Τρόφιμα, στέγη και μεταφορές «τρώνε» το μισθό των νοικοκυριών

Σε τρό­φι­μα, στέ­γα­ση και με­τα­φο­ρές κα­τα­να­λώ­νουν το με­γα­λύ­τε­ρο μέρος των χρη­μά­των τους τα νοι­κο­κυ­ριά στην Ελ­λά­δα, καθώς η ακρί­βεια έχει εκτο­ξεύ­σει τις ανε­λα­στι­κές αυτές δα­πά­νες, αφή­νο­ντας στην άκρη άλλες, όπως η εκ­παί­δευ­ση και η ψυ­χα­γω­γία. Μόνο τα τρό­φι­μα απορ­ρο­φούν το ένα πέμ­πτο της μη­νιαί­ας δα­πά­νης των νοι­κο­κυ­ριών, και μέσα σε έναν χρόνο η δα­πά­νη για αυτά αυ­ξή­θη­κε κατά 4,5% (2022-2023).

Συ­νο­λι­κά, η μέση ετή­σια δα­πά­νη των νοι­κο­κυ­ριών για αγο­ρές προ­ϊ­ό­ντων και υπη­ρε­σιών πέ­ρυ­σι ανήλ­θε στα 20.223,36 ευρώ, κα­τα­γρά­φο­ντας αύ­ξη­ση 5,3% σε τρέ­χου­σες τιμές σε σχέση με το 2022, με το ένα στα δύο νοι­κο­κυ­ριά να δα­πα­νούν πε­ρισ­σό­τε­ρα από 1.315 ευρώ τον μήνα. Για τα νοι­κο­κυ­ριά που δια­μέ­νουν σε ενοι­κια­σμέ­νη κα­τοι­κία, η δα­πά­νη του ενοι­κί­ου αντι­προ­σώ­πευε κατά μέσο όρο το 16,8% του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού τους.

Τα στοι­χεία δεί­χνουν ότι το 2023 το με­γα­λύ­τε­ρο με­ρί­διο των δα­πα­νών του μέσου προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού των ελ­λη­νι­κών νοι­κο­κυ­ριών, σε τρέ­χου­σες τιμές, αφο­ρού­σε τα είδη δια­τρο­φής και μη οι­νο­πνευ­μα­τώ­δη ποτά (20,7%), τη στέ­γα­ση (14,1%) και τις με­τα­φο­ρές (13,1%). Δη­λα­δή, το 47,9% των χρη­μά­των τους – σχε­δόν το ένα στα δύο ευρώ που ξο­δεύ­ουν – κα­τευ­θύ­νε­ται σε αυτές τις δα­πά­νες.

Αντί­θε­τα, το μι­κρό­τε­ρο με­ρί­διο δα­πα­νών, μόλις 6,8%, κα­τευ­θύν­θη­κε σε υπη­ρε­σί­ες εκ­παί­δευ­σης και στην αγορά οι­νο­πνευ­μα­τω­δών και κα­πνι­κών προ­ϊ­ό­ντων. Το συ­μπέ­ρα­σμα είναι ότι οι ανε­λα­στι­κές δα­πά­νες έχουν πλή­ξει σο­βα­ρά τους οι­κο­γε­νεια­κούς προ­ϋ­πο­λο­γι­σμούς λόγω των ανα­τι­μή­σε­ων.

Μέσα σε έναν χρόνο όλες οι δα­πά­νες των νοι­κο­κυ­ριών αυ­ξή­θη­καν, σύμ­φω­να με τα στοι­χεία της Ερευ­νας Οι­κο­γε­νεια­κών Προ­ϋ­πο­λο­γι­σμών για το 2023 της Ελ­λη­νι­κής Στα­τι­στι­κής Αρχής. Αυτές οι αυ­ξή­σεις οδή­γη­σαν σε πε­ρι­κο­πές στις αγο­ρα­ζό­με­νες πο­σό­τη­τες ορι­σμέ­νων αγα­θών, σε μια προ­σπά­θεια πε­ριο­ρι­σμού των εξό­δων, ώστε τα νοι­κο­κυ­ριά «να τα βγά­λουν πέρα». Για πα­ρά­δειγ­μα, μεί­ω­σαν σχε­δόν κατά 629 γραμ­μά­ρια τη μη­νιαία αγορά κρέ­α­τος, κατά μισό λίτρο πε­ρί­που το γάλα και κατά 1,5 κιλό τις αγο­ρές τους σε φρού­τα και λα­χα­νι­κά.

Πλήγ­μα

Πιο βαρύ το πλήγ­μα της ακρί­βειας για τα οι­κο­νο­μι­κά ασθε­νέ­στε­ρα νοι­κο­κυ­ριά. Για ακόμα μία χρο­νιά, τα στοι­χεία της Ελ­λη­νι­κής Στα­τι­στι­κής Αρχής δεί­χνουν ότι η ακρί­βεια είναι πιο «βαριά» για τους φτω­χό­τε­ρους. Είναι εν­δει­κτι­κό ότι το με­ρί­διο της μέσης ισο­δύ­να­μης δα­πά­νης για είδη δια­τρο­φής των νοι­κο­κυ­ριών του φτω­χό­τε­ρου 20% του πλη­θυ­σμού αντι­προ­σώ­πευε το 33,8% των δα­πα­νών τους, ενώ το αντί­στοι­χο με­ρί­διο του πλου­σιό­τε­ρου 20% ήταν 13,5%. Συ­νο­λι­κά, τα στοι­χεία δεί­χνουν ότι τα νοι­κο­κυ­ριά του φτω­χό­τε­ρου 20% αύ­ξη­σαν τα έξοδά τους σε σχέση με το 2022 κατά 8,5%, ενώ τα νοι­κο­κυ­ριά του πλου­σιό­τε­ρου 20% κατά 15,7%.

Η μέση μη­νιαία δα­πά­νη δια­φέ­ρει ανά­λο­γα με την ηλι­κία του υπευ­θύ­νου του νοι­κο­κυ­ριού, με τα νοι­κο­κυ­ριά που έχουν υπεύ­θυ­νο ηλι­κί­ας 35-44 ετών να δα­πα­νούν τα πε­ρισ­σό­τε­ρα. Αντί­θε­τα, νοι­κο­κυ­ριά με υπεύ­θυ­νο ηλι­κί­ας 75 ετών και άνω εμ­φα­νί­ζο­νται με τη μι­κρό­τε­ρη δα­πά­νη.

Πε­ρι­κο­πές

Όσο εκτι­νάσ­σε­ται η ακρί­βεια, τόσο οι κα­τα­να­λω­τές πε­ριο­ρί­ζο­νται στις ανα­γκαί­ες αγο­ρές. Η οι­κο­νο­μι­κή κρίση των προη­γού­με­νων ετών και η έκρη­ξη της ακρί­βειας που ακο­λού­θη­σε ανά­γκα­σαν τους κα­τα­να­λω­τές να προ­σαρ­μο­στούν στις νέες συν­θή­κες, προ­σαρ­μό­ζο­ντας και τις αγο­ρα­στι­κές τους επι­λο­γές. Η πο­σο­στιαία με­τα­βο­λή των μη­νιαί­ων δα­πα­νών των νοι­κο­κυ­ριών για αγαθά και υπη­ρε­σί­ες, σε τρέ­χου­σες τιμές, δεί­χνει ότι υπήρ­ξαν μειώ­σεις δα­πα­νών στις πε­ρισ­σό­τε­ρες κα­τη­γο­ρί­ες, με τη με­γα­λύ­τε­ρη μεί­ω­ση, σε από­λυ­τες τιμές, να πα­ρα­τη­ρεί­ται στις αγο­ρές για είδη έν­δυ­σης και υπό­δη­σης (-54,7%) και τη μι­κρό­τε­ρη στη στέ­γα­ση (-5,2%).

Αύ­ξη­ση πα­ρα­τη­ρεί­ται μόνο στα είδη δια­τρο­φής και μη οι­νο­πνευ­μα­τώ­δη ποτά. Ανα­λυ­τι­κά, από το 2008 και μετά οι Ελ­λη­νες πε­ριό­ρι­σαν τις αγο­ρές τους σε είδη έν­δυ­σης και υπό­δη­σης (-54,7%), διαρ­κή αγαθά (-50%), καπνό και αλ­κο­ο­λού­χα ποτά (-15,5%), με­τα­φο­ρές (-22%). Στα τρό­φι­μα, η αξία των αγο­ρών μπο­ρεί να μην πε­ριο­ρί­στη­κε εξαι­τί­ας των υψη­λών τιμών, αλλά πε­ριο­ρί­στη­καν οι αγο­ρα­ζό­με­νες πο­σό­τη­τες από τα νοι­κο­κυ­ριά. Για πα­ρά­δειγ­μα, οι μειώ­σεις πα­ρα­τη­ρού­νται σε ελαιό­λα­δο (-13,6%), οι­νο­πνευ­μα­τώ­δη ποτά (-12,7%), ψάρια (-11,8%), τυρί (-6,1%), κρέας (-6,1%), φρού­τα (-4,0%), λα­χα­νι­κά (-3,4%) και τσι­γά­ρα (-2,5%).

Πηγή: in.gr