«Το 2011 είναι μια κρίσιμη χρονιά που θα δοκιμαστούν οι τελευταίες αντοχές της κτηματαγοράς αλλά και της τοπικής οικονομίας που δεν έχει πλέον και τόσο μεγάλες αντοχές για μεγαλύτερες πιέσεις». Αυτό τονίζει μεταξύ άλλων σε συνέντευξή του στη «δ» ο γενικός διευθυντής και ιδιοκτήτης του κτηματομεσιτικού γραφείου «Σαββαίδης και Συνεργάτες» κ. Σάββας Σαββαίδης, υπογραμμίζοντας πως αυτό που συμβαίνει στην Ελλάδα με τις συνεχείς φορολογικές επιβαρύνσεις είναι πρωτοφανές και έχει αρνητικό αντίκτυπο αφού σε περίοδο κρίσης η αφαίμαξη απομακρύνει και δεν προσελκύει επενδυτές που κατέχουν σημαντικά κεφάλαια τα οποία θα μπορούσαν να τροφοδοτήσουν την οικονομία.
Τα στοιχεία που παρέθεσε ο κ. Σαββαίδης δείχνουν πως ο κλάδος της κτηματαγοράς παρουσιάζει μεγάλη κάμψη αφού οι αγοραπωλησίες σημειώνουν μείωση κατά 50%. «Στην περιοχή μας μπορεί να έχουμε πτώση των συναλλαγών, για τους λόγους που αναφέραμε αλλά οι τιμές δεν έχουν συμπιεστεί όπως έγινε στην Αθήνα και την Κρήτη. Σε ότι αφορά την επαγγελματική στέγη η Ρόδος έχει μικρό στόκ αλλά δεν έχουμε φαινόμενα ξεπουλήματος», υπογραμμίζει ο κ. Σαββαίδης. Ο ιδιοκτήτης της εταιρείας «Σαββαίδης και Συνεργάτες» που έχει διατελέσει Πρόεδρος του Συνδέσμου Ελλήνων Κτηματομεσιτών και επί σειράν ετών εκπρόσωπος της Ελλάδας στην Ευρωπαική Ομοσπονδία Μεσιτικών Οργανώσεων, αναφέρεται επίσης και σε άλλα θέματα όπως οι τουριστικές κατοικίες και η αξιοποίηση σημαντικών ακινήτων της Ρόδου με τη διαδικασία «Fast Track».
Η συνέντευξη του κ. Σάββα Σαββαίδη αναλυτικά:
• Έχει επηρεάσει η οικονομική κρίση την κτηματαγορά στην δική μας περιοχή;
Αυτή είναι η τρίτη χρονιά που βιώνουμε στο νησί μας τις επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης, σε επίπεδο κτηματαγοράς. Ήδη από το 2008 είχαμε σοβαρά σημάδια κάμψης. Βεβαίως σε σχέση με το 2006 και το 2007 που ήταν η χρονιά της κορύφωσης φαίνεται πως διανύσαμε την τρίτη χρονιά στην διάρκεια της οποίας παρατηρήθηκε κάμψη που άγγιξε το 30%. Φέτος σε ότι αφορά τις συναλλαγές των ντόπιων η μείωση έφθασε το 50%.
• Η εξέλιξη αυτή επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό και την τοπική οικονομία;
Η κτηματαγορά είναι η ατμομηχανή της οικονομίας αφού τροφοδοτεί μια σειρά από κλάδους που κινούνται γύρω από τα ακίνητα. Με την έννοια αυτή ο αντίκτυπος είναι άμεσος. Η ανεργία σημείωσε μεγάλη αύξηση. Οι συναλλαγές που γίνονται τώρα είναι καθαρά οι μεταπωλήσεις γεγονός που σημαίνει ότι ο κατασκευαστικός κλάδος έχει παγώσει.
• Εξακολουθούν οι πολίτες στη Ρόδο να ενδιαφέρονται για αγοραπωλησίες ακινήτων;
Πάντοτε υπάρχουν κάποιοι άνθρωποι που έχουν αποταμιεύσεις και μπορούν να αγοράσουν τοις μετρητοίς ή σχεδόν τοις μετρητοίς ένα ακίνητο που θεωρείται ως το σημαντικότερο στοιχείο χαρτοφυλακίου και εξασφάλιση για το μέλλον. Τα ποσοστά των ανθρώπων που έχουν αυτή τη δυνατότητα αυξάνονται όταν οι τιμές των ακινήτων, είναι αρκετά δελεαστικές. Αυτό όμως αφορά την μειοψηφία γιατί είναι λίγοι πλέον οι άνθρωποι που μπορούν να κάνουν αποταμίευση.
• Αντιθέτως τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότεροι είχαν την δυνατότητα να αποκτήσουν το δικό τους σπίτι με τη βοήθεια των τραπεζών που έδιναν δάνεια κάτι που τώρα δεν γίνεται και τόσο εύκολα. Επηρεάζει αρνητικά την κτηματαγορά η απροθυμία των τραπεζών να χορηγήσουν δάνεια;
Ένας από τους λόγους που διαμορφώνουν αρνητικό κλίμα στην αγορά είναι ότι υπάρχουν άνθρωποι, που δεν θέλουν να πάρουν δάνειο γιατί βλέπουν πως δεν υπάρχει φως στο τούνελ και ανησυχούν ότι δεν θα καταφέρουν να το αποπληρώσουν. Υπάρχει και μεγάλη νευρικότητα στην αγορά με αποτέλεσμα να επηρεάζονται αρνητικά και να μην τους ενδιαφέρει καθόλου το θέμα της δανειοδότησης. Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις που η απόκτηση ακινήτου είναι ανάγκη είτε για επαγγελματική στέγη ή γιατί υπάρχει επιθυμία για διαμονή σε ένα καλύτερο περιβάλλον. Όμως και οι τράπεζες έχουν γίνει πλέον πιο αυστηρές στον έλεγχο για την πιστοληπτική ικανότητα των πελατών τους και στις εκτιμήσεις των ακινήτων. Ουσιαστικά δηλαδή έχουν κλείσει τις στρόφιγγες για την μεγάλη πλειοψηφία των αγοραστών.
• Σημαντικό κομμάτι αγοραστών ακινήτων ήταν οι αλλοδαποί. Εξακολουθούν να αγοράζουν ακίνητα ή έχουν σταματήσει και αυτοί να ενδιαφέρονται για την απόκτηση στέγης για τους λόγους τους οποίους περιγράψατε;
Τα φαινόμενα του 2005, 2006 και 2007 θα κάνουμε πάρα πολλά χρόνια να τα δούμε. Οι αθρόες αγοραπωλησίες από τους αλλοδαπούς έγιναν την συγκεκριμένη χρονική περίοδο γιατί υπήρχε ένα ευχάριστο οικονομικό κλίμα. Η μόδα της απόκτησης ακινήτου, χωρίς να υπάρχουν κεφάλαια ήταν κυρίαρχη την εποχή εκείνη και βεβαίως όταν σου δίνει κάποιος, ένα σπίτι σε τιμές προσιτές και μάλιστα με δάνειο δεν αποτελεί ρίσκο. Η Ρόδος είναι ένας ευλογημένος τόπος που ασκεί μια μαγική έλξη στους ξένους που θέλουν να την επισκέπτονται συνεχώς. Αυτός είναι και ο λόγος που είμαστε ένας από τους σημαντικότερους τουριστικούς προορισμούς παγκοσμίως. Το έχω βιώσει ο ίδιος συζητώντας με εκατοντάδες πελάτες μου γιατί με ενδιαφέρει να μαθαίνω, τη συλλογιστική πίσω από αγορές που ενδεχομένως να φαντάζουν επιπόλαιες. Διαπίστωσα λοιπόν ότι ο βασικός λόγος για την σφοδρή επιθυμία που είχαν οι άνθρωποι αυτοί, για την απόκτηση ακινήτων ήταν η ακαταμάχητη έλξη που ασκούσε πάνω τους η Ρόδος. Αυτό το φαινόμενο βέβαια έχει σταματήσει. Έτσι δεν συζητάμε για μεγάλα πρότζεκτ που θα μπορέσουν να απορροφήσουν τη ζήτηση που είναι πολύ μικρή και αφορά τους αγοραστές με αποταμιεύσεις οι οποίοι επιθυμούν να χρησιμοποιήσουν τη Ρόδο ως ευχάριστο τόπο ημιδιαμονής. Η συρρίκνωση των αγοραπωλησιών είναι αρκετά μεγάλη.
• Η συρρίκνωση των αγοραπωλησιών αγγίζει ως εκ τούτου και την εξοχική κατοικία;
Αγγίζει κυρίως την εξοχική κατοικία σε μεγαλύτερο ίσως ποσοστό διότι αποτελεί αγορά ενός είδους πολυτελείας. Δεν είναι κάτι που το έχει ανάγκη κάποιος. Είναι συναισθηματική αγορά. Μπορείς να ζήσεις και χωρίς το εξοχικό, αφού δεν καλύπτει τις βασικές σου ανάγκες. Αυτό ισχύει για τους Έλληνες και τους Ευρωπαίους όταν το ακίνητο που αγοράζουν είναι σε τεράστια απόσταση, από εκεί που είναι οι οικογένειες τους και οι εργασίες τους. Αντιλαμβάνεστε ότι αποδέκτης της κρίσης είναι και η εξοχική κατοικία . Είδαμε τι συνέβη από το 2007 στην Ισπανία και εν συνεχεία στην Κύπρο, στη Νότια Γαλλία και στη Φλόριντα.
• Έχετε υπολογίσει για την περιοχή μας το ποσοστό της κάμψης που σημειώνουν οι αγοραπωλησίες σε ότι αφορά την εξοχική κατοικία;
Θεωρώ ότι από το 2008 τα ποσοστά πτώσης των συναλλαγών σε ετήσια βάση κυμαίνονται από 30 έως 50%.
• Ποια είναι τα χαρακτηριστικά της Ρόδου που την κάνουν ελκυστική στα μάτια των επισκεπτών και τι σας ζητούν σε ότι αφορά τα ακίνητα όσοι τουλάχιστον έχουν την δυνατότητα να τα αποκτήσουν; Προτιμούν να μείνουν κοντά στη θάλασσα ή επιλέγουν ορεινές και απομονωμένες περιοχές; Ζητούν λίγο από όλα και ανάλογα, με την εθνικότητα. Οι Σκανδιναβοί για παράδειγμα αγαπούν την πόλη και συνήθως ζητούν διαμερίσματα, μέσα σε αυτή ή κοντά της. Οι Ιταλοί λατρεύουν τη Μεσαιωνική Πόλη και αναζητούν κατοικίες εντός του πολιτιστικού μνημείου. Οι Γερμανοί επιλέγουν ακίνητα στα Αφάντου, την Ιαλυσό, ενώ οι Έλληνες προτιμούν το Γεννάδι. Το θετικό είναι ότι η Ρόδος διαθέτει μεγάλη ποικιλία ακινήτων και μπορεί να ικανοποιήσει τη ζήτηση.
• Υπάρχει και στη Ρόδο η τάση για πωλήσεις ξενοδοχειακών μονάδων παρά το γεγονός ότι το νησί πήγε καλά σε ότι αφορά τις αφίξεις τουριστών το καλοκαίρι που πέρασε ;
Ο αριθμός αφίξεων δεν αποτελεί από μόνο του ενθαρρυντικό στοιχείο. Αυτό που πρέπει να μελετήσει κανείς για να εξάγει ασφαλή συμπεράσματα είναι ο αριθμός των διανυκτερεύσεων και η κατά κεφαλή δαπάνη των επισκεπτών που κάθε χρόνο μειώνεται . Αν εξαιρέσει κανείς ορισμένα ξενοδοχεία, που ανήκουν σε οικογένειες που διέπονται από ισχυρούς δεσμούς και είτε αμφιταλαντεύονται ή διεκδικούν υψηλό τίμημα για τις μονάδες τους, οι υπόλοιποι ιδιοκτήτες καταλυμάτων θα ήταν ευτυχείς αν άλλαζαν δουλειά. Επομένως υπάρχουν κάποιες εταιρείες μικρές ή μεγάλες που είναι σε οικονομικό αδιέξοδο και ως εκ τούτου, είναι διαθέσιμα προς πώληση. ¶λλωστε αυτή η κρίση, έχει πρωτοφανείς διαστάσεις. Επιπλέον το κόστος λειτουργίας ενός ξενοδοχείου είναι πολύ μεγάλο ενώ παράλληλα οι πιέσεις που ασκούν οι τουρ οπερείτορς είναι αφόρητες. Μην ξεχνάτε ότι τα ξενοδοχεία στη Ρόδο είναι εποχικά . Λειτουργούν και κάνουν απόσβεση στις επενδύσεις τους σε πολύ μεγαλύτερο χρόνο. Ας μην ξεχνάμε πως υπάρχουν μικρές πληρότητες σε μια σεζόν που διαρκεί πολύ λίγο. Με αυτά τα δεδομένα για ορισμένους είναι λύση, η πώληση ή η συνεργασία με άλλα ξενοδοχεία ακόμη και η εξεύρεση χρηματοδότη που θα στηρίξει τις επενδύσεις.
• Υπήρξαν περιπτώσεις όπου πελάτες σας ζήτησαν να πωλήσετε κάποιο ακίνητο που τους ανήκει προκειμένου να εξασφαλίσουν τα απαραίτητα χρήματα για να επιβιώσουν;
Κοιτάξτε, εμείς αποφεύγουμε να μπούμε σε αυτή τη διαδικασία. Όταν ένας πελάτης μας αναθέτει την πώληση ενός ακινήτου, δεν ρωτάμε τους λόγους. Διαισθάνομαι όπως ότι υπήρξαν περιπτώσεις, όπου η επιβάρυνση των ακινήτων ήταν τόσο μεγάλη εξαιτίας των δανείων όπου η πώληση για κάποιους ανθρώπους ήταν μονόδρομος.
• Υπάρχουν διαθέσιμα ακίνητα στη Ρόδο προς πώληση σε όσους έχουν την δυνατότητα να τα αποκτήσουν και που βρίσκονται αυτά;
Η Ρόδος είναι από τις πιο σημαντικές κτηματαγορές στην Ελλάδα ενώ το ποσοστό ιδιοκατοίκησης, των ντόπιων αγγίζει το 90%. Ακίνητα υπάρχουν διαθέσιμα σε πολλές περιοχές, ακόμη και σε αυτές που ήταν οχυρά της κτηματαγοράς όπως οι μεγάλες οδικές αρτηρίες. Υπάρχουν ακίνητα που βρίσκονται σε κεντρικά σημεία και είναι διαθέσιμα. Η Ρόδος δεν μπήκε στο τρένο της αθρόας κατασκευής εξοχικής ή κανονικής κατοικίας με την έννοια της βιομηχανοποίησης. Στο νησί δεν είχαμε μεγάλα εργοτάξια και δεν ξεκίνησε ποτέ η κατασκευή μεγάλων κτηριακών συγκροτημάτων, κάτι που θα είχε δυσμενείς επιπτώσεις στον κλάδο γιατί θα ανέβαινε πολύ το στοκ των ακινήτων και θα υπήρχε συμπίεση τιμών. Στην περιοχή μας μπορεί να έχουμε πτώση των συναλλαγών, για τους λόγους που αναφέραμε αλλά οι τιμές δεν έχουν συμπιεστεί όπως έγινε στην Αθήνα και την Κρήτη. Σε ότι αφορά την επαγγελματική στέγη η Ρόδος έχει μικρό στόκ αλλά δεν έχουμε φαινόμενα ξεπουλήματος .
• Υπάρχει ενδιαφέρον από τους Ροδίτες για απόκτηση επαγγελματικής στέγης;
Η απόκτηση επαγγελματικής στέγης έχει να κάνει με την ψυχοσύνθεση του Έλληνα, το θεωρεί ως υποχρέωση, στην οικογένεια και την επιχείρηση του. Για αυτό και έχουμε ψηλά ποσοστά ιδιοκατοίκησης και ιδιόχρησης και στη Ρόδο σε αντίθεση με άλλες χώρες. Το πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι επιχειρηματίες, για την απόκτηση στέγης είναι καθαρά χρηματοοικονομικό.
• Υπάρχουν χώρες όπως παράδειγμα η γειτονική Τουρκία που μας ανταγωνίζονται στο θέμα της τουριστικής κατοικίας;
Η Τουρκία πέρασε μια περιοχή φούσκας διότι εκεί κτίσθηκαν τεράστια συγκροτήματα με νόμους ιδιωτικής πολεοδόμησης . Διαμορφώθηκε εκεί μια τελείως διαφορετική πραγματικότητα, που απέχει από τις κατασκευές στις δυτικές χώρες.
• Παλαιότερα μεγάλοι όμιλοι από τη Ρωσία και άλλες χώρες είχαν εκδηλώσει ενδιαφέρον για να επενδύσουν στη Ρόδο .Εξακολουθεί να υφίσταται το ενδιαφέρον αυτό;
Η αλήθεια είναι ότι η Ρόδος, είχε προσελκύσει το ενδιαφέρον επενδυτών από κάθε γωνιά του πλανήτη πόσο μάλλον από τους Ρώσους, οι οποίοι αναζητούσαν και εξακολουθούν να ψάχνουν ευκαιρίες παντού, γιατί έχουν την ευχέρεια να το κάνουν. Υπάρχει όμως η δυσκολία της απόκτησης βίζας. Φανταστείτε ότι ακόμη και οι ιδιοκτήτες εταιρειών πρέπει να έχουν βίζα καθώς και τα μέλη των οικογενειών τους για να μπορούν να έρχονται στην Ελλάδα. Έχουμε αρκετούς πελάτες μας τους οποίους προσκαλούμε για να πάρουν βίζα πολλαπλής εισόδου κάτι που αποτελεί σόκ για αυτούς. Οι άνθρωποι αυτοί αγαπούν τη Ρόδο που έχει προοπτικές να αναπτύξει και το χειμερινό τουρισμό με την αγορά αυτή και είναι κρίμα να χάνονται ευκαιρίες. Θα μπορούσε το επενδυτικό πλαίσιο να είναι πιο φιλικό για τους Ρώσους. Γιατί όλοι αυτοί οι έλεγχοι να διαρκούν ένα χρόνο κάτι που έχει επιπτώσεις και στις αγοραπωλησίες; Με τις διαδικασίες αυτές κλείνουμε την πόρτα σε μια τεράστια αγορά που θα μπορούσε να τροφοδοτήσει με κεφάλαια την τοπική αλλά και την Ελληνική οικονομία γενικότερα.
• Δεν έχει πάψει το υπουργείο Οικονομικών να επιθυμεί την αύξηση των αντικειμενικών αξιών. Ποιες θα είναι οι επιπτώσεις που θα υπάρξουν στην κτηματαγορά;
Είναι σαν να βλέπει κανείς ένα θέατρο του παραλόγου και ένα ζωντανό εφιάλτη. Είναι αδιανόητο σε περιόδους ύφεσης, να στηρίζεις την είσπραξη των εσόδων σου στην αύξηση των αντικειμενικών αξιών. Ουσιαστικά με αυτό που κάνουν αυξάνουν υπέρμετρα το φόρο μεταβίβασης που είναι ο υψηλότερος στην Ευρώπη. Αντιλαμβάνεστε ότι το κράτος με τον τρόπο αυτό μπαίνει συνεταίρος την περιουσία χιλιάδων Ελλήνων σε ποσοστά που σε περίπτωση αύξησης των αντικειμενικών αξιών μπορεί να φθάσουν στο 20 και το 25%. Το κράτος όμως θα έπρεπε να κάνει το αντίθετο δηλαδή να βοηθήσει να γίνονται εύκολα συναλλαγές. Γιατί σε περιόδους κρίσης υπάρχει επιθυμία αναδιάταξης των ακινήτων και κινητικότητα συναλλαγών. Αυτό όμως δεν επιτυγχάνεται με εξοντωτικούς φόρους μεταβίβασης. Στην Αμερική που είναι η χώρα που εφηύρε το real estate ο φόρος μεταβίβασης είναι 0,5%.
• Θα έχουν πρόβλημα και οι μεγαλοϊδιοκτήτες των ακινήτων που και αυτοί είναι στην τσιμπίδα της εφορίας;
Ο ΦΜΑΠ είναι άλλος ένας παραλογισμός. Φθάσαμε στο σημείο που ιδιοκτήτες ακινήτων με αξία σημαντική να έχουν φορολόγηση υπερβολική. Και το θέμα είναι ότι από το επόμενο έτος δεν θα έχει το κράτος, δυνατότητα να εισπράξει γιατί δεν υπάρχουν άλλες αντοχές.
• Καθιερώνεται πλέον και το πιστοποιητικό ενεργειακής απόδοσης. Θεωρείτε ότι ήταν αναγκαίο και πως επηρεάζει την κτηματαγορά;
Το πιστοποιητικό ενεργειακής απόδοσης, ήταν αναγκαίο και υποχρεωτικό γιατί θα έπρεπε να ακολουθήσουμε την οδηγία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτό που μου κάνει εντύπωση είναι οι ελάχιστες αμοιβές των επιθεωρητών. Δεν μπορεί να γίνεται καμπάνια για την απελευθέρωση των επαγγελμάτων και παράλληλα να επιβάλλεται μίνιμουμ αμοιβή για τους μηχανικούς που θα γίνουν ενεργειακοί επιθεωρητές. Θα έπρεπε να αφήσουν ελεύθερες τις αμοιβές αυτές. Είναι παράλογο αυτό που έγινε.
• Θα έπρεπε να γίνει η αξιοποίηση σημαντικών ακινήτων της περιοχής μας με την διαδικασία του Fast Track;
Κάλιο αργά παρά ποτέ. Θα έπρεπε να είχε γίνει η αξιοποίηση τους εδώ και είκοσι χρόνια. Να σχολιάσω το Γκόλφ Αφάντου που έπρεπε ήδη να είχε προχωρήσει. Πάρτε παράδειγμα το Αλκάβρε που αποτελεί επαρχία της νότιας Πορτογαλίας είναι αντίστοιχης έκτασης με τη Ρόδο και διαθέτει 18 γήπεδα Γκόλφ. Η Κύπρος διαθέτει πέντε και η κυβέρνηση της προκήρυξε την δημιουργία άλλων δέκα. Δεν καταλαβαίνω γιατί τόσα χρόνια υπήρξε στείρα άρνηση στη δική μας περιοχή για την αξιοποίηση ενός ακινήτου που θα γινόταν πόλος έλξης χιλιάδων επισκεπτών.
• Ποιοι είναι οι στόχοι της εταιρείας «Σαββαίδης» για τη νέα χρονιά;
Αυτό που εμείς έχουμε κατορθώσει είναι η αναγνωσιμότητα του σήματος μας γεγονός που θέλει κόπο όχι μόνο για να δημιουργηθεί αλλά και για να κρατηθεί ψηλά.Ειλικρινά είμαι από τους ανθρώπους που πιστεύουν πολύ στη Ρόδο γιατί είναι ένας ευλογημένος τόπος, με τεράστιες δυνατότητες ανάπτυξης. Δεν έχω πάψει να σκέπτομαι μακροπρόθεσμα σε ότι αφορά την εταιρία μας,. Κάθε χρόνο η εκπαίδευση μας είναι συνεχής. Επιπλέον σημαντικό εργαλείο, είναι οι νέες τεχνολογίες. Οι αλλαγές που θα γίνουν στα επαγγέλματα των πρακτόρων, ασφαλειομεσίτες, τους πράκτορες και τους μεσίτες, θα είναι σημαντικές. Είναι εφόδιο οι τεχνολογίες αλλά τη διαφορά θα κάνει η ποιότητα στην παροχή των υπηρεσιών προς τους πελάτες.Η εταιρείας μας στις αρχές του έτους προέβη στην εξαγορά του μεγαλύτερου portal εξοχικής κατοικίας στην Ελλάδα. Είμαστε στην τελική φάση αναβάθμισής του και μετάφρασης του στα γερμανικά, ρωσικά, γαλλικά και ιταλικά. Είναι προγραμματισμένη η συμμετοχή μας στις μεγάλες εκθέσεις real estate του εξωτερικού όπως επίσης η ενίσχυση του ήδη μεγάλου δικτύου συνεργασίας μας με σημαντικά γραφεία της Ελλάδας και του Εξωτερικού. Συνεχίζουμε και αναβαθμίζουμε την επιτυχημένη μας συνεργασία με την GB Richard Ellis με την οποία έχουμε ήδη πετύχει σημαντικά deals στον χώρο των εμπορικών ακινήτων με σημαντικότερη την μίσθωση του κτιρίου Cairo Pallas στην πολυθεθνική εταιρεία H&M.
• Τα τελευταία χρόνια υπήρξε ραγδαία αύξηση των κτηματομεσιτών, Αυτό αποπροσανατόλισε τους Ροδίτες;
Ο υπερεπαγγελματισμός δεν είναι φαινόμενο μόνο του μεσιτικού χώρου . Υπάρχει σε όλα τα επαγγέλματα και δεν εξαιρείται ο δικός μας κλάδος. Ο κόσμος μπορεί να καταλάβει ποιος γνωρίζει το αντικείμενο και ποιος είναι ο αξιόπιστος επαγγελματίας ή όχι. ¶ρα αυτό είναι μέσα στους κανόνες του παιχνιδιού . Οι επιχειρήσεις έχουν το ρίσκο τους. Υπάρχει ιδιαιτερότητα στις πωλήσεις των ακινήτων σε σχέση με άλλες πωλήσεις γιατί το προϊόν είναι ιδιαίτερα μεγάλης αξίας. Στον τομέα αυτό η συμβουλευτική θα πρέπει να αποφεύγετε γιατί ο μεσίτης δεν είναι εκτιμητής σύμβουλος ακινήτων ούτε δικηγόρος και μηχανικός. Είναι απλά μεσάζοντας. Κάνει στοιχειωδώς τον έλεγχο και έχει αντίληψη της αγοράς. Με τα άλλα θέματα θα πρέπει να ασχοληθούν οι επαγγελματίες που υπάρχουν. Είναι μεγάλη η ζημιά, που μπορεί να γίνει από συμβουλές που δίνονται εύκολα και αβίαστα. Το 2011 είναι μια κρίσιμη χρονιά που θα δοκιμαστούν οι τελευταίες αντοχές της κτηματαγοράς και της τοπικής οικονομίας. Θεωρώ ότι δεν υπάρχουν περιθώρια λάθους στις επιλογές ακινήτων. Οι αγοραστές θα πρέπει να είναι προσεκτικοί στις κινήσεις που θα κάνουν. Πρέπει να προσέχουν την ποιότητα και την νομιμότητα σε κάθε ακίνητο. Πρέπει να ζητήσουν να γίνονται αυτοψίες από τους μηχανικούς και διασταυρώσεις στοιχείων για να μην βρίσκονται μπροστά σε δυσάρεστες εκπλήξεις. Επιπλέον οι αγορές των ακινήτων θα πρέπει να γίνονται με λογικά και όχι με συναισθηματικά κριτήρια που αργότερα θα λειτουργήσουν αρνητικά.
• Πως σχολιάζετε την κατάσταση που επικρατεί στη διεθνή κτηματαγορά;
Eίναι γνωστό ότι στα τελευταία 10 χρόνια ένα σημαντικό κομμάτι της ελληνικής ανάπτυξης, προήλθε από τον κατασκευαστικό κλάδο, συμπεριλαμβανομένης της αγοράς κατοικίας. Πολύ φοβάμαι ότι η εγκατάλειψη τους στο έλεος της κρίσης σε συνδυασμό με την υιοθέτηση παράλογα σκληρών μέτρων εναντίον τους κινδυνεύει να αποτελέσει συνταγή αυτοκτονίας της ελληνικής οικονομίας. Ο ρόλος της αγοράς κατοικίας δεν είναι κυρίαρχος μόνο στην Ελλάδα, χώρα με έλλειψη σημαντικού κλάδου βαριάς βιομηχανίας και με πολύ περιορισμένη βιομηχανία υπηρεσιών (πέραν του σε ύφεση τουριστικού κλάδου) αλλά σε ολόκληρο τον κόσμο. Ίσως στην Ελλάδα έχει ξεχαστεί το γεγονός πως η ίδια η διεθνής κρίση ξεκίνησε το καλοκαίρι του 2007 (!) από την ύφεση στην αμερικανική αγορά κατοικίας, η οποία είχε τέτοια απήχηση που έσπρωξε στο γκρεμό το διεθνή τραπεζικό κλάδο και έφερε τον κόσμο αντιμέτωπο με τη μεγαλύτερη ύφεση από το 1929. Δεν είναι τυχαίο πως όλες οι προηγούμενες, πριν την τρέχουσα, υφέσεις των ΗΠΑ, τελείωσαν μέσω της ανάπτυξης της αγοράς κατοικίας ενώ η τρέχουσα φαίνεται να διαιωνίζεται όσο η αμερικανική αγορά κατοικίας παραμένει βαθιά πληγωμένη, παρά τα ειδικά μέτρα στήριξης που έλαβε η κυβέρνηση Ομπάμα και παρά τις τονωτικές αγορές ενυπόθηκων δανείων ύψους ενός τρις στις οποίες προέβη η Κεντρική Τράπεζα της Νέας Υόρκης. Όλα αυτά συμβαίνουν στις ΗΠΑ, η οποία βαθμολογείται με ΑΑΑ από όλους τους διεθνείς οίκους αξιολόγησης και δανείζεται με λιγότερο από 2,5% στο δεκαετή ορίζοντα.
https://www.dimokratiki.gr/arxeio/efetos-tha-dokimastoun-i-antoches-tis-ktimatagoras/
ΦΑΡΜΑΚΕΙΑ
