Grimaldi, με σχέ­δια για νέες ναυ­πη­γή­σεις και τε­χνο­λο­γι­κές ανα­βαθ­μί­σεις. Η ελ­λη­νι­κή ναυ­πη­γι­κή βιο­μη­χα­νία, από την πλευ­ρά της, δη­λώ­νει έτοι­μη να υπο­στη­ρί­ξει την εθνι­κή προ­σπά­θεια, υπό την προ­ϋ­πό­θε­ση στή­ρι­ξης μέσω ευ­ρω­παϊ­κών και εθνι­κών ερ­γα­λεί­ων.

4 δισ. ευρώ για την «πρά­σι­νη με­τά­βα­ση» του στό­λου

Το κό­στος της πρά­σι­νης με­τά­βα­σης δεν είναι αμε­λη­τέο. Σύμ­φω­να με εκτι­μή­σεις που πα­ρου­σιά­στη­καν στο πρό­σφα­το ναυ­τι­λια­κό Forum, απαι­τού­νται περί τα 4 δισ. ευρώ για την ανα­νέ­ω­ση 70 έως 75 πλοί­ων μέχρι το 2030. Ο Γε­νι­κός Γραμ­μα­τέ­ας Ναυ­τι­λί­ας, Μα­νώ­λης Κου­του­λά­κης, επε­σή­μα­νε πως η υλο­ποί­η­ση του σχε­δί­ου απαι­τεί έναν απο­τε­λε­σμα­τι­κό μη­χα­νι­σμό χρη­μα­το­δό­τη­σης, καθώς και επέν­δυ­ση στις λι­με­νι­κές υπο­δο­μές, ώστε τα πλοία να μπο­ρούν να ηλε­κτρο­δο­τού­νται κατά τον ελ­λι­με­νι­σμό τους. Η Πο­λι­τεία δια­μη­νύ­ει πως η με­τά­βα­ση δεν θα γίνει εις βάρος των νη­σιω­τών. «Δεν θα πλη­ρώ­σουν οι νη­σιώ­τες, ούτε θα μεί­νουν χωρίς πλοία», δή­λω­σε χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά ο κ. Κου­του­λά­κης.

Την ίδια ώρα, η Επι­τρο­πή Αντα­γω­νι­σμού ξε­κί­νη­σε κλα­δι­κή έρευ­να για τις θα­λάσ­σιες με­τα­φο­ρές, εστιά­ζο­ντας στα εμπό­δια ει­σό­δου νέων παι­κτών, την ποιό­τη­τα των υπη­ρε­σιών και τις στρε­βλώ­σεις στην αγορά. Η χαρ­το­γρά­φη­ση ανέ­δει­ξε ένα ολι­γο­πω­λια­κό τοπίο με δύο όμι­λοι να ελέγ­χουν το 60% των με­σαί­ων και με­γά­λων γραμ­μών, ενώ η κρα­τι­κή δα­πά­νη για άγο­νες γραμ­μές εκτο­ξεύ­θη­κε από τα 10 εκατ. ευρώ το 2001 στα 152 εκατ. ευρώ το 2024. Παρά τις αυ­ξη­μέ­νες πιέ­σεις από τον νέο ευ­ρω­παϊ­κό κα­νο­νι­σμό για καύ­σι­μα χα­μη­λής πε­ριε­κτι­κό­τη­τας σε θείο, η κυ­βέρ­νη­ση απέ­τρε­ψε την άμεση αύ­ξη­ση των ναύ­λων. Η τρο­πο­λο­γία του Υπουρ­γεί­ου Ναυ­τι­λί­ας για μεί­ω­ση των λι­με­νι­κών τελών κατά 50%, σε συν­δυα­σμό με τη συ­γκυ­ρια­κή πτώση των διε­θνών τιμών καυ­σί­μων, συ­γκρά­τη­σε προς το παρόν τις τιμές.

Η θε­ρι­νή πε­ρί­ο­δος του 2025 απο­κτά, έτσι, χα­ρα­κτή­ρα κρί­σι­μου τεστ για την προ­σβα­σι­μό­τη­τα των νη­σιών, την ποιό­τη­τα των με­τα­φο­ρών και την κοι­νω­νι­κή συ­νο­χή της νη­σιω­τι­κής Ελ­λά­δας. Το αν η πο­λυ­ε­πί­πε­δη προ­σπά­θεια για έναν νέο, πρά­σι­νο και αντα­γω­νι­στι­κό ακτο­πλοϊ­κό στόλο θα ευο­δω­θεί, θα φανεί στην πράξη. Μέχρι τότε στα νερά των νη­σιών μας μας θα τα­ξι­δεύ­ουν και πλοία που μπο­ρεί να σε αφή­σουν με­σο­πέ­λα­γα.