Συζήτηση επίκαιρης ερώτησης για τη δημοσιονομική εκτροπή που οδήγησε στη χρεοκοπία της χώρας

Η Επί­και­ρη Ερώ­τη­ση του Αντι­προ­έ­δρου της Βου­λής βου­λευ­τή Δω­δε­κα­νή­σου Δη­μή­τρη Κρε­μα­στι­νού για τη δη­μο­σιο­νο­μι­κή εκτρο­πή που οδή­γη­σε στη χρε­ο­κο­πία της χώρας, συ­ζη­τή­θη­κε σή­με­ρα στην Ολο­μέ­λεια της Βου­λής. Για να απα­ντή­σει προ­σήλ­θε ο Ανα­πλη­ρω­τής Υπουρ­γός Οι­κο­νο­μι­κών Γιώρ­γος Χου­λια­ρά­κης.

Ο Δη­μή­τρης Κρε­μα­στι­νός ζή­τη­σε από τον Υπουρ­γό να κοι­νο­ποι­ή­σει τα στοι­χεία για να ξε­κα­θα­ρί­σει η ει­κό­να στην αντί­λη­ψη των πο­λι­τών για το σο­βα­ρό­τα­το ζή­τη­μα της χρε­ο­κο­πί­ας της χώρας. Ανέ­φε­ρε ότι είναι ανά­γκη η σχε­τι­κή εξε­τα­στι­κή επι­τρο­πή να γίνει του­λά­χι­στον από το έτος έντα­ξης της χώρας στην Ευ­ρω­ζώ­νη ή και πα­λαιό­τε­ρα και ζή­τη­σε από τον Ανα­πλη­ρω­τή Υπουρ­γό να απο­τι­μή­σει την βα­ρύ­τη­τα των χι­λιά­δων διο­ρι­σμών στο Δη­μό­σιο που έγι­ναν επί κυ­βέρ­νη­σης Κα­ρα­μαν­λή.

Ακο­λου­θεί η πλή­ρης συ­ζή­τη­ση:

ΔΗ­ΜΗ­ΤΡΙΟΣ ΚΡΕ­ΜΑ­ΣΤΙ­ΝΟΣ (ΣΤ΄ Αντι­πρό­ε­δρος της Βου­λής): Κύριε Πρό­ε­δρε, αυτά τα οποία θα πω δεν έχουν καμία σχέση φυ­σι­κά με τον Ανα­πλη­ρω­τή Υπουρ­γό κ. Χου­λια­ρά­κη, τον οποίο εκτι­μώ ιδιαι­τέ­ρως.

Η ερώ­τη­ση απευ­θύ­νε­ται προς τον Υπουρ­γό Οι­κο­νο­μι­κών, διότι αφορά πραγ­μα­τι­κά ένα πολύ με­γά­λο πρό­βλη­μα. Αφορά ου­σια­στι­κά την απα­ξί­ω­ση του πο­λι­τι­κού συ­στή­μα­τος, όπως φαί­νε­ται σε όλες τις δη­μο­σκο­πή­σεις. Και η απα­ξί­ω­ση είναι προ­φα­νής, διότι δεν έχει απα­ντη­θεί στον κόσμο τι ακρι­βώς έχει συμ­βεί μέχρι σή­με­ρα.

Η Επι­τρο­πή η οποία είχε συ­γκρο­τη­θεί για το χρέος και άρ­χι­ζε, υπο­τί­θε­ται, από το 2009 -λέτε ότι το χρέος ήταν υπό­θε­ση που εξε­λί­χθη­κε από το 2009 και μετά- στα­μά­τη­σε. Η πρό­τα­ση Δη­μο­κρα­τι­κής Συ­μπα­ρά­τα­ξης και ΠΑΣΟΚ ήταν να συ­στα­θεί μια επι­τρο­πή που του­λά­χι­στον να αρ­χί­σει από τότε που η Ελ­λά­δα μπήκε στην Ευ­ρω­ζώ­νη ή όσο θέλει μα­κριά, εν πάση πε­ρι­πτώ­σει.

Ο κό­σμος θέλει να μάθει γιατί πα­ρα­δείγ­μα­τος χάριν ο ΕΝΦΙΑ ψη­φί­στη­κε να είναι πε­ριο­ρι­σμέ­νης χρο­νι­κής διάρ­κειας και ο ΕΝΦΙΑ πάει στο απροσ­διό­ρι­στο, γιατί οι φόροι συ­νέ­χεια και επ’ αό­ρι­στον ανε­βαί­νουν, γιατί ο ΦΠΑ είναι ο υψη­λό­τε­ρος στην Ευ­ρώ­πη και δεν γνω­ρί­ζουν πού θα φτά­σει. Όλη αυτή η ιστο­ρία πραγ­μα­τι­κά πλήτ­τει το πο­λι­τι­κό σύ­στη­μα. Αυτό φαί­νε­ται και σε όλες τις δη­μο­σκο­πή­σεις.

Άρα, λοι­πόν, είναι θέμα δη­μο­κρα­τί­ας και όχι θέμα απλής ερώ­τη­σης. Είναι θέμα λει­τουρ­γί­ας του πο­λι­τεύ­μα­τος. Πα­ντού το ει­σπράτ­τε­τε αυτό όταν βγεί­τε στον δρόμο και ρω­τή­σε­τε τον κόσμο.

Η ερώ­τη­ση, λοι­πόν, σή­με­ρα είναι: Πώς ακού­ει ο πο­λί­της ότι η Ελ­λά­δα του ΠΑΣΟΚ με επι­κε­φα­λής τον Κώστα Ση­μί­τη το 2004 απο­σπού­σε στην Ευ­ρώ­πη όλα τα ευ­με­νή σχό­λια και τον Πρω­θυ­πουρ­γό τον είχαν προ­τεί­νει μά­λι­στα, τότε που ήταν και το Σύ­νταγ­μα της Ευ­ρώ­πης ανοι­χτό, να είναι υπο­ψή­φιος για την Προ­ε­δρία της Ευ­ρώ­πης; Πώς αυτή η ιστο­ρία έδωσε τη συ­νέ­χειά της στον επό­με­νο Πρω­θυ­πουρ­γό, που ήταν ο κ. Κα­ρα­μαν­λής, ο οποί­ος δή­λω­νε ότι «η Ελ­λά­δα είναι άτρω­τη από την πτώση της γνω­στής τρά­πε­ζας στην Αμε­ρι­κή» και ότι «δεν πρέ­πει να φο­βό­μα­στε τί­πο­τα» και απε­δεί­χθη ότι έπρε­πε να φο­βό­μα­στε τα πάντα;

Και βε­βαί­ως φτά­σα­με στο ση­μείο να μας λέει σή­με­ρα ο κ. Σόι­μπλε ότι «μόνο οι ανό­η­τοι ανε­βά­ζουν το ΦΠΑ, διότι όποιος ανε­βά­ζει το ΦΠΑ κάνει κακό στην οι­κο­νο­μία του». «Βέ­βαια» λέει «η Ελ­λά­δα είναι μια ει­δι­κή πε­ρί­πτω­ση. Δεν γνω­ρί­ζω τι θα γίνει με την Ελ­λά­δα».

Κι έρ­χε­ται και ο Ρέ­γκλινγκ, ο επι­κε­φα­λής του Ευ­ρω­παϊ­κού Μη­χα­νι­σμού Στα­θε­ρό­τη­τας, ο οποί­ος λέει ότι τον τε­λευ­ταίο καιρό, δη­λα­δή τον τε­λευ­ταίο χρόνο, βλά­ψα­με, εμείς με την πο­λι­τι­κή μας, η Κυ­βέρ­νη­ση, κατά 100 δι­σε­κα­τομ­μύ­ρια τη χώρα.

Όταν, λοι­πόν, ο πο­λί­της κάθε μέρα ακού­ει όλα αυτά τα πράγ­μα­τα, αντι­λαμ­βά­νε­στε ότι οδη­γεί­ται στον πα­ρα­λο­γι­σμό. Και όποιος είναι ακραί­ος και θέλει να το χρη­σι­μο­ποι­ή­σει αυτό, το χρη­σι­μο­ποιεί και βάλ­λει ενα­ντί­ον όλου του πο­λι­τι­κού συ­στή­μα­τος.

Το Υπουρ­γείο Οι­κο­νο­μι­κών, λοι­πόν, αν μη τι άλλο, πρέ­πει να δώσει τα ακρι­βή νού­με­ρα που να μπο­ρεί κά­ποιος να τα δια­βά­σει για να κα­τα­λά­βει ή να ερ­μη­νεύ­σει τι ακρι­βώς γί­νε­ται. Γι’ αυτό είπα ότι ο κ. Τσα­κα­λώ­τος, εκ­προ­σω­πώ­ντας το πο­λι­τι­κό σκέ­λος της Κυ­βέρ­νη­σης, θα έπρε­πε να είναι εδώ σή­με­ρα να απα­ντή­σει στην ερώ­τη­ση. Εσείς, όμως, φα­ντά­ζο­μαι ότι θα πε­ριο­ρι­στεί­τε μόνο στα νού­με­ρα και βε­βαί­ως αυτό δεν ξέρω κατά πόσο θα βοη­θή­σει την ουσία της ερώ­τη­σης.

ΓΕ­ΩΡ­ΓΙΟΣ ΧΟΥ­ΛΙΑ­ΡΑ­ΚΗΣ (Ανα­πλη­ρω­τής Υπουρ­γός Οι­κο­νο­μι­κών): Κατ’ αρχάς, δεν θα πε­ριο­ρι­στώ μόνο στα νού­με­ρα και θα ήθελα να διευ­κρι­νί­σω ότι η απά­ντη­ση που θα δώσω –νο­μί­ζω- κα­λύ­πτει συ­νο­λι­κά το Υπουρ­γείο Οι­κο­νο­μι­κών. Δεν είναι μόνο η δική μου άποψη.

Έχετε θέσει δύο θέ­μα­τα. Το ένα είναι το θέμα των αι­τιών της δη­μο­σιο­νο­μι­κής εκτρο­πής της πε­ριό­δου 2000-2010 και το δεύ­τε­ρο το θέ­σα­τε τώρα –όχι στην ερώ­τη­ση που κα­τα­θέ­σα­τε- και είναι το θέμα της δια­χεί­ρι­σης της δη­μο­σιο­νο­μι­κής εκτρο­πής από το 2010 μέχρι σή­με­ρα.

Είναι τε­ρά­στια θέ­μα­τα και τα δύο, αναμ­φί­βο­λα, αλλά ο χρό­νος είναι εξαι­ρε­τι­κά πε­ριο­ρι­σμέ­νος. Θα πε­ριο­ρι­στώ στο ιστο­ρι­κό ερώ­τη­μα αυτήν τη φορά και αν θέ­λε­τε επα­νερ­χό­μα­στε κά­ποια άλλη στιγ­μή -και σε άλλο χώρο- για να συ­ζη­τή­σου­με και το δεύ­τε­ρο. Έχω το­πο­θε­τη­θεί, άλ­λω­στε, για το δεύ­τε­ρο πολ­λές φορές.

Τα νού­με­ρα είναι δη­μό­σια πλη­ρο­φο­ρία, είναι στοι­χεία της Ελ­λη­νι­κής Στα­τι­στι­κής Αρχής, τα έχω μαζί μου και θα τα κα­τα­θέ­σω στο Προ­ε­δρείο της Βου­λής, για να μπο­ρεί­τε να τα δείτε κι εσείς και όποιος άλλος θέλει.

Θα ήθελα να κάνω δύο-τρία σχό­λια πάνω στις αι­τί­ες της δη­μο­σιο­νο­μι­κής εκτρο­πής του 2010.

Μία κατ’ αρχήν απά­ντη­ση είναι ότι ο προ­φα­νής λόγος της με­γά­λης ελ­λη­νι­κής ύφε­σης του 2010-2015 είναι δύο με­γά­λες μα­κρο­οι­κο­νο­μι­κές ισορ­ρο­πί­ες που -αν θέ­λε­τε- είναι οι δύο όψεις του ίδιου νο­μί­σμα­τος. Από τη μία πλευ­ρά έχου­με μια δρα­μα­τι­κή επι­δεί­νω­ση του ισο­ζυ­γί­ου εξω­τε­ρι­κών συ­ναλ­λα­γών και από την άλλη έχου­με μια δρα­μα­τι­κή επι­δεί­νω­ση των δη­μο­σί­ων οι­κο­νο­μι­κών με­γε­θών.

Θα έλεγα ότι κοινή, αν θέ­λε­τε, αφε­τη­ρία και των δύο όψεων του ίδιου νο­μί­σμα­τος είναι ο υπερ­βο­λι­κός δα­νει­σμός και του ιδιω­τι­κού τομέα, αλλά και του δη­μό­σιου τομέα από το 2000 και μετά, που κυ­ρί­ως στη­ρί­χτη­κε στην ευ­φο­ρία που δη­μιούρ­γη­σε η έντα­ξη της χώρας στο ευρώ.

Θα το πω πάρα πολύ απλά: Η αξιο­λό­γη­ση του ελ­λη­νι­κού χρέ­ους το 2009, ένα χρόνο πριν την κρίση, ήταν λίγο-πολύ ίδια με την αξιο­λό­γη­ση του γερ­μα­νι­κού χρέ­ους από τις διε­θνείς αγο­ρές. Αυτό δεί­χνει και πόσο απο­τε­λε­σμα­τι­κές είναι πολ­λές φορές οι αγο­ρές στην αξιο­λό­γη­ση της πραγ­μα­τι­κό­τη­τας.

Αυτό οδή­γη­σε, λοι­πόν, σε έναν υπερ­δα­νει­σμό της ελ­λη­νι­κής οι­κο­νο­μί­ας για μία δε­κα­ε­τία. Στον ιδιω­τι­κό τομέα στή­ρι­ξε ένα στρε­βλό μο­ντέ­λο ανά­πτυ­ξης και ανα­πα­ρή­γα­γε πολ­λα­πλές ανι­σό­τη­τες. Είναι πάρα πολύ γνω­στά αυτά, δεν χρειά­ζε­ται να μπω εκεί. Και στον δη­μό­σιο τομέα οδή­γη­σε σε μία με­γά­λη αύ­ξη­ση των δη­μο­σιο­νο­μι­κών ελ­λειμ­μά­των χρόνο-χρόνο.

Θα ήθελα να το­νί­σω, για να δείξω ακρι­βώς την ιδιο­μορ­φία της Ελ­λά­δας, ότι η αντί­στοι­χη κρίση, αντί­στοι­χη πα­θο­γέ­νεια, εμ­φα­νί­στη­κε και στην Ισπα­νία και στην Ιρ­λαν­δία και σε έναν βαθμό και στην Πορ­το­γα­λία. Στις χώρες αυτές, όμως, υπήρ­χε η εξής δια­φο­ρά: Η «φού­σκα», δη­λα­δή ο υπερ­βο­λι­κός δα­νει­σμός, πήγε στον ιδιω­τι­κό τομέα και στην αγορά κα­τοι­κί­ας. Στην Ελ­λά­δα η καρ­διά του προ­βλή­μα­τος ήταν τα δη­μό­σια οι­κο­νο­μι­κά, ήταν δη­λα­δή ο δη­μό­σιος δα­νει­σμός.

Είναι τρεις, λοι­πόν, οι κύ­ριες αι­τί­ες. Η πρώτη, προ­φα­νέ­στα­τη, είναι οι πο­λι­τι­κές ευ­θύ­νες των κυ­βερ­νή­σε­ων που δια­χει­ρί­στη­καν τα δη­μό­σια οι­κο­νο­μι­κά, ει­δι­κά το δεύ­τε­ρο μισό του 2010, πε­ρισ­σό­τε­ρο από το 2007, θα έλεγα, μέχρι το 2009.

Αυτό, όμως, είναι μία πρώτη απά­ντη­ση που αφή­νει πολλά άλλα ερω­τή­μα­τα ανα­πά­ντη­τα. Το θέμα είναι για ποιον λόγο ένας στη θέση που είμαι εγώ τώρα ή στη θέση που είναι ο Ευ­κλεί­δης Τσα­κα­λώ­τος έχει το πε­ρι­θώ­ριο και ενώ η οι­κο­νο­μία τρέ­χει με γρή­γο­ρους ρυθ­μούς, να πα­ρά­γει ελ­λείμ­μα­τα.

Το δεύ­τε­ρο, λοι­πόν, με­γά­λο θέμα, που νο­μί­ζω ότι είναι η καρ­διά του προ­βλή­μα­τος, είναι η με­γά­λη αδυ­να­μία, ανα­ξιο­πι­στία αν θέ­λε­τε, των ελ­λη­νι­κών δη­μο­σιο­νο­μι­κών θε­σμών, που επι­τρέ­πουν την πα­ρα­γω­γή ελ­λειμ­μά­των όχι μόνο όταν η οι­κο­νο­μία δεν πάει καλά, όχι μόνο όταν η οι­κο­νο­μία είναι σε ύφεση, οπότε η δη­μιουρ­γία ελ­λειμ­μά­των είναι ανα­γκαία, στα πλαί­σια της αντι­κυ­κλι­κής πο­λι­τι­κής, αλλά κι όταν η οι­κο­νο­μία πάει καλά.

Θυ­μη­θεί­τε την οι­κο­νο­μι­κή με­γέ­θυν­ση των ετών 2002-2009 και του δεύ­τε­ρου μισού της δε­κα­ε­τί­ας αυτής, μετά την Ολυ­μπιά­δα δη­λα­δή, παρά τους υψη­λούς ρυθ­μούς, τα ελ­λη­νι­κά δη­μο­σιο­νο­μι­κά επι­δει­νώ­νο­νταν χρόνο-χρόνο. Είναι αυτό που λέω πολ­λές φορές «η με­ρο­λη­ψία της πα­ρα­γω­γής ελ­λειμ­μά­των». Πα­ρά­γο­νται ελ­λείμ­μα­τα βρέ­ξει-χιο­νί­σει.

Να κάνω μία πα­ρα­τή­ρη­ση σε αυτό. Πολ­λές φορές υπάρ­χει η πα­ρα­νό­η­ση ότι η κεϋν­σια­νή οι­κο­νο­μι­κή πο­λι­τι­κή είναι πο­λι­τι­κή πα­ρα­γω­γής ελ­λειμ­μά­των. Είναι λάθος. Πα­ρά­γεις ελ­λείμ­μα­τα όταν η οι­κο­νο­μία δεν πάει καλά, όταν η οι­κο­νο­μία επι­βρα­δύ­νε­ται, αλλά όταν η οι­κο­νο­μία ανα­κάμ­πτει, είσαι υπο­χρε­ω­μέ­νος να πα­ρά­γεις πλε­ο­νά­σμα­τα.

Αυτή την ανι­σορ­ρο­πία, δη­λα­δή τη με­ρο­λη­ψία της πα­ρα­γω­γής ελ­λειμ­μά­των, νο­μί­ζω ότι θα έβαζα στην καρ­διά του προ­βλή­μα­τος των ελ­λη­νι­κών δη­μό­σιων οι­κο­νο­μι­κών.

Τρί­τον, η απώ­λεια της αξιο­πι­στί­ας με τη μη ακρι­βή απο­τύ­πω­ση των δη­μό­σιων οι­κο­νο­μι­κών του 2010. Κι εδώ έχει ευ­θύ­νη και η Ευ­ρώ­πη. Εδώ έχει ευ­θύ­νη και η Ευ­ρω­παϊ­κή Επι­τρο­πή, που για με­γά­λο χρο­νι­κό διά­στη­μα –δεν έχω στοι­χεία για να το απο­δεί­ξω, αλλά δεν νο­μί­ζω ότι θα μπο­ρού­σε να είναι δια­φο­ρε­τι­κά- κά­λυ­πτε τα πραγ­μα­τι­κά οι­κο­νο­μι­κά με­γέ­θη.

Είναι τρία, λοι­πόν, θέ­μα­τα. Πο­λι­τι­κές ευ­θύ­νες, οι με­γά­λες, δο­μι­κές αν θέ­λε­τε, πα­θο­γέ­νειες στα δη­μό­σια οι­κο­νο­μι­κά και κρίση αξιο­πι­στί­ας.

Αυτή είναι και η προ­σπά­θεια που κα­τα­βά­λει αυτή η Κυ­βέρ­νη­ση αυτή: η απο­κα­τά­στα­ση της αξιο­πι­στί­ας και η επα­να­θε­με­λί­ω­ση των δη­μο­σιο­νο­μι­κών θε­σμών σε υγιή βάση.

ΔΗ­ΜΗ­ΤΡΙΟΣ ΚΡΕ­ΜΑ­ΣΤΙ­ΝΟΣ (ΣΤ΄ Αντι­πρό­ε­δρος της Βου­λής): Ο Υπουρ­γός, ο κ. Χου­λια­ρά­κης, απή­ντη­σε όσο μπο­ρού­σε να απα­ντή­σει σωστά.

Κρα­τάω, όμως, αυτό που είπα, αν το κα­τά­λα­βα καλά, ότι η με­γά­λη εκτρο­πή έγινε με­τα­ξύ του 2007 και 2009. Το δεύ­τε­ρο που λέω είναι ότι ο κ. Προ­βό­που­λος, επι­κε­φα­λής τότε της Τρά­πε­ζας της Ελ­λά­δος, είπε ότι από την αρχή του 2009 έλεγε σε όλους στον Πρω­θυ­πουρ­γό και στην τότε αντι­πο­λί­τευ­ση ότι το πράγ­μα πάει προς τα εκεί και ότι το έλ­λειμ­μα αυ­ξά­νει αλ­μα­τω­δώς. Και μέσα σε λί­γους μήνες από 6%-7% έφτα­σε στο 12%, 13%, 15%, όπως αξιο­λο­γή­θη­κε στο τέλος.

Εδώ είναι το ερώ­τη­μα. Εδώ πρέ­πει να ψά­ξου­με και να δούμε τι ακρι­βώς συ­νέ­βη και αν υπάρ­χουν και ευ­θύ­νες. Γι’ αυτό έχει νόημα η σύ­στα­ση αυτής της επι­τρο­πής, που να απο­κα­λύ­ψει αυτά τα με­γέ­θη όλα και να ενη­με­ρώ­σει τον ελ­λη­νι­κό λαό τι πραγ­μα­τι­κά συ­νέ­βη.  

Δια­φο­ρε­τι­κά, όλοι εδώ αι­σθά­νο­νται άσχη­μα, διότι όταν πλήτ­τε­ται το Κοι­νο­βού­λιο, η Βουλή και τα κόμ­μα­τα πλήτ­τε­ται η Δη­μο­κρα­τία, το αντι­λαμ­βά­νε­στε. Και αυτό το νόημα έχει η ερώ­τη­ση σή­με­ρα, την οποία σας κάνω.

Επί­σης, θα ήθελα να διευ­κρι­νί­σε­τε και κάτι άλλο που ακού­γε­ται συ­νέ­χεια για τους χι­λιά­δες των διο­ρι­σμών, για τους οποί­ους θε­ω­ρούν υπεύ­θυ­νο τον ση­με­ρι­νό Πρό­ε­δρο της Δη­μο­κρα­τί­ας.

Εγώ δεν τον θεωρώ και το λέω ξε­κά­θα­ρα, γιατί απλού­στα­τα οι διο­ρι­σμοί απο­φα­σί­ζο­νται στο Υπουρ­γείο Οι­κο­νο­μι­κών. Το Υπουρ­γείο Οι­κο­νο­μι­κών, εκ­φρά­ζο­ντας την Κυ­βέρ­νη­ση στο σύ­νο­λό της, είναι αυτό που λέει ότι μπο­ρεί­τε ή δεν μπο­ρεί­τε να κά­νε­τε διο­ρι­σμούς. Οι διο­ρι­σμοί, λοι­πόν, έβλα­ψαν την όλη αυτή ει­κό­να ή δεν την έβλα­ψαν κα­θό­λου; Γιατί ο κό­σμος είναι απο­προ­σα­να­το­λι­σμέ­νος, αυτά τα πράγ­μα­τα τα ακού­ει συ­νέ­χεια κάθε ημέρα και τρε­λαί­νε­ται, ας μου επι­τρα­πεί η έκ­φρα­ση. Σας πα­ρα­κα­λώ, δώστε μας μια ει­κό­να γι’ αυτό το θέμα.

 

ΓΕ­ΩΡ­ΓΙΟΣ ΧΟΥ­ΛΙΑ­ΡΑ­ΚΗΣ (Ανα­πλη­ρω­τής Υπουρ­γός Οι­κο­νο­μι­κών): Ευ­χα­ρί­στως να κάνω σχό­λιο και για τη δή­λω­ση Ρέ­γκλινγκ. Να πω κα­ταρ­χάς ότι επι­δεί­νω­ση των με­γε­θών από το 2007 και μετά συ­μπί­πτει με την εκ­δή­λω­ση της με­γά­λης κρί­σης του κα­πι­τα­λι­σμού, την κα­τάρ­ρευ­ση της Lehman Brothers, όπως εί­πα­τε, αλλά και το διά­στη­μα που προη­γή­θη­κε της κα­τάρ­ρευ­σης. Αν θέ­λε­τε, η κρίση ξε­κί­νη­σε το κα­λο­καί­ρι του 2007.

Η κρίση, λοι­πόν, ση­μαί­νει επι­δεί­νω­ση των συν­θη­κών ρευ­στό­τη­τας στην πα­γκό­σμια οι­κο­νο­μία, στε­γνώ­νει από ρευ­στό­τη­τα η πα­γκό­σμια οι­κο­νο­μία σιγά-σιγά και αρ­χί­ζει να αυ­ξά­νει το κό­στος δα­νει­σμού και κατά συ­νέ­πεια ανα­κύ­κλω­σης του ελ­λη­νι­κού χρέ­ους. Αν δείτε τα στοι­χεία που κα­τέ­θε­σα, ένα με­γά­λο μέρος της επι­δεί­νω­σης των με­γε­θών μετά το 2007 είναι ακρι­βώς η επι­βά­ρυν­ση των τόκων που πρέ­πει να κα­τα­βά­λει το ελ­λη­νι­κό δη­μό­σιο για ανα­κύ­κλω­ση του ελ­λη­νι­κού χρέ­ους.

Υπάρ­χει το εξής: Υπάρ­χει η πο­λι­τι­κή ευ­θύ­νη της ανα­γνώ­ρι­σης της κα­ται­γί­δας που έρ­χε­ται και μιας πιο συ­νε­τής πο­λι­τι­κής απέ­να­ντι στις συ­νέ­πειες που αυτή μπο­ρεί να έχει. Αυτό είναι αναμ­φί­βο­λο.

Όμως, θέλω να είμαι ακρι­βής. Με­γά­λο μέρος της επι­δεί­νω­σης του 2007-2009, της πε­ριό­δου δη­λα­δή που πράγ­μα­τι το πρό­βλη­μα εκτι­νά­χθη­κε, οφεί­λε­ται στην επι­δεί­νω­ση της πα­γκό­σμιας οι­κο­νο­μί­ας. Αλλά η πα­γκό­σμια οι­κο­νο­μία αυτά κάνει, έχει πε­ριό­δους ευ­φο­ρί­ας και πε­ριό­δους κρί­σης. Και όταν μπαί­νεις σε κρίση, πρέ­πει να ξέ­ρεις και τι συ­νέ­πειες θα έχεις.

Να πω, λοι­πόν, δυο λόγια για την πε­ρί­ο­δο που ακο­λού­θη­σε μετά το 2010. Η δική μας διά­γνω­ση των με­γά­λων αδυ­να­μιών, αδιε­ξό­δων των δύο προη­γού­με­νων προ­γραμ­μά­των είναι λίγο-πολύ γνω­στή. Θε­ω­ρού­με ότι είχε τέσ­σε­ρις με­γά­λες αδυ­να­μί­ες.

Η κύρια αδυ­να­μία ήταν η ιδιαί­τε­ρα επι­θε­τι­κή, εμπρο­σθο­βα­ρής, προ­κυ­κλι­κή δη­μο­σιο­νο­μι­κή πο­λι­τι­κή, που κλεί­δω­σε την οι­κο­νο­μία στον φαύλο κύκλο της ύφε­σης. Αυτό εμείς το ήραμε με χα­μη­λό­τε­ρους δη­μο­σιο­νο­μι­κούς στό­χους και ση­μα­ντι­κά ηπιό­τε­ρη δη­μο­σιο­νο­μι­κή πο­λι­τι­κή από εδώ και πέρα και μέχρι 2018: συ­σταλ­τι­κή δη­μο­σιο­νο­μι­κή πο­λι­τι­κή γιατί πρέ­πει να ολο­κλη­ρω­θεί η δη­μο­σιο­νο­μι­κή προ­σαρ­μο­γή, αλλά καλά σχε­δια­σμέ­νη δη­μο­σιο­νο­μι­κή πο­λι­τι­κή λαμ­βά­νο­ντας δη­λα­δή υπόψη τις συ­νέ­πειες που αυτή έχει στην πραγ­μα­τι­κή οι­κο­νο­μία.

Δεύ­τε­ρο με­γά­λο θέμα είναι το θέμα των τρα­πε­ζών και της δη­μιουρ­γί­ας μιας αγο­ράς για τα μη εξυ­πη­ρε­τού­με­να δά­νεια που προ­στα­τεύ­ει τους αδύ­να­μους, αλλά δεν επι­βα­ρύ­νει τις τρά­πε­ζες, κρί­σι­μος κρί­κος για την οι­κο­νο­μι­κή ανά­πτυ­ξης της χώρας.

Τρί­τον, η έμ­φα­ση, εάν θέ­λε­τε, σε δο­μι­κές αλ­λα­γές στις αγο­ρές προ­ϊ­ό­ντων που έχουν πα­ρα­με­λη­θεί, η δη­μιουρ­γία ενός πε­ρι­βάλ­λο­ντος που είναι πιο φι­λι­κό στο άνοιγ­μα και στο κλεί­σι­μο επι­χει­ρή­σε­ων, κρί­σι­μοι κρί­κοι, επί­σης, στην οι­κο­νο­μι­κή ανά­καμ­ψη από εδώ και πέρα.

Το 2015 ήταν αναμ­φί­βο­λα μία δύ­σκο­λη χρο­νιά, μία χρό­νια με­γά­λης αβε­βαιό­τη­τας και όπως ξέ­ρου­με τώρα, μία χρο­νιά οι­κο­νο­μι­κής στα­σι­μό­τη­τας. Ο οι­κο­νο­μι­κός ρυθ­μός με­γέ­θυν­σης είναι μείον 0,2%. Υπο­πτεύ­ο­μαι, χωρίς να είμαι βέ­βαιος, ότι η εκτί­μη­ση του κ. Ρέ­γκλινγκ στη­ρί­ζε­ται στο μέ­γε­θος του δα­νεί­ου από τον Ευ­ρω­παϊ­κό Μη­χα­νι­σμό Στα­θε­ρό­τη­τας 2015-2018. Ένα με­γά­λο μέρος αυτού του δα­νεί­ου, τα 56 εκα­τομ­μύ­ρια, που είναι πε­ρί­που τα 3/4 του δα­νεί­ου, είναι για την ανα­κύ­κλω­ση του χρέ­ους που έχει ήδη συσ­σω­ρευ­θεί. Ένα άλλο κομ­μά­τι πάει στην πραγ­μα­τι­κή οι­κο­νο­μία με τη μορφή απο­πλη­ρω­μής λη­ξι­πρό­θε­σμων οφει­λών. Δεν μπορώ να κα­τα­λά­βω και θεωρώ ότι είναι επι­στη­μο­νι­κά αδό­κι­μο από πού προ­κύ­πτει ένα τέ­τοιο ποσό.