Τι θα αλλάξει στον κόσμο το 2017:οι προβλέψεις του Stratfor

Σε μεγάλο μέρος του ανε­πτυγ­μέ­νου κόσμου, η τάση της γήραν­σης του πλη­θυ­σμού και της μείωσης της παρα­γω­γι­κό­τη­τας συμ­βα­δί­ζουν με την τεχνο­λο­γική και­νο­το­μία και την μετα­κί­νηση του εργα­τι­κού δυνα­μι­κού που αυτή φέρνει.

Η επι­βρά­δυνση της οικο­νο­μίας της Κίνας και η συνε­χι­ζό­μενη εξέλιξή της ενι­σχύ­ουν αυτή τη δυνα­μική. Την ίδια στιγμή, ο κόσμος προ­σπα­θεί να αντι­με­τω­πί­σει την μειω­μένη ζήτηση από πλευράς Κίνας, μετά από δεκα­ε­τίες ανά­πτυ­ξης σε επίπεδα ρεκόρ, η Κίνα επίσης αργά αλλά σταθερά ανε­βά­ζει την οικο­νο­μία της στην αλυσίδα αξίας, παρά­γο­ντας και συναρ­μο­λο­γώ­ντας πολλά από τα προ­ϊ­ό­ντα που κάποτε εισή­γαγε, με πρόθεση να αυξήσει τις εσω­τε­ρι­κές πωλή­σεις.  Ο συν­δυα­σμός όλων αυτών των δυνά­μεων θα έχει δρα­μα­τικό και διαρκή αντί­κτυπο στην παγκό­σμια οικο­νο­μία και, τελικά, θα επη­ρε­ά­σει το διεθνές σύστημα για τις επό­με­νες δεκα­ε­τίες.

Τέτοιες κυρί­αρ­χες τάσεις τείνουν να σιγο­βρά­ζουν για δεκα­ε­τίες και, στη συνέ­χεια, βγαί­νουν πατα­γω­δώς στην επι­φά­νεια όταν τις προ­λα­βαί­νουν οι πολι­τι­κές εξε­λί­ξεις.

Όσο περισ­σό­τερο επι­μέ­νουν οι οικο­νο­μι­κοί μπε­λά­δες, τόσο ισχυ­ρό­τε­ρες είναι οι πολι­τι­κές εκδή­λω­σεις.

Κι εκείνος ο δυνατός κρότος στην πόρτα δεν είναι παρά ο εθνι­κι­σμός που συστή­νε­ται στους ισχυ­ρούς, κυρίως στην Ευρώπη και τις Ηνω­μέ­νες Πολι­τείες, οι οποίες  εξα­κο­λου­θούν να είναι η μόνη υπερ­δύ­ναμη.

Οι ΗΠΑ είναι πλέον μια κου­ρα­σμένη υπερ­δύ­ναμη – Κι ο Τράμπ κοι­τά­ζει στο εσω­τε­ρικό

Μόνο, που η παγκό­σμια υπερ­δύ­ναμη δεν αισθά­νε­ται και τόσο σούπερ. Στην πραγ­μα­τι­κό­τητα, είναι κου­ρα­σμένη. Ξεση­κώ­θηκε το 2001 από μια κατα­στρο­φική επίθεση στο έδαφός της, η ίδια εκτέ­θηκε σε υπερ­βο­λικό βαθμό σε πολέ­μους στον ισλα­μικό κόσμο, και τώρα θέλει να ανα­δι­πλω­θεί για να φτιάξει τα πράγ­ματα «στο σπίτι». Πράγ­ματι, ο κύριος άξονας της εκστρα­τείας του νεο­ε­κλε­γέ­ντα προ­έ­δρου των ΗΠΑ, Ντό­ναλντ Τραμπ, ήταν η περι­χα­ρά­κωση, η ιδέα ότι οι Ηνω­μέ­νες Πολι­τείες θα απο­τρα­βη­χτούν από τις υπο­χρε­ώ­σεις τους στο εξω­τε­ρικό, θα βάλουν τους άλλους να ανα­λά­βουν περισ­σό­τερα από τα βάρη της δικής τους άμυνας και θα αφήσουν τις ΗΠΑ να εστιά­σουν στην ενί­σχυση της αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας της οικο­νο­μίας τους.

 

Ο Μπαράκ Ομπάμα είχε ήδη βάλει στις ράγες αυτή την τάση, φυσικά. Υπό την προ­ε­δρία του, οι Ηνω­μέ­νες Πολι­τείες άσκησαν ακραία αυτο­συ­γκρά­τηση στη Μέση Ανατολή, ενώ προ­σπά­θη­σαν να επι­κε­ντρω­θούν σε μακρο­πρό­θε­σμες προ­κλή­σεις – μια στρα­τη­γική που, κατά καιρούς, δούλεψε σε βάρος του Ομπάμα, όπως απο­δει­κνύ­ε­ται από την άνοδο του ισλα­μι­κού κράτους. Η κύρια διαφορά ανάμεσα στο δόγμα Ομπάμα και στο δια­φαι­νό­μενο δόγμα του Τραμπ είναι ότι ο Ομπάμα εξα­κο­λου­θούσε να πιστεύει  στην συλ­λο­γική ασφά­λεια και το εμπόριο, ως μηχα­νι­σμούς για τη δια­τή­ρηση της παγκό­σμιας τάξης. Ο Τραμπ πιστεύει ότι οι θεσμοί που διέπουν τις διε­θνείς σχέσεις είναι στην καλύ­τερη περί­πτωση εσφαλ­μέ­νοι και στη χει­ρό­τερη περι­σταλ­τι­κοί προς τα συμ­φέ­ρο­ντα των ΗΠΑ. Ανε­ξαρ­τή­τως προ­σέγ­γι­σης, η περι­χα­ρά­κωση είναι πιο εύκολη στα λόγια παρά στην πράξη για μια παγκό­σμια υπερ­δύ­ναμη. Όπως είχε πει ο , Γούντροου Ουίλσον «οι Αμε­ρι­κα­νοί συμ­με­τέ­χουμε, είτε μας αρέσει είτε όχι, στη ζωή του κόσμου.» Τα λόγια του Αμε­ρι­κα­νι­κού αυτού ειδώλου του ιδε­α­λι­σμού αντη­χούν ακόμα και τώρα που ο ρεα­λι­σμός επι­κρα­τεί όλο και περισ­σό­τερο στον κόσμο.

Η ανα­θε­ώ­ρηση των εμπο­ρι­κών σχέσεων, για παρά­δειγμα, με τον τρόπο που την ορα­μα­τί­ζε­ται η Ουά­σινγ­κτον μπορεί και να ήταν εφικτή πριν από δύο δεκα­ε­τίες. Αλλά δεν είναι πλέον εφικτή στην τρέ­χουσα και εξε­λισ­σό­μενη παγκό­σμια τάξη, όπου οι τεχνο­λο­γι­κές εξε­λί­ξεις στον τομέα της μετα­ποί­η­σης προ­χω­ρούν με εντα­τι­κούς ρυθμούς και οι οικο­νο­μίες, μικρές και μεγάλες, συμπλέ­κο­νται στενά σε παγκό­σμιες αλυ­σί­δες εφο­δια­σμού. Αυτό σημαί­νει ότι οι Ηνω­μέ­νες Πολι­τείες δεν πρό­κει­ται να είναι σε θέση να κάνουν σαρω­τι­κές και ξαφ­νι­κές αλλαγές στη Συμ­φω­νία Ελεύ­θε­ρου Εμπο­ρίου Βόρειας Αμε­ρι­κής. Στην πραγ­μα­τι­κό­τητα, ακόμη και αν η εμπο­ρική συμ­φω­νία απο­τε­λέ­σει αντι­κεί­μενο επα­να­δια­πραγ­μά­τευ­σης, η Βόρεια Αμερική θα εξα­κο­λου­θή­σει να έχει στε­νό­τε­ρες εμπο­ρι­κές σχέσεις σε μακρο­πρό­θε­σμη βάση.

Οι Ηνω­μέ­νες Πολι­τείες, ωστόσο, θα έχουν περισ­σό­τερο χώρο για να επι­βά­λουν επι­λε­κτικά  εμπόδια στο εμπόριο με την Κίνα, ιδιαί­τερα στον τομέα των μετάλ­λων. Και ο κίν­δυ­νος ενός ανα­δυό­με­νου εμπο­ρι­κού καυγά με το Πεκίνο θα αντη­χή­σει στα μήκη και τα πλάτη. Η προ­θυ­μία της Ουά­σιγ­κτον να αμφι­σβη­τή­σει την πολι­τική της «μίας Κίνας» – κάτι που έκανε για να απο­σπά­σει εμπο­ρι­κές παρα­χω­ρή­σεις από την Κίνα – θα έχει κόστος: το Πεκίνο θα τρα­βή­ξει τους δικούς του μοχλούς στους τομείς του εμπο­ρίου και της ασφά­λειας, κάτι που ανα­πό­φευ­κτα θα συμπα­ρα­σύ­ρει τις Ηνω­μέ­νες Πολι­τείες στο «θέατρο» του Ειρη­νι­κού.

Όμως η χρονική συγκυ­ρία δεν είναι κατάλ­ληλη για μια εμπο­ρική διαμάχη. Ο Τραμπ θα προ­τι­μούσε να επι­κε­ντρω­θεί σε εσω­τε­ρικά ζητή­ματα και ο Κινέζος Πρό­ε­δρος Σι  Τζιν­πίνγκ θα προ­τι­μούσε να επι­κε­ντρω­θεί στην εδραί­ωση της πολι­τι­κής εξου­σίας πριν από το 19ο Συνέ­δριο του Κόμ­μα­τος. Και έτσι η οικο­νο­μική στα­θε­ρό­τητα θα έχει προ­τε­ραιό­τητα έναντι των μεταρ­ρυθ­μί­σεων και της ανα­διάρ­θρω­σης. Αυτό σημαί­νει ότι το Πεκίνο θα επε­κτεί­νει τις κρα­τι­κές επεν­δύ­σεις και τις επεν­δύ­σεις μέσω δανείων, ακόμα και αν αυτά τα εργα­λεία έχουν αρχίσει να θαμπώ­νουν και αυξά­νουν τα επίπεδα του εται­ρι­κού χρέους της Κίνας σε δυσθε­ώ­ρητα ύψη.

Το εκλο­γικό ντόμινο στην Ευρώπη και ο κίν­δυ­νος διά­λυ­σης της ευρω­ζώ­νης

Οι εκλογές στους πυλώνες της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης – τη Γαλλία και τη Γερ­μα­νία – καθώς και πιθανές εκλογές στην τρίτη μεγα­λύ­τερη οικο­νο­μία της ευρω­ζώ­νης – την Ιταλία – θα επη­ρε­ά­σουν η μία την άλλη και θα απει­λή­σουν την ίδια την ύπαρξη της ευρω­ζώ­νης.

 

 

 

 

Όπως έχουμε γράψει εδώ και χρόνια, η Ευρω­παϊκή Ένωση θα δια­λυ­θεί τελικά. Το ερώτημα για το 2017 είναι σε ποιο βαθμό αυτές οι εκλογές θα επι­σπεύ­σουν τη διάλυσή της. Είτε κερ­δί­σουν οι μετριο­πα­θείς είτε οι εξτρε­μι­στές, το 2017, η Ευρώπη θα εξα­κο­λου­θή­σει να παρα­σύ­ρε­ται προς μια διά­σπαση σε περι­φε­ρειακά μπλοκ.

Η Μόσχα καρα­δο­κεί για να εδραιώ­σει την επιρροή της

Οι ευρω­παϊ­κές διαι­ρέ­σεις θα απο­τε­λέ­σουν μια χρυσή ευκαι­ρία για τους Ρώσους. Το 2017, η Ρωσία θα μπο­ρέ­σει να δια­σπά­σει την ευρω­παϊκή ενότητα όσον αφορά στις κυρώ­σεις ενα­ντίον της και θα έχει περισ­σό­τερο χώρο για να εδραιώ­σει την επιρροή της σε γει­το­νι­κές της χώρες.

 

 

 

 

Η διοί­κηση του Τραμπ μπορεί επίσης να είναι πιο δεκτική σε χαλά­ρωση των κυρώ­σεων και σε κάποια συνερ­γα­σία στο πεδίο της Συρίας, καθώς θα προ­σπα­θεί να απο­κλι­μα­κώ­σει τη σύγκρουση με τη Μόσχα. Αλλά θα υπάρ­χουν όρια στη συμ­φι­λί­ωση. Η Ρωσία θα συνε­χί­σει να ενι­σχύει την άμυνά της και να αναζητά επιρροή σε διάφορα «θέατρα», από τον κυβερ­νο­χώρο έως τη Μέση Ανατολή. Οι Ηνω­μέ­νες Πολι­τείες, από την πλευρά τους, θα συνε­χί­σουν να προ­σπα­θούν να περιο­ρί­σουν την ρωσική επε­κτα­τι­κό­τητα.

Στο πλαίσιο αυτής της στρα­τη­γι­κής, η Ρωσία θα συνε­χί­σει να παίζει διττό ρόλο, χτί­ζο­ντας αλλά και γκρε­μί­ζο­ντας στη Μέση Ανατολή, για να δια­πραγ­μα­τεύ­ε­ται με τη Δύση. Όσο μια συριακή ειρη­νευ­τική συμ­φω­νία θα παρα­μέ­νει άπιαστη, η Ρωσία θα στέ­κε­ται στο πλάι της Τεχε­ρά­νης, καθώς οι σχέσεις ΗΠΑ-Ιράν θα επι­δει­νώ­νο­νται.  Η πυρη­νική συμ­φω­νία του Ιράν θα αμφι­σβη­τη­θεί σε πολλά μέτωπα, καθώς η χώρα μπαίνει σε χρονιά εκλογών και η νέα κυβέρ­νηση των ΗΠΑ θα έχει μια πολύ πιο σκληρή γραμμή στην προ­σέγ­γιση με το Ιράν. Ωστόσο, τα αμοι­βαία συμ­φέ­ρο­ντα θα συντη­ρή­σουν το πλαίσιο της δια­πραγ­μά­τευ­σης και θα απο­θαρ­ρύ­νουν και τις δύο πλευρές από συγκρού­σεις σε περιο­χές, όπως τα στενά του Ορμούζ.

«Μάχη» Τουρ­κίας – Ιράν – Ο ρόλος του ISIS η επα­νεμ­φά­νιση της Αλ Κάιντα

Στο μεταξύ, ο αντα­γω­νι­σμός μεταξύ του Ιράν και της Τουρ­κίας θα κλι­μα­κω­θεί στη βόρεια Συρία και στο βόρειο Ιράκ. Η Τουρκία θα επι­κε­ντρω­θεί στην θεμε­λί­ωση της σφαίρας επιρ­ροής της και στον περιο­ρι­σμό των κουρ­δι­κών απο­σχι­στι­κών τάσεων,  ενώ το Ιράν θα προ­σπα­θεί να υπε­ρα­σπι­στεί τη δική του σφαίρα επιρ­ροής. Καθώς οι στρα­τιω­τι­κές επι­χει­ρή­σεις θα υπο­βαθ­μί­ζουν το Ισλα­μικό Κράτος, το 2017, η επα­κό­λουθη πάλη για το εδαφικό, τους πόρους και την επιρροή θα ενταθεί μεταξύ των τοπικών και των περι­φε­ρεια­κών συμ­φε­ρό­ντων. Όμως καθώς το ισλα­μικό κράτος θα απο­δυ­να­μώ­νε­ται στρα­τιω­τικά, το ίδιο θα υιο­θε­τή­σει αντάρ­τι­κες και τρο­μο­κρα­τι­κές τακτι­κές και θα ενθαρ­ρύ­νει μεμο­νω­μέ­νες, εφευ­ρε­τι­κές επι­θέ­σεις στο εξω­τε­ρικό.

 

 

 

 

Το Ισλα­μικό Κράτος δεν είναι η μόνη ομάδα τζι­χα­ντι­στών για την οποία πρέπει να ανη­συ­χούμε. Με τα φώτα της δημο­σιό­τη­τας στραμ­μένα στο ισλα­μικό κράτος, η Αλ Κάιντα έχει αρχίσει την ήσυχη επα­να­συ­γκρό­τησή της, σε μέρη όπως η Βόρεια Αφρική και η Αραβική Χερ­σό­νη­σος, και η ομάδα είναι πιθανό να είναι πιο δρα­στή­ρια το 2017.

 

 

 

 

Η «απο­κα­τά­σταση» της τιμής του πετρε­λαίου απειλή για την Βενε­ζου­έλα

Οι τιμές του αργού πετρε­λαίου θα ανα­κάμ­ψουν ελαφρώς το 2017, εν μέρει χάρη στη συμ­φω­νία που θα επι­τευ­χθεί ανάμεσα στους περισ­σό­τε­ρους παρα­γω­γούς πετρε­λαίου στον κόσμο. (Αξίζει να σημειω­θεί ότι, καμία χώρα δεν θα συμ­μορ­φω­θεί πλήρως με τις απαι­τή­σεις μείωσης της παρα­γω­γής.) Ο ρυθμός της ανά­καμ­ψης της παρα­γω­γής σχι­στο­λι­θι­κού πετρε­λαίου στη Βόρεια Αμερική θα είναι ο κύριος παρά­γο­ντας που θα επη­ρε­ά­σει την πολι­τική της Σαου­δι­κής Αραβίας για την επέ­κταση και την αύξηση των περι­κο­πών στην παρα­γωγή, το επόμενο έτος. Και αν και θα χρεια­στεί χρόνος ώστε οι παρα­γω­γοί της Βόρειας Αμε­ρι­κής να αντα­πο­κρι­θούν στην ανά­καμψη των τιμών και την αύξηση  της παρα­γω­γής, η Σαου­δική Αραβία γνω­ρί­ζει ότι μια σημα­ντική αύξηση των τιμών του πετρε­λαίου είναι απίθανη. Αυτό σημαί­νει ότι η Σαου­δική Αραβία θα παρεμ­βαί­νει ενεργά στις αγορές το 2017 για να κρα­τή­σει την οικο­νο­μία σε πορεία εξι­σορ­ρό­πη­σης της προ­σφο­ράς, ειδικά υπό το φως του σχεδίου της να που­λή­σει το 5% των μετοχών της Σαου­δα­ρα­βι­κής Aramco το 2018.

 

 

 

 

Οι υψη­λό­τε­ρες τιμές πετρε­λαίου θα απο­τε­λέ­σουν μια ευπρόσ­δε­κτη ανα­κού­φιση για τους παρα­γω­γούς του κόσμου, αλλά μπορεί να μην απο­δει­χτούν αρκετές και να έρθουν πολύ αργά για χώρες με τόσο σοβαρά προ­βλή­ματα, όσο η Βενε­ζου­έλα. Η απειλή της χρε­ο­κο­πίας ελλο­χεύει και σοβαρές περι­κο­πές στις εισα­γω­γές βασικών αγαθών ώστε να καλυ­φθούν οι πλη­ρω­μές του χρέους θα οδη­γή­σουν σε κοι­νω­νική ανα­τα­ραχή και θα φέρουν στην επι­φά­νεια τα ήδη βαθιά ρήγματα μεταξύ του κυβερ­νώ­ντος κόμ­μα­τος και των ενόπλων δυνά­μεων.

 Ο πλη­θω­ρι­σμός επι­στρέ­φει απει­λη­τι­κός – πονο­κέ­φα­λος στις κεντρι­κές τρά­πε­ζες

Οι ανα­πτυγ­μέ­νες αγορές θα δουν επίσης μια σημα­ντική στροφή, το 2017, χρονιά   κατά την οποία θα επι­στρέ­ψει ο πλη­θω­ρι­σμός. Αυτό θα κάνει τις κεντρι­κές τρά­πε­ζες να εγκα­τα­λεί­ψουν τις μη συμ­βα­τι­κές πολι­τι­κές και να εφαρ­μό­σουν μέτρα  νομι­σμα­τι­κής σύσφι­ξης. Οι ημέρες των κεντρι­κών τρα­πε­ζών που πλημ­μύ­ρι­ζαν τις αγορές με μετρητά πλη­σιά­ζουν στο τέλος τους. Το βάρος θα πέσει τώρα στους αξιω­μα­τού­χους που σχε­διά­ζουν τη δημο­σιο­νο­μική πολι­τική και οι κρα­τι­κές δαπάνες θα αντι­κα­τα­στή­σουν την εκτύ­πωση χρή­μα­τος ως η κύρια κινη­τή­ρια δύναμη της οικο­νο­μι­κής ανά­πτυ­ξης.

 

 

 

Η σύσφιξη της νομι­σμα­τι­κής πολι­τι­κής στις Ηνω­μέ­νες Πολι­τείες και ένα ισχυρό αμε­ρι­κα­νικό δολάριο θα τρα­ντά­ξει την παγκό­σμια οικο­νο­μία στις αρχές του 2017. Οι χώρες που θα επη­ρε­α­στούν περισ­σό­τερο θα είναι εκείνες στις ανα­δυό­με­νες αγορές με υψηλή έκθεση του χρέους τους σε δολάρια. Ο κατά­λο­γος αυτός περι­λαμ­βά­νει τη Βενε­ζου­έλα, την Τουρκία, τη Νότια Αφρική, τη Νιγηρία, την Αίγυπτο, τη Χιλή, τη Βρα­ζι­λία, την Κολομ­βία και την Ινδο­νη­σία. Στο μεταξύ, οι πτω­τι­κές πιέσεις στο γουάν και η σταθερή πτώση στα συναλ­λαγ­μα­τικά απο­θέ­ματα θα υπο­χρε­ώ­σει την Κίνα να αυξήσει τους ελέγ­χους στις εκροές κεφα­λαίων.

Παρά την ηρεμία που από­λαυ­σαν οι αγορές πρό­σφατα, στα­θε­ρο­ποι­η­μέ­νες από την άφθονη ρευ­στό­τητα και από τις υπο­το­νι­κές απα­ντή­σεις στην πολι­τική ανα­τα­ραχή, θα είναι πολύ πιο ευμε­τά­βλη­τες το 2017. Με όλη την ανα­τα­ραχή που προ­βλέ­πε­ται για το 2017, από τις απειλές στη συνοχή της ευρω­ζώ­νης έως την κλι­μά­κωση των εμπο­ρι­κών δια­φο­ρών, οι επεν­δυ­τές θα μπο­ρού­σαν να αντι­δρά­σουν δρα­μα­τικά. Οι τιμές των assets ταλα­ντεύ­θη­καν αισθητά, αν και για μικρό χρονικό διά­στημα, στους δύο πρώτους μήνες του 2016. Το  2017 μπορεί εύκολα να φέρει πολ­λα­πλά τέτοια επει­σό­δια.

Καχε­κτική η ανά­πτυξη του παγκο­σμίου εμπο­ρίου

Οι Ηνω­μέ­νες Πολι­τείες απο­μα­κρύ­νο­νται από τις πρω­το­βου­λίες παγκο­σμίου εμπο­ρίου, ενώ το Ηνωμένο Βασί­λειο, ένας σημα­ντι­κός υπο­στη­ρι­κτής του ελεύ­θε­ρου εμπο­ρίου, χάνει την επιρροή του σε μια Ευρώπη που ολοένα και στρέ­φε­ται στον προ­στα­τευ­τι­σμό. Η ανά­πτυξη του παγκό­σμιου εμπο­ρίου θα παρα­μεί­νει, κατά πάσα πιθα­νό­τητα, καχε­κτική συνο­λικά, αλλά  χώρες όπως η Κίνα και το Μεξικό, που είναι εξαρ­τη­μέ­νες από τις εξα­γω­γές, θα είναι επίσης πιο πρό­θυ­μες  να προ­στα­τεύ­σουν τις σχέσεις τους με τους προ­μη­θευ­τές και να ανα­ζη­τή­σουν πρό­σθε­τες αγορές. Οι μεγάλες εμπο­ρι­κές συμ­φω­νίες θα συνε­χί­σουν να αντι­κα­θί­στα­νται από μικρό­τε­ρες, λιγό­τερο φιλό­δο­ξες, συμ­φω­νίες μεταξύ χωρών και συνα­σπι­σμών. Εξάλλου, τόσο η Δια­τλα­ντική Εται­ρική Σχέση Εμπο­ρίου και Επεν­δύ­σεων όσο και η Δια–Ειρη­νική Εμπο­ρική Συμ­φω­νία ήταν απότοκα της κατάρ­ρευ­σης του Γύρου της Ντόχα του Παγκό­σμιου Οργα­νι­σμού Εμπο­ρίου.

Η οικο­νο­μική απο­γο­ή­τευση μπορεί να εκδη­λω­θεί με πολλούς τρόπους, που δεν είναι όλοι δυσοί­ω­νοι. Στην Ιαπωνία, η κυβέρ­νηση θα είναι σε ισχυρή θέση, το 2017, να προ­σπα­θή­σει να εφαρ­μό­σει κρί­σι­μες μεταρ­ρυθ­μί­σεις και να προ­σαρ­μό­σει τον πλη­θυ­σμό της που γερνάει στις μεταλ­λασ­σό­με­νες παγκό­σμιες συν­θή­κες. Στη Βρα­ζι­λία και την Ινδία, οι προ­σπά­θειες να εκθέ­σουν και να κατα­πο­λε­μή­σουν τη δια­φθορά θα δια­τη­ρή­σουν τη δυνα­μική τους. Η Ινδία έχει επι­πλέον υιο­θε­τή­σει το φιλό­δοξο σχέδιο να βάλει την οικο­νο­μία της στον δρόμο της απο­νο­μι­σμα­το­ποί­η­σης. Το μονο­πάτι του 2017 θα είναι ανώμαλο, αλλά η Ινδία θα απο­τε­λέ­σει μια κρίσιμη μελέτη περί­πτω­σης για άλλες χώρες, ανε­πτυγ­μέ­νες όσο και ανα­πτυσ­σό­με­νες, που δελε­ά­ζο­νται από την βελ­τί­ωση της απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τας και τα οφέλη μιας οικο­νο­μίας χωρίς μετρητά και έχουν δια­θέ­σιμη τεχνο­λο­γία που τους κάνει να παίρ­νουν στα σοβαρά μια τέτοια προ­ο­πτική.