5 Ιουνίου, Παγκόσμια ημέρα Περιβάλλοντος-Αρθρο του Γιώργου Κρεμλή

Το περι­βάλ­λον είναι σύμφυτο με την ίδια την ύπαρξή μας, με την ποιό­τητα της ζωής μας και επη­ρε­ά­ζει άμεσα την υγεία μας, ενώ παράλ­ληλα οι υπη­ρε­σίες των οικο­συ­στη­μά­των και οι πρά­σι­νες υπο­δο­μές μας προ­σφέ­ρουν  ανε­κτί­μη­τες υπη­ρε­σιες για την οικο­λο­γική ισορ­ρο­πία του πλανήτη και την προ­στα­σία της βιο­ποι­κι­λο­τη­τας και του κλί­μα­τος.

Το περι­βάλ­λον είναι ένα δια­χρο­νικό αγαθό, δεν γνω­ρί­ζει σύνορα και συν­δέ­ε­ται με την αρχή της αει­φο­ρίας, της υπο­χρέ­ω­σης της παρού­σας γενιάς να το παρα­δώ­σει στις επό­με­νες στην ίδια και – σύμφωνα με την ΕΕ – σε καλύ­τερη κατά­σταση. Στη Χώρα μας οφεί­λουμε να το προ­στα­τέ­ψουμε ως κόρη οφθαλ­μού. Συν­δέ­ε­ται με την υγεία μας και και με τη μείωση του κόστους ιατρο­φαρ­μα­κευ­τι­κής περι­θαλ­ψης λόγω νοση­μά­των που οφεί­λο­νται στην περι­βαλ­λο­ντική ρύπανση. Συν­δέ­ε­ται και με την πολι­τι­σμική μας κλη­ρο­νο­μιά, την ιστορία μας και με την ποιό­τητα των του­ρι­στι­κών υπη­ρε­σιών που προ­σφέ­ρουμε  ως χώρα, με τον του­ρι­σμό ως κλάδο της βαριάς μας βιο­μη­χα­νίας. Δυστυ­χώς η κλι­μα­τική αλλαγή μας επη­ρε­ά­ζει όλους και ειδι­κό­τερα τις παρά­κτιές μας περιο­χές – τις εκτε­νέ­στε­ρες στην ΕΕ – και τα νησιά μας που χρειά­ζο­νται ειδική μέριμνα και μέτρα στή­ρι­ξης και προ­στα­σίας. Ο κίν­δυ­νος λει­ψυ­δρίας, ερη­μο­ποί­η­σης  αλλά και πλημ­μυ­ρών είναι εμφανής. Κάθε νησί είναι ένα αυτο­τε­λές οικο­σύ­στημα που πρέπει να δια­χει­ρι­στεί αειφόρα τους πόρους του, τα από­βλητα και τα λύμματα του και να εκπο­νή­σει σχέδιο προ­σαρ­μο­γής στην κλι­μα­τική αλλαγή και αντι­με­τώ­πι­σης των κιν­δύ­νων από πλη­μύ­ρες.

Η Χώρα μας δυστυ­χώς δεν φημί­ζε­ται για τις περι­βαλ­λο­ντι­κές της επι­δό­σεις. Εξα­κο­λου­θεί να πλη­ρώ­νει πρό­στιμα στην ΕΕ για περι­βαλ­λο­ντι­κές παρα­βιά­σεις, δεν έχει ολο­κλη­ρω­μένη περι­βαλ­λο­ντική στρα­τη­γική και δεν αξιο­ποί­ησε την κυκλική οικο­νο­μία. Υστερεί εξάλλου και στη δια­χεί­ριση και λει­τουρ­γία των προ­στα­τευό­με­νων περιο­χών του Δικτύου Natura 2000.

Για κάθε Χώρο ανε­ξέ­λεγ­κτης διά­θε­σης απο­βλή­των (ΧΑΔΑ), που δεν έχει κλείσει και απο­κα­τα­στα­θεί – υπάρ­χουν ακόμη 64- η Χώρα πλη­ρώ­νει ως πρό­στιμο στην ΕΕ 40 χιλιά­δες ευρώ το εξάμηνο. Συνο­λικά για πρό­σφατα περι­βαλ­λο­ντικά πρό­στιμα έχουν κατα­βλη­θεί μέχρι στιγμής 97 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ που αφορούν:

– στην έλλειψη απο­χε­τευ­τι­κών και Κεντρων επε­ξερ­γα­σιας λυμ­μά­των (ΚΕΛ) στην Ανα­το­λική Αττική.

– στο Θριάσιο για ελλιπές δίκτυο και ανε­παρκή λει­τουρ­γία του ΚΕΛ.

– για την κακή δια­χεί­ριση επι­κίν­δυ­νων απο­βλή­των σε ολό­κληρη την επι­κρά­τεια.

– και για τους ΧΑΔΑ.

Τα πρό­στιμα θα εξα­κο­λου­θούν να πλη­ρώ­νο­νται μέχρι να επι­τευ­χθεί πλήρης συμ­μόρ­φωση σε όλους τους ανωτέρω τομείς. Δεν είναι μόνο τα ποσά που τελικά πλη­ρώ­νει ο Έλληνας φορο­λο­γού­με­νος – και όχι οι δήμοι όπως είχε προ­βλε­φθεί με νομο­θε­τική ρύθμιση επί υπουρ­γίας Ραγκούση – αλλά και η κακή εικόνα της χώρας και οι επι­πτώ­σεις στον του­ρι­σμό. Δια­δι­κα­σία παρα­βί­α­σης έχει κινηθεί κατά της Χώρας και για κακή εφαρ­μογή της Οδηγίας για της πλη­μύ­ρες σε ότι αφορά στην έλλειψη σχεδίων δράσης για την αντι­με­τώ­πιση των κιν­δύ­νων από πλη­μύ­ρες. Η πλημ­μύρα της Μανδρας που προ­κά­λεσε τερά­στιες  ζημιές αλλά και η πρό­σφατη της Θεσ­σα­λο­νί­κης που αδρα­νο­ποί­ησε το δίκτυο ύδρευ­σης θα είχαν απο­φευ­χθεί αν η Οδηγία είχε πληρως εφαρ­μο­σθεί και απο­τε­λούν χαρα­κτη­ρι­στική περί­πτωση της ολι­γω­ρίας κατά της οποίας η ΕΕ στρέ­φε­ται.

 

Σε ότι αφορά στην κυκλική οικο­νο­μία την οποία η Χώρα θα πρέπει να αξιο­ποι­ή­σει στο έπακρο, και ειδι­κό­τερα στη νησιω­τι­κο­τητα, η ολι­γω­ρία της κυβέρ­νη­σης να προ­βλέ­ψει στη δέσμη της κυκλι­κής οικο­νο­μίας για τα από­βλητα ειδικές ρυθ­μί­σεις για τα νησιά είναι πραγ­μα­τικά αδι­καιο­λό­γητη.

Πρό­σφατη δημο­σί­ευση του Politico για τις επι­δο­σεις των κρατών μελών στην κυκλική οικο­νο­μία κατα­τάσ­σει δυστυ­χώς την Ελλάδα στην 26 θέση.

https://www.politico.eu/article/ranking-how-eu-countries-dhttps://www.politico.eu/article/ranking-how-eu-countries-do-with-the-circular-economy/o-with-the-circular-economy/

Εξάλλου η διετής έκθεση της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής (3/2/2017) «επι­σκό­πηση της εφαρ­μο­γής της περι­βαλ­λο­ντι­κής νομο­θε­σίας της ΕΕ» για την Ελλάδα, κατα­γρά­φει  στον παρα­κάτω σύν­δε­σμο την κατά­σταση εφαρ­μο­γής του περι­βαλ­λο­ντι­κού δικαίου  και εντο­πί­ζει όλες τις αδυ­να­μίες και ελλεί­ψεις που για ένα παλιό κράτος μέλος της ΕΕ είναι πολλές και αδι­καιο­λό­γη­τες μιά που η ΕΕ διέθεσε μέχρι σήμερα τερά­στια κον­δύ­λια στη Χώρα με τα οποία θα έπρεπε ήδη να είχαν ολο­κλη­ρω­θεί όλες οι απα­ραί­τη­τες περι­βαλ­λο­ντι­κές υπο­δο­μές για τις οποίες η Χώρα εξα­κο­λου­θεί να πλη­ρώ­νει πρό­στιμα στην ΕΕ 38 χρόνια μετά την ένταξη της.

http://ec.europa.eu/environment/eir/pdf/factsheet_el_en.pdf

Στη νέα προ­γραμ­μα­τική περίοδο 2021-2027, η πράσινη οικο­νο­μία, η οικο­νο­μία χαμηλού άνθρακα και βέβαια η κυκλική οικο­νο­μία θα απο­τε­λέ­σουν σημα­ντι­κούς άξονες χρη­μα­το­δό­τη­σης από τα Ταμεία και Προ­γράμ­ματα της ΕΕ. Η Χώρα μας που προ­βλέ­πε­ται να εισπρά­ξει περισ­σό­τερα, λόγω των προ­βλη­μά­των της μετα­νά­στευ­σης και της οικο­νο­μι­κής κρίσης, θα πρέπει να αξιο­ποι­ή­σει έγκαιρα και ορθο­λο­γικά όλες τις δυνα­τό­τη­τες χρη­μα­το­δό­τη­σης και παράλ­ληλα να εντεί­νει τις προ­σπά­θειές της για μια «ανά­πτυξη κυκλι­κής  οικο­νο­μιας» – και στα νησιά – που θα δημιουρ­γή­σει θέσεις εργα­σίας, θα στη­ρί­ξει την επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα και την οικο-καινοτομία και θα μας επι­τρέ­ψει να συμ­μορ­φω­θούμε με τις υπο­χρε­ώ­σεις έναντι της ΕΕ και να μην πλη­ρώ­σουμε πρό­στιμα στο μέλλον.

Παράλ­ληλα θα πρέπει να ανα­πτύ­ξουμε την περι­βαλ­λο­ντική διπλω­μα­τία και τη διπλω­μα­τία κυκλι­κής οικο­νο­μίας στα Βαλ­κά­νια και στη Μεσό­γειο και να πρω­το­στα­τή­σουμε σε σχε­τι­κές πρω­το­βου­λίες από τις οποίες η Χώρα θα ανα­βαθ­μί­σει την εικόνα της και θα ενι­σχύ­σει τη θέση της.

Σε ο,τι αφορά στη Ρόδο, είναι σημα­ντικό να αντι­με­τω­πι­σθεί το πρό­βλημα της διά­βρω­σης των ακτών και ιδίως της προ­στα­σίας τους. Η ρύπανση επίσης των θαλασ­σών από χερ­σαίες και υπε­ρά­κτιες πηγές θα πρέπει να αντι­με­τω­πι­σθεί και να εντα­θούν οι περι­βαλ­λο­ντι­κές επι­θε­ω­ρή­σεις. Τέλος, θα πρέπει να αξιο­ποι­η­θεί και η λυμα­το­λά­σπη του ΚΕΛ, ως προϊόν – στο πλαίσιο της κυκλι­κης οικο­νο­μιας – για παρα­γωγή κομπόστ ή βιο­α­ε­ρίου και να προ­ω­θη­θούν παράλ­λη­λες δράσεις κυκλι­κής οικο­νο­μιας, όπως για παρά­δειγμα τα βιο­α­πο­βλητα/από­βλητα τροφών των ξενο­δο­χείων, που πρέπει να συλ­λέ­γο­νται χωριστά και να αξιο­ποιού­νται ως προϊόν για παρα­γωγή βιο­α­ε­ρίου και κομπόστ.

Γιώργος Κρεμλής

Διευ­θυ­ντής ε.τ.

Ευρω­παική Επι­τροπή

Υπεύ­θυ­νος για θέματα κυκλι­κής οικο­νο­μίας στα νησιά

Πρό­ε­δρος της Σύμ­βα­σης Espoo