ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Κληρονομιές: Ποιος παίρνει το σπίτι, πώς μοιράζεται η περιουσία και τι γίνεται με τα χρέη

news room 5 λεπτά ανάγνωση
AKINHTA
✦ Σύνοψη ⌄
  • Οι κλη­ρο­νό­μοι, κατά κανόνα, δεν ευθύ­νο­νται με την προ­σω­πική τους περιου­σία για τα χρέη του θανό­ντος· οι πιστω­τές μπορούν να στρα­φούν στην κλη­ρο­νο­μιά, η οποία ενδέ­χε­ται να εκποι­η­θεί.
  • Το μερίδιο του επι­ζώ­ντος συζύγου αυξά­νε­ται από το 1/4 στο 1/3 όταν υπάρ­χουν παιδιά, ενώ χωρίς παιδιά μπορεί να φτάσει το 50% υπό τις προ­βλε­πό­με­νες προ­ϋ­πο­θέ­σεις.
  • Η νόμιμη μοίρα μετα­τρέ­πε­ται σε χρη­μα­τική αξίωση, ώστε να μην οδηγεί υπο­χρε­ω­τικά σε συνι­διο­κτη­σία ακι­νή­του. Συγκλη­ρο­νό­μος μπορεί, μέσω δικα­στι­κής δια­δι­κα­σίας, να απο­κτή­σει ολό­κληρο το ακίνητο απο­ζη­μιώ­νο­ντας τους υπό­λοι­πους.
  • Οι αλλαγές επι­διώ­κουν να περιο­ρί­σουν τις οικο­γε­νεια­κές δια­μά­χες και την αδυ­να­μία αξιο­ποί­η­σης ακι­νή­των, ενώ ανα­θε­ω­ρού­νται και οι κανόνες για χει­ρό­γρα­φες δια­θή­κες και συμ­φω­νίες μετα­βί­βα­σης οικο­γε­νεια­κής περιου­σίας. Το νέο καθε­στώς εφαρ­μό­ζε­ται κατά βάση σε θανά­τους από τις 16 Σεπτεμ­βρίου 2026.

Φρένο στα χρέη που κλη­ρο­νο­μού­νται, μεγα­λύ­τερο μερίδιο στον επι­ζώ­ντα σύζυγο και νέοι κανόνες για τη μοι­ρα­σιά των ακι­νή­των φέρνουν οι αλλαγές στο κλη­ρο­νο­μικό δίκαιο. Οι κλη­ρο­νό­μοι προ­στα­τεύ­ουν, κατά κανόνα, την προ­σω­πική τους περιου­σία από τις οφειλές του θανό­ντος, ο σύζυγος δικαιού­ται το 1/3 αντί για το 1/4 όταν υπάρ­χουν παιδιά, ενώ η νόμιμη μοίρα μετα­τρέ­πε­ται σε χρη­μα­τική αξίωση αντί να οδηγεί υπο­χρε­ω­τικά σε συνι­διο­κτη­σία ακι­νή­του.

Παράλ­ληλα, ένας συγκλη­ρο­νό­μος μπορεί, υπό προ­ϋ­πο­θέ­σεις, να απο­κτή­σει ολό­κληρο το σπίτι απο­ζη­μιώ­νο­ντας τους υπό­λοι­πους, ενώ αλλά­ζουν οι κανόνες για τις χει­ρό­γρα­φες δια­θή­κες και τις συμ­φω­νίες μετα­βί­βα­σης της οικο­γε­νεια­κής περιου­σίας.

Οι νέες ρυθ­μί­σεις επι­χει­ρούν να αντι­με­τω­πί­σουν προ­βλή­ματα που συχνά εγκλω­βί­ζουν τις οικο­γέ­νειες σε πολυ­ε­τείς δια­μά­χες: χρέη μεγα­λύ­τερα από την αξία της κλη­ρο­νο­μιάς, ακίνητα που παρα­μέ­νουν ανα­ξιο­ποί­ητα λόγω δια­φω­νιών και σπίτια που κατα­λή­γουν σε πολλούς συνι­διο­κτή­τες. Το νέο καθε­στώς εφαρ­μό­ζε­ται κατά βάση στις κλη­ρο­νο­μιές προ­σώ­πων που απε­βί­ω­σαν από τις 16 Σεπτεμ­βρίου 2026, με ειδικές μετα­βα­τι­κές εξαι­ρέ­σεις για παλαιό­τε­ρες υπο­θέ­σεις.

Τα χρέη δεν περνούν στην προ­σω­πική περιου­σία

Ο κλη­ρο­νό­μος δεν ευθύ­νε­ται πλέον, κατά κανόνα, με τα προ­σω­πικά του περιου­σιακά στοι­χεία για τις οφειλές του θανό­ντος. Η ευθύνη περιο­ρί­ζε­ται στην κλη­ρο­νο­μιαία περιου­σία, από την οποία μπορούν να ικα­νο­ποι­η­θούν οι πιστω­τές.

Για παρά­δειγμα, εάν κάποιος κλη­ρο­νο­μή­σει ακίνητο αξίας 100.000 ευρώ και ο θανών έχει αφήσει χρέη 150.000 ευρώ, δεν υπο­χρε­ώ­νε­ται κανο­νικά να καλύψει από την τσέπη του τη διαφορά των 50.000 ευρώ. Το ακίνητο, ωστόσο, μπορεί να εκποι­η­θεί για την εξό­φληση των πιστω­τών. Η προ­στα­σία της προ­σω­πι­κής περιου­σίας δεν σημαί­νει, επο­μέ­νως, ότι ο κλη­ρο­νό­μος δια­τη­ρεί υπο­χρε­ω­τικά το ακίνητο που κλη­ρο­νό­μησε, ενώ εξα­κο­λου­θούν να ισχύουν οι εξαι­ρέ­σεις που προ­βλέ­πει ο νόμος.

 Περισ­σό­τερα στον σύζυγο, μικρό­τερο μερίδιο στα παιδιά

Το μερίδιο του επι­ζώ­ντος συζύγου αυξά­νε­ται από το 1/4 στο 1/3 όταν υπάρ­χουν παιδιά, ενώ τα υπό­λοιπα 2/3 μοι­ρά­ζο­νται μεταξύ των παιδιών. Η αλλαγή αφορά τη νόμιμη διαδοχή όταν δεν υπάρχει διαθήκη.

Έτσι, σε κλη­ρο­νο­μιά καθαρής αξίας 300.000 ευρώ, με σύζυγο και δύο παιδιά, ο σύζυγος λαμ­βά­νει 100.000 ευρώ και κάθε παιδί από 100.000 ευρώ. Με το προη­γού­μενο καθε­στώς, ο σύζυγος θα λάμβανε 75.000 ευρώ και κάθε παιδί από 112.500 ευρώ. Όταν δεν υπάρ­χουν παιδιά, ο σύζυγος δικαιού­ται το 50% εφόσον συντρέ­χει με άλλους συγ­γε­νείς που καλού­νται στην κλη­ρο­νο­μιά, ενώ η κατα­νομή εξαρ­τά­ται από τη συγ­γε­νική τους σχέση.

Πώς ένας κλη­ρο­νό­μος μπορεί να πάρει ολό­κληρο το σπίτι

Δυνα­τό­τητα να απο­κτή­σει ένας συγκλη­ρο­νό­μος ολό­κληρο το ακίνητο απο­ζη­μιώ­νο­ντας τους υπό­λοι­πους προ­βλέ­πε­ται όταν υπάρ­χουν περισ­σό­τε­ροι κλη­ρο­νό­μοι και δεν συμ­φω­νούν για τη διανομή. Μέσω της προ­βλε­πό­με­νης δικα­στι­κής δια­δι­κα­σίας μπορεί να προσ­διο­ρι­στεί η αξία των μερι­δίων και να απο­δο­θεί το ακίνητο σε έναν από τους δικαιού­χους, με κατα­βολή της αντί­στοι­χης απο­ζη­μί­ω­σης.

Για παρά­δειγμα, εάν δύο αδέλφια κλη­ρο­νο­μή­σουν εξ αδιαι­ρέ­του ένα σπίτι αξίας 200.000 ευρώ και το ένα θέλει να το κρα­τή­σει, μπορεί να ζητήσει να απο­κτή­σει ολό­κληρο το ακίνητο κατα­βάλ­λο­ντας 100.000 ευρώ στο άλλο, εφόσον πλη­ρού­νται οι νόμιμες προ­ϋ­πο­θέ­σεις. Εάν υπάρχει δια­φω­νία για την αξία, αυτή προσ­διο­ρί­ζε­ται δικα­στικά, με συνε­κτί­μηση της αντι­κει­με­νι­κής και της αγο­ραίας αξίας.

Η νέα δια­δι­κα­σία δια­νο­μής μπορεί να εφαρ­μο­στεί και σε παλαιό­τε­ρες κλη­ρο­νο­μιές, ακόμη και αν ο θάνατος είχε επέλθει πριν από την έναρξη του νέου καθε­στώ­τος, υπό την προ­ϋ­πό­θεση ότι δεν έχει ήδη ασκηθεί αγωγή δια­νο­μής.

Απο­ζη­μί­ωση αντί για ποσοστό στο ακίνητο

Αλλάζει και η νόμιμη μοίρα, δηλαδή το ελά­χι­στο μερίδιο που δικαιού­νται συγκε­κρι­μέ­νοι στενοί συγ­γε­νείς ακόμη και όταν υπάρχει διαθήκη. Αντί να απο­κτούν υπο­χρε­ω­τικά ποσοστό συνι­διο­κτη­σίας σε ακίνητο, οι δικαιού­χοι απο­κτούν χρη­μα­τική αξίωση για την αξία που τους ανα­λο­γεί.

Για παρά­δειγμα, εάν ένας γονέας αφήσει με διαθήκη το σπίτι στο ένα παιδί, το άλλο παιδί που δικαιού­ται νόμιμη μοίρα μπορεί να ζητήσει την αντί­στοιχη χρη­μα­τική αξία χωρίς να γίνει συνι­διο­κτή­της. Εφόσον προ­κύ­ψει δια­φω­νία, η αξία μπορεί να προσ­διο­ρι­στεί δικα­στικά, ενώ προ­βλέ­πε­ται και δυνα­τό­τητα εγγρα­φής προ­ση­μεί­ω­σης για την εξα­σφά­λιση της χρη­μα­τι­κής απαί­τη­σης.

Με τον τρόπο αυτό επι­διώ­κε­ται να περιο­ρι­στούν οι ανα­γκα­στι­κές συνι­διο­κτη­σίες που συχνά εμπο­δί­ζουν την πώληση ή την αξιο­ποί­ηση ενός ακι­νή­του.

Τι ισχύει για τις χει­ρό­γρα­φες δια­θή­κες

Οι χει­ρό­γρα­φες δια­θή­κες δεν καταρ­γού­νται, αλλά αλλά­ζουν οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις με τις οποίες παρά­γουν τα έννομα απο­τε­λέ­σματά τους. Ιδιαί­τερη σημασία έχει εάν είχαν κατα­τε­θεί για φύλαξη σε συμ­βο­λαιο­γράφο, ποιοι ορί­ζο­νται κλη­ρο­νό­μοι και πότε δημο­σιεύ­ο­νται.

Όταν η διαθήκη είχε κατα­τε­θεί από τον διαθέτη για φύλαξη σε συμ­βο­λαιο­γράφο, μπορεί να παράγει απο­τε­λέ­σματα πριν κηρυ­χθεί κυρία. Εάν δεν είχε κατα­τε­θεί, αυτό επι­τρέ­πε­ται μόνο στις περι­πτώ­σεις που προ­βλέ­πει ο νόμος, μεταξύ άλλων όταν τιμώ­νται με τη διαθήκη κατιό­ντες ή σύζυγος.

Εάν η διαθήκη δημο­σιευ­θεί μετά την πάροδο δύο ετών από τον θάνατο, απαι­τεί­ται κατά κανόνα κήρυξή της ως κυρίας για να παρα­γά­γει έννομα απο­τε­λέ­σματα, με ειδική εξαί­ρεση για τις δια­θή­κες που είχαν κατα­τε­θεί προς φύλαξη. Η διετία δεν σημαί­νει, επο­μέ­νως, ότι η διαθήκη ακυ­ρώ­νε­ται αυτο­μά­τως.

Προ­στα­σία για ζευ­γά­ρια χωρίς γάμο

Ο επιζών σύντρο­φος σε περί­πτωση ελεύ­θε­ρης συμ­βί­ω­σης μπορεί, υπό τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις του νόμου, να παρα­μεί­νει στην κοινή κατοι­κία για εύλογο χρονικό διά­στημα χωρίς να κατα­βάλ­λει ενοίκιο. Η προ­στα­σία αυτή δεν σημαί­νει ότι αποκτά αυτο­μά­τως την κυριό­τητα του ακι­νή­του ή τα ίδια κλη­ρο­νο­μικά δικαιώ­ματα με τον σύζυγο, αλλά του επι­τρέ­πει να μη χρεια­στεί να εγκα­τα­λεί­ψει αμέσως το σπίτι μετά τον θάνατο του συντρό­φου του.

Συμ­φω­νίες για την περιου­σία πριν και μετά τον θάνατο

Με τις κλη­ρο­νο­μι­κές συμ­βά­σεις δίνεται η δυνα­τό­τητα να συμ­φω­νεί­ται εκ των προ­τέ­ρων η τύχη περιου­σια­κών στοι­χείων μετά τον θάνατο. Οι συμ­βά­σεις αιτία θανάτου καταρ­τί­ζο­νται με συμ­βο­λαιο­γρα­φικό έγγραφο και αυτο­πρό­σωπη παρου­σία των συμ­βαλ­λο­μέ­νων, ενώ προ­βλέ­πε­ται και δυνα­τό­τητα εκ των προ­τέ­ρων παραί­τη­σης από κλη­ρο­νο­μικά δικαιώ­ματα.

Ο θεσμός μπορεί να αξιο­ποι­η­θεί σε οικο­γέ­νειες με περισ­σό­τερα παιδιά, ακίνητα δια­φο­ρε­τι­κής αξίας ή επι­χει­ρή­σεις που πρέπει να περά­σουν στην επόμενη γενιά. Παράλ­ληλα, προ­βλέ­πε­ται δυνα­τό­τητα συμ­βα­τι­κής δια­νο­μής της κλη­ρο­νο­μιάς μετά τον θάνατο, με συμ­φω­νία μεταξύ των κλη­ρο­νό­μων και μετα­γραφή της σχε­τι­κής πράξης ως απο­δο­χής κλη­ρο­νο­μιάς, με ανα­δρο­μική ισχύ από τον θάνατο.

Τι ισχύει με τους φόρους

Οι αλλαγές στο κλη­ρο­νο­μικό δίκαιο δεν καταρ­γούν τον φόρο κλη­ρο­νο­μιάς. Για τους συγ­γε­νείς της Α΄ κατη­γο­ρίας το βασικό αφο­ρο­λό­γητο της κλί­μα­κας παρα­μέ­νει στις 150.000 ευρώ ανά δικαιούχο, με ειδικές απαλ­λα­γές όπου προ­βλέ­πο­νται. Για τον επι­ζώ­ντα σύζυγο ισχύει ειδική απαλ­λαγή έως 400.000 ευρώ, εφόσον πλη­ρού­νται οι νόμιμες προ­ϋ­πο­θέ­σεις.

Το αφο­ρο­λό­γητο των 800.000 ευρώ που εφαρ­μό­ζε­ται, υπό προ­ϋ­πο­θέ­σεις, στις γονικές παροχές και δωρεές δεν επε­κτεί­νε­ται αυτο­μά­τως στις κλη­ρο­νο­μι­κές συμ­βά­σεις. Επο­μέ­νως, οι οικο­γέ­νειες που σχε­διά­ζουν τη μετα­βί­βαση ακι­νή­των ή άλλων περιου­σια­κών στοι­χείων πρέπει να εξε­τά­ζουν χωριστά τα κλη­ρο­νο­μικά δικαιώ­ματα και τη φορο­λο­γική επι­βά­ρυνση που μπορεί να προ­κύ­ψει.

Πηγή: protothema.gr

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.