Ενα κρουαζιερόπλοιο ρυπαίνει όσο 50.000 αυτοκίνητα

Οι εκπο­μπές SOx από τα 115 κρουα­ζιε­ρό­πλοια που κατέ­πλευ­σαν το 2017 στα ελλη­νικά λιμάνια έφτασαν τους 7.600 τόνους, ενώ τα Ι.Χ. και τα άλλα μικρά οχήματα επι­βά­ρυ­ναν την ατμό­σφαιρα στη χώρα μας με περίπου 64 τόνους διο­ξει­δίου του θείου. Πρό­κει­ται για μία από τις χει­ρό­τε­ρες επι­δό­σεις στην Ευρώπη μετά την Κροατία, τη Νορ­βη­γία και την Ισλαν­δία.

Το 2017 τα κρουα­ζιε­ρό­πλοια μίας και μόνο από τις μεγα­λύ­τε­ρες πολυ­ε­θνι­κές εται­ρείες του κλάδου επι­βά­ρυ­ναν την ατμό­σφαιρα των ακτών της Ευρώπης με δεκα­πλά­σιες ποσό­τη­τες διο­ξει­δίου του θείου σε σύγκριση με τις εκπο­μπές του συνόλου των 260 εκατ. αυτο­κι­νή­των που κυκλο­φο­ρού­σαν την ίδια χρονιά στη Γηραιά Ηπειρο! Οι εκπο­μπές διο­ξει­δίου του θείου αυξά­νουν τους κιν­δύ­νους για την ανθρώ­πινη υγεία, ενώ θεω­ρού­νται κατα­στρο­φι­κές για οικο­συ­στή­ματα σε στεριά και θάλασσα.

Σημα­ντι­κές επι­πτώ­σεις έχουν στα οικο­συ­στή­ματα και τα οξείδια του αζώτου (NOx), τα οποία εντο­πί­ζο­νται στα καυ­σα­έ­ρια που παρά­γο­νται κατά την καύση στον θάλαμο της μηχανής των πλοίων. Σύμφωνα με την έρευνα, τα κρουα­ζιε­ρό­πλοια εκπέ­μπουν γύρω στο 15% των οξει­δίων του αζώτου σε σχέση με το σύνολο των αυτο­κι­νή­των στην Ευρώπη.

Ομως, όπως επι­ση­μαί­νε­ται και στην έρευνα, σε ορι­σμένα ευρω­παϊκά λιμάνια, όπως η Μασ­σα­λία, τα 57 κρουα­ζιε­ρό­πλοια που κατέ­πλευ­σαν, εξέ­πεμ­ψαν το 2017 ποσό­τητα NOx που αντι­στοι­χεί στο 25% της ποσό­τη­τας με την οποία επι­βά­ρυ­ναν την πόλη τα περίπου 340.000 ιδιω­τικά αυτο­κί­νητα (Ι.Χ.). Στην Ελλάδα, οι αριθμοί είναι πολύ πιο δυσά­ρε­στοι, καθώς οι ποσό­τη­τες οξει­δίων του θείου που άφησαν πίσω τους τα 115 κρουα­ζιε­ρό­πλοια του 2017 αντι­στοι­χούν στο 64% των αντί­στοι­χων εκπο­μπών από τα μικρά οχήματα για ολό­κληρη τη χρονιά. Ανάλογα δυσά­ρε­στη είναι η κατά­σταση και σε λιμάνια άλλων χωρών, όπως η Νορ­βη­γία, η Δανία, η Κροατία και η Μάλτα.

Στην έρευνα προ­τεί­νο­νται πιο αυστη­ροί όροι για τις εκπο­μπές των κρουα­ζιε­ρό­πλοιων, με συστή­ματα απο­θεί­ω­σης κ.ά., με την επι­σή­μανση πως τα συγκε­κρι­μένα πλοία συνήθως λει­τουρ­γούν κοντά στις ακτές και παρα­μέ­νουν μεγάλα δια­στή­ματα στα λιμάνια του­ρι­στι­κών προ­ο­ρι­σμών, με απο­τέ­λε­σμα να επι­βα­ρύ­νουν δυσα­νά­λογα την ατμό­σφαιρα. Στην έρευνα προ­τεί­νε­ται, επίσης, πως τα κρουα­ζιε­ρό­πλοια που θεω­ρού­νται μία μορφή πολυ­τε­λούς του­ρι­σμού, να τοπο­θε­τη­θούν στην πρώτη γραμμή των ρυθ­μί­σεων για περιο­ρι­σμό των εκπο­μπών πλοίων.

Οι ερευ­νη­τές του Transport & Environment προ­βλέ­πουν, μάλιστα, πως ακόμα και μετά την εφαρ­μογή των νέων κανο­νι­σμών για την περιε­κτι­κό­τητα σε θείο των ναυ­τι­λια­κών καυ­σί­μων από τον Ιανουά­ριο του 2020, τα κρουα­ζιε­ρό­πλοια θα παρα­μεί­νουν πολύ σημα­ντι­κό­τερη πηγή εκπο­μπής SOx από τα οχήματα. Στην Ελλάδα, το διο­ξεί­διο του θείου που θα εκπέ­μπουν το 2020 τα κρουα­ζιε­ρό­πλοια θα είναι 40 φορές μεγα­λύ­τερο από τις αντί­στοι­χες εκπο­μπές των μικρών οχη­μά­των, παρά τους νέους, αυστη­ρό­τε­ρους, κανο­νι­σμούς. Το ποσοστό αυτό θα φέρει τη χώρα μας στην πρώτη θέση της Ευρώπης, αφή­νο­ντας πίσω την Ισπανία και την Ιταλία. Οπως είναι φυσικό, τα λιμάνια της Μεσο­γείου, με πρώτα της Βαρ­κε­λώ­νης, της Πάλμα και της Βενε­τίας, είναι αυτά που θα εξα­κο­λου­θή­σουν να έχουν το μεγα­λύ­τερο πρό­βλημα.

Ενα κρουα­ζιε­ρό­πλοιο εκπέ­μπει καυ­σα­έ­ρια όσο 50.000 αυτο­κί­νητα

Στην έρευνα της Transport & Environment επι­ση­μαί­νε­ται πως ακόμα και ένας σχετικά μικρός αριθμός κρουα­ζιε­ρό­πλοιων εκπέ­μπει πολύ μεγάλες ποσό­τη­τες αερίων που μολύ­νουν την ατμό­σφαιρα. Διε­θνείς έρευνες δεί­χνουν πως ένα κρουα­ζιε­ρό­πλοιο βάρους 50.000 τόνων εκπέ­μπει στην ατμό­σφαιρα, για κάθε μία ώρα λει­τουρ­γίας των μηχανών του, ποσοστό αιω­ρού­με­νων σωμα­τι­δίων ίσο με αυτό που εκπέ­μπουν 50.000 αυτο­κί­νητα, τα οποία κινού­νται με 130 χιλιό­με­τρα την ώρα. Επι­πλέον, εκπέ­μπει μονο­ξεί­διο του αζώτου που αντι­στοι­χεί σε 45.000 αυτο­κί­νητα και διο­ξεί­διο του άνθρακα ίσο με αυτό που εκπέ­μπουν 7.000 αυτο­κί­νητα.

Οι υψηλές εκπο­μπές διο­ξει­δίου του θείου, οξει­δίων του αζώτου, κ.ά. απο­δί­δο­νται τόση στη σύνθεση και στην ποιό­τητα των ναυ­τι­λια­κών καυ­σί­μων που χρη­σι­μο­ποιούν τα κρουα­ζιε­ρό­πλοια όσο και στα σημε­ρινά πρότυπα εκπο­μπών για τις μηχανές. Η κατά­σταση, προ­σθέ­τουν οι ανα­λυ­τές, γίνεται ακόμα χει­ρό­τερη εξαι­τίας του μεγάλου μεγέ­θους των μηχανών που υπο­στη­ρί­ζουν τις συγκε­κρι­μέ­νες «πλωτές πολι­τείες» και της μεγάλης διάρ­κειας παρα­μο­νής των κρουα­ζιε­ρο­πλοίων σε λιμάνια και γενικά κοντά σε ακτές.

Οι συντά­κτες της έρευνας επι­ση­μαί­νουν πως ακόμα και σε λιμάνια ή περιο­χές που έχουν τεθεί σε ισχύ αυστηρά μέτρα για την προ­στα­σία του περι­βάλ­λο­ντος τα κρουα­ζιε­ρό­πλοια έχουν πολύ αρνη­τικό αντί­κτυπο στο περι­βάλ­λον. Ορι­σμέ­νες περιο­χές της Ευρώπης εφαρ­μό­ζουν την τελευ­ταία διετία αυστηρά πρότυπα για τις εκπο­μπές αερίων, όπως συμ­βαί­νει στη Βαλτική, στα φιορδ της Νορ­βη­γίας, στη Μάλτα και αλλού. Πρό­κει­ται για τις ζώνες ελέγχου εκπο­μπών καυ­σα­ε­ρίων (emission control areas – ECAs). Στις συγκε­κρι­μέ­νες περιο­χές, τα πλοία που προ­σεγ­γί­ζουν τα λιμάνια για περισ­σό­τε­ρες των δύο ωρών πρέπει να χρη­σι­μο­ποιούν υπο­χρε­ω­τικά καύσιμο με περιε­κτι­κό­τητα θείου μόλις 0,1%.

Επειδή τα κρουα­ζιε­ρό­πλοια θα συνε­χί­σουν να επι­βα­ρύ­νουν πολλές ευρω­παϊ­κές χώρες και μετά το 2020, οπότε και θα εφαρ­μο­στούν οι νέοι κανο­νι­σμοί για τα ναυ­τι­λιακά καύσιμα, στην έρευνα προ­τεί­νο­νται πρό­σθετα μέτρα. Ενα από αυτά είναι η δυνα­τό­τητα των κρουα­ζιε­ρό­πλοιων, όταν δένουν σε λιμάνι, να συν­δέ­ο­νται με το επίγειο δίκτυο ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας. Παρά το γεγονός πως αυτή η δυνα­τό­τητα προ­βλέ­πε­ται στις ευρω­παϊ­κές οδηγίες, κατα­γρά­φο­νται καθυ­στε­ρή­σεις στην εφαρ­μογή της, όχι μόνο επειδή δεν επεν­δύ­ουν οι ιδιο­κτή­τες κρουα­ζιε­ρό­πλοιων ή οι δια­χει­ρι­στές λιμένων. Ενα σημα­ντικό πρό­βλημα συν­δέ­ε­ται με τη φορο­λο­γία: τα ναυ­τι­λιακά καύσιμα είναι αφο­ρο­λό­γητα, ενώ η ηλε­κτρική ενέρ­γεια φορο­λο­γεί­ται. Για αυτό το λόγο η Transport & Environment προ­τεί­νει να εξαι­ρεί­ται από τη φορο­λο­γία η κατα­νά­λωση ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας που γίνεται από κρουα­ζιε­ρό­πλοια μέσω τέτοιων συν­δέ­σεων.

Προ­τεί­νει, επίσης, να αυστη­ρο­ποι­η­θεί περαι­τέρω η νομο­θε­σία για τις εκπο­μπές αερίων από τα κρουα­ζιε­ρό­πλοια που προ­σεγ­γί­ζουν λιμάνια ώστε να ανα­γκα­στούν οι ιδιο­κτή­τες να επεν­δύ­σουν σε τεχνο­λο­γίες που θα επι­τρέ­πουν τη σύνδεση με το επίγειο δίκτυο ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας.

Επι­πλέον, θεωρεί πως πρέπει να επε­κτα­θούν οι ζώνες ελέγχου εκπο­μπών καυ­σα­ε­ρίων σε όλες τις θάλασ­σες της Ευρω­παϊ­κής Ενωσης με περαι­τέρω αυστη­ρο­ποί­ηση των ορίων. Τέλος, θεωρεί πως πρέπει να εφαρ­μο­στούν και αντί­στοι­χες ζώνες ελέγχου όχι μόνο στα λιμάνια, αλλά και σε συγκε­κρι­μέ­νες ζώνες στην ανοικτή θάλασσα, ειδικά σε του­ρι­στι­κές περιο­χές.

Η Transport & Environment ιδρύ­θηκε το 1990 και εκπρο­σω­πεί περίπου 60 οργα­νι­σμούς από 25 χώρες της Ευρώπης, με κύριο στόχο να περιο­ρι­στεί η περι­βαλ­λο­ντική επι­βά­ρυνση των μετα­φο­ρών. Οπως ανα­φέ­ρε­ται στον δικτυακό της τόπο, «τα μέλη και οι υπο­στη­ρι­κτές μας εκπρο­σω­πούν περίπου 3,5 εκα­τομ­μύ­ρια ανθρώ­πους».

H Σαντο­ρίνη

Η συνεχής ανά­πτυξη της κρουα­ζιέ­ρας παγκο­σμίως ανα­μέ­νε­ται να επι­βα­ρύ­νει ακόμα περισ­σό­τερο τις ελλη­νι­κές θάλασ­σες, αλλά και τις φτωχές νησιω­τι­κές υπο­δο­μές, εφόσον οδη­γή­σει σε ανε­ξέ­λεγ­κτη αύξηση των πλοίων και των επι­βα­τών. Η Σαντο­ρίνη το 2018 είχε 474 αφίξεις κρουα­ζιε­ρό­πλοιων και 749.286 επι­βά­τες, έναντι 406 αφίξεων και 620.570 επι­βα­τών το 2017.

Οι ζώνες ελέγχου

Η λήψη μέτρων από τα ευρω­παϊκά κράτη θεω­ρεί­ται ανα­γκαία από τους συντά­κτες της έρευνας, οι οποίοι φέρνουν ως παρά­δειγμα το καθε­στώς που ισχύει στη Βαλτική στα φιόρδ της Νορ­βη­γίας και στη Μάγχη. Ονο­μά­ζο­νται «ζώνες ελέγχου εκπο­μπών καυσαερίων-emission control areas (ECAs)» και έχουν τεθεί σε ισχύ εδώ και δύο χρόνια.

Οι επι­βά­τες

Η γερ­μα­νική Μη Κυβερ­νη­τική Οργά­νωση NABU υπο­στή­ριξε σε έρευνά της ότι οι επι­βά­τες κρουα­ζιε­ρό­πλοιων μπορεί να εισπνέ­ουν έως και 60 φορές περισ­σό­τερα επι­βλαβή στοι­χεία. Βρήκε συγκε­ντρώ­σεις της τάξης των 340.000 μικρο­σω­μα­τι­δίων ανά κυβικό εκα­το­στό, όταν σε έναν πολυ­σύ­χνα­στο δρόμο μετράει 20.000-30.000 μικρο­σω­μα­τί­δια ανά κυβικό μέτρο.

Πηγή kathimerini.gr

HΛΙΑΣ ΜΠΕΛΛΟΣ