Οι αποκαλύψεις της «δημοκρατικής» για τα όσα διαπίστωσε η Εθνική Αρχή Διαφάνειας στην Υπηρεσία Δόμησης Ρόδου έφτασαν για ακόμη μία φορά στην αίθουσα της Βουλής. Με ερώτησή του που κατατέθηκε στις 22 Ιουλίου 2026 και έλαβε αριθμό πρωτοκόλλου 7238, ο βουλευτής Β2 Δυτικού Τομέα Αθηνών κ. Γεώργιος Μανούσος απευθύνθηκε ταυτόχρονα στους υπουργούς Εσωτερικών, Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Δικαιοσύνης, ζητώντας συγκεκριμένες απαντήσεις για τις ενέργειες που έχουν κινηθεί μετά την ολοκλήρωση του πορίσματος, αλλά και για το εάν η Κυβέρνηση προτίθεται να επεκτείνει τους ελέγχους σε όλες τις Υπηρεσίες Δόμησης της χώρας.
Η απάντηση από την πλευρά του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας δεν άργησε να έρθει, καθώς πρωτοκολλήθηκε ήδη στις 24 Ιουλίου 2026, παραπέμποντας στην τοποθέτηση της υφυπουργού κ. Μαρίας Ελένης Σούκουλη Βιλιάλη κατά τη συζήτηση σχετικής Επίκαιρης Ερώτησης στην Ολομέλεια στις 22 Ιουνίου 2026.
Το πόρισμα των 181 σελίδων και τα ευρήματα
Όπως αναφέρεται στο κείμενο της ερώτησης, το πόρισμα των 181 σελίδων της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, το οποίο διαβιβάστηκε στον Εισαγγελέα Εφετών Αθηνών, στον Δήμο Ρόδου και στο Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας, κατέγραψε ιδιαίτερα σοβαρές παρατυπίες στη λειτουργία της Υπηρεσίας Δόμησης Ρόδου. Ο κ. Μανούσος παραθέτει αναλυτικά τα βασικά ευρήματα, όπως αυτά αποτυπώνονται στο πόρισμα. Το 79% των προεγκρίσεων οικοδομικών αδειών δεν εκδόθηκε εντός των νόμιμων προθεσμιών, ενώ εκατοντάδες αιτήσεις παρέμεναν επί μακρόν σε εκκρεμότητα. Στους ηλεκτρονικούς φακέλους εντοπίστηκαν ελλιπή ή προβληματικά δικαιολογητικά, ενώ διαπιστώθηκαν και περιπτώσεις έκδοσης βεβαιώσεων όρων δόμησης για διαφορετικά γεωτεμάχια από εκείνα που είχαν αρχικά δηλωθεί. Επιπλέον, σε μεγάλο αριθμό εκθέσεων αυτοψίας αυθαιρέτων δεν βεβαιώθηκαν τα προβλεπόμενα πρόστιμα, ενώ σοβαρές χαρακτηρίζονται και οι ελλείψεις που καταγράφηκαν στο φυσικό αρχείο οικοδομικών αδειών της υπηρεσίας.
Κατά τον ερωτώντα βουλευτή, τα ευρήματα αυτά δημιουργούν εύλογα ερωτήματα σχετικά με την αξιοπιστία, τη διαφάνεια και την ομοιόμορφη εφαρμογή της πολεοδομικής νομοθεσίας, καθώς και ως προς το κατά πόσο αντίστοιχα φαινόμενα ενδέχεται να εμφανίζονται και σε άλλες Υπηρεσίες Δόμησης της χώρας. Όπως υπογραμμίζεται στην ερώτηση, η διαφάνεια στην έκδοση οικοδομικών αδειών αποτελεί βασική προϋπόθεση για την προστασία της ιδιοκτησίας, την ασφάλεια των κατασκευών, την ίση μεταχείριση των πολιτών και την εύρυθμη λειτουργία της αγοράς.

Τα 6 ερωτήματα προς τους υπουργούς
Ο κ. Μανούσος θέτει στους αρμόδιους υπουργούς 6 συγκεκριμένα ερωτήματα. Ζητά, πρώτον, να μάθει ποιες ακριβώς ποινικές, πειθαρχικές και διοικητικές ενέργειες έχουν κινηθεί μετά την ολοκλήρωση του πορίσματος της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας για την Υπηρεσία Δόμησης Ρόδου. Δεύτερον, ερωτά εάν η Κυβέρνηση προτίθεται να διατάξει αντίστοιχους ελέγχους σε όλες τις Υπηρεσίες Δόμησης της χώρας, ώστε να διαπιστωθεί εάν παρόμοια φαινόμενα υφίστανται και αλλού. Τρίτον, ζητά στοιχεία για το πόσες Υπηρεσίες Δόμησης έχουν ελεγχθεί από την Εθνική Αρχή Διαφάνειας ή άλλους ελεγκτικούς μηχανισμούς την τελευταία πενταετία και ποια ήταν τα βασικά ευρήματα των ελέγχων αυτών.
Στο τέταρτο ερώτημα ζητείται να γνωστοποιηθεί πόσες υποθέσεις που αφορούν παρατυπίες ή παράνομες πράξεις σε Πολεοδομίες έχουν διαβιβαστεί στη Δικαιοσύνη από το 2020 έως σήμερα και σε ποιο στάδιο βρίσκεται η διερεύνησή τους. Το πέμπτο ερώτημα αφορά το εάν η Κυβέρνηση προτίθεται να θεσπίσει ενιαίο, πλήρως ψηφιακό σύστημα παρακολούθησης όλων των φακέλων οικοδομικών αδειών, με πλήρες ιστορικό ενεργειών και αμετάβλητη καταγραφή κάθε μεταβολής, ώστε να αποτρέπονται φαινόμενα αλλοίωσης ή απώλειας στοιχείων. Τέλος, με το έκτο ερώτημα ζητείται να προσδιοριστούν τα μέτρα που προτίθεται να λάβει η πολιτεία για την ενίσχυση της διαφάνειας, της λογοδοσίας και της ταχύτερης εξυπηρέτησης των πολιτών στις Υπηρεσίες Δόμησης της χώρας.

Η απάντηση του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας
Στην απάντησή του, την οποία υπογράφει η υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας κ. Μαρία Ελένη Σούκουλη Βιλιάλη, το Υπουργείο τοποθετείται στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του και ειδικότερα ως προς το πέμπτο και το έκτο ερώτημα. Γνωστοποιεί ότι επί του ζητήματος ενημέρωσε την εθνική αντιπροσωπεία στις 22 Ιουνίου 2026, κατά τη συζήτηση σχετικής Επίκαιρης Ερώτησης, και παραθέτει αποσπάσματα από τα Πρακτικά της συνεδρίασης. Παράλληλα, επισημαίνει ότι με τις νομοθετικές και κανονιστικές πρωτοβουλίες μεταρρυθμιστικού χαρακτήρα που αναλαμβάνει, μεριμνά για τη δημιουργία ενός πλαισίου λειτουργίας της Διοίκησης το οποίο προάγει τη διαφάνεια.
Στην τοποθέτησή της στην Ολομέλεια, η κ. Σούκουλη Βιλιάλη, απευθυνόμενη στον ερωτώντα της Επίκαιρης Ερώτησης, έθεσε εξαρχής ένα σαφές πλαίσιο, τονίζοντας την ανάγκη αποφυγής μιας επικίνδυνης γενίκευσης που, όπως είπε, τείνει να επικρατήσει στον δημόσιο διάλογο και στιγματίζει συλλήβδην όλους τους εργαζόμενους στις πολεοδομίες της χώρας ως διεφθαρμένους. «Αυτό ξεκάθαρα δεν ισχύει», υπογράμμισε, σημειώνοντας ότι η μεγάλη πλειοψηφία είναι άξιοι επιστήμονες που κάνουν τη δουλειά τους με σοβαρότητα, υπευθυνότητα και εντιμότητα και ότι αποτελεί θεσμική υποχρέωση της πολιτείας να σταθεί δίπλα τους, ώστε να αλλάξει η αρνητική εικόνα που έχουν οι πολεοδομίες στα μάτια των πολιτών.
Η υφυπουργός, η οποία επικαλέστηκε και την τριακονταετή επαγγελματική της διαδρομή στο πεδίο, στάθηκε ιδιαίτερα στη δουλειά των ελεγκτικών αρχών, σημειώνοντας ότι θα περίμενε από την αντιπολίτευση μια αναγνώριση του έργου των κρατικών αρχών που ξεσκεπάζουν τα κυκλώματα των επιτήδειων και τους οδηγούν στη δικαιοσύνη. Όπως ανέφερε, υπάρχει ήδη ένας μεγάλος κατάλογος υποθέσεων που αποδεικνύει ότι η μάχη δίνεται και φέρνει αποτελέσματα, ακόμη κι αν αυτά δεν βρίσκουν πάντα τον δρόμο της δημοσιότητας.

Κώδικας Χωροταξίας και «gov.gr της πολεοδόμησης»
Στο μεταρρυθμιστικό σκέλος, η κ. Σούκουλη Βιλιάλη αναφέρθηκε στον Κώδικα Χωροταξικού και Πολεοδομικού Σχεδιασμού, μια μεταρρύθμιση που, όπως είπε, χρειάστηκε χρόνια εντατικής εργασίας και φέρει το όνομα του αείμνηστου Νίκου Ταγαρά. Ο Κώδικας, σύμφωνα με την υφυπουργό, δημιουργεί ξεκάθαρους κανόνες που κλείνουν τις ρωγμές του θεσμικού πλαισίου τις οποίες εναγωνίως αναζητούν οι επιτήδειοι, υπηρετώντας τον στρατηγικό στόχο της διαφάνειας και της ισονομίας.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε στη δρομολογούμενη μεταφορά των αρμοδιοτήτων των υπηρεσιών δόμησης των δήμων στο Κτηματολόγιο, την οποία χαρακτήρισε φυσική συνέχεια μιας ενιαίας ψηφιακής πολιτικής για τον χώρο, τη δόμηση και την ιδιοκτησία. Με αιχμή τις τεχνολογικές εξελίξεις στον χώρο της τεχνητής νοημοσύνης, όπως σημείωσε, στόχος είναι η δημιουργία ενιαίων ψηφιακών διαδικασιών που θα επιτρέψουν μεγαλύτερη ταχύτητα, καλύτερο έλεγχο και κυρίως μεγαλύτερη διαφάνεια. «Αυτό που θέλουμε και μπορούμε είναι να οικοδομήσουμε το gov.gr της πολεοδόμησης», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ωστόσο ότι όλα αυτά δεν γίνονται με μαγικά ραβδιά ούτε από τη μια μέρα στην άλλη.
«Ουδείς υπέρτερος του δημοσίου συμφέροντος»
Σε ό,τι αφορά στο ζήτημα των ευθυνών, η υφυπουργός ήταν κατηγορηματική. «Ουδείς υπέρτερος του δημοσίου συμφέροντος», τόνισε, υπενθυμίζοντας τη δημόσια δήλωση του πρωθυπουργού ότι δεν υπάρχουν άβατα ούτε ανέγγιχτοι. Σε μια ευνομούμενη πολιτεία, όπως σημείωσε, όπου διαπιστώνεται παραβίαση της νομιμότητας, τον τελικό λόγο τον έχει σε κάθε περίπτωση η δικαιοσύνη. Στο ίδιο πλαίσιο, ξεκαθάρισε ότι η Κυβέρνηση δεν πρόκειται να προσχωρήσει σε λογικές που επιδιώκουν να υποκαθιστούν καθημερινά τη δικαιοσύνη, κατηγορώντας ή αθωώνοντας ανθρώπους ανάλογα με μικροπολιτικές επιδιώξεις.
Κλείνοντας την τοποθέτησή της, η κ. Σούκουλη Βιλιάλη σημείωσε ότι η πόρτα του Υπουργείου θα είναι πάντα ανοιχτή σε δημιουργικές προτάσεις και ότι, ακόμη και αν υιοθετηθούν τα πιο σύγχρονα μέσα ασφάλειας, οι παραβάτες δεν θα σταματήσουν να αναζητούν τρόπους να παρανομήσουν. «Αλλά είναι ξεκάθαρο ότι ούτε και εμείς θα σταματήσουμε να βρίσκουμε τρόπους που μπορούν να προστατεύσουν τον πολίτη», κατέληξε, χαρακτηρίζοντας το ζήτημα εντολή του πρωθυπουργού, αποστολή του Υπουργείου και απαίτηση της ελληνικής κοινωνίας.

Στη Βουλή το πόρισμα «φωτιά» της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας για την Πολεοδομία της Ρόδου

Νέα δεδομένα στη συζήτηση για τη χωροθέτηση του νέου Δικαστικού Μεγάρου της Ρόδου εισάγουν οι δηλώσεις του αναπληρωτή περιφερειάρχη Απόστολου Ασπράκη στην εκπομπή «Πρωινό Xpress» της Ρένας Παυλάκη, που  σε συνδυασμό με τα ΦΕΚ που παρουσίασε για το πολεοδομικό καθεστώς του παλιού Νοσοκομείου, οδηγούν στο συμπέρασμα ότι ο Δήμος Ρόδου  – άγνωστο για ποιους λόγους – δεν θέλει να προχωρήσει η διαδικασία.

Ο κ. Ασπράκης αμφισβητεί ευθέως το επιχείρημα ότι η ανέγερση του νέου Δικαστικού Μεγάρου στον συγκεκριμένο χώρο είναι πολεοδομικά αδύνατη. Όπως υποστηρίζει, στο οικοδομικό τετράγωνο του παλιού Νοσοκομείου έχουν γίνει κατά το παρελθόν τουλάχιστον έξι τροποποιήσεις του σχεδίου πόλης, στις οποίες περιλαμβάνονται ο καθορισμός νέων όρων δόμησης, η χάραξη οικοδομικών γραμμών και η προσθήκη νέων κτιρίων.

Το ερώτημα που θέτει είναι ,  εφόσον το σχέδιο πόλης τροποποιήθηκε επανειλημμένα για τη στέγαση άλλων λειτουργιών και υπηρεσιών, για ποιον λόγο παρουσιάζεται σήμερα ως ανυπέρβλητο εμπόδιο η αντίστοιχη διαδικασία για ένα νέο Δικαστικό Μέγαρο;

«Εκεί γιατί μπόρεσαν να κάνουν τροποποίηση και τώρα, με το Δικαστικό Μέγαρο, δεν μπορούν;», διερωτήθηκε και πρόσθεσε πως είναι προφανές ότι “δεν θέλουν”, ζητώντας από τον Δήμο να απαντήσει το συγκεκριμένο ερώτημα και να το αιτιολογήσει με επάρκεια.

Τι αποδεικνύει το ΦΕΚ του 1985

Το πρώτο από τα έγγραφα που παρουσίασε είναι το ΦΕΚ 34/Δ/18.2.1985, με τίτλο «Τροποποίηση του ρυμοτομικού σχεδίου Ρόδου με τον καθορισμό χώρου Νοσοκομείου και καθορισμό όρων δόμησης αυτού».

Με το συγκεκριμένο Προεδρικό Διάταγμα εγκρίθηκε τροποποίηση του ρυμοτομικού σχεδίου στο οικοδομικό τετράγωνο 78. Τμήμα του χαρακτηρίστηκε ως χώρος Νοσοκομείου, ενώ καθορίστηκαν και οι θέσεις κτιρίων μέσα στο συγκρότημα.

Παράλληλα, καταργήθηκε το προβλεπόμενο προκήπιο για τα οικόπεδα του οικοδομικού τετραγώνου που έχουν πρόσωπο στις οδούς Ερυθρού Σταυρού, Μεταξά και Παπαλουκά. Καθορίστηκαν επίσης συγκεκριμένοι όροι δόμησης: συνεχές οικοδομικό σύστημα, συντελεστής δόμησης 0,5 και μέγιστος επιτρεπόμενος αριθμός τεσσάρων ορόφων.

Στο ίδιο ΦΕΚ καταγράφεται ότι είχαν προηγηθεί οι υπ’ αριθμόν 52/1983 και 133/1983 πράξεις του Δημοτικού Συμβουλίου Ρόδου. Προκύπτει, επομένως, ότι το πολεοδομικό καθεστώς του χώρου μπορούσε να μεταβληθεί με θεσμική διαδικασία και με συμμετοχή του ίδιου του Δήμου.

Νέα τροποποίηση το 1991

Το δεύτερο έγγραφο είναι το ΦΕΚ 733/Δ/29.8.1991. Με την απόφαση ΧΟΠ 3855 εγκρίθηκε νέα τροποποίηση του σχεδίου πόλης στο οικοδομικό τετράγωνο 78, επί της οδού Ερυθρού Σταυρού.

Η τροποποίηση αφορούσε τον καθορισμό οικοδομικής γραμμής στο εσωτερικό του ίδιου οικοδομικού τετραγώνου. Το στοιχείο αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς μεταξύ των ενστάσεων που έχουν διατυπωθεί από τον αντιδήμαρχο και αναπληρωτή δημάρχου Κώστα Χαλκιά περιλαμβάνεται και η απουσία οικοδομικής γραμμής στον χώρο που εξετάζεται για το νέο Δικαστικό Μέγαρο.

Το ΦΕΚ του 1991 δεν αποδεικνύει ότι το συγκεκριμένο τμήμα στο οποίο προτείνεται σήμερα να κατασκευαστεί το Δικαστικό Μέγαρο είναι ήδη οικοδομήσιμο. Αποδεικνύει, όμως, ότι ο καθορισμός οικοδομικών γραμμών μέσα στο ίδιο οικοδομικό τετράγωνο έχει γίνει στο παρελθόν μέσω τροποποίησης του σχεδίου πόλης.

Τα δύο ΦΕΚ συνεπώς, καταρρίπτουν, ωστόσο, την εικόνα ενός χώρου του οποίου το καθεστώς είναι αμετάβλητο και δεν επιδέχεται καμία νέα ρύθμιση.

Η χρήση περίθαλψης και η σημερινή πραγματικότητα

Σύμφωνα με τον κ. Ασπράκη, στο Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο του 1987 καθορίστηκε χρήση περίθαλψης για το σύνολο του οικοδομικού τετραγώνου.  Το ΦΕΚ  εγκρίνει  μέσα στο οικοδομικό τετράγωνο 78 συγκεκριμένες θέσεις κτιρίων και καθορίζει τους όρους δόμησής τους, δημιουργώντας το αναγκαίο πολεοδομικό πλαίσιο για την προσθήκη νέου κτιρίου στο συγκρότημα. Με βάση αυτή τη χρήση, τα υφιστάμενα κτίσματα και οι αδόμητοι χώροι μπορούν, κατά την ερμηνεία που παρουσίασε, να αντιμετωπιστούν ως ενιαίος κοινωφελής χώρος.

Το γεγονός αυτό δεν αποκλείει, όπως υποστηρίζει, μια νέα τροποποίηση, με την οποία θα μπορούσε να αλλάξει η ειδικότερη χρήση ενός τμήματος και να επιτραπεί η ανέγερση νέου κτιρίου. Άλλωστε, σήμερα στον χώρο λειτουργούν ήδη υπηρεσίες που δεν συνδέονται με την περίθαλψη, όπως το Κτηματολόγιο, οι τεχνικές υπηρεσίες και οι υπηρεσίες προσόδων του Δήμου Ρόδου.

Η υφιστάμενη κατάσταση δημιουργεί μια εμφανή αντίφαση. Ενώ για το σύνολο του οικοδομικού τετραγώνου είχε καθοριστεί χρήση περίθαλψης, στην πράξη στεγάζονται εκεί δικαστικές και διοικητικές υπηρεσίες. Συνεπώς, η χρήση περίθαλψης δεν εμπόδισε στο παρελθόν την εγκατάσταση άλλων λειτουργιών ούτε την πραγματοποίηση πολεοδομικών παρεμβάσεων.

Κατόπιν αυτών, το επιχείρημα του αναπληρωτή περιφερειάρχη  είναι  ότι η αλλαγή μπορεί να πραγματοποιηθεί από τον Δήμο Ρόδου  με τον ίδιο  τρόπο με τον οποίο έγιναν οι προηγούμενες τροποποιήσεις. Η μεταγενέστερη εγκατάσταση του Κτηματολογίου, μιας χρήσης διαφορετικής από την περίθαλψη, ενισχύει το επιχείρημα του κ. Ασπράκη ότι ο χαρακτηρισμός του χώρου δεν αντιμετωπίστηκε στο παρελθόν ως αμετάβλητος. Όταν υπήρξε συγκεκριμένη δημόσια ανάγκη, το σχέδιο πόλης τροποποιήθηκε και επετράπη η δημιουργία νέων κτιριακών υποδομών. Κατά συνέπεια, το ίδιο θεσμικό εργαλείο μπορεί να εξεταστεί και για το νέο Δικαστικό Μέγαρο.

Η απουσία του Δήμου από την ομάδα εργασίας

Ενδεικτική της διαφαινόμενης πλέον απροθυμίας, είναι  στάση του Δήμου στην ομάδα εργασίας που συγκροτήθηκε μετά τη σύσκεψη της 11ης Μαΐου 2026, υπό τον υπουργό Δικαιοσύνης Γιώργο Φλωρίδη.

Σύμφωνα με τον κ. Ασπράκη, η ομάδα δεν είχε αρμοδιότητα να λάβει την οριστική απόφαση. Αποστολή της ήταν να εξετάσει τα δεδομένα και να καταλήξει σε συγκεκριμένη πρόταση, η οποία θα υποβαλλόταν στο Υπουργείο Δικαιοσύνης και στους αρμόδιους φορείς.

Ο Κώστας Χαλκιάς είχε οριστεί ως εκπρόσωπος του Δήμου Ρόδου. Κατά τον κ. Ασπράκη, όμως, δεν συμμετείχε στις εργασίες της ομάδας, παρότι ο Δήμος είναι ο αρμόδιος φορέας για την προώθηση της αναγκαίας τροποποίησης του σχεδίου πόλης.

Ο αναπληρωτής περιφερειάρχης ανέφερε ότι επί ενάμιση μήνα επιχειρήθηκε να πραγματοποιηθεί συνάντηση και ότι συνολικά ακυρώθηκαν πέντε ραντεβού. Αξίζει εδώ να επισημανθεί η  δημόσια δήλωση του κ. Χαλκιά στην πρόσφατη συνέντευξη Τύπου όπου παραδέχτηκε ότι ληταν συνειδητή και εσκεμμένη η απουσία του, υποστηρίζοντας  ότι δεν χρειαζόταν να συμμετάσχει σε κάποια διαδικασία, επειδή θεωρούσε σαφή τα πολεοδομικά δεδομένα του παλιού Νοσοκομείου.

Η στάση αυτή ενισχύει το ερώτημα που διατυπώθηκε από τον κ. Ασπράκη. Εάν ο Δήμος θεωρούσε ακατάλληλη τη λύση του παλιού Νοσοκομείου, γιατί δεν συμμετείχε στην ομάδα εργασίας ώστε να τεκμηριώσει τις αντιρρήσεις του και να καταθέσει εναλλακτική πρόταση;

Οι άλλες δύο θέσεις που είχαν εξεταστεί ήταν το Φυτώριο και η περιοχή του νέου Νοσοκομείου. Πρόκειται, όμως, για χώρους εκτός του κέντρου της πόλης, οι οποίοι δεν συγκέντρωσαν την προτίμηση του νομικού κόσμου. Έτσι, το παλιό Νοσοκομείο παρέμεινε η προκρινόμενη λύση, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι είχε ληφθεί η οριστική απόφαση.

Δύο διαφορετικές θέσεις από τον ίδιο Δήμο

Ιδιαίτερο βάρος αποκτά και η διαφορετική εικόνα που παρουσίασε η δημοτική αρχή πριν και μετά τη σύσκεψη με τον υπουργό Δικαιοσύνης.

Στη συνάντηση του Μαΐου, στην οποία συμμετείχαν τόσο ο δήμαρχος Ρόδου Αλέξανδρος Κολιάδης όσο και ο Κώστας Χαλκιάς, δεν είχε εκφραστεί αντίρρηση για την εξέταση της λύσης του παλιού Νοσοκομείου. Αντιθέτως, οι τότε δηλώσεις του δημάρχου είχαν δημιουργήσει την εντύπωση ότι ο Δήμος θα συνέβαλε με όλες του τις δυνάμεις  στην προώθηση του σχεδιασμού.

Ακολούθησε η δημόσια αντίθεση του κ. Χαλκιά, με επίκληση των χρήσεων γης, της ανάγκης έκδοσης Προεδρικού Διατάγματος, της οικοδομικής γραμμής και της απώλειας θέσεων στάθμευσης.

Οι ενστάσεις αυτές θα μπορούσαν να αποτελέσουν αντικείμενο συζήτησης μέσα στην ομάδα εργασίας. Εκείνο που παραμένει αναπάντητο είναι γιατί δεν κατατέθηκαν εγκαίρως στην ομάδα εργασίας και γιατί ο Δήμος δεν αξιοποίησε την αρμοδιότητά του για να προτείνει είτε την απαιτούμενη τροποποίηση είτε άλλη κατάλληλη θέση μέσα στον πολεοδομικό ιστό.

Το ερώτημα που πλέον πρέπει να απαντήσει ο Δήμος

Η Περιφέρεια, όπως διευκρίνισε ο κ. Ασπράκης, έχει επικουρικό ρόλο στο έργο του νέου Δικαστικού Μεγάρου και δηλώνει έτοιμη να συνδράμει όπου της ζητηθεί. Διαφορετικό είναι το έργο συντήρησης του υφιστάμενου Δικαστικού Μεγάρου, για το οποίο η προγραμματική σύμβαση είναι έτοιμη και η διαδικασία μπορεί να προχωρήσει ανεξάρτητα.

Για τη χωροθέτηση και κατασκευή του νέου κτιρίου, όμως, απαιτείται η ενεργός συμμετοχή του Δήμου. Απαιτείται επίσης σαφής και επίσημα τεκμηριωμένη θέση.

Εάν η δημοτική αρχή θεωρεί ότι η λύση του παλιού Νοσοκομείου είναι νομικά ή τεχνικά αδύνατη, οφείλει να παρουσιάσει την πολεοδομική γνωμοδότηση που το αποδεικνύει και να εξηγήσει στον νομικό κόσμο και στους πολίτες της Ρόδου γιατί οι διαδικασίες που εφαρμόστηκαν επανειλημμένα στο ίδιο οικοδομικό τετράγωνο για να στεγάσουν άλλες υπηρεσίες,  δεν μπορούν να εφαρμοστούν σήμερα για το νέο δικαστικό μέγαρο. 

Απ. Ασπράκης στον RV για το νέο Δικαστικό Μέγαρο: Τα ΦΕΚ που εκθέτουν τον Δήμο Ρόδου για το “όχι” στο παλιό Νοσοκομείο

Με σαφείς αιχμές για τον τρόπο που εξελίσσεται η δημόσια συζήτηση γύρω από τη χωροθέτηση του νέου Δικαστικού Μεγάρου Ρόδου, ο αναπληρωτής δημάρχου, αντιδήμαρχος και αρμόδιος για θέματα Πολεοδομικού Σχεδιασμού κ. Κώστας Χαλκιάς ξεκαθάρισε χτες, σε δηλώσεις που έκανε στους δημοσιογράφους, ότι ο Δήμος δεν έχει μεταβάλει τη στάση του μετά τη σύσκεψη με τον υπουργό Δικαιοσύνης Γιώργο Φλωρίδη. Αντίθετα, υποστήριξε ότι η Δημοτική Αρχή περιορίζεται στην καταγραφή των πραγματικών πολεοδομικών δεδομένων, τα οποία –όπως είπε– δεν επιτρέπουν σήμερα τη χωροθέτηση του έργου στον χώρο που έχει συζητηθεί στο κέντρο της πόλης.
Ο κ. Χαλκιάς υπογράμμισε ότι η συζήτηση πρέπει να βασίζεται στις μελέτες, στα εγκεκριμένα πολεοδομικά σχέδια και στη νομιμότητα και όχι σε προσωπικές απόψεις ή δημόσιες ανακοινώσεις, επιμένοντας ότι οποιαδήποτε απόφαση για ένα τόσο σημαντικό έργο οφείλει να ληφθεί μόνο αφού επιλυθούν όλα τα ζητήματα που ανακύπτουν.

«Δεν άλλαξε καμία θέση»
Απαντώντας στις ερωτήσεις των δημοσιογράφων, σχετικά με τις ανακοινώσεις και τις αντιδράσεις που ακολούθησαν την σύσκεψη με τον υπουργό Δικαιοσύνης (τον περασμένο Μάιο στην Ρόδο) ο κ. Χαλκιάς ήταν κατηγορηματικός ότι δεν υπάρχει μεταβολή στη στάση της Δημοτικής Αρχής: «Ό,τι είπα τότε λέω και τώρα», δήλωσε χαρακτηριστικά, διευκρινίζοντας ότι δεν πρόκειται ούτε για προσωπική του άποψη ούτε για πολιτική θέση του Δήμου, αλλά για την αποτύπωση μιας συγκεκριμένης πολεοδομικής πραγματικότητας.
Όπως εξήγησε, όταν παρουσιάστηκε η πρόταση για τον συγκεκριμένο χώρο ενώπιον του υπουργού, ο ίδιος επισήμανε εξαρχής τις ιδιαιτερότητές του, όπως ακριβώς έκανε και στο Δημοτικό Συμβούλιο.
«Ο χώρος είναι πρασιά – αυτή είναι η πραγματικότητα»
Κεντρικό σημείο της επιχειρηματολογίας του αποτέλεσε ο χαρακτηρισμός της έκτασης: «Ο συγκεκριμένος χώρος είναι πρασιά. Δεν είναι θέση. Είναι μία πολεοδομική πραγματικότητα», ανέφερε, προσθέτοντας ότι η έκταση διαθέτει συγκεκριμένο χαρακτηρισμό και χρήση που δεν μπορούν να αγνοηθούν.
«Η πλατεία Δημαρχείου είναι η πλατεία Δημαρχείου. Δεν είναι θέση της Δημοτικής Αρχής να είναι πλατεία. Είναι μια πραγματικότητα», σημείωσε, επιμένοντας ότι η δημόσια συζήτηση οφείλει να ξεκινά από τα πραγματικά δεδομένα και όχι από επιθυμίες.
Μάλιστα, τόνισε πως «πρέπει να μάθουμε να σεβόμαστε την πραγματικότητα που υπάρχει» και πρόσθεσε ότι «την αλήθεια δεν πρέπει να φοβόμαστε να την ακούμε. Πρέπει να λέγεται και να την ακούμε».
«Αν θέλουν να αλλάξει, ας κάνουν τις απαραίτητες ενέργειες»
Ο αντιδήμαρχος δεν απέκλεισε θεωρητικά το ενδεχόμενο αλλαγής των δεδομένων, ξεκαθάρισε όμως ότι αυτό μπορεί να γίνει μόνο μέσα από τις προβλεπόμενες διαδικασίες.
«Όποιος θέλει αυτή την πραγματικότητα να την αλλάξει, να πει ότι θα κάνει εκείνα τα βήματα που χρειάζονται για να την αλλάξει», είπε, συμπληρώνοντας πως «αν κάποιοι θέλουν αυτό που ισχύει σήμερα να το αλλάξουν, να κάνουν τις απαραίτητες ενέργειες». Όπως εξήγησε, άλλο πράγμα αποτελεί η κατάθεση ιδεών και άλλο η δυνατότητα υλοποίησής τους με βάση την πολεοδομική νομοθεσία.
«Δεν μπορούμε να λειτουργούμε μόνο με ιδέες»
Ο κ. Χαλκιάς επέκρινε όσους αντιμετωπίζουν το ζήτημα μόνο σε επίπεδο προτάσεων: «Ωραίες ιδέες έχουμε όλοι», σχολίασε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι θα μπορούσε κανείς να προτείνει οποιοδήποτε άλλο σημείο της πόλης χωρίς αυτό να σημαίνει ότι είναι και υλοποιήσιμο.
«Με ιδέες θα πορευόμαστε ή θα μπούμε στη διαδικασία να λαμβάνουμε υπόψη μας τα πορίσματα όλων αυτών που μελετούν τον χώρο;» διερωτήθηκε, υπογραμμίζοντας ότι ο σχεδιασμός οφείλει να βασίζεται στις μελέτες, στην πολεοδομική πραγματικότητα και στον νόμο.
Αιχμές για τις ανακοινώσεις
Ο αναπληρωτής δήμαρχος υποστήριξε ότι όλα τα πολεοδομικά ζητήματα τέθηκαν εγκαίρως στον υπουργό Δικαιοσύνης κατά τη διάρκεια της σύσκεψης: «Τα ζητήματα αυτά τέθηκαν από εμένα στη συνάντηση εκείνη», είπε, απορρίπτοντας ισχυρισμούς περί του αντιθέτου και υπογραμμίζοντας ότι «κανείς δεν μπορεί να τα κρύψει».
Κατά την άποψή του, κάθε μεγάλο έργο πρέπει πρώτα να εξετάζει τα προβλήματα που υπάρχουν και στη συνέχεια να ανακοινώνεται.
«Πρώτα επιλύεις τα ζητήματα και τα προβλήματα και μετά ανακοινώνεις πράγματα», δήλωσε, εκτιμώντας ότι δεν ήταν ορθό να δημιουργηθούν προσδοκίες πριν διαπιστωθεί αν πληρούνται όλες οι αναγκαίες προϋποθέσεις.
Μάλιστα, σχολιάζοντας τις σχετικές εξαγγελίες, ανέφερε ότι ακόμη και ο πρωθυπουργός χρησιμοποίησε με προσοχή τη λέξη «ενδεχομένως», γνωρίζοντας ότι στη συνέχεια μπορεί να ανακύψουν ζητήματα που απαιτούν περαιτέρω εξέταση.

«Δεν αποφασίζονται αυτά με διαρροές»
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Όπως είπε, η στέγαση του νέου Δικαστικού Μεγάρου αποτελεί ένα έργο ιδιαίτερης σημασίας, το οποίο «πρέπει να το δούμε με πολύ μεγάλη σοβαρότητα» και «όχι με διαρροές και δημοσιεύματα».
Απαντώντας σχετικά με την ομάδα εργασίας που συγκροτήθηκε μετά την σύσκεψη με τον κ. Φλωρίδη, ο κ. Χαλκιάς, διευκρίνισε ότι αποστολή της ήταν να διερευνήσει πιθανά ακίνητα που θα μπορούσαν να πληρούν τις απαραίτητες προϋποθέσεις και όχι να επικυρώσει κάποια ήδη ειλημμένη απόφαση.
«Δεν βρίσκουμε χώρους κάνοντας βόλτα στην πόλη»
Ο ίδιος, επανήλθε αρκετές φορές στο εγκεκριμένο επιχειρησιακό σχέδιο κοινοχρήστων και κοινωφελών χώρων του Δήμου Ρόδου, τονίζοντας ότι αυτό αποτελεί το μοναδικό αξιόπιστο εργαλείο για τέτοιες αποφάσεις: «Δεν βρίσκουμε τους κοινόχρηστους και τους κοινωφελείς χώρους πηγαίνοντας βόλτα στην πόλη. Τους βρίσκουμε βλέποντας και μελετώντας το σχέδιο», ανέφερε.
Πρόσθεσε, μάλιστα, ότι «το 2026 πρέπει να μάθουμε να μην κάνουμε βόλτα στο νησί και να πετάμε ιδέες, αλλά να βλέπουμε αυτά που έχουν μελετηθεί από αυτούς που ξέρουν».
Δεν υπάρχει κατάλληλος χώρος στο κέντρο
Απαντώντας στο βασικό ερώτημα αν υπάρχει σήμερα διαθέσιμο οικόπεδο στο κέντρο της πόλης, ο αντιδήμαρχος ήταν κατηγορηματικός.
«Πρόταση για χώρο από την Παπαλουκά και προς το κέντρο, κατάλληλο πολεοδομικά, δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή», δήλωσε.
Εξήγησε ότι για να θεωρείται κατάλληλος ένας χώρος θα πρέπει να διαθέτει κοινωφελή χρήση, οικοδομική γραμμή και δυνατότητα δόμησης που να επιτρέπει την ανέγερση Δικαστικού Μεγάρου.
«Οι χώροι που υπάρχουν στο ευρύτερο κέντρο δεν έχουν αυτού του είδους την πολεοδομική καταλληλότητα», είπε, διευκρινίζοντας ότι μόνο εφόσον αλλάξουν οι προϋποθέσεις θα μπορούσε να ανοίξει νέα συζήτηση.

«Περιφερειακά μπορεί να υπάρχουν επιλογές»
Σύμφωνα με τον αντιδήμαρχο, όταν ζητήθηκε από τον Δήμο να εξετάσει διαθέσιμους χώρους, η απάντηση ήταν σαφής: «Μας είπαν να βρούμε οικόπεδο για καινούργιο. Είπαμε ότι στο κέντρο της πόλης τέτοιο οικόπεδο αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει. Άρα περιφερειακά», ανέφερε.
Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι ούτε αυτό αποτελεί εισήγηση του Δήμου, αλλά διαπίστωση με βάση τα σημερινά δεδομένα και τις ισχύουσες πολεοδομικές προβλέψεις.
«Το θέμα δεν έχει κλείσει»
Κλείνοντας τις δηλώσεις του, ο αντιδήμαρχος υπογράμμισε ότι το ζήτημα παραμένει ανοιχτό και θα εξελιχθεί μόνο μέσα από τις προβλεπόμενες θεσμικές διαδικασίες: «Ο Δήμος Ρόδου έχει εκπονήσει ολόκληρο σχέδιο για τους κοινόχρηστους και κοινωφελείς χώρους. Κανένας από τους χώρους που υπάρχουν σήμερα δεν πληροί τις προϋποθέσεις», ανέφερε, προσθέτοντας ότι εφόσον ζητηθεί χώρος εκτός του πυρήνα της πόλης, υπάρχουν εναλλακτικές που μπορούν να εξεταστούν.
Καταλήγοντας, επανέλαβε ότι «το ζητούμενο ήταν να εξευρεθεί ένας χώρος στο κέντρο της πόλης της Ρόδου που να έχει την πολεοδομική ωριμότητα που απαιτείται. Με βάση τα σχέδια που υπάρχουν αυτή τη στιγμή, τέτοιος χώρος δεν υφίσταται», σημειώνοντας ότι «το θέμα εξελίσσεται» και πως η συζήτηση θα πρέπει να συνεχιστεί με γνώμονα τη νομιμότητα, τις μελέτες και τα πραγματικά δεδομένα.
Σε κάθε περίπτωση, άφησε ανοιχτά όλα τα ενδεχόμενα να επανέλθει το θέμα προς συζήτηση στο Δημοτικό Συμβούλιο, εφόσον κάποιος θα θέσει εκ νέου αλλά επέμεινε ότι η θέση της δημοτικής αρχής είναι ξεκάθαρη, εξ αρχής και δεν χωρούν περαιτέρω διαστρεβλώσεις ή άλλες εξηγήσεις.

Χαλκιάς: «Δεν υπάρχει σήμερα κατάλληλος χώρος στο κέντρο της Ρόδου για νέο Δικαστικό Μέγαρο»

Η ανακοίνωση του Δικηγορικού Συλλόγου, με τις υπογραφές του Βασίλειου Καταβενάκη και της Βασιλικής Παπαγεωργίου, λέει το αυτονόητο που η Ρόδος πληρώνει επί 30 και πλέον χρόνια: οι ενστάσεις που ανακυκλώνονται εκτός θεσμικών διαδικασιών δεν βελτιώνουν τα έργα, τα θάβουν. Αν ο δήμος έχει εναλλακτική πρόταση εντός του αστικού ιστού, οφείλει να την καταθέσει πριν από την επίσκεψη του υπουργού στα τέλη του μήνα. Αν δεν έχει, τότε η στάση Χαλκιά δεν είναι πολεοδομική επιφύλαξη αλλά πολιτική υπαναχώρηση που απομονώνει τον δήμο από όλους τους θεσμικούς φορείς του τόπου.

Και όταν το Δικαστικό Μέγαρο καθυστερήσει ξανά, οι ευθύνες αυτή τη φορά θα έχουν ονοματεπώνυμο γραμμένο στα πρακτικά.

Οι ενστάσεις κατατίθενται στα όργανα, όχι στα μικρόφωνα

Σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, η παρέμβαση αποσκοπεί στην αντιμετώπιση της δημογραφικής συρρίκνωσης της ελληνικής υπαίθρου και της εγκατάλειψης εκατοντάδων οικισμών, αξιοποιώντας το υφιστάμενο οικιστικό απόθεμα σε μια περίοδο κατά την οποία περιορίζεται η εκτός σχεδίου δόμηση και προχωρά η εκπόνηση των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων. Όπως αναφέρεται, στόχος είναι να δημιουργηθούν προϋποθέσεις για την προσέλκυση κατοίκων και επενδύσεων, την τόνωση της τοπικής οικονομίας και την προστασία του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος.

Ωστόσο, πίσω από την κυβερνητική πρωτοβουλία ανοίγει μια ευρύτερη συζήτηση για το νέο μοντέλο ανάπτυξης της υπαίθρου. Το βασικό ερώτημα είναι κατά πόσο το νέο πλαίσιο θα λειτουργήσει αποκλειστικά ως εργαλείο αναζωογόνησης των υφιστάμενων οικισμών ή αν στην πράξη θα οδηγήσει σε οργανωμένες πολεοδομικές επεκτάσεις στις όμορες εκτός σχεδίου εκτάσεις.

Βασικό εργαλείο τα Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α.

Βασικό εργαλείο του νέου πλαισίου είναι τα Ειδικά Σχέδια Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ανάπτυξης (Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α.), μέσω των οποίων θα μπορεί να οργανώνεται η αναβίωση εγκαταλελειμμένων και φθινόντων οικισμών, ενώ υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις θα επιτρέπεται και η πολεοδόμηση όμορων εκτός σχεδίου εκτάσεων που συνδέονται λειτουργικά με αυτούς.

Οι προς ανάπτυξη εκτάσεις θα πρέπει να έχουν ελάχιστη επιφάνεια 30 στρεμμάτων, ενώ η συνολική έκταση της παρέμβασης, μαζί με τον υφιστάμενο οικισμό, δεν θα μπορεί να υπερβαίνει τα 200 στρέμματα. Οι νέες αναπτύξεις δεν θα αποτελούν αυτόνομους οικισμούς αλλά θα λειτουργούν ως συνέχεια του υφιστάμενου, εξυπηρετούμενες από κοινές τεχνικές και κοινωνικές υποδομές.

Η λογική του υπουργείου είναι ότι η αναζωογόνηση ενός εγκαταλελειμμένου οικισμού δεν μπορεί να περιοριστεί μόνο στην αποκατάσταση των υφιστάμενων κτισμάτων, αλλά απαιτεί ένα ευρύτερο σχέδιο ανάπτυξης, με νέες υποδομές, δραστηριότητες και οικονομικές δυνατότητες που θα ενισχύσουν τη μόνιμη κατοίκηση και την τοπική οικονομία.

Πώς θα γίνεται η πολεοδόμηση
Οι οργανωμένες αναπτύξεις θα μπορούν να υλοποιούνται από οικοδομικούς συνεταιρισμούς και φορείς ανάπτυξης. Βασική προϋπόθεση είναι η παραχώρηση τουλάχιστον του 50% της πολεοδομούμενης έκτασης σε κοινόχρηστους και κοινωφελείς χώρους ή έργα δημόσιου χαρακτήρα. Παράλληλα, προβλέπεται ειδική χρηματική εισφορά, η οποία θα κατευθύνεται αποκλειστικά σε έργα αναβάθμισης των οικισμών, όπως η αποκατάσταση δημόσιων κτιρίων, η κατασκευή υποδομών, η προστασία της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς και η ανάδειξη του φυσικού τοπίου.

Απέναντι στις επιφυλάξεις που διατυπώνονται, το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας υποστηρίζει ότι η ρύθμιση δεν εισάγει ένα γενικευμένο δικαίωμα δημιουργίας νέων οικισμών ούτε χαλαρώνει το καθεστώς της εκτός σχεδίου δόμησης. Αντίθετα, επισημαίνει ότι κάθε Ε.Σ.ΠΕΡ.Α.Α. θα εγκρίνεται αποκλειστικά με Προεδρικό Διάταγμα, μετά από γνωμοδότηση του ΚΕ.ΣΥ.ΠΟ.Θ.Α. και πλήρη πολεοδομική, περιβαλλοντική και τεχνική αξιολόγηση, χωρίς να προβλέπεται αυτοδίκαιη δυνατότητα ανάπτυξης.

Στο υπουργείο τονίζουν ακόμη ότι το επίκεντρο της παρέμβασης παραμένει ο υφιστάμενος εγκαταλελειμμένος ή φθίνων οικισμός. Για τον λόγο αυτό προβλέπεται η καταγραφή των δημόσιων χώρων και των ιστορικών ή παραδοσιακών κτισμάτων, η προστασία της αρχιτεκτονικής φυσιογνωμίας και η επιβολή ειδικών μορφολογικών κανόνων, ώστε οι νέες αναπτύξεις να λειτουργούν ως μέσο επανενεργοποίησης του οικισμού και όχι ως αυτόνομες οικιστικές επεκτάσεις. Παράλληλα, αποκλείεται η πολεοδόμηση σε δάση, δασικές και αναδασωτέες εκτάσεις, αρχαιολογικούς χώρους, αιγιαλό και παραλία, γη υψηλής παραγωγικότητας και κάθε άλλη προστατευόμενη περιοχή όπου απαγορεύεται η δόμηση, ενώ απαιτούνται γεωλογικές και γεωτεχνικές μελέτες, έλεγχος υδατορεμάτων, τεκμηρίωση της επάρκειας υποδομών και συμβατότητα με τον υπερκείμενο χωροταξικό σχεδιασμό.

Ποιοι οικισμοί εντάσσονται

Στο νέο πλαίσιο μπορούν να υπαχθούν εγκαταλελειμμένοι οικισμοί που είναι προϋφιστάμενοι του 1923 και εμφανίζουν μηδενικό πληθυσμό τόσο στην απογραφή του 1981 όσο και στην απογραφή του 2021. Παράλληλα, προβλέπεται η δυνατότητα ένταξης μικρών και φθινόντων οικισμών με μόνιμο πληθυσμό κάτω των 150 κατοίκων, οι οποίοι παρουσιάζουν σημαντική δημογραφική υποχώρηση τις τελευταίες δεκαετίες. Η υπαγωγή δεν θα είναι αυτόματη, καθώς εκτός από τα πληθυσμιακά κριτήρια θα απαιτείται οι οικισμοί να διαθέτουν συνεκτικό πυρήνα, αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον και να πληρούν όλες τις προϋποθέσεις γεωλογικής, περιβαλλοντικής και πολεοδομικής καταλληλότητας που προβλέπει το νέο πλαίσιο.

Οι επιφυλάξεις των επιστημονικών φορέων

Η ρύθμιση έχει ήδη προκαλέσει αντιδράσεις από επιστημονικούς φορείς, όπως η Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού (ΕΛΛΕΤ) και ο Σύλλογος Ελλήνων Πολεοδόμων και Χωροτακτών (ΣΕΠΟΧ). Οι δύο φορείς αναγνωρίζουν ότι η εγκατάλειψη της υπαίθρου αποτελεί ένα σοβαρό εθνικό πρόβλημα, εκφράζουν όμως επιφυλάξεις για τον τρόπο με τον οποίο επιχειρείται η αντιμετώπισή του.

Όπως υποστηρίζουν, το κέντρο βάρους της παρέμβασης μετατοπίζεται από την αποκατάσταση και επανάχρηση των υφιστάμενων οικισμών στη δυνατότητα οργανωμένης πολεοδόμησης όμορων εκτός σχεδίου εκτάσεων. Παράλληλα, εκτιμούν ότι τα κριτήρια ένταξης είναι αρκετά ευρεία ώστε να συμπεριλάβουν όχι μόνο πραγματικά εγκαταλελειμμένους οικισμούς αλλά και μικρούς οικισμούς που εξακολουθούν να κατοικούνται ή βρίσκονται σε περιοχές με αυξημένο επενδυτικό ενδιαφέρον.

Η ΕΛΛΕΤ επισημαίνει ακόμη ότι, καθώς η πλειονότητα των οικισμών που αφορά η ρύθμιση είναι προϋφιστάμενοι του 1923 και διαθέτουν ήδη δυνατότητα δόμησης εντός των ορίων τους, το ουσιαστικό αποτέλεσμα ενδέχεται να είναι η δημιουργία νέων οργανωμένων οικιστικών αναπτύξεων στις γειτονικές εκτός σχεδίου περιοχές και όχι η αποκατάσταση του ίδιου του ιστορικού οικιστικού πυρήνα.

Πηγή: protothema.gr

Εγκαταλελειμμένοι οικισμοί: Το σχέδιο του ΥΠΕΝ για οργανωμένες επεκτάσεις, οι όροι δόμησης και ο αντίλογος για τις εκτός σχεδίου περιοχές

Το ωραιότερο όμως είναι τα 33 από τα 38 πρωτότυπα στελέχη αδειών που απλώς εξαφανίστηκαν από το αρχείο. Σε ένα νησί όπου η κάθε τετραγωνική οργιά κοστίζει χρυσάφι, τα χαρτιά που αποδεικνύουν τι είναι νόμιμο και τι όχι έκαναν φτερά, ενώ 6.757 έγγραφα περίμεναν υπομονετικά στο πρωτόκολλο μήπως και τα ανοίξει κανείς. Η υπηρεσία επικαλείται υποστελέχωση και φόρτο εργασίας, και σίγουρα κάτι τέτοιο ισχύει, αλλά η υποστελέχωση δεν εξηγεί πώς υπογράφουν πράξεις υπάλληλοι από άλλα τμήματα χωρίς καμία ανάθεση, ούτε πώς μια άδεια του 1994 εμφανίζεται με πειραγμένο τίτλο για να δείχνει εν ισχύ.

Στη Ρόδο, τελικά, το μόνο που τηρήθηκε με θρησκευτική ευλάβεια ήταν οι προθεσμίες των μηχανικών να προλάβουν το παράθυρο της εκτός σχεδίου δόμησης.

Στη Ρόδο τα οικόπεδα άλλαζαν όπως αλλάζουμε πουκάμισο

Σε συνέχεια των τότε αποκαλύψεων η Εθνική Αρχή Διαφάνειας (ΕΑΔ) άνοιξε στα τέλη του περασμένου έτους νέο κύκλο ελέγχων θέτοντας στο «μικροσκόπιο» το πολύκροτο σκάνδαλο.

Τα αποτελέσματα του ελέγχου δημοσιοποιήθηκαν τελικά χθες και κρίθηκαν από την Αρχή ως τέτοιας βαρύτητας, ώστε η έκθεση να διαβιβαστεί στον Εισαγγελέα Εφετών Αθηνών για την ποινική αξιολόγηση των όσων προέκυψαν, στον δήμαρχο Ρόδου, ως αρμόδιο πειθαρχικό προϊστάμενο, για την άσκηση των προβλεπόμενων αρμοδιοτήτων του έναντι των εμπλεκόμενων υπαλλήλων της πολεοδομίας, αλλά και στο Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας για την πειθαρχική αξιολόγηση των ζητημάτων που αφορούν τους μηχανικούς.

Η Ρόδος ως «καθρέφτης» των παθογενειών στις πολεοδομίες
Η υπόθεση της Πολεοδομίας Ρόδου λειτουργεί πλέον σαν «καθρέφτης», αντανακλώντας τις ρωγμές ενός ολόκληρου διοικητικού συστήματος που δεν περιορίζονται σε μία υπηρεσία ή μία γεωγραφική περιοχή.

Σε συνδυασμό μάλιστα με τις πρόσφατες αποκαλύψεις για κύκλωμα που φέρεται να δρούσε σε πολεοδομίες της Αττικής, οι Υπηρεσίες Δόμησης βρίσκονται ξανά στο επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου, ως ένας θεσμός που δοκιμάζει τα όρια της διαφάνειας, της λογοδοσίας και της αποτελεσματικότητας του κράτους.

Πολεοδομίες: Τι εντόπισε η ΕΑΔ στην ΥΔΟΜ Ρόδου;
Το πόρισμα των «Ράμπο» της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας    για την ΥΔΟΜ του Δήμου Ρόδου αφορά το διάστημα από 1 Νοεμβρίου 2022 έως 30 Δεκεμβρίου 2024 και επικεντρώθηκε σε τρεις βασικούς τομείς, δηλαδή στην έκδοση προεγκρίσεων οικοδομικών αδειών και βεβαιώσεων όρων δόμησης, στη διαχείριση καταγγελιών για αυθαίρετες κατασκευές και στις διαδικασίες ανασύστασης φακέλων οικοδομικών αδειών. Τα ευρήματα που καταγράφονται χαρακτηρίζονται ιδιαίτερα σοβαρά, καθώς αφορούν τον τρόπο με τον οποίο παράγονται οι διοικητικές πράξεις.

Άδειες χωρίς πλήρεις ελέγχους και κενά στα αυθαίρετα
Ειδικότερα, στον τομέα των αυθαιρέτων, η ΕΑΔ διαπίστωσε ότι σε 39 περιπτώσεις, παρότι οι εκθέσεις αυτοψίας είχαν οριστικοποιηθεί, η ΥΔΟΜ δεν είχε προχωρήσει στη βεβαίωση των προβλεπόμενων προστίμων, με αποτέλεσμα να μην ολοκληρωθεί η προβλεπόμενη διαδικασία για την επιβολή και είσπραξή τους. Παράλληλα, ανέκυψαν ζητήματα ως προς τον χειρισμό των πληροφοριακών συστημάτων του ΤΕΕ (e-Άδειες και συστήματα υπαγωγής στους νόμους αυθαιρέτων) από ιδιώτες μηχανικούς, με την ΕΑΔ να επισημαίνει περιπτώσεις όπου στοιχεία χωρίς επαρκή εχέγγυα νομιμότητας φέρεται να ελήφθησαν υπόψη για την έκδοση διοικητικών πράξεων.

Στο σκέλος των οικοδομικών αδειών, η Αρχή εντόπισε περιπτώσεις δικαιολογητικών που δεν ανταποκρίνονταν στις απαιτούμενες προδιαγραφές, προβλήματα πληρότητας φακέλων, καθυστερήσεις πέραν των νόμιμων προθεσμιών, αλλά και ζητήματα σχετικά με τη διαδικασία ανάθεσης ελέγχων και έκδοσης πράξεων.

Από τις βεβαιώσεις όρων δόμησης έως τους χαμένους φακέλους
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις βεβαιώσεις όρων δόμησης, έναν κρίσιμο κρίκο πριν από την έκδοση οικοδομικών αδειών. Η ΕΑΔ επισημαίνει παραβιάσεις προθεσμιών, ανεπαρκή έλεγχο στοιχείων και περιπτώσεις τροποποίησης αιτημάτων με ουσιώδεις αλλαγές, οι οποίες είχαν ως αποτέλεσμα να εκδίδονται πράξεις που δεν αντιστοιχούσαν πλήρως στα αρχικά αιτήματα.

Σοβαρά ζητήματα εντοπίστηκαν και στις διαδικασίες ανασύστασης χαμένων φακέλων οικοδομικών αδειών. Σύμφωνα με την έκθεση, σε ορισμένες περιπτώσεις έγιναν δεκτά και επικυρώθηκαν σχέδια που δεν αποτελούσαν τα εγκεκριμένα στοιχεία της αρχικής άδειας, με αποτέλεσμα να τους αποδοθεί τεκμήριο νομιμότητας, παρότι δεν θα μπορούσαν, σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο, να αποτελέσουν μέρος του ανασυσταθέντος φακέλου.

Οι πολεοδομίες στο μικροσκόπιο της ΕΑΔ
Η υπόθεση της Ρόδου, ωστόσο, δεν αποτελεί ένα μεμονωμένο επεισόδιο. Η ίδια η Εθνική Αρχή Διαφάνειας έχει αναδείξει σε παλαιότερες παρεμβάσεις της ότι οι Υπηρεσίες Δόμησης αποτελούν έναν από τους κρίσιμους τομείς όπου οι αδυναμίες ελέγχου και  η αδιαφάνεια μπορούν να δημιουργήσουν σοβαρούς κινδύνους. Κατά τους ελέγχους που είχαν πραγματοποιηθεί τη διετία 2023-2024, η Αρχή είχε καταγράψει περιπτώσεις αδικαιολόγητου πλουτισμού με καταθέσεις σε τραπεζικούς λογαριασμούς, αδήλωτα ακίνητα και οχήματα, καθώς και εμπλοκή συγκεκριμένων δημοσίων υπαλλήλων σε ασυμβίβαστες δραστηριότητες.

Η πολεοδομική διαδικασία άλλωστε συνδέεται άμεσα με μεγάλα οικονομικά συμφέροντα. Μία διοικητική πράξη μπορεί να επηρεάσει την αξία ενός ακινήτου, τη δυνατότητα αξιοποίησης μιας έκτασης ή την υλοποίηση μιας μεγάλης επένδυσης. Ακριβώς γι’ αυτό οι πολεοδομίες αποτελούν υπηρεσίες όπου η ταχύτητα, η διαφάνεια και η ενιαία εφαρμογή των κανόνων αποκτούν ιδιαίτερη σημασία.

Η επόμενη ημέρα: η μεταφορά των ΥΔΟΜ και η σύγκρουση με τους δήμους
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον έρχεται και η μεταρρύθμιση που προωθεί η κυβέρνηση για τη μεταφορά των πολεοδομικών αρμοδιοτήτων από τους δήμους σε πιο κεντρικό επίπεδο. Η κυβερνητική θέση είναι ότι η αλλαγή μπορεί να δημιουργήσει ένα ενιαίο σύστημα ελέγχου, με κοινές διαδικασίες, καλύτερη εποπτεία και μεγαλύτερη αξιοποίηση των ψηφιακών εργαλείων.

Το βασικό επιχείρημα υπέρ της μεταρρύθμισης είναι ότι η σημερινή εικόνα των ΥΔΟΜ παρουσιάζει μεγάλες ανισότητες. Άλλες υπηρεσίες διαθέτουν επαρκές προσωπικό και υποδομές, ενώ άλλες αντιμετωπίζουν σοβαρές ελλείψεις. Το αποτέλεσμα είναι διαφορετικές ταχύτητες εξυπηρέτησης, διαφορετικές πρακτικές και, σε ορισμένες περιπτώσεις, διαφορετικές ερμηνείες της ίδιας νομοθεσίας.

Οι δήμοι, ωστόσο, αντιδρούν, υποστηρίζοντας ότι η μεταφορά των πολεοδομικών αρμοδιοτήτων αφαιρεί από την Τοπική Αυτοδιοίκηση έναν κρίσιμο τομέα ευθύνης και απομακρύνει τις αποφάσεις από την τοπική κοινωνία. Παράλληλα, επισημαίνουν ότι τα προβλήματα των ΥΔΟΜ δεν οφείλονται μόνο στη διοικητική υπαγωγή τους, αλλά κυρίως στην υποστελέχωση, την πολυνομία και την έλλειψη σταθερού θεσμικού πλαισίου.

Σε κάθε περίπτωση, ζητούμενο παραμένει εάν η αλλαγή διοικητικού μοντέλου αρκεί για να αντιμετωπίσει ένα τόσο βαθύ πρόβλημα. Η εμπειρία πάντως δείχνει ότι η μεταφορά αρμοδιοτήτων από μόνη της δεν εγγυάται αποτελεσματικότητα. Απαιτούνται σαφείς κανόνες, επαρκές και εξειδικευμένο προσωπικό, πραγματικοί έλεγχοι και πλήρης ψηφιοποίηση των διαδικασιώ

Πηγή: ot.gr

Πολεοδομίες σε κρίση: Η υπόθεση της Ρόδου και το σχέδιο για την επόμενη ημέρα

Πρόκειται για το ζήτημα της έκδοσης αδειών δόμησης σε εκτός σχεδίου οικόπεδα 4 στρεμμάτων, που με βάση την απόφαση του Συμβουλίου Επικρατείας, που θέτει ως προϋπόθεση όχι απλά την ύπαρξη αλλά τη θεσμική αναγνώριση δρόμου, έχει δημιουργήσει σύγχυση.

Όπως είναι γνωστό, η Πολιτεία επιχειρεί να δώσει μόνιμη και οριστική λύση με την οριστικοποίηση, έγκριση και εφαρμογή των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων που θα αναγνωρίζουν κοινόχρηστους δρόμους.

Όμως, η συγκεκριμένη διαδικασία καθυστερεί και αυτό έχει ως αποτέλεσμα να απαξιώνεται η μικρή ακίνητη περιουσία των πολιτών.

Με κοινοβουλευτική του παρέμβαση προς τον Υπουργό Περιβάλλοντος, ο Μάνος Κόνσολας προτείνει νομοθετική μεταβατική ρύθμιση για την αναγνώριση κοινόχρηστων δρόμων, μέχρι να οριστικοποιηθούν τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια.

Ο κ. Κόνσολας προτείνει να αναγνωρίζονται οι κοινόχρηστοι δρόμοι στις εκτός σχεδίου περιοχές, με μία από τις ακόλουθες προϋποθέσεις:

– Να υπάρχει σύνδεση του κοινόχρηστου δρόμου με δημοτικό δρόμο.

– Να υπάρχουν δίκτυα κοινής ωφέλειας σε αυτούς τους δρόμους.

– Να έχουν γίνει έργα οδοποιίας από τους Δήμους ή τις Περιφέρειες στους συγκεκριμένους δρόμους.

– Να προϋπήρχε ο συγκεκριμένος δρόμος πριν τις 27 Ιουλίου 1977.

Τονίζεται ότι στις συγκεκριμένες περιοχές, υπάρχουν κοινόχρηστοι δρόμοι ή και δημοτικοί δρόμοι που έχουν διανοιχθεί εδώ και πολλά χρόνια, αλλά δεν είναι θεσμικά αναγνωρισμένοι, ενώ, όπως επισημαίνει ο κ. Κόνσολας: «απαξιώνεται η μικρή ακίνητη περιουσία πολιτών, ενώ το παράδοξο είναι ότι στις ίδιες περιοχές, πριν τη συγκεκριμένη απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας που έθετε ως προϋπόθεση τη θεσμική αναγνώριση δρόμου, το Δημόσιο εξέδιδε άδειες και εισέπραττε φόρους από τα ακίνητα ή τη μεταβίβασή τους ενώ γίνονται και αγοραπωλησίες».

Ταυτόχρονα τονίζει ότι: «η ασφάλεια δικαίου και η εφαρμογή ενιαίων κανόνων αποτελεί προϋπόθεση για τη διατήρηση της σχέσης εμπιστοσύνης ανάμεσα στον πολίτη και στην Πολιτεία».

Το  πλήρες κείμενο της κοινοβουλευτικής παρέμβασης του Μάνου Κόνσολα προς τον Υπουργό Περιβάλλοντος και η πρόταση του για τη νομοθετική ρύθμιση για την έκδοση αδειών δόμησης σε οικόπεδα 4 στρεμμάτων μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων και των νέων Προεδρικών Διαταγμάτων είναι:

Κύριε Υπουργέ,

Η ασφάλεια δικαίου και η εφαρμογή ενιαίων κανόνων αποτελεί προϋπόθεση για τη διατήρηση της σχέσης εμπιστοσύνης ανάμεσα στον πολίτη και στην Πολιτεία.

Στο ζήτημα της έκδοσης αδειών δόμησης σε εκτός σχεδίου οικόπεδα 4 στρεμμάτων, η σχέση αυτή έχει κλονιστεί.

Μετά την απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας που έθετε ως προϋπόθεση όχι απλά την ύπαρξη, αλλά τη θεσμική αναγνώριση δρόμου για να εκδοθεί άδεια εκτός δόμησης στα συγκεκριμένα ακίνητα, δημιουργήθηκε σύγχυση στον τρόπο με τον οποίο οι Υπηρεσίες Δόμησης αντιμετωπίζουν τις αιτήσεις έκδοσης οικοδομικών αδειών.

Στις συγκεκριμένες περιοχές υπάρχουν κοινόχρηστοι δρόμοι ή και δημοτικοί δρόμοι που έχουν διανοιχθεί εδώ και πολλά χρόνια, αλλά δεν είναι θεσμικά αναγνωρισμένοι.

Αυτή τη στιγμή απαξιώνεται η μικρή ακίνητη περιουσία πολιτών ενώ το παράδοξο είναι ότι στις ίδιες περιοχές, πριν τη συγκεκριμένη απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας που έθετε ως προϋπόθεση τη θεσμική αναγνώριση δρόμου, το Δημόσιο εξέδιδε άδειες και εισέπραττε φόρους από τα ακίνητα ή τη μεταβίβασή τους ενώ γίνονται και αγοραπωλησίες.

Η Πολιτεία αντιλαμβανόμενη το πρόβλημα, επιχειρεί να δώσει μόνιμη και οριστική λύση με την οριστικοποίηση, έγκριση και εφαρμογή των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων που θα αναγνωρίζουν κοινόχρηστους δρόμους.

Επειδή, όμως, η σχετική διαδικασία είναι χρονοβόρα και δεν έχει ολοκληρωθεί, δημιουργήθηκε, εκ των πραγμάτων, η ανάγκη κατάθεσης νομοθετικής ρύθμισης που θα έχει μεταβατικό χαρακτήρα και θα δώσει λύση στο πρόβλημα που υπάρχει μέχρι να ολοκληρωθούν τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια.

Την αναγκαιότητα αυτή την έχουν αναγνωρίσει όλες σχεδόν οι πολιτικές ηγεσίες του Υπουργείου Περιβάλλοντος.

Το εύλογο αίτημα για την κατάθεση και ψήφιση μεταβατικής νομοθετικής ρύθμισης δε συνιστά παρανομία.

Αντίθετα, τίθεται σε ορθολογική βάση.

Το περιεχόμενο αυτής της μεταβατικής νομοθετικής ρύθμισης πρέπει να θέτει τις προϋποθέσεις για την αναγνώριση κοινόχρηστων δρόμων σε εκτός σχεδίου περιοχές προκειμένου να μπορούν να εκδοθούν οικοδομικές άδειες για οικόπεδα με εμβαδόν τεσσάρων στρεμμάτων και να μην απαξιώνονται οι περιουσίες των πολιτών.

Οι όροι, μεμονωμένα ή σωρευτικά, για την αναγνώριση κοινόχρηστων δρόμων πρέπει να έχουν ορθολογικό αποτύπωμα και προϋποθέσεις που δεν μπορούν να αμφισβητηθούν, όπως:

– Να υπάρχει σύνδεση του κοινόχρηστου δρόμου με δημοτικό δρόμο.

– Να υπάρχουν δίκτυα κοινής ωφέλειας σε αυτούς τους δρόμους.

– Να έχουν γίνει έργα οδοποιίας από τους Δήμους ή τις Περιφέρειες στους συγκεκριμένους δρόμους.

– Να προϋπήρχε ο συγκεκριμένος δρόμος πριν τις 27 Ιουλίου 1977.

Οι αρχές της συγκεκριμένης νομοθετικής ρύθμισης είναι δύσκολο να αμφισβητηθούν ενώ θα δώσουν λύση στο πρόβλημα που έχει δημιουργηθεί, κρατά σε ομηρία χιλιάδες πολίτες, απαξιώνει τη μικρή ακίνητη περιουσία και στερεί έσοδα από το Δημόσιο.

Κατόπιν των ανωτέρω

Ερωτάται ο Κύριος Υπουργός

1. Προτίθεται άμεσα να αναλάβει σχετική πρωτοβουλία για την κατάθεση μεταβατικής νομοθετικής ρύθμισης για την αναγνώριση κοινόχρηστων δρόμων σε οικόπεδα 4 στρεμμάτων εκτός σχεδίου μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων.

Ο Ερωτών Βουλευτής

Μάνος Κόνσολας

Βουλευτής Δωδεκανήσου

Πρόταση του Μάνου Κόνσολα για μεταβατική νομοθετική ρύθμιση ώστε να ξεμπλοκάρουν οι άδειες δόμησης σε εκτός σχεδίου οικόπεδα 4 στρεμμάτων

Το ερώτημα όμως παραμένει το κλασικό ελληνικό: αλλάζει το σύστημα ή απλώς μετακομίζει; Γιατί η διαφθορά δεν κατοικεί στα κτίρια των δήμων, κατοικεί στις διαδικασίες που αφήνουν παράθυρα και στους ελέγχους που δεν γίνονται. Αν ο νέος φορέας κληρονομήσει τις ίδιες πρακτικές με καινούρια ταμπέλα και ευρύχωρο κτίριο στο κέντρο της Αθήνας, τότε το μόνο που θα έχει επιταχυνθεί είναι η μετακόμιση.

Οι φάκελοι αλλάζουν στέγη εύκολα, οι νοοτροπίες θέλουν άδεια κατεδάφισης.

Οι πολεοδομίες αλλάζουν διεύθυνση, τα βύσματα κατοικία

Πρόκειται για σημαντικά νέα, καθώς ουσιαστικά δημιουργείται ένα one stop shop, ένα σύγχρονο, φυσικό και ψηφιακό ενιαίο σημείο εξυπηρέτησης για ό,τι αφορά το ακίνητο στη χώρα.

Το θέμα συζητήθηκε εκτενώς στο Υπουργικό Συμβούλιο της εβδομάδας που πέρασε και σύμφωνα με πληροφορίες, το αμέσως επόμενο διάστημα το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας πρόκειται να φέρει νομοσχέδιο προς ψήφιση στη Βουλή για την επίσημη δημιουργία του ΕΟΚΕΔ, που θα σημάνει τον μετασχηματισμό των πολεοδομιών και την απορρόφησή τους από το Εθνικό Κτηματολόγιο. Εντός του τρέχοντος έτους αναμένεται να ξεκινήσουν να λειτουργούν πιλοτικά τα πρώτα τρία γραφεία του νέου φορέα στα νέα τους κτίρια και μετά το 2027 εκτιμάται ότι θα βρίσκεται σε πλήρη λειτουργία σε ολόκληρη τη χώρα.

Στο Υπουργικό Συμβούλιο της περασμένης εβδομάδας ελήφθησαν οι τελικές αποφάσεις για τη νέα μεταρρύθμιση

Ο νέος φορέας

Το concept ήθελε μεταφορά των πολεοδομιών σε έναν φορέα με σκοπό να μειωθεί η γραφειοκρατία και να επιταχυνθούν και διευκολυνθούν οι διαδικασίες, αλλά και να εξαλειφθούν φαινόμενα διαφθοράς ή δυσλειτουργιών.

Υποθέσεις όπως αυτή του διεφθαρμένου κυκλώματος που δρούσε στις πολεοδομίες ή της πάρατυπης και παράνομης άδειας που χορηγήθηκε λόγω της λειψανδρίας για το σκάψιμο και χτίσιμο του Σαρακήνικου στη Μήλο, έδειχναν ότι ήταν απαραίτητη η λήψη δραστικών μέτρων.

Στόχος εξαρχής ήταν να δημιουργηθεί μια ενιαία δημόσια αρχή δόμησης και διαχείρισης όλων των ζητημάτων σχετικά με τα ακίνητα που θα είναι ενταγμένη σε έναν φορέα εθνικής εμβέλειας θεσμικά ισχυρό, με γεωχωρικές υποδομές και ψηφιακές δυνατότητες, προκειμένου οι διαδικασίες αδειοδότησης και ελέγχου των κατασκευών να ασκούνται με ομοιομορφία, διαφάνεια και ασφάλεια δικαίου σε όλη τη χώρα.

Διαβάστε περισσότερα στο protothema.gr

Πηγή΄: protothema.gr

Στο Κτηματολόγιο οι οικοδομικές άδειες – Φεύγουν οι Πολεοδομίες από τους Δήμους – Ολο το σχέδιο

Η υπόθεση της Υπηρεσίας Δόμησης της Ρόδου, που έχει ήδη καταγραφεί ως μία από τις βαρύτερες και πλέον πολυσύνθετες υποθέσεις διαφθοράς της τελευταίας δεκαετίας στη χώρα, εισέρχεται σε νέα φάση. Σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες της «δημοκρατικής», η Υπηρεσία Εσωτερικών Υποθέσεων της Ελληνικής Αστυνομίας ξεκίνησε νέα έρευνα με επίκεντρο την Πολεοδομία της Ρόδου, στο πλαίσιο της οποίας ελέγχονται για πλαστότητα 36 οικοδομικές άδειες.
Οι ίδιες πληροφορίες αναφέρουν ότι επιτελείς της Υπηρεσίας δεν αποκλείεται να διενεργήσουν και επιτόπιο έλεγχο στο νησί, ενώ το μήνυμα που εκπέμπεται από την πορεία της διερεύνησης είναι σαφές. Η έρευνα πηγαίνει σε βάθος.
Το αντικείμενο της νέας έρευνας και η νομική του βάση
Το νέο σκέλος της διερεύνησης εστιάζει στο θεσμικό πλαίσιο που διέπει τον έλεγχο και την προστασία του δομημένου περιβάλλοντος και ρυθμίζει τα ζητήματα που άπτονται της εγκυρότητας των διοικητικών πράξεων δόμησης.
Στην πράξη, το ζητούμενο για τους ελεγκτές είναι να διαπιστωθεί αν κάθε μία από τις 36 άδειες γεννήθηκε μέσα από κανονική, πλήρη και τεκμηριωμένη υπηρεσιακή διαδρομή ή αν φέρει στοιχεία που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα.
Σε μια υπηρεσία όπου η δικογραφία έχει ήδη περιγράψει πρακτικές χειραγώγησης φακέλων, αλλοιώσεων και παρακάμψεων διαδικασιών, ο έλεγχος πλαστότητας δεν αποτελεί τυπική επαλήθευση. Αποτελεί δοκιμασία αξιοπιστίας για το σύνολο του διοικητικού προϊόντος της υπηρεσίας.
Αν από τον έλεγχο προκύψει ότι άδειες εμφανίζουν στοιχεία πλαστότητας, οι συνέπειες δεν εξαντλούνται στο ποινικό επίπεδο. Επηρεάζεται ευθέως το κύρος των πράξεων, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τα ακίνητα, τις κατασκευές και τις έννομες σχέσεις που στηρίχθηκαν πάνω σε αυτές.
Το ενδεχόμενο νέου επιτόπιου ελέγχου και η λογική της κλιμάκωσης
Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, επιτελείς της Υπηρεσίας Εσωτερικών Υποθέσεων δεν αποκλείεται να έρθουν εκ νέου στη Ρόδο για επιτόπιο έλεγχο. Δεν θα είναι η πρώτη φορά. Κλιμάκιο της Υπηρεσίας είχε βρεθεί στο νησί τον Σεπτέμβριο του 2025, στο πλαίσιο του δεύτερου γύρου ερευνών, με 3 επιτελείς να συγκεντρώνουν νέο υλικό πριν αναχωρήσουν, αφήνοντας ανοικτή τη συνέχεια της διερεύνησης.
Η νέα έρευνα πατά πάνω σε αυτή τη λογική της επανεξέτασης πλευρών που δεν φωτίστηκαν πλήρως, μεταφέρει όμως το κέντρο βάρους στο πιο απαιτητικό επίπεδο, την ακεραιότητα των ίδιων των αδειών ως διοικητικών προϊόντων.
Ο επιτόπιος έλεγχος, εφόσον πραγματοποιηθεί, θα επιτρέψει την αντιπαραβολή των ψηφιακών καταχωρίσεων με τα φυσικά αρχεία, τα βιβλία πρωτοκόλλου και τους πρωτότυπους φακέλους, δηλαδή ακριβώς το πεδίο όπου κρίνεται αν το ίχνος κάθε πράξης είναι πραγματικό ή κατασκευασμένο.

Ένα σκάνδαλο με 34 υποθέσεις και οργανωμένο μοντέλο λειτουργίας
Το υπόβαθρο της νέας έρευνας παραμένει η ογκωδέστατη δικογραφία που έχει σχηματιστεί για την Υπηρεσία Δόμησης της Ρόδου και η οποία περιλαμβάνει 34 διακριτές υποθέσεις. Η εικόνα που σκιαγραφείται δεν παραπέμπει σε σποραδικές παρεκτροπές, αλλά σε οργανωμένο μοντέλο διαφθοράς με διάρκεια, ρόλους και σταθερό τρόπο λειτουργίας. Κατά περίπτωση, οι πρακτικές που περιγράφονται περιελάμβαναν αιτήματα εκτός προθεσμιών, φακέλους χωρίς πλήρη δικαιολογητικά, προεγκρίσεις με ψευδή στοιχεία, αλλοιώσεις και παραδόσεις εγγράφων έναντι χρηματικών ή άλλων ανταλλαγμάτων.
Ενδεικτικά, στη δικογραφία αποτυπώνονται περιπτώσεις όπως προέγκριση με κενό φάκελο ύστερα από παρεμβάσεις, δωροδοκία 5.000 ευρώ για άδεια σε μη άρτιο γήπεδο, έκδοση άδειας σε μη οικοδομήσιμο αγροτεμάχιο έναντι 6.000 ευρώ, ποσό 10.000 ευρώ για αναθεώρηση με ψευδή ημερομηνία, ακόμη και διαγραφή προστίμου με αντάλλαγμα 30.000 ευρώ. Καταγράφονται επίσης πρακτικές πλαστογράφησης εγγραφών, με χρήση ακόμη και στοιχείων πρώην υπαλλήλου, καθώς και παροχές όπως διαμονές σε ξενοδοχείο με σκοπό την επίσπευση διαδικασιών.
Στο κέντρο της ποινικής διαδρομής βρίσκονται 7 βασικοί κατηγορούμενοι, 5 υπάλληλοι της Υπηρεσίας Δόμησης και 2 ιδιώτες μηχανικοί, ενώ αναμένονται απολογίες 21 ακόμη εμπλεκομένων, μεταξύ των οποίων εργολάβοι, ξενοδόχοι, τεχνικοί και ιδιώτες. Οι βασικές κατηγορίες που αποδίδονται αφορούν δωροδοκία υπαλλήλου, παράβαση καθήκοντος, πλαστογραφία και ψευδή βεβαίωση. Το εύρος των απολογιών δείχνει ότι η υπόθεση δεν αντιμετωπίζεται ως κλειστός κύκλος υπαλλήλων, αλλά ως αλυσίδα που συνδέει τη διοίκηση με την αγορά.
Από τις καταγγελίες στο διοικητικό αποτύπωμα των πράξεων
Η μετατόπιση του ελέγχου προς τη γνησιότητα των αδειών δεν είναι τυχαία. Στην πορεία της διερεύνησης έχουν ήδη αναδειχθεί ισχυρισμοί που ακουμπούν το θεμέλιο της διοικητικής εγκυρότητας, όπως καταγγελίες για οικοδομικές άδειες που φέρονται να έχουν εκδοθεί με υπογραφές ιδιωτών μηχανικών που δεν βρίσκονται πλέον εν ζωή, καθώς και ενδείξεις για παρεμβάσεις στα βιβλία πρωτοκόλλου. Παράλληλα, σε προηγούμενο στάδιο είχε τεθεί υπό εξέταση και το ζήτημα αδειών με αριθμούς πρωτοκόλλου και καταχωρίσεις που ενδέχεται να είχαν χρησιμοποιηθεί ξανά, με το ερώτημα αν οι πράξεις αυτές στέκουν ως έγκυρες είτε ως νέες εκδόσεις είτε ως αναθεωρήσεις.
Όλα τα παραπάνω συνθέτουν ένα ενιαίο πεδίο διερεύνησης. Όταν καταγγέλλονται υπογραφές αποβιωσάντων, διπλοχρησιμοποιημένα πρωτόκολλα και παρεμβάσεις σε βιβλία, το ζητούμενο δεν είναι μόνο ποιος τοποθέτησε μια υπογραφή ή έναν αριθμό. Είναι ποιος διακίνησε τον φάκελο, ποιος τον ενέκρινε, ποιος τον πρωτοκόλλησε και ποιος τον κατέγραψε ως έγκυρο. Ο έλεγχος πλαστότητας των 36 αδειών επιχειρεί ακριβώς να απαντήσει σε αυτό, να διαλύσει δηλαδή τεχνικά το πώς γεννήθηκε κάθε άδεια, πού καταχωρίστηκε, ποια στοιχεία τη συνοδεύουν και αν η ακολουθία των αριθμών και των πρωτοκόλλων βγάζει νόημα.

Το παράλληλο θεσμικό  μέτωπο και το πυκνό πλέγμα ελέγχων
Η νέα αστυνομική έρευνα δεν εξελίσσεται σε κενό. Παράλληλα βρίσκεται σε εξέλιξη η θεσμική διερεύνηση από την Εθνική Αρχή Διαφάνειας, η οποία έχει ανοίξει συστημικό έλεγχο στην Υπηρεσία Δόμησης, με αίτημα αναλυτικών στοιχείων για 39 φακέλους του ΣΥΠΟΘΑ που αφορούν προσφυγές κατά εκθέσεων αυτοψίας αυθαιρέτων για το διάστημα από 1 Νοεμβρίου 2022 έως 31 Δεκεμβρίου 2024. Η Αρχή έχει ζητήσει δομημένους ηλεκτρονικούς φακέλους, μεταδεδομένα, πλήρη ιχνηλασιμότητα ενεργειών και λεπτομερή χρονολόγια, ενώ από τις 4 Νοεμβρίου 2025 είχε ξεκινήσει και επιτόπια φάση με 2 επιθεωρήτριες να αντιπαραβάλλουν απαντήσεις με πρωτότυπα αρχεία και φυσικούς φακέλους.
Τον Μάρτιο του 2026 η Αρχή προχώρησε σε νέο κύκλο διοικητικής έρευνας, με ερωτήματα προς εμπλεκομένους για άδειες, ανασυστάσεις φακέλων, την πλατφόρμα e-adeies του Τ.Ε.Ε. και τον τρόπο εσωτερικής χρέωσης υποθέσεων, με προθεσμία απάντησης 10 ημερών. Το πόρισμα του συστημικού ελέγχου, πάντως, εκκρεμεί.

Στο μικροσκόπιο των «αδιάφθορων» 36 οικοδομικές άδειες για πλαστότητα στην Πολεοδομία της Ρόδου