Γιώργος Ματσίγκος: Γεμίζουν τα ξενοδοχεία, αλλά δεν γεμίζουν τα ταμεία…

Κύριε Ματσί­γκο, τώρα που η φετινή του­ρι­στική περί­ο­δος φτάνει στο τέλος της, ποιος είναι ο συνο­λι­κός απο­λο­γι­σμός για τη Ρόδο; Μπο­ρούμε να μιλή­σουμε για μια επι­τυ­χη­μένη χρονιά;

Θα μπο­ρού­σαμε κυρία Παμπρή να χαρα­κτη­ρί­σουμε τη φετινή χρονιά επι­τυ­χη­μένη σε επίπεδο αφίξεων, ιδιαί­τερα αν ανα­λο­γι­στούμε ότι η του­ρι­στική περί­ο­δος ξεκί­νησε με αρκετή αβε­βαιό­τητα, εξαι­τίας της έναρξης του πολέμου. Η Ρόδος κατέ­γραψε ρεκόρ αφίξεων, όχι όμως και αντί­στοιχη αύξηση στα κέρδη.

Η αρχή της σεζόν, και ειδι­κό­τερα ο Μάιος και ο Ιούνιος, ήταν αρκετά δύσκολη. Στη συνέ­χεια, ωστόσο, η εικόνα βελ­τιώ­θηκε, καθώς η επι­θυ­μία του κόσμου να ταξι­δέ­ψει λει­τούρ­γησε θετικά για τον ελλη­νικό του­ρι­σμό. Παρα­τη­ρή­σαμε, επίσης, αλλαγές στα προ­γράμ­ματα των tour operators και των αερο­πο­ρι­κών εται­ρειών. Αρχικά, οι ταξι­διώ­τες στρά­φη­καν προς προ­ο­ρι­σμούς όπως η Ιταλία, η Πορ­το­γα­λία και η Ισπανία, ενώ στη συνέ­χεια ακο­λού­θησε η Ελλάδα και κατ’ επέ­κταση η Ρόδος.

Από οικο­νο­μι­κής πλευράς, ωστόσο, η χρονιά δεν ήταν εξίσου ικα­νο­ποι­η­τική. Η σημα­ντική αύξηση του λει­τουρ­γι­κού κόστους των ξενο­δο­χεια­κών επι­χει­ρή­σεων, με κυριό­τερο παρά­γο­ντα την ενέρ­γεια, περιό­ρισε την τελική οικο­νο­μική απόδοση της σεζόν.

Ποια ήταν τα βασικά χαρα­κτη­ρι­στικά της φετινής σεζόν; Παρα­τη­ρή­σατε αλλαγές στη συμπε­ρι­φορά των του­ρι­στών, στη διάρ­κεια παρα­μο­νής τους και στον τρόπο που πραγ­μα­το­ποιού­σαν τις κρα­τή­σεις τους;

Το βασικό χαρα­κτη­ρι­στικό της φετινής σεζόν ήταν οι κρα­τή­σεις της τελευ­ταίας στιγμής (last minute). Οι περισ­σό­τε­ροι πελάτες προ­χω­ρού­σαν σε κρα­τή­σεις μόλις λίγες ημέρες πριν από την άφιξή τους, ενώ παρα­τη­ρή­θηκε αυξη­μένη προ­τί­μηση στα πακέτα all inclusive.

Παράλ­ληλα, δια­πι­στώ­σαμε ότι η διάρ­κεια παρα­μο­νής των επι­σκε­πτών ήταν μικρό­τερη, γεγονός που δεν απο­τυ­πώ­νει απα­ραί­τητα την πραγ­μα­τική εικόνα της του­ρι­στι­κής κίνησης, καθώς οι επι­σκέ­πτες παρου­σί­α­σαν αύξηση περίπου 3,5%.

Ωστόσο, η συμπε­ρι­φορά των του­ρι­στών άλλαξε και κατά τη διάρ­κεια των δια­κο­πών τους. Κυκλο­φο­ρού­σαν λιγό­τερο εκτός των ξενο­δο­χείων και περιό­ρι­σαν σημα­ντικά τις δαπάνες τους. Αυτό είχε ως απο­τέ­λε­σμα να επω­φε­λη­θούν περισ­σό­τερο τα σούπερ μάρκετ και οι μεγάλες αλυ­σί­δες τρο­φί­μων, ενώ η συνο­λική κατα­νά­λωση στον προ­ο­ρι­σμό ήταν περιο­ρι­σμένη.

Ποια αγορά ξεχώ­ρισε φέτος για τη Ρόδο και ποιες αγορές παρου­σί­α­σαν αδυ­να­μίες ή απώ­λειες;

Η βρε­τα­νική αγορά ήταν αυτή που ξεχώ­ρισε φέτος για τη Ρόδο, κατα­γρά­φο­ντας σημα­ντική αύξηση της τάξης του 7%. Ακο­λού­θησε η γερ­μα­νική αγορά, η οποία παρου­σί­ασε μείωση περίπου 3%. Ιδιαί­τερα θετική ήταν η πορεία της πολω­νι­κής αγοράς, με αύξηση 13%, ενώ αξιο­ση­μεί­ωτη ήταν και η άνοδος της ισραη­λι­νής αγοράς, η οποία έφτασε περίπου το 20%, εξέλιξη που ήταν σε μεγάλο βαθμό ανα­με­νό­μενη μετά τη λήξη του πολέμου. Τα στοι­χεία αυτά επι­βε­βαιώ­νουν τη σημασία της δια­τή­ρη­σης ενός ισορ­ρο­πη­μέ­νου μείγ­μα­τος αγορών, ώστε η Ρόδος να μην εξαρ­τά­ται υπερ­βο­λικά από μία μόνο του­ρι­στική αγορά.

Επι­στρέ­φο­ντας από τη μεγάλη διεθνή του­ρι­στική έκθεση WTM του Λον­δί­νου, ποια είναι τα βασικά συμπε­ρά­σματα που απο­κο­μί­σατε από τις επαφές με τους tour operators και τους εκπρο­σώ­πους των αερο­πο­ρι­κών εται­ρειών;

Από τις επαφές μας στη WTM προ­κύ­πτει ότι υπάρ­χουν αυξη­μέ­νες προ­γραμ­μα­τι­σμέ­νες αερο­πο­ρι­κές θέσεις, χωρίς όμως να παρα­τη­ρεί­ται αντί­στοιχη αύξηση στις προ­κρα­τή­σεις. Η οικο­νο­μική ύφεση και η γενι­κό­τερη οικο­νο­μική αβε­βαιό­τητα οδηγούν τους ταξι­διώ­τες να ανα­μέ­νουν προ­σφο­ρές, ιδιαί­τερα ενόψει της Black Friday. Παράλ­ληλα, η μεγάλη αύξηση του κόστους των καυ­σί­μων έχει επι­βα­ρύ­νει τις αερο­πο­ρι­κές τιμές.

Ένα θετικό στοι­χείο απο­τε­λεί το γεγονός ότι οι πτήσεις και τα του­ρι­στικά προ­γράμ­ματα ξεκι­νούν από τα τέλη Μαρτίου, λόγω του Καθο­λι­κού Πάσχα στις 28 Μαρτίου, και συνε­χί­ζο­νται έως τις αρχές Νοεμ­βρίου. Πρό­κει­ται για μια εξέλιξη που απο­τε­λεί ένδειξη επι­μή­κυν­σης της του­ρι­στι­κής περιό­δου, κάτι ιδιαί­τερα σημα­ντικό για τη Ρόδο και τον συνο­λικό του­ρι­στικό της σχε­δια­σμό.

Η βρε­τα­νική αγορά παρα­μέ­νει η σημα­ντι­κό­τερη για τη Ρόδο. Ποια είναι η εικόνα που μετα­φέ­ρουν οι μεγάλοι βρε­τα­νι­κοί του­ρι­στι­κοί οργα­νι­σμοί για την επόμενη χρονιά και τι γίνεται με τις υπό­λοι­πες σημα­ντι­κές αγορές, όπως η Γερ­μα­νία, η Γαλλία, η Πολωνία και οι σκαν­δι­να­βι­κές χώρες;

Η βρε­τα­νική αγορά πράγ­ματι παρα­μέ­νει η σημα­ντι­κό­τερη αγορά για τη Ρόδο, με περισ­σό­τε­ρους από 840.000 επι­σκέ­πτες. Όπως ανέφερα και προη­γου­μέ­νως, ο προ­γραμ­μα­τι­σμός για την επόμενη σεζόν δείχνει αύξηση των δια­θέ­σι­μων αερο­πο­ρι­κών θέσεων κατά περίπου 3%.

Δυστυ­χώς, η γερ­μα­νική αγορά, η οποία απο­τε­λεί τη δεύτερη σημα­ντι­κό­τερη αγορά μας, παρου­σί­ασε μια μικρή μείωση τη φετινή χρονιά, ενώ για την επόμενη σεζόν ο προ­γραμ­μα­τι­σμός δείχνει ότι θα κινηθεί στα ίδια επίπεδα αερο­πο­ρι­κών θέσεων.

Η πολω­νική αγορά, από την άλλη πλευρά, μας εκπλήσ­σει ευχά­ρι­στα κάθε χρόνο με τη συνεχή αύξησή της και παρα­μέ­νει στην τρίτη θέση, με περισ­σό­τε­ρους από 240.000 επι­σκέ­πτες.

Όσον αφορά στη γαλλική αγορά, η οικο­νο­μική δυσκο­λία και η πολι­τική κρίση που επι­κρα­τούν στη χώρα δημιουρ­γούν ένα περι­βάλ­λον αβε­βαιό­τη­τας. Η εκτί­μησή μου είναι ότι θα κινηθεί περίπου στα ίδια επίπεδα με τη φετινή χρονιά.

Οι σκαν­δι­να­βι­κές αγορές εξα­κο­λου­θούν να απο­τε­λούν ένα σημα­ντικό κομμάτι της του­ρι­στι­κής κίνησης της Ρόδου, με τη Σουηδία, τη Φιν­λαν­δία και τη Νορ­βη­γία να παρου­σιά­ζουν αξιό­λογη παρου­σία. Πρό­κει­ται για αγορές που συμ­βάλ­λουν στη δια­τή­ρηση της γεω­γρα­φι­κής δια­σπο­ράς του του­ρι­σμού μας και ενι­σχύ­ουν τη δυνα­μική του προ­ο­ρι­σμού.

Πόσο αντα­γω­νι­στική παρα­μέ­νει η Ρόδος απέ­να­ντι σε προ­ο­ρι­σμούς όπως η Τουρκία, η Αίγυ­πτος κ.λπ.;

Η Ρόδος φαί­νε­ται να βρί­σκε­ται σε καλύ­τερη αντα­γω­νι­στική θέση απέ­να­ντι στην Τουρκία, καθώς το αυξη­μένο κόστος ζωής έχει οδη­γή­σει και σε αύξηση του κόστους των του­ρι­στι­κών πακέτων στη γει­το­νική χώρα. Ωστόσο, η φετινή του­ρι­στική χρονιά δεν ήταν ιδιαί­τερα ικα­νο­ποι­η­τική για την Τουρκία, γεγονός που ενδέ­χε­ται να οδη­γή­σει σε περισ­σό­τε­ρες προ­σφο­ρές και αντα­γω­νι­στι­κό­τε­ρες τιμές για την επόμενη σεζόν.

Από την άλλη πλευρά, η Αίγυ­πτος εξα­κο­λου­θεί να απο­τε­λεί έναν ιδιαί­τερα οικο­νο­μικό προ­ο­ρι­σμό, κυρίως στην κατη­γο­ρία των all inclusive πακέτων, δια­τη­ρώ­ντας έτσι ένα σημα­ντικό αντα­γω­νι­στικό πλε­ο­νέ­κτημα σε επίπεδο τιμής.

Η Ρόδος, επο­μέ­νως, καλεί­ται να δια­τη­ρή­σει την αντα­γω­νι­στι­κό­τητά της, προ­σφέ­ρο­ντας υψηλό επίπεδο υπη­ρε­σιών και συνο­λική εμπει­ρία δια­κο­πών που να δικαιο­λο­γεί την αξία του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος της.

Πόσα νέα ξενο­δο­χεία θα ανοί­ξουν την νέα σεζόν και ποιος τελικά είναι ο αριθμός της δυνα­μι­κό­τη­τας πλέον της ροδια­κής του­ρι­στι­κής βιο­μη­χα­νίας κ. πρόεδρε;

Από όσο γνωρίζω, περίπου δύο νέα ξενο­δο­χεία ανα­μέ­νε­ται να ανοί­ξουν την επόμενη του­ρι­στική σεζόν.

Η Ρόδος δια­θέ­τει πλέον μια ιδιαί­τερα αυξη­μένη του­ρι­στική δυνα­μι­κό­τητα, η οποία δεν περιο­ρί­ζε­ται μόνο στις ξενο­δο­χεια­κές μονάδες, αλλά περι­λαμ­βά­νει και μεγάλο αριθμό ενοι­κια­ζό­με­νων δωμα­τίων και κατα­λυ­μά­των βρα­χυ­χρό­νιας μίσθω­σης.

Το σημα­ντι­κό­τερο ζήτημα που αντι­με­τω­πί­ζει σήμερα ο προ­ο­ρι­σμός είναι η συνεχής και σε μεγάλο βαθμό ανε­ξέ­λεγ­κτη αύξηση των δια­θέ­σι­μων κλινών. Η εξέλιξη αυτή επη­ρε­ά­ζει τη συνο­λική δυνα­μι­κό­τητα του νησιού και δημιουρ­γεί εύλογο προ­βλη­μα­τι­σμό για την ισορ­ρο­πία μεταξύ προ­σφο­ράς και ζήτησης. Χρειά­ζε­ται πλέον ιδιαί­τερη προσοχή στον σχε­δια­σμό της του­ρι­στι­κής ανά­πτυ­ξης, με στόχο τη δια­τή­ρηση της ποιό­τη­τας και της βιω­σι­μό­τη­τας του ροδια­κού του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος.

Η Ρόδος έχει επεν­δύ­σει σημα­ντικά στην ανα­βάθ­μιση των ξενο­δο­χεια­κών της μονάδων. Ακο­λου­θούν όμως οι δημό­σιες υπο­δο­μές τον ίδιο ρυθμό ανά­πτυ­ξης; Τι πρέπει να γίνει άμεσα, γιατί μέχρι πριν από λίγα χρόνια κατα­θέ­τατε τις επι­ση­μάν­σεις σας. Κου­ρα­στή­κατε να υπο­βά­λετε την έκθεση – προ­τά­σεις;

Πράγ­ματι, οι ξενο­δο­χεια­κές μονάδες της Ρόδου επεν­δύ­ουν διαρκώς στην ανα­καί­νιση και την ανα­βάθ­μισή τους, προ­σφέ­ρο­ντας πλέον υπη­ρε­σίες πολύ υψηλού επι­πέ­δου, κυρίως λόγω και του έντονου αντα­γω­νι­σμού στον του­ρι­στικό κλάδο. Δυστυ­χώς, όμως, η συνο­λική εικόνα του νησιού και οι δημό­σιες υπο­δο­μές δεν ακο­λου­θούν τον ίδιο ρυθμό ανά­πτυ­ξης.

Αυτό είναι εμφανές στην κατά­σταση του οδικού δικτύου, στην έλλειψη χώρων στάθ­μευ­σης, στη συντή­ρηση των πάρκων και, γενι­κό­τερα, στην καθα­ριό­τητα. Υπάρ­χουν σημα­ντικά προ­βλή­ματα που επη­ρε­ά­ζουν τόσο την καθη­με­ρι­νό­τητα των κατοί­κων όσο και την εμπει­ρία των επι­σκε­πτών.

Όσον αφορά στις προ­τά­σεις και στις παρεμ­βά­σεις μας, από το 2011 κατα­θέ­τουμε συστη­μα­τικά συγκε­κρι­μέ­νες επι­ση­μάν­σεις και προ­τά­σεις για τη βελ­τί­ωση των υπο­δο­μών. Δυστυ­χώς, μέχρι σήμερα δεν έχουμε δει τις αντί­στοι­χες βελ­τιώ­σεις. Το πρό­βλημα είναι ότι δεν υπάρχει ουσια­στική αντα­πό­κριση ούτε από την κεντρική διοί­κηση.

Έχουμε ζητήσει, μεταξύ άλλων, ένα μέρος από το Τέλος Ανθε­κτι­κό­τη­τας στην Κλι­μα­τική Κρίση να απο­δί­δε­ται στους δήμους των του­ρι­στι­κών περιο­χών, ώστε να αξιο­ποιεί­ται για τη συντή­ρηση και την ανα­βάθ­μιση των υπο­δο­μών τους.

Έχουμε επίσης θέσει το ζήτημα της επα­να­φο­ράς των μειω­μέ­νων συντε­λε­στών ΦΠΑ στα νησιά. Αντί, όμως, να υπάρ­ξουν μέτρα ελά­φρυν­σης, βρε­θή­καμε αντι­μέ­τω­ποι ακόμη και με προ­τά­σεις για αύξηση των δημο­τι­κών τελών.

Επο­μέ­νως, δεν είναι ότι κου­ρα­στή­καμε να κατα­θέ­τουμε προ­τά­σεις. Είναι απο­γοη­τευ­τικό να επα­να­λαμ­βά­νουμε επί τόσα χρόνια τις ίδιες επι­ση­μάν­σεις, χωρίς να βλέ­πουμε ουσια­στική αντα­πό­κριση.

Η Ρόδος χρειά­ζε­ται πλέον πράξεις και συγκε­κρι­μέ­νες λύσεις, όχι άλλες υπο­σχέ­σεις.

Εμείς θα συνε­χί­σουμε να υπο­βάλ­λουμε προ­τά­σεις, όπως δε γνω­ρί­ζετε κάθε χρόνο διορ­γα­νώ­νουμε ημερίδα για τα μέλη μας με επί­καιρα θέματα όπως υγιεινή και ασφά­λεια. ΠΟΙΟΤΗΤΑ και περι­βαλ­λο­ντική ευαι­σθη­το­ποί­ηση και φυσικά ειδικά επι­μορ­φω­τικά ξενο­δο­χειακά σεμι­νά­ρια και τώρα τελευ­ταία με έμφαση την τεχνητή νοη­μο­σύνη στον του­ρι­σμό.

Ποια είναι η μεγα­λύ­τερη πρό­κληση που καλεί­ται να αντι­με­τω­πί­σει η Ρόδος τα επόμενα χρόνια, προ­κει­μέ­νου να δια­τη­ρή­σει τη θέση της στον διεθνή του­ρι­στικό χάρτη; Ποιες θα ήταν οι τρεις πρώτες προ­τε­ραιό­τη­τες;

Η μεγα­λύ­τερη πρό­κληση για τη Ρόδο τα επόμενα χρόνια είναι να δια­τη­ρή­σει την ισχυρή θέση της στον διεθνή του­ρι­στικό χάρτη, δια­σφα­λί­ζο­ντας παράλ­ληλα ότι η του­ρι­στική της ανά­πτυξη θα είναι βιώσιμη, ποιο­τική και ισορ­ρο­πη­μένη.

Για να το πετύ­χουμε αυτό, θεωρώ ότι υπάρ­χουν τρεις βασικές προ­τε­ραιό­τη­τες:

Πρώτη προ­τε­ραιό­τητα: Η θωρά­κιση και η ανα­βάθ­μιση των υπο­δο­μών, με σεβασμό στο περι­βάλ­λον.

Χρεια­ζό­μα­στε σύγ­χρο­νες δημό­σιες υπο­δο­μές, καλύ­τερο οδικό δίκτυο, απο­τε­λε­σμα­τι­κές δημό­σιες συγκοι­νω­νίες, ανα­βάθ­μιση της καθα­ριό­τη­τας και ουσια­στική ενί­σχυση της ανα­κύ­κλω­σης. Η προ­στα­σία του φυσικού περι­βάλ­λο­ντος και η αει­φο­ρία δεν απο­τε­λούν πλέον επιλογή, αλλά απα­ραί­τητη προ­ϋ­πό­θεση για τη δια­τή­ρηση της αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας του προ­ο­ρι­σμού.

Εξίσου σημα­ντικό είναι η του­ρι­στική ανά­πτυξη να συμ­βα­δί­ζει με την ποιό­τητα ζωής των μόνιμων κατοί­κων.

Ο του­ρι­σμός πρέπει να δημιουρ­γεί προ­στι­θέ­μενη αξία για ολό­κληρη τη Ρόδο, να στη­ρί­ζει τις τοπικές επι­χει­ρή­σεις, να ενι­σχύει την απα­σχό­ληση και να δημιουρ­γεί ευκαι­ρίες για την νέα γενιά. Η επι­τυ­χία ενός προ­ο­ρι­σμού δεν μετριέ­ται μόνο από τον αριθμό των επι­σκε­πτών του, αλλά και από το κατά πόσο οι ίδιοι οι κάτοι­κοί του απο­λαμ­βά­νουν τα οφέλη της ανά­πτυ­ξης.

Δεύτερη προ­τε­ραιό­τητα: Η στρα­τη­γική επι­μή­κυν­σης της του­ρι­στι­κής περιό­δου.

Δεν μπο­ρούμε να συνε­χί­σουμε να συγκε­ντρώ­νουμε ολοένα και περισ­σό­τε­ρους επι­σκέ­πτες μέσα σε μόλις έξι μήνες.

Αυτό δημιουρ­γεί πιέσεις στις υπο­δο­μές, στο περι­βάλ­λον και στην καθη­με­ρι­νό­τητα των κατοί­κων.

Χρειά­ζε­ται ένα ολο­κλη­ρω­μένο σχέδιο για την επι­μή­κυνση της σεζόν, αξιο­ποιώ­ντας προ­τά­σεις και σχε­δια­σμούς που έχουν κατα­τε­θεί ήδη από το 2011, αλλά δεν έχουν αξιο­ποι­η­θεί στον βαθμό που θα έπρεπε.

Τρίτη προ­τε­ραιό­τητα: Η δια­φο­ρο­ποί­ηση και ο εμπλου­τι­σμός του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος.

Η Ρόδος δεν μπορεί να στη­ρί­ζε­ται απο­κλει­στικά στο μοντέλο «ήλιος και θάλασσα». Δια­θέ­τει τερά­στιες δυνα­τό­τη­τες ανά­πτυ­ξης του πολι­τι­στι­κού και θρη­σκευ­τι­κού του­ρι­σμού, του γαστρο­νο­μι­κού του­ρι­σμού, του του­ρι­σμού υπαί­θρου και του περι­πα­τη­τι­κού του­ρι­σμού, αλλά και του συνε­δρια­κού του­ρι­σμού.

Επι­πλέον, θα πρέπει να επι­διώ­ξουμε την επα­να­φορά της Ρόδου στον χάρτη των διεθνών κινη­μα­το­γρα­φι­κών παρα­γω­γών, αξιο­ποιώ­ντας τις μονα­δι­κές φυσικές ομορ­φιές, την αρχι­τε­κτο­νική και την ιστο­ρική της ταυ­τό­τητα. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι στο παρελ­θόν το νησί φιλο­ξέ­νησε σημα­ντι­κές κινη­μα­το­γρα­φι­κές παρα­γω­γές, συμ­βάλ­λο­ντας στην προβολή της Ρόδου σε ολό­κληρο τον κόσμο.

Σε αυτή την προ­σπά­θεια, ο ψηφια­κός μετα­σχη­μα­τι­σμός και η αξιο­ποί­ηση της τεχνη­τής νοη­μο­σύ­νης μπορούν να συμ­βά­λουν ουσια­στικά στη βελ­τί­ωση των παρε­χό­με­νων υπη­ρε­σιών, στην απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τερη προβολή του προ­ο­ρι­σμού και στη συνο­λική ανα­βάθ­μιση της εμπει­ρίας του επι­σκέ­πτη. Σημα­ντική παρά­με­τρος είναι επίσης η συνεχής εκπαί­δευση και κατάρ­τιση του ανθρώ­πι­νου δυνα­μι­κού, καθώς η ποιό­τητα του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος εξαρ­τά­ται σε μεγάλο βαθμό από τους ανθρώ­πους που το υπη­ρε­τούν.

Πάνω απ’ όλα, όμως, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι το σημα­ντι­κό­τερο αντα­γω­νι­στικό πλε­ο­νέ­κτημα της Ρόδου παρα­μέ­νει ο άνθρω­πός της. Η αυθε­ντική ροδί­τικη φιλο­ξε­νία, με αγάπη, πάθος, μεράκι, φιλό­τιμο και χαμό­γελο, είναι η ταυ­τό­τητά μας και αυτό που κάνει τους επι­σκέ­πτες να επι­στρέ­φουν.

Το ζητού­μενο, λοιπόν, δεν είναι απλώς να προ­σελ­κύ­ουμε περισ­σό­τε­ρους του­ρί­στες, αλλά να προ­σφέ­ρουμε μια καλύ­τερη, ποιο­τι­κό­τερη και βιώσιμη του­ρι­στική εμπει­ρία, δημιουρ­γώ­ντας παράλ­ληλα οφέλη για την τοπική κοι­νω­νία, χωρίς να χάσουμε τον χαρα­κτήρα, την αυθε­ντι­κό­τητα και την ψυχή του τόπου μας.