Στην Αθήνα κρίνεται πλέον η τύχη των αιρετών της Ρόδου που έχασαν τις ρυθμίσεις των οφειλών τους

• Η Απο­κε­ντρω­μένη Διοί­κηση Αιγαίου φέρεται να προ­ώ­θησε στο Υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών το ερώτημα του Δήμου χωρίς να απα­ντή­σει η ίδια, εκτι­μώ­ντας ότι ο νόμος δεν καλύ­πτει με σαφή­νεια τέτοιες περι­πτώ­σεις. Μέχρι να τοπο­θε­τη­θεί το Υπουρ­γείο, μένει ανοιχτό αν η απώλεια μιας ρύθ­μι­σης μπορεί να κοστί­σει σε αιρετό την έδρα του

Το ερώτημα που απέ­στειλε η Διεύ­θυνση Οικο­νο­μι­κών του Δήμου Ρόδου στην Απο­κε­ντρω­μένη Διοί­κηση Αιγαίου στις 25 Σεπτεμ­βρίου 2026 δεν φαί­νε­ται να απα­ντή­θηκε. Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες της «δημο­κρα­τι­κής», η Απο­κε­ντρω­μένη δεν απο­φάν­θηκε παρότι το ζήτημα ανα­τέ­θηκε σε νομι­κούς της συμ­βού­λους. Προ­τί­μησε να απευ­θυν­θεί στο Υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών και να ζητήσει τη γνώμη του. Πρό­κει­ται για την αρχή στην οποία ο νόμος ανα­θέ­τει να κρίνει και να εκδίδει τις δια­πι­στω­τι­κές πράξεις έκπτω­σης. Η υπόθεση των αιρετών με ληξι­πρό­θε­σμες οφειλές ανε­βαί­νει έτσι ένα ακόμη σκαλί στην ιεραρ­χία της διοί­κη­σης.

Το ζήτημα που καλεί­ται να λύσει η Αθήνα μοιάζει τεχνικό, οι συνέ­πειές του όμως κάθε άλλο παρά τεχνι­κές είναι. Ας υπο­θέ­σουμε έναν αιρετό που ρύθμισε εγκαί­ρως τα χρέη του προς τον Δήμο και αργό­τερα έχασε τη ρύθμιση. Κιν­δυ­νεύει να εκπέσει από το αξίωμα ή τον καλύ­πτει η αρχική του συμ­μόρ­φωση; Η απά­ντηση αφορά άμεσα αιρε­τούς της δημο­τι­κής πλειο­ψη­φίας, ανάμεσά τους και αντι­δη­μάρ­χους.

Μια απά­ντηση που δεν δόθηκε στη Ρόδο

Η δια­βί­βαση στο Υπουρ­γείο φέρεται να έγινε στα μέσα Οκτω­βρίου μετά το ερώτημα του Δήμου. Κατά πλη­ρο­φο­ρίες, η Απο­κε­ντρω­μένη δεν περιο­ρί­στηκε σε απλή προ­ώ­θηση. Συνό­δευσε το ερώτημα με μια σύντομη απο­τί­μηση του νομικού πλαι­σίου και ζήτησε από το Υπουρ­γείο να δια­τυ­πώ­σει τις απόψεις του. Η δημο­τική αρχή φέρεται να έχει ενη­με­ρω­θεί για την εξέλιξη.

Για το Υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών η υπόθεση δεν είναι άγνωστη. Ο Δήμος είχε κοι­νο­ποι­ή­σει το αρχικό του ερώτημα στη Γενική Γραμ­μα­τεία Αυτο­διοί­κη­σης από την πρώτη στιγμή. Τώρα το ίδιο ερώτημα φτάνει από την αρχή που ασκεί την επο­πτεία, η οποία κατά τα φαι­νό­μενα δεν θεωρεί ότι μπορεί να το απα­ντή­σει μόνη της.

Τι ρωτούσε ο Δήμος

Όπως έχει ήδη γραφτεί, το ερώτημα της Διεύ­θυν­σης Οικο­νο­μι­κών περιέ­γραφε 2 περι­πτώ­σεις χωρίς να κατο­νο­μά­ζει κανέναν. Και οι 2 αφορούν αιρε­τούς που είχαν ρυθ­μί­σει τις οφειλές τους πριν από την εκλογή τους και στη συνέ­χεια έχασαν τη ρύθμιση.

Στην πρώτη ανήκουν αιρετοί στους οποίους η οφειλή εντο­πί­στηκε κατά τον αυτε­πάγ­γελτο έλεγχο. Αφού ενη­με­ρώ­θη­καν, προ­χώ­ρη­σαν σε εξό­φληση ή σε νέα ρύθμιση. Η δεύτερη αφορά αιρετό που επα­νήλθε 4 μήνες μετά την απώλεια της ρύθ­μι­σης. Ρύθμισε τότε ένα μέρος του χρέους και για το υπό­λοιπο ζήτησε παρα­γραφή με βάση τον ν. 5027/2023. Η ίδια η υπη­ρε­σία είχε σημειώ­σει ότι η παρα­γραφή αυτή δεν προ­βλέ­πε­ται, επειδή η περί­πτωση εμπί­πτει στις εξαι­ρέ­σεις του νόμου λόγω της ρύθ­μι­σης τμη­μα­τι­κής κατα­βο­λής.

Με βάση αυτά, ο Δήμος έθετε 2 ερω­τή­ματα. Το πρώτο ήταν αν η Οικο­νο­μική Υπη­ρε­σία εξα­κο­λου­θεί να έχει υπο­χρέ­ωση να ενη­με­ρώ­σει τον επόπτη ΟΤΑ. Το δεύτερο ήταν αν η εξό­φληση ή η νέα ρύθμιση επη­ρε­ά­ζει την εφαρ­μογή του άρθρου 11 του ν. 4804/2021, όταν έγινε αφού η υπη­ρε­σία είχε ήδη δια­πι­στώ­σει την οφειλή.

Τι προ­βλέ­πει ο νόμος

Το άρθρο 11 του ν. 4804/2021 θέτει έναν απλό κανόνα. Δεν μπορεί να είναι δήμαρ­χος, δημο­τι­κός σύμ­βου­λος, σύμ­βου­λος ή πρό­ε­δρος κοι­νό­τη­τας όποιος οφείλει πάνω από 300 ευρώ στον δήμο του, στα νομικά του πρόσωπα, στις κοι­νω­φε­λείς επι­χει­ρή­σεις του ή στη δημο­τική επι­χεί­ρηση ύδρευ­σης. Το ίδιο ισχύει για οφειλές προς νομικά πρόσωπα ιδιω­τι­κού δικαίου στα οποία συμ­με­τέ­χει ο δήμος.

Ο νόμος δια­κρί­νει στη συνέ­χεια 2 κατα­στά­σεις. Όποιος χρω­στούσε πριν εκλεγεί όφειλε να εξο­φλή­σει ή να ρυθ­μί­σει έως την ημέρα εγκα­τά­στα­σης των νέων δημο­τι­κών αρχών, δηλαδή έως τις 2 Ιανουα­ρίου 2024. Όποιος έγινε οφει­λέ­της μετά την εκλογή του έχει απο­κλει­στική προ­θε­σμία 10 ημερών. Η προ­θε­σμία αρχίζει όταν η βεβαί­ωση της οφειλής γίνει ορι­στική και ο αιρετός λάβει γνώση της. Αν ο αιρετός προ­σφύ­γει στη δικαιο­σύνη, αρχίζει από την έκδοση τελε­σί­δι­κης από­φα­σης.

Η συνέ­πεια είναι ίδια και στις 2 περι­πτώ­σεις. Όποιος δεν τακτο­ποι­η­θεί εμπρό­θε­σμα εκπί­πτει αυτο­δι­καίως. Η οικο­νο­μική υπη­ρε­σία ελέγχει αυτε­παγ­γέλ­τως όλους τους ανα­κη­ρυ­χθέ­ντες και ενη­με­ρώ­νει «αμελ­λητί» τον επόπτη. Ο επόπτης εκδίδει δια­πι­στω­τική πράξη μέσα σε 15 ημέρες από τότε που έλαβε γνώση. Η εγκύ­κλιος 1334 του Υπουρ­γείου Εσω­τε­ρι­κών, του Δεκεμ­βρίου 2023, συνδέει τη δεύτερη από τις 2 προ­βλέ­ψεις με τον αιρετό που γίνεται οφει­λέ­της για πρώτη φορά μετά την εκλογή του.

Η εκτί­μηση της Απο­κε­ντρω­μέ­νης

Σε αυτό το σημείο φαί­νε­ται να εντο­πί­ζει η Απο­κε­ντρω­μένη το πρό­βλημα. Κατά πλη­ρο­φο­ρίες, εκτιμά ότι οι περι­πτώ­σεις που περι­γρά­φει ο Δήμος Ρόδου δεν εντάσ­σο­νται καθαρά σε καμία από τις 2 προ­βλέ­ψεις του νόμου.

Το σκε­πτικό, όπως μετα­φέ­ρε­ται, είναι το εξής. Οι αιρετοί αυτοί έκαναν εγκαί­ρως ό,τι τους ζητούσε ο νόμος πριν από την εγκα­τά­σταση, αφού ρύθ­μι­σαν τις οφειλές τους. Από την άλλη πλευρά, το χρέος που επα­νέρ­χε­ται όταν χάνεται η ρύθμιση δεν είναι νέο. Δεν δημιουρ­γή­θηκε για πρώτη φορά μετά την εκλογή, ώστε να υπαχθεί χωρίς δεύτερη σκέψη στην προ­θε­σμία των 10 ημερών.

Το απο­τέ­λε­σμα είναι ένα ερω­τη­μα­τικό που ο νόμος, κατά την εκτί­μηση αυτή, δεν απαντά ρητά. Δεν είναι σαφές αν μετά την απώλεια μιας ρύθ­μι­σης αρχίζει να τρέχει νέα προ­θε­σμία για εξό­φληση ή νέα ρύθμιση. Ούτε είναι σαφές αν η παρα­βί­ασή της θα οδη­γούσε σε έκπτωση. Η Απο­κε­ντρω­μένη φέρεται επίσης να υπεν­θυ­μί­ζει ότι το ασυμ­βί­βα­στο του άρθρου 11 εξα­κο­λου­θεί να εφαρ­μό­ζε­ται για την τρέ­χουσα αυτο­διοι­κη­τική περίοδο.

Από όσα έχουν γίνει γνωστά, δεν προ­κύ­πτει ότι η επο­πτεύ­ουσα αρχή πήρε ξεχω­ρι­στή θέση στο πρώτο ερώτημα του Δήμου, αν δηλαδή η Οικο­νο­μική Υπη­ρε­σία οφείλει να την ενη­με­ρώ­σει. Το βάρος φαί­νε­ται να πέφτει στο αν επέρ­χε­ται έκπτωση και όχι στο ποιος ενη­με­ρώ­νει ποιον.

Οι 2 ερμη­νείες και το βάρος τους

Το Υπουρ­γείο μπορεί να κινηθεί προς 2 κατευ­θύν­σεις, με εντελώς δια­φο­ρε­τι­κές συνέ­πειες. Η πρώτη είναι να κρίνει ότι η απώλεια μιας ρύθ­μι­σης ανοίγει νέα προ­θε­σμία. Τότε θα πρέπει να εξε­τα­στεί για κάθε αιρετό χωριστά πότε ξεκί­νησε να μετρά η προ­θε­σμία και αν η πληρωμή ή η νέα ρύθμιση έγινε εντός αυτής. Η δεύτερη είναι να κρίνει ότι δεν ανοίγει νέα προ­θε­σμία. Τότε όποιος ρύθμισε έγκαιρα πριν από την εγκα­τά­σταση δεν θα κιν­δυ­νεύει, με βάση το άρθρο 11, ακόμη κι αν στη συνέ­χεια άφησε τη ρύθμιση να χαθεί.

Όποια ερμη­νεία κι αν επι­κρα­τή­σει, στην εξίσωση μπαίνει και η νομο­λο­γία. Με τις απο­φά­σεις 183/2026 και 184/2026 του Γ΄ Τμή­μα­τος, το Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τείας έκρινε ότι για να επέλθει έκπτωση πρέπει ο αιρετός να έχει ενη­με­ρω­θεί προ­ση­κό­ντως για την ύπαρξη, το ύψος και την αιτία της οφειλής. Θα μετρή­σει λοιπόν το πότε και το πώς έμαθαν οι συγκε­κρι­μέ­νοι αιρετοί ότι οι ρυθ­μί­σεις τους χάθηκαν.

Τα περισ­σό­τερα ανοιχτά σημεία συγκε­ντρώ­νει η δεύτερη περί­πτωση. Κατά πλη­ρο­φο­ρίες, το ποσό που έμεινε εκτός της νέας ρύθ­μι­σης είναι εξα­ψή­φιο. Για αυτό ο αιρετός επι­κα­λέ­στηκε μια παρα­γραφή που η ίδια η υπη­ρε­σία θεωρεί ότι δεν προ­βλέ­πε­ται. Ακόμη κι αν γίνει δεκτό ότι μια νέα ρύθμιση θερα­πεύει την απώλεια της προη­γού­με­νης, μένει να απα­ντη­θεί τι ισχύει για χρέος που δεν έχει ούτε εξο­φλη­θεί ούτε ρυθ­μι­στεί. Δεν διευ­κρι­νί­ζε­ται αν το υπό­λοιπο αυτό έχει στο μεταξύ τακτο­ποι­η­θεί.

Σε αναμονή η δια­δι­κα­σία

Η προ­θε­σμία των 15 ημερών για τη δια­πι­στω­τική πράξη μετρά από τη στιγμή που ο επόπτης μαθαί­νει από την οικο­νο­μική υπη­ρε­σία ότι μια οφειλή δεν εξο­φλή­θηκε ή δεν ρυθ­μί­στηκε. Ένα ερώτημα με ανώ­νυ­μους πρω­τα­γω­νι­στές δύσκολα θεω­ρεί­ται ότι θέτει το ρολόι σε κίνηση. Καθώς η κρίση μετα­φέρ­θηκε στο Υπουρ­γείο, η δια­δι­κα­σία μένει στην πράξη σε αναμονή μέχρι να έρθει απά­ντηση. Πότε θα συμβεί αυτό δεν είναι γνωστό.

Στο μεταξύ, το δημο­τικό συμ­βού­λιο και τα συμ­βού­λια των κοι­νο­τή­των συνε­δριά­ζουν και απο­φα­σί­ζουν κανο­νικά. Συμ­με­τέ­χουν και οι αιρετοί στους οποίους ανα­φέ­ρε­ται το ερώτημα. Την ίδια περίοδο, η δημο­τική αρχή έχει κινήσει ανα­γκα­στικά μέτρα σε βάρος δημοτών με ληξι­πρό­θε­σμες οφειλές.

Όσοι δεν αφορά το ερώτημα

Τα 2 σενάρια που έφτασαν στην Αθήνα αφορούν μικρό μόνο μέρος της συνο­λι­κής εικόνας. Κατά πλη­ρο­φο­ρίες, όταν ολο­κλη­ρώ­θηκε η κατα­γραφή, οι αιρετοί όλων των βαθ­μί­δων με οφειλές πάνω από το όριο των 300 ευρώ ξεπερ­νού­σαν τους 20. Περίπου 3 στους 4 υπη­ρε­τούν σε συμ­βού­λια κοι­νο­τή­των, ορι­σμέ­νοι ως πρό­ε­δροι. Περι­πτώ­σεις υπάρ­χουν και στους 3 μεγα­λύ­τε­ρους συν­δυα­σμούς. Τα ποσά ξεκι­νούν από λίγα ευρώ πάνω από το όριο και φτάνουν σε εξα­ψή­φια νούμερα, με το συνο­λικό άθροι­σμα να φέρεται να ξεπερνά το 1.000.000 ευρώ.

Οι περι­πτώ­σεις που περι­γρά­φει το ερώτημα αντι­στοι­χούν σε αιρε­τούς του συν­δυα­σμού της πλειο­ψη­φίας. Στην πρώτη περι­λαμ­βά­νο­νται και αντι­δή­μαρ­χοι. Η δεύτερη παρα­πέ­μπει στην εξα­ψή­φια οφειλή που είχε ρυθ­μι­στεί λίγες ημέρες πριν από τις εκλογές του 2023. Οι υπό­λοι­πες περι­πτώ­σεις αφορούν κυρίως αιρε­τούς της αντι­πο­λί­τευ­σης. Για αυτές δεν έχει γίνει γνωστό να εκκρε­μεί κάποιο ερώτημα ή να έχει γίνει κάποια δια­βί­βαση.

Η διά­κριση δεν είναι αδιά­φορη. Η αμφι­βο­λία που φέρεται να δια­τυ­πώ­νει η Απο­κε­ντρω­μένη αφορά μόνο τις ρυθ­μί­σεις που χάθηκαν. Για όποιον χρω­στούσε πριν από την εκλογή και δεν εξό­φλησε ούτε ρύθμισε έως τις 2 Ιανουα­ρίου 2024, ο νόμος δεν αφήνει περι­θώ­ρια ερμη­νείας. Ανοιχτό μένει επίσης το σκέλος των οφειλών προς τη δημο­τική επι­χεί­ρηση ύδρευ­σης και τα νομικά πρόσωπα του Δήμου, που καλύ­πτο­νται εξίσου από το άρθρο 11.