Κομματικοί στρατοί στα social media

Οι πα­λαιό­τε­ροι έλε­γαν πως πριν από τις με­γά­λες πο­λι­τι­κές μάχες έπρε­πε να κά­νεις μία βόλτα στα κα­φε­νεία, που τότε χω­ρί­ζο­νταν ακόμα σε «πρά­σι­να» και «μπλε», για να πά­ρεις πο­λι­τι­κό «κλίμα». Αυτές οι εκτι­μή­σεις, ανα­φέ­ρει ο ίδιος αστι­κός μύθος, σπά­νια έπε­φταν έξω. Τα κόμ­μα­τα πάντα ήθε­λαν να έχουν τους δι­κούς τους αν­θρώ­πους σε κάθε κα­φε­νείο, τους λε­γό­με­νους κομ­μα­τάρ­χες, που θα λει­τουρ­γού­σαν σαν «ντου­ντού­κες» και πολ­λα­πλα­σια­στές κά­ποιου «πο­λι­τι­κού» μη­νύ­μα­τος με στόχο να πεί­σουν συ­μπο­λί­τες τους και τε­λι­κά να «μα­ζέ­ψουν» κόσμο για λο­γα­ρια­σμό του υπο­ψη­φί­ου ή του κόμ­μα­τος.

Στη ση­με­ρι­νή εποχή τα πα­ρα­δο­σια­κά κα­φε­νεία έχουν απο­κτή­σει μία άλλη μορφή αρ­κε­τά όμως δια­φο­ρε­τι­κή, πιο απρό­σω­πη και κά­ποιες φορές «σκο­τει­νή». Τη δια­δι­κτυα­κή. Κά­ποια χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά είναι ομο­λο­γου­μέ­νως κοινά: o κα­θέ­νας ελεύ­θε­ρα μπο­ρεί να πει τη γνώμη του, να την υπο­στη­ρί­ξει με πάθος, αυτό είναι άλ­λω­στε ένα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό, δεν έλει­ψε ποτέ από την ελ­λη­νι­κή ταυ­τό­τη­τα, και –γιατί όχι;– να τσα­κω­θεί. Σε μία αντι­πα­ρα­βο­λή, θα μπο­ρού­σα­με να πούμε πως ση­με­ρι­νά «προ­φίλ» είναι οι ση­με­ρι­νοί «κομ­μα­τάρ­χες», εκεί­νοι που λει­τουρ­γούν ως πο­μποί κά­ποιου μη­νύ­μα­τος, δια­μορ­φώ­νο­ντας πο­λι­τι­κή άποψη, θέ­το­ντας ακόμα και πο­λι­τι­κές ατζέ­ντες.

Σε αυτά τα κα­φε­νεία όμως υπάρ­χει και μία πλευ­ρά που δεν είναι κα­θό­λου αθώα: πολ­λές φορές δεν ξέ­ρεις ποιος κρύ­βε­ται πίσω από το πλη­κτρο­λό­γιο, δη­μιουρ­γώ­ντας ερω­τή­μα­τα για το πού τε­λειώ­νει η λεπτή γραμ­μή με­τα­ξύ της έμ­φυ­της ροπής που έχουν οι Ελ­λη­νες για την έντο­νη, αλλά αγνή, πο­λι­τι­κή αντι­πα­ρά­θε­ση, με τον κόσμο των trolls, που τε­λι­κά πλη­ρώ­νε­ται για να διο­χε­τεύ­ει το­ξι­κό­τη­τα που δη­λη­τη­ριά­ζει την ελ­λη­νι­κή κοι­νω­νία.

Δια­δι­κτυα­κοί «στρα­τοί»

Δεν είναι μυ­στι­κό πως τα κόμ­μα­τα τα τε­λευ­ταία χρό­νια δί­νουν όλο και με­γα­λύ­τε­ρη ση­μα­σία στην επι­κρά­τη­σή τους στην «αρένα» των social media. Η λέξη αρένα δεν είναι τυ­χαία. Στον αχανή και απρό­σω­πο κόσμο του Δια­δι­κτύ­ου, πολλά λει­τουρ­γούν με όρους ζού­γκλας. Το ρε­πορ­τάζ επι­διώ­κει να φω­τί­σει σκο­τει­νές πλευ­ρές και να απα­ντή­σει στο ερώ­τη­μα πώς λει­τουρ­γούν τε­λι­κά αυτές οι σύγ­χρο­νες αρέ­νες. Μι­λή­σα­με με έναν από τους νέους που επι­χει­ρούν μέσω των social media να «φτιά­ξουν» πε­ριε­χό­με­νο και πο­λι­τι­κή ατζέ­ντα για λο­γα­ρια­σμό κομ­μά­των. Είναι ο Χρή­στος. Δέ­χθη­κε να μας μι­λή­σει, κρα­τώ­ντας φυ­σι­κά την ανω­νυ­μία του, αν και σή­με­ρα δεν δου­λεύ­ει σαν «πλη­ρω­μέ­νο τρολ».

Πα­λαιό­τε­ρα δού­λευε για λο­γα­ρια­σμό ενός κόμ­μα­τος, χωρίς όμως ο ίδιος να ταυ­τί­ζε­ται με όσα πρε­σβεύ­ει ιδε­ο­λο­γι­κά το κόμμα. «Είναι απλώς μια δου­λειά», λέει. Ο Χρή­στος περ­νού­σε πολ­λές ώρες μπρο­στά στον υπο­λο­γι­στή, ως επι­κε­φα­λής μιας ομά­δας που έδινε κα­θη­με­ρι­νά τη μάχη του Δια­δι­κτύ­ου «όχι με πο­λι­τι­κούς όρους», όπως πα­ρα­δέ­χε­ται κυ­νι­κά. Δου­λειά του Χρή­στου ήταν μέσω της ομά­δας του να δη­μιουρ­γεί δια­δι­κτυα­κούς «πο­μπούς», δη­λα­δή ψεύ­τι­κα προ­φίλ, που θα με­τέ­δι­δαν το μή­νυ­μα που ήθελε να πε­ρά­σει το κόμμα. Η δου­λειά είναι επαγ­γελ­μα­τι­κή. Ο επι­κε­φα­λής της ομά­δας χει­ρι­ζό­ταν μέσω μιας ει­δι­κής πλατ­φόρ­μας ταυ­τό­χρο­να δε­κά­δες ψεύ­τι­κα προ­φίλ που είναι το μέσο για να επι­τευ­χθεί ο στό­χος.

Twitter

Εξη­γώ­ντας μας τα βή­μα­τα, ανα­φέ­ρει: «Βα­σι­κό κομ­μά­τι της δου­λειάς είναι να δη­μιουρ­γή­σου­με πολλά ψεύ­τι­κα προ­φίλ κυ­ρί­ως στο Twitter, τα οποία πρέ­πει να φαί­νο­νται ότι εκ­προ­σω­πούν υπαρ­κτά πρό­σω­πα που ζουν μία «κα­νο­νι­κή ζωή». Απο­κτούν δια­δι­κτυα­κούς φί­λους, εκ­φρά­ζουν γνώμη, «κοι­νω­νι­κο­ποιού­νται» στο Δια­δί­κτυο». Τα προ­φίλ ανα­λαμ­βά­νουν δράση όποτε κρί­νε­ται σκό­πι­μο. Βα­σι­κό βήμα είναι να πά­ρουν μία φράση-κλει­δί (hashtag) που πε­ριέ­χει πο­λι­τι­κό μή­νυ­μα και να την ανα­πα­ρα­γά­γουν στο Twitter με στόχο να ανέ­βει ψηλά στη λίστα με τα δη­μο­φι­λέ­στε­ρα θέ­μα­τα, τη λε­γό­με­νη trending-list. Πώς γί­νε­ται αυτό; Επί πα­ρα­δείγ­μα­τι, αν ένα κόμμα θέλει να κα­τη­γο­ρή­σει το άλλο για κά­ποιο σκάν­δα­λο, φτιά­χνει το ανά­λο­γο hashtag και τα ψεύ­τι­κα προ­φίλ αναρ­τώ­ντας πολλά tweets με αυτό το μή­νυ­μα σπρώ­χνουν το εν λόγω μή­νυ­μα ψηλά στη λίστα με τα πιο δη­μο­φι­λή. Οι ψεύ­τι­κοι λο­γα­ρια­σμοί απο­τε­λούν την κι­νη­τή­ριο δύ­να­μη που θα δώσει την αρ­χι­κή ώθηση σε ένα hashtag να «τα­ξι­δεύ­ει» στα social media.

Ο Χρή­στος μάς εξη­γεί πως το πιο συ­νη­θι­σμέ­νο είναι ο στό­χος να επι­τευ­χθεί, καθώς στο «παι­χνί­δι» μπαί­νει και ο κομ­μα­τι­κός στρα­τός που απο­τε­λεί­ται από αλη­θι­νά πρό­σω­πα που είτε εν γνώ­σει τους είτε εν αγνοία τους λόγω υπο­στή­ρι­ξης σε κά­ποιο κόμμα ανα­πα­ρά­γουν το μή­νυ­μα. Οσο πιο ψηλά πάει στη λίστα με τα δη­μο­φι­λή τόσο πε­ρισ­σό­τε­ρο επι­τυγ­χά­νε­ται ο στό­χος.

Facebook

Αντί­στοι­χα, το Facebook δεν λει­τουρ­γεί με τον ίδιο τρόπο και οι κομ­μα­τι­κοί στρα­τοί ανα­προ­σαρ­μό­ζουν την τα­κτι­κή τους. Λόγω πιο αυ­στη­ρής πο­λι­τι­κής στον εντο­πι­σμό ψεύ­τι­κων προ­φίλ, εκεί ανα­λαμ­βά­νουν δράση κυ­ρί­ως αλη­θι­νά πρό­σω­πα που ανή­κουν στον «δια­δι­κτυα­κό στρα­τό» κά­ποιου κόμ­μα­τος ή υπο­ψη­φί­ου. Τα προ­φίλ που επι­λέ­γο­νται έχουν «δύ­να­μη», δη­λα­δή με­γά­λο κοινό, και κάθε κοι­νο­ποί­η­σή τους συ­νο­δεύ­ε­ται από πολλά likes και κοι­νο­ποι­ή­σεις. Κα­τό­πιν συ­νεν­νό­η­σης με τον επι­κε­φα­λής της ομά­δας, ανα­λαμ­βά­νουν να ανα­πα­ρα­γά­γουν μη­νύ­μα­τα που είτε χτυ­πά­νε τον αντί­πα­λο είτε επι­δο­κι­μά­ζουν πο­λι­τι­κά πρό­σω­πα που ανή­κουν στο κόμμα, λει­τουρ­γώ­ντας ως «δια­δι­κτυα­κοί κομ­μα­τάρ­χες». Πολλά τέ­τοια πρό­σω­πα-κλει­διά ανα­λαμ­βά­νουν και τη βρώ­μι­κη δου­λειά να σχο­λιά­ζουν σε αναρ­τή­σεις «αντι­πά­λων», μπλέ­κο­ντας ακόμη δια­δι­κτυα­κούς κα­βγά­δες. Βάσει του αλ­γό­ριθ­μου του Facebook, κά­ποια ανάρ­τη­ση με πολλά likes ή σχό­λια εμ­φα­νί­ζε­ται όλο και πιο συχνά στις αρ­χι­κές σε­λί­δες των χρη­στών, με απο­τέ­λε­σμα εκεί­νος που σχο­λιά­ζει στή­νο­ντας έναν δια­δι­κτυα­κό καβγά να πε­τυ­χαί­νει να θο­λώ­σει το μή­νυ­μα, το οποίο εν τω με­τα­ξύ εμ­φα­νί­ζε­ται όλο και πιο συχνά στους υπό­λοι­πους χρή­στες.

Ο στό­χος

Ο στό­χος όλων των πα­ρα­πά­νω είναι να επι­τευ­χθεί το «κλίμα» και να τεθεί η πο­λυ­πό­θη­τη πο­λι­τι­κή ατζέ­ντα της ημέ­ρας. Το «κλίμα» στα social media απο­τε­λεί στόχο για κάθε κόμμα που θέλει να κερ­δί­ζει μι­κρές κα­θη­με­ρι­νές μάχες και να χτί­ζει πάνω σε αυτές. Χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό άλ­λω­στε της δύ­να­μης που έχουν πλέον τα social media είναι πως από τη λίστα που απο­τυ­πώ­νει τα δη­μο­φι­λέ­στε­ρα hashtag στο Twitter «ενη­με­ρώ­νο­νται» πολύ συχνά και δη­μο­σιο­γρά­φοι, με­τα­φέ­ρο­ντας συχνά τον «παλμό» των «σύγ­χρο­νων κα­φε­νεί­ων» ακόμη και στα πα­ρα­δο­σια­κά μέσα ενη­μέ­ρω­σης.

Η αθέ­α­τη αυτή δια­δι­κτυα­κή μάχη έχει πάρει πλέον επαγ­γελ­μα­τι­κή μορφή για όλα σχε­δόν τα κόμ­μα­τα, που απα­σχο­λούν πο­λυ­πλη­θείς ομά­δες απο­τε­λού­με­νες από νε­α­ρό­κο­σμο που ανα­λαμ­βά­νει να κάνει αυτήν τη δου­λειά. Οι κίν­δυ­νοι, προ­φα­νείς. Μία γεύση την έχου­με πάρει ήδη, καθώς οι με­γά­λες κοι­νω­νι­κές δια­μαρ­τυ­ρί­ες της επο­χής των αγα­να­κτι­σμέ­νων, που δη­μιούρ­γη­σαν πο­λι­τι­κές εξε­λί­ξεις στη χώρα μας και φού­ντω­σαν τον λαϊ­κι­σμό, ξε­κί­νη­σαν από τα μέσα κοι­νω­νι­κής δι­κτύ­ω­σης, τα οποία ουκ ολί­γες φορές στον βωμό της ατά­κας σκο­τώ­νουν τη λο­γι­κή, τον διά­λο­γο, την τεκ­μη­ρί­ω­ση και τε­λι­κά την ίδια την πο­λι­τι­κή, προ­ω­θώ­ντας τον δι­χα­σμό και τη συ­νω­μο­σιο­λο­γία, δη­μιουρ­γώ­ντας εύ­λο­γα ερω­τή­μα­τα για το πού μπο­ρεί αυτό το πο­λι­τι­κό μίσος να κα­τα­λή­ξει.