Μείωση του προσδόκιμου ζωής στην Ελλάδα κατά 6 μήνες έφερε η πανδημία – Η εικόνα στην Ε.Ε.

Η κατά­σταση της υγείας του ελλη­νι­κού πλη­θυ­σμού και οι ανι­σό­τη­τες που υπάρ­χουν μεταξύ των χωρών της Ευρώπης

Την κατά­σταση της υγείας του ελλη­νι­κού πλη­θυ­σμού και τις ανι­σό­τη­τες που υπάρ­χουν μεταξύ των χωρών της Ευρώπης παρου­σιά­ζει η νέα έκθεση της Ε.Ε. και η οποία απο­τε­λεί κοινή προ­σπά­θεια του Οργα­νι­σμού Οικο­νο­μι­κής Συνερ­γα­σίας και Ανά­πτυ­ξης (ΟΟΣΑ) και του Ευρω­παϊ­κού Παρα­τη­ρη­τη­ρίου για τα Συστή­ματα και τις Πολι­τι­κές Υγείας σε συνερ­γα­σία με την Ευρω­παϊκή Επι­τροπή.

Σύμφωνα με τα στοι­χεία, το 2020 το προσ­δό­κιμο ζωής κατά τη γέννηση στην Ελλάδα αντι­στοι­χούσε σε 81,2 έτη και ήταν ελαφρώς υψη­λό­τερο από τον μέσο όρο για το σύνολο της ΕΕ (80,6), αλλά χαμη­λό­τερο σε σύγκριση με τις περισ­σό­τε­ρες χώρες της νότιας και δυτικής Ευρώπης.

Όπως σε πολλές άλλες χώρες της ΕΕ, η αύξηση του προσ­δό­κι­μου ζωής στην Ελλάδα επι­βρα­δύν­θηκε σημα­ντικά μεταξύ του 2010 και του 2019, αντι­στοι­χώ­ντας σε μόλις ένα έτος περίπου σε σύγκριση με περίπου δύο έτη την προη­γού­μενη δεκα­ε­τία. Η στα­σι­μό­τητα συν­δέ­ε­ται εν μέρει με την περιο­ρι­σμένη πρόοδο όσον αφορά τη μείωση των ισχαι­μι­κών καρ­διο­πα­θειών και του καρ­κί­νου του πνεύ­μονα —καθώς και με την αυξη­μένη θνη­σι­μό­τητα λόγω διαβήτη στους ηλι­κιω­μέ­νους.

Το προσ­δό­κιμο ζωής κατά τη γέννηση μειώ­θηκε προ­σω­ρινά (κατά 6 μήνες) μεταξύ του 2019 και του 2020 μετά την έξαρση της παν­δη­μίας COVID-19.

Η μείωση αυτή είναι μικρό­τερη από τη μέση μείωση κατά περίπου 8 μήνες σε ολό­κληρη την ΕΕ. Η διαφορά μεταξύ των φύλων όσον αφορά το προσ­δό­κιμο ζωής είναι 5,1 έτη (78,6 έτη για τους άνδρες, 83,7 έτη για τις γυναί­κες) και είναι μικρό­τερη από τη διαφορά στο σύνολο της ΕΕ (5,6 έτη).

Την ίδια ώρα, ένας στους τέσ­σε­ρις ενη­λί­κους καπνί­ζει σε καθη­με­ρινή βάση στην Ελλάδα —ποσοστό το οποίο είναι ένα από τα υψη­λό­τερα στην ΕΕ. Παρότι τα ποσοστά καπνί­σμα­τος στους 15χρονους είναι χαμη­λό­τερα απ’ ό,τι στους ενη­λί­κους, η αυξα­νό­μενη δημο­τι­κό­τητα των ηλε­κτρο­νι­κών τσι­γά­ρων απο­τε­λεί πηγή ανη­συ­χίας.

Το ποσοστό παχυ­σαρ­κίας των ενη­λί­κων είναι ίσο με τον μέσο όρο της ΕΕ, αλλά ο επι­πο­λα­σμός της παι­δι­κής παχυ­σαρ­κίας αυξά­νε­ται σταθερά. Απε­να­ντίας, τα ποσοστά ευκαι­ρια­κής άμετρης κατα­νά­λω­σης αλκοόλ από τους ενη­λί­κους στην Ελλάδα είναι από τα χαμη­λό­τερα στην Ε.Ε.

Αιτίες θανάτου

Η ισχαι­μική καρ­διο­πά­θεια και το εγκε­φα­λικό επει­σό­διο απο­τε­λούν τις κύριες αιτίες θανάτου Το 2018 οι παθή­σεις του κυκλο­φο­ρι­κού συστή­μα­τος ευθύ­νο­νταν για περισ­σό­τε­ρους από έναν στους τρεις θανά­τους στην Ελλάδα, ακο­λου­θού­με­νες από τον καρκίνο (περίπου ένας στους τέσ­σε­ρις). Όσον αφορά πιο συγκε­κρι­μένα τις παθή­σεις, η ισχαι­μική καρ­διο­πά­θεια ήταν η κύρια αιτία θνη­σι­μό­τη­τας το 2018 (αντι­στοι­χούσε στο 11 % περίπου όλων των θανάτων), ενώ πολύ κοντά ακο­λου­θούσε το εγκε­φα­λικό επει­σό­διο (10 %). Ο καρ­κί­νος του πνεύ­μονα αντι­στοι­χούσε στο 6 % όλων των θανάτων και παρέ­μεινε η συχνό­τερη αιτία θανάτου από καρκίνο.

Το 2020 η νόσος COVID-19 ευθυ­νό­ταν για περίπου 5 000 θανά­τους στην Ελλάδα (4 % του συνόλου των θανάτων). Έως το τέλος Αυγού­στου του 2021 κατα­γρά­φη­καν 8 680 επι­πλέον θάνατοι. . Η συντρι­πτική πλειο­νό­τητα των θανάτων αφο­ρού­σαν άτομ ηλικίας 60 ετών και άνω. Το σωρευ­τικό ποσοστό θνη­σι­μό­τη­τας από τη νόσο COVID-19 έως το τέλος Αυγού­στου του 2021 ήταν περίπου 20 % χαμη­λό­τερο στην Ελλάδα από τον μέσο όρο σε όλες τις χώρες της ΕΕ (1 270 ανά εκα­τομ­μύ­ριο πλη­θυ­σμού σε σύγκριση με τον μέσο όρο της ΕΕ που είναι περίπου 1 590). Ωστόσο, ο ευρύ­τε­ρος δείκτης της υπερ­βάλ­λου­σας θνη­σι­μό­τη­τας, ο οποίος ορί­ζε­ται ως θάνατοι από όλες τις αιτίες σε επίπεδα πάνω από τα ανα­με­νό­μενα με βάση προη­γού­μενα έτη, υπο­δη­λώ­νει ότι ο αριθμός θανάτων που σχε­τί­ζο­νται με τη νόσο COVID-19 θα μπο­ρούσε να είναι υψη­λό­τε­ρος. Ο αριθμός υπερ­βαλ­λό­ντων θανάτων μεταξύ Μαρτίου και Δεκεμ­βρίου 2020 (περίπου 8 500) ήταν κατά 70 % υψη­λό­τε­ρος από τους θανά­τους λόγω της νόσου COVID-19, ενώ περισ­σό­τε­ροι από τους μισούς υπερ­βάλ­λο­ντες θανά­τους σημειώ­θη­καν κατά τη διάρ­κεια του δεύ­τε­ρου κύματος της παν­δη­μίας το φθι­νό­πωρο και τον χειμώνα του 2020.

Δαπάνες για την Υγεία

Σύμφωνα με την έκθεση, οι δαπάνες για την υγεία στην Ελλάδα έχουν αυξηθεί με αργούς ρυθμούς, αλλά εξα­κο­λου­θούν να είναι πολύ χαμη­λό­τε­ρες σε σύγκριση με την ΕΕ. Το 2019 η Ελλάδα διέθεσε 7,8 % του ΑΕΠ στην υγεία σε σύγκριση με 9,9 % που δια­τέ­θηκε στο σύνολο της ΕΕ. Το ίδιο έτος οι κατά κεφαλήν δαπάνες ανήλθαν σε 1 603 ευρώ (προ­σαρ­μο­σμένο ποσό ανάλογα με τις δια­φο­ρές στην αγο­ρα­στική δύναμη), ποσό το οποίο είναι χαμη­λό­τερο από το ήμισυ του μέσου όρου της ΕΕ

(3 523 ευρώ).

Ιστο­ρικά, οι δαπάνες για την υγεία στην Ελλάδα ήταν χαμη­λό­τε­ρες από τον μέσο όρο της ΕΕ, ενώ τα εκτε­τα­μένα μέτρα συγκρά­τη­σης του κόστους και απο­δο­τι­κό­τη­τας που θεσπί­στη­καν μετά την οικο­νο­μική κρίση του 2009 οδή­γη­σαν σε από­το­μες μειώ­σεις. Από το 2015 η τάση αυτή έχει αντι­στρα­φεί, με μικρές αλλά στα­θε­ρές αυξή­σεις των δαπανών. Η κατά­σταση έκτα­κτης ανάγκης λόγω της νόσου COVID-19 είχε επίσης ως απο­τέ­λε­σμα τη χορή­γηση πρό­σθε­της χρη­μα­το­δό­τη­σης το 2020 για τη στήριξη του τομέα της υγείας (πλαίσιο 2).

Όπως τονί­ζε­ται, παρά τις αδυ­να­μίες όσον αφορά το σύστημα δημό­σιας υγείας και την ικα­νό­τητα αντι­με­τώ­πι­σης έκτα­κτων αναγκών στον τομέα της υγείας, η αντί­δραση της Ελλάδας την παν­δη­μία COVID-19 ήταν ταχεία και προ­λη­πτική, με τη θέσπιση μιας σειράς μέτρων μετρια­σμού τα οποία άμβλυ­ναν τις επι­πτώ­σεις του πρώτου κύματος.

Η αντί­δραση του συστή­μα­τος υγείας περι­λάμ­βανε την ανα­βάθ­μιση της εργα­στη­ρια­κής ικα­νό­τη­τας για την αύξηση των δια­γνω­στι­κών ελέγχων και μέτρα για την εξα­σφά­λιση περισ­σό­τε­ρων κλινών εντα­τι­κής θερα­πείας και υγειο­νο­μι­κού προ­σω­πι­κού για την αντι­με­τώ­πιση των επα­κό­λου­θων από­το­μων αυξή­σεων στον αριθμό των κρου­σμά­των. Τα κέντρα πρω­το­βάθ­μιας φρο­ντί­δας υγείας —το επί­κε­ντρο των υπό εξέλιξη μεταρ­ρυθ­μί­σεων για την ενί­σχυση της δημό­σιας παροχής πρω­το­βάθ­μιας περί­θαλ­ψης— συνέ­βα­λαν επίσης στην ανί­χνευση και τη δια­χεί­ριση κρου­σμά­των COVID-19.

Πηγή kathimerini.gr