Οι πρώτοι επίτροποι ασυνόδευτων ανηλίκων εν δράσει

«Ζω­γρά­φι­σα ένα δέ­ντρο, εγώ του έγρα­ψα την ονο­μα­σία του στα ελ­λη­νι­κά και εκεί­νος στα αρα­βι­κά. Επει­τα από δέκα λεπτά γε­λού­σα­με, με κο­ρόι­δευε για την προ­φο­ρά μου… στα αρα­βι­κά». Με αυτή τη μέ­θο­δο εξοι­κεί­ω­σης, που θυ­μί­ζει κάτι από την προ­σέγ­γι­ση του μι­κρού Πρί­γκι­πα με την αλε­πού, προ­σπά­θη­σε να επι­κοι­νω­νή­σει με τον 9χρονο Σύρο, επί­τρο­πος του οποί­ου έχει πλέον ανα­λά­βει η Νε­φέ­λη Μπάμη. Η 30χρονη κοι­νω­νι­κή αν­θρω­πο­λό­γος, αντα­πο­κρί­θη­κε στο κά­λε­σμα της ΜΚΟ «Με­τά­δρα­ση» για την επάν­δρω­ση ενός «Δι­κτύ­ου Επι­τρο­πεί­ας Ασυ­νό­δευ­των Ανη­λί­κων» που προ­έρ­χο­νται από τρί­τες χώρες και φθά­νουν μα­ζι­κά πλέον στην Ελ­λά­δα. Επει­τα από σχε­τι­κή εκ­παί­δευ­ση η κ. Μπάμη ανέ­λα­βε εδώ και δύο εβδο­μά­δες κα­θή­κο­ντα με έδρα την Αθήνα. «Εχω υπ’ ευ­θύ­νη μου δύο παι­διά, έναν 9χρονο από τη Συρία και έναν 15χρονο από το Αφ­γα­νι­στάν, ενώ σε λίγες μέρες πε­ρι­μέ­νω και το τρίτο παιδί» εξη­γεί στην «Κ».

Τα κα­θή­κο­ντα του επι­τρό­που, ο οποί­ος στο πλαί­σιο του πι­λο­τι­κού προ­γράμ­μα­τος θα ανα­λαμ­βά­νει από τρία έως πέντε παι­διά, πε­ρι­λαμ­βά­νει τη νο­μι­κή εκ­προ­σώ­πη­σή του σε όλα τα στά­δια από τη στιγ­μή που περ­νά­ει τα σύ­νο­ρα. Προ­τε­ραιό­τη­τα δί­νε­ται στα κο­ρί­τσια ανε­ξαρ­τή­τως ηλι­κί­ας, στα αγό­ρια κάτω των 15 ετών και στα παι­διά που ανή­κουν σε ευά­λω­τες ομά­δες.

«Αντι­λη­φθή­κα­με την ανα­γκαιό­τη­τα του ρόλου του επι­τρό­που μέσα από τη δια­δι­κα­σία της συ­νο­δεί­ας των ασυ­νό­δευ­των ανη­λί­κων, που ξε­κι­νή­σα­με δειλά στα τέλη του 2011», εξη­γεί στην «Κ» η αντι­πρό­ε­δρος της «Με­τά­δρα­σης», κ. Λώρα Παππά. Εως τότε επι­κρα­τού­σε το εξής πα­ρά­δο­ξο: τα αστυ­νο­μι­κά τμή­μα­τα στις πύλες ει­σό­δου της χώρας γέ­μι­ζαν με ασυ­νό­δευ­τους ανη­λί­κους που έπρε­πε να με­τα­κι­νη­θούν σε κά­ποια δομή φι­λο­ξε­νί­ας. «Αφε­νός είχαν πε­ρά­σει πα­ρά­τυ­πα στη χώρα, αφε­τέ­ρου ως ανή­λι­κοι δεν έπρε­πε να κρα­τού­νται, αλλά ούτε και να αφε­θούν ελεύ­θε­ροι ήταν σκό­πι­μο λόγω ανη­λι­κό­τη­τας», πε­ρι­γρά­φει η κ. Παππά, «έξω από τα Α.Τ. πα­ρα­μό­νευαν οι δια­κι­νη­τές». Η επι­τρο­πεία των ανη­λί­κων απο­δί­δε­ται αυ­τό­μα­τα στον ει­σαγ­γε­λέα, όμως ο ίδιος ήταν αδύ­να­τον να ανα­λά­βει τη με­τα­φο­ρά τους και ανα­ζη­τού­σε αρ­μό­δια πρό­σω­πα να το κά­νουν. «Ωστό­σο τις πε­ρισ­σό­τε­ρες φορές οι υπάλ­λη­λοι, για πα­ρά­δειγ­μα, στην Πρό­νοια ή στην Το­πι­κή Αυ­το­διοί­κη­ση, αρ­νού­νταν επι­κα­λού­με­νοι λό­γους επι­κιν­δυ­νό­τη­τας». Επι­ση­μαί­νε­ται ότι οι ανή­λι­κοι που περ­νούν πλέον τα σύ­νο­ρα δεν είναι απο­κλει­στι­κά αγό­ρια έφη­βοι. «Εχου­με και πολλά παι­διά, τριών και τεσ­σά­ρων ετών, το μι­κρό­τε­ρο παι­δά­κι που συ­να­ντή­σα­με ήταν 18 μηνών», δι­η­γεί­ται.

«Κάπως έτσι έχου­με συ­στή­σει ομά­δες συ­νο­δεί­ας, στις οποί­ες συμ­με­τέ­χουν υπο­χρε­ω­τι­κά ένας κοι­νω­νι­κός λει­τουρ­γός και ένας διερ­μη­νέ­ας – ανά­λο­γα με την εθνι­κό­τη­τα των παι­διών που σκο­πεύ­ου­με να με­τα­κι­νή­σου­με». Στη διάρ­κεια αυτών των πο­λύ­ω­ρων τα­ξι­διών, οι συ­νο­δοί αντι­λή­φθη­καν ότι οι άρτι αφι­χθέ­ντες ανή­λι­κοι χρειά­ζο­νταν ένα στα­θε­ρό πρό­σω­πο ανα­φο­ράς, το οποίο θα τους συ­ντρό­φευε καθ’ όλη τη διάρ­κεια της πα­ρα­μο­νής τους στην Ελ­λά­δα. «Προ­τού απευ­θύ­νου­με κά­λε­σμα σε εν­δια­φε­ρό­με­νους, τα­ξι­δέ­ψα­με σε Ολ­λαν­δία, Νορ­βη­γία, Βέλ­γιο, όπου παρά το ότι ο αριθ­μός των ει­σερ­χό­με­νων με­τα­να­στών είναι μι­κρό­τε­ρος, ο θε­σμός της επι­τρο­πεί­ας ανθεί εδώ και χρό­νια», ση­μειώ­νει η κ. Παππά. Το πρό­γραμ­μα χρη­μα­το­δο­τεί­ται από την Ισλαν­δία, το Λι­χτεν­στάιν και τη Νορ­βη­γία (χρη­μα­το­δο­τι­κός μη­χα­νι­σμός ΕΟΧ) στο πλαί­σιο του Προ­γράμ­μα­τος «Εί­μα­στε όλοι Πο­λί­τες», το οποίο δια­χει­ρί­ζε­ται το Ιδρυ­μα Μπο­δο­σά­κη.

Ο ρόλος του επι­τρό­που ξε­κι­νά ήδη από τις πύλες ει­σό­δου. «Ο επί­τρο­πος κα­λεί­ται να είναι πλάι στο παιδί κατά την κα­τα­γρα­φή των στοι­χεί­ων του από τις Αρχές, αν αμ­φι­σβη­τη­θεί η ηλι­κία του οφεί­λει να ζη­τή­σει να προ­χω­ρή­σουν στις ανά­λο­γες εξε­τά­σεις που πι­στο­ποιούν την ηλι­κία, εν συ­νε­χεία να πιέ­σει να βρε­θεί θέση σε κά­ποια δομή φι­λο­ξε­νί­ας», εξη­γεί η κ. Παππά. Ακόμη «να το συ­νο­δεύ­σει -αν απαι­τεί­ται- στην υπη­ρε­σία ασύ­λου, στο νο­σο­κο­μείο, να το εγ­γρά­ψει στο ελ­λη­νι­κό σχο­λείο, ακόμα και να ξε­κι­νή­σει τη δια­δι­κα­σία οι­κο­γε­νεια­κής επα­νέ­νω­σης, εφό­σον οι γο­νείς του εντο­πι­στούν και ζουν σε άλλη ευ­ρω­παϊ­κή χώρα». Και αφού όλα τα δια­δι­κα­στι­κά τα­κτο­ποι­η­θούν, ο επί­τρο­πος οφεί­λει να έχει μια συ­νε­χή πα­ρου­σία στη ζωή του παι­διού, με του­λά­χι­στον δύο επι­σκέ­ψεις μη­νιαί­ως. Ωστό­σο «δεν πρέ­πει να γίνει πα­ρα­νό­η­ση, επι­τρο­πεία δεν συ­νε­πά­γε­ται ανα­δο­χή», διευ­κρι­νί­ζει η ίδια. «Επί­ση­μα ο ει­σαγ­γε­λέ­ας πα­ρα­μέ­νει επί­τρο­πος, αλλά δίνει τις πρά­ξεις επι­τρο­πεί­ας στα άτομα του Δι­κτύ­ου μας».

Το προ­φίλ του υπο­ψη­φί­ου επι­τρό­που, όπως δια­τυ­πώ­θη­κε μέσω της προ­κή­ρυ­ξης της Με­τά­δρα­σης, απαι­τού­σε συ­γκε­κρι­μέ­να προ­σό­ντα: πτυ­χίο αν­θρω­πι­στι­κών σπου­δών, τριε­τή εμπει­ρία με παι­διά, γνώση της αγ­γλι­κής, ηλι­κία άνω των 27 ετών. «Η αντα­πό­κρι­ση ήταν εντυ­πω­σια­κή, λά­βα­με 220 βιο­γρα­φι­κά», ανα­φέ­ρει η αντι­πρό­ε­δρος. Επε­λέ­γη­σαν 80 άτομα, εκ των οποί­ων οι πρώ­τοι 25 εκ­παι­δεύ­τη­καν. «Οι πρώ­τοι 12 επί­τρο­ποι δρα­στη­ριο­ποιού­νται στα­δια­κά: εννέα στην Αθήνα, και από ένας σε Ορε­στιά­δα, Σάμο, Λέσβο». Η με­γά­λη αντα­πό­κρι­ση στον δύ­σκο­λο αυτό ρόλο έχει συ­γκι­νή­σει τους ιθύ­νο­ντες. «Πολ­λοί είχαν προ­σέλ­θει χωρίς να έχουν αντι­λη­φθεί ότι υπάρ­χει συμ­βο­λι­κή αμοι­βή».

Κα­θη­με­ρι­νή