Χάρτης πρόκληση σε υπόγειο σταθμό στην Κωνσταντινούπολη με Κύπρο, Θράκη και Ρόδο

Έντο­νες αντι­δρά­σεις έχει προ­κα­λέ­σει η ει­κό­να ενός χάρτη που φαί­νε­ται να είναι δη­μιουρ­γη­μέ­νος με τε­χνη­τή νοη­μο­σύ­νη και να βρί­σκε­ται σε πο­λυ­σύ­χνα­στη υπό­γεια διά­βα­ση στην Κων­στα­ντι­νού­πο­λη,

Στον εν λόγω χάρτη υπό τουρ­κι­κή ση­μαία βρί­σκο­νται Κύ­προς, Δυ­τι­κή Θράκη και Ρόδος.

Ο χάρ­της δεν απει­κο­νί­ζει τα σύ­νο­ρα της σύγ­χρο­νης Τουρ­κί­ας, αλλά πα­ρου­σιά­ζει μια πολύ ευ­ρύ­τε­ρη ει­κό­να του εδά­φους. Στη δυ­τι­κή πλευ­ρά του, η Δυ­τι­κή Θράκη φέρει την έν­δει­ξη «Batı Trakya», ενώ η Ρόδος εμ­φα­νί­ζε­ται ως «Rodos». Πιο νότια, ολό­κλη­ρο το νησί της Κύ­πρου φέρει την έν­δει­ξη «Kıbrıs» ενώ στον ίδιο χάρτη απει­κο­νί­ζο­νται ως μέρος της Τουρ­κί­ας πε­ριο­χές της Γε­ωρ­γί­ας και της Συ­ρί­ας

Ο χάρ­της προ­βάλ­λει την δια­κή­ρυ­ξη του «τουρ­κι­κού εθνι­κού όρκου» που ψη­φί­στη­κε στις αρχές του 1920, ο οποί­ος έθετε τα σύ­νο­ρα της μελ­λο­ντι­κής Τουρ­κί­ας, στη βάση των συ­νό­ρων της, ητ­τη­μέ­νης στον Α΄ Πα­γκό­σμιο Πό­λε­μος. Ο τουρ­κι­κός εθνι­κός όρκος (τουρ­κι­κά: Misakı Milli) είναι δια­κή­ρυ­ξη έξι ση­μεί­ων που ψή­φι­σε το τε­λευ­ταίο οθω­μα­νι­κό κοι­νο­βού­λιο στις αρχές του 1920, με ανα­φο­ρά τις απο­φά­σεις της συ­νε­λεύ­σε­ων των Τούρ­κων εθνι­κι­στών στο Ερ­ζε­ρούμ και στη Σε­βά­στεια.

To θέμα σχο­λί­α­σε ο λέ­κτο­ρας Τουρ­κι­κών και Με­σα­να­το­λι­κών Σπου­δών στο Πα­νε­πι­στή­μιο Κύ­πρου, Ζήνων Τζιά­ρας:

Κυ­κλο­φο­ρεί μια φω­το­γρα­φία που φαί­νε­ται ότι λή­φθη­κε στο μετρό του Karaköy στην Κων­στα­ντι­νού­πο­λη η οποία απο­τυ­πώ­νει -υπο­τί­θε­ται- τον χάρτη του λε­γό­με­νου Αhd-i Milli ή Misak-i Milli (Εθνι­κός Όρκος ή Εθνι­κό Συμ­βό­λαιο), μαζί με ένα πορ­τραί­το και ένα από­φθεγ­μα του Κεμάλ στα αρι­στε­ρά του χάρτη.Αρ­χι­κά, δεν φαί­νε­ται να ανα­γρά­φε­ται κάπου ο φο­ρέ­ας που ευ­θύ­νε­ται για την το­πο­θέ­τη­ση αυτού του χάρτη.

Ο δε χάρ­της είναι ξε­κά­θα­ρα δη­μιουρ­γία Τε­χνη­τής Νη­μο­σύ­νης. Όχι ότι δεν κυ­κλο­φο­ρού­σαν και κυ­κλο­φο­ρούν τέ­τοιες εκ­δο­χές του Εθνι­κού Συμ­βο­λαί­ου ή της Με­γά­λης Τουρ­κί­ας (Büyük Türkiye), αλλά ο συ­γκε­κρι­μέ­νος: α. είναι μια μη συμ­βα­τι­κή και καθ’ υπερ­βο­λήν ερ­μη­νεία του Εθνι­κού Συμ­βο­λαί­ου, β. το γρα­φι­κό και ιδιαί­τε­ρα ο τρό­πος πα­ρου­σί­α­σης του τί­τλου Ahd-i Milli (και της υπο­γράμ­μι­σης του) είναι τυ­πι­κό στοι­χείο στις ει­κό­νες που δη­μιουρ­γεί το ChatGPT. Αυτό, σε συ­νά­ρη­τη­ση με την επί­κλη­ση στον Κεμάλ και την ανω­νυ­μία νο­μί­ζω ότι απο­κλεί­ει την τουρ­κι­κή κυ­βέρ­νη­ση ως φορέα της ανάρ­τη­σης.

Επει­δή η αρ­χι­κή φω­το­γρα­φία όπως δη­μο­σιεύ­τη­κε στο δια­δί­κτυο δεν ήταν καλής ποιό­τη­τας και ούτε πε­ρι­λάμ­βα­νε ολό­κλη­ρο το πορ­τραί­το του Κεμάλ, κά­ποιοι την ανα­σκεύ­α­σαν και διεύ­ρυ­ναν με τη χρήση της Τε­χνη­τής Νοη­μο­σύ­νης (βλ. σύ­γκρι­ση στην επι­συ­να­πτό­με­νη φω­το­γρα­φία).

Ένα από τα προ­βλή­μα­τα που δη­μιουρ­γεί­ται στο απο­τέ­λε­σμα της ανα­σκευ­ής είναι η λε­ζά­ντα που υπάρ­χει στον άσπρο πί­να­κα δεξιά του χάρτη.

Στην αυ­θε­ντι­κή φω­το­γρα­φία ανα­γρά­φε­ται “Tarihî Kara Surları’nı Restore Ettik”, δη­λα­δή “Απο­κα­τα­στή­σα­με τα ιστο­ρι­κά χερ­σαία τείχη”, που ανα­φέ­ρε­ται στο πρό­γραμ­μα απο­κα­τά­στα­σης των ιστο­ρι­κών τει­χών της Κων­στα­ντι­νού­πο­λης από τον Δήμο Κων­στα­ντι­νού­πο­λης. Στην AI εκ­δο­χή, όμως, η φράση αλ­λοιώ­νε­ται ώστε να ανα­γρά­φε­ται “από τα τείχη” χα­λώ­ντας έτσι ολό­κλη­ρη τη σύ­ντα­ξη και το νόημα της πρό­τα­σης. Αυτό μας δεί­χνει ότι κατά πάσα πι­θα­νό­τητ πρό­κει­ται για σφάλ­μα της Τε­χνη­τής Νοη­μο­σύ­νης, η οποία δια­τή­ρη­σε μεν την οπτι­κή μορφή της λε­ζά­ντας αλλά όχι το σωστό κεί­με­νο.

Επί­σης, η ανα­σκευή φαί­νε­ται ότι ίσως έγινε με κά­ποια σκο­πι­μό­τη­τα δε­δο­μέ­νου ότι το από­φθεγ­μα του Κεμάλ δια­φέ­ρει από φω­το­γρα­φία σε φω­το­γρα­φία.

Η αυ­θε­ντι­κή φω­το­γρα­φία φαί­νε­ται να έχει το από­φθεγ­μα: “Beni görmek demek, mutlaka yüzümü görmek değildir. Benim fikirlerimi, benim duygularımı anlıyorsanız ve hissediyorsanız bu yeterlidir.” Δη­λα­δή, “Το να με βλέ­πει κα­νείς δεν ση­μαί­νει απα­ραί­τη­τα να βλέ­πει το πρό­σω­πό μου. Αν κα­τα­νο­εί­τε και αι­σθά­νε­στε τις ιδέες μου και τα συ­ναι­σθή­μα­τά μου, αυτό αρκεί.”

Πρό­κει­ται για διά­ση­μη φράση που ει­πώ­θη­κε από τον Κεμάλ ενώ­πιον πλή­θους το 1929 στην Κων­στα­ντι­νού­πο­λη, με σκοπό να πε­ρά­σει το μή­νυ­μα ότι η φυ­σι­κή του ύπαρ­ξη έχει μι­κρό­τε­ρη ση­μα­σία από την κα­τα­νό­η­ση και τη δια­τή­ρη­ση των ιδεών και των με­ταρ­ρυθ­μί­σε­ων του.

Στην ανα­σκευα­σμέ­νη ει­κό­να, φαί­νε­ται να έχου­με ένα λάθος της Τε­χνη­τής Νοη­μο­σύ­νης η οποία συν­δύ­α­σε δύο δια­φο­ρε­τι­κά απο­φθέγ­μα­τα του Κεμάλ. Αφε­νός το προ­α­να­φερ­θέν, που βρί­σκε­ται στο δεύ­τε­ρο μισό της φρά­σης που βρί­σκε­ται κάτω από το πορ­τραί­το. Αφε­τέ­ρου η γνω­στή φράση “Milletin istiklâlini, yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır” (“Την ανε­ξαρ­τη­σία του έθνους θα τη σώσει και πάλι η απο­φα­σι­στι­κό­τη­τα και η βού­λη­ση του ίδιου του έθνους”).

Προ­έρ­χε­ται από την Εγκύ­κλιο της Αμά­σειας του 1919, ενός από τα ιδρυ­τι­κά κεί­με­να του Τουρ­κι­κού Πο­λέ­μου της Ανε­ξαρ­τη­σί­ας. Ο Κεμάλ ανα­φε­ρό­ταν στην αδυ­να­μία της κυ­βέρ­νη­σης της Κων­στα­ντι­νού­πο­λης να προ­στα­τεύ­σει την ανε­ξαρ­τη­σία της χώρας, και στην ανά­γκη η σω­τη­ρία να προ­έλ­θει από την ίδια την εθνι­κή βού­λη­ση.

Θα μου πείτε αυτά είναι semantics. Όχι ακρι­βώς. Διότι εδώ τεί­νου­με να πα­νι­κο­βά­λου­με μόνοι μας τους εαυ­τούς μας. Το ότι η Τουρ­κία έχει ανα­θε­ω­ρη­τι­κά σχέ­δια είναι δε­δο­μέ­νο.

Το ότι ο Ερ­ντο­γάν ορα­μα­τί­ζε­ται μια Με­γά­λη Τουρ­κία, με ό,τι αυτό συ­νε­πά­γε­ται, είναι επί­σης δε­δο­μέ­νο. Ομώς είναι ση­μα­ντι­κό να βλέ­που­με τα πράγ­μα­τα γι’ αυτό που είναι και να τα βλέ­που­με επί­σης στο δικό τους πλαί­σιο – που στην προ­κει­μέ­νη έχει να κάνει και με τις εσω­τε­ρι­κές δυ­να­μι­κές ή αντι­πα­ρα­θέ­σεις στην Τουρ­κία, καθώς και τον αγώνα για το ποιος είναι πε­ρισ­σό­τε­ρο εθνι­κι­στής.

Εξάλ­λου, αυτό που ανα­κι­νεί η ανα­σκευα­σμέ­νη ει­κό­να είναι κε­μα­λι­κά ιστο­ρι­κά σύμ­βο­λα που σχε­τί­ζο­νται τε­λι­κά με τον “θρί­αμ­βο” του Πο­λέ­μου και την “νίκη” της Λω­ζά­νης με ταυ­τό­χρο­νη επί­κλη­ση στη “βού­λη­ση του έθνους” και, εν­δε­χο­μέ­νως, σε αι­σθή­μα­τα κατά της υφι­στά­με­νης αντι-κε­μα­λι­κής κυ­βέρ­νη­σης.

Φυ­σι­κά το από­φθεγ­μα και ο χάρ­της πα­ρου­σιά­ζουν αντι­φά­σεις διότι ήταν ο ίδιος ο Κεμάλ που έκανε υπο­χω­ρή­σεις και συμ­βι­βα­σμούς ως προς την εκ­πλή­ρω­ση των στό­χων του Εθνι­κού Συμ­βο­λαί­ου – που σε κάθε πε­ρί­πτω­ση δεν είχε το εδα­φι­κό μέ­γε­θος που απο­τυ­πώ­νε­ται σε αυτή την ει­κό­να (αυτό όμως είναι με­γά­λη συ­ζή­τη­ση, βλ. πιο κάτω για σχε­τι­κά βι­βλία).

Κάτι που εκ­με­ταλ­λεύ­ε­ται ο ίδιος ο Ερ­ντο­γάν για να πα­ρου­σιά­σει τη Λω­ζά­νη ως ήττα και προ­δο­σία.Αυτά πε­ρισ­σό­τε­ρο ως άσκη­ση αντα­να­κλα­στι­κών απέ­να­ντι στον sensationalism (αι­σθη­σια­σμό) των Μέσων Κοι­νω­νι­κής Δι­κτύ­ω­σης.

Κατά τα άλλα είμαι ίσως από τους πρώ­τους που έχουν γρά­ψει στα ελ­λη­νι­κά για τη σύγ­χρο­νη ση­μα­σία του Εθνι­κού Συμ­βο­λαί­ου στην τουρ­κι­κή εξω­τε­ρι­κή πο­λι­τι­κή και έχω ει­σά­γει -τόσο στην ελ­λη­νι­κή όσο και αγ­γλι­κή βι­βλιο­γρα­φία- την έν­νοια του Συν­δρό­μου της Λω­ζά­νης (από το 2016).

Σε πε­ρί­πτω­ση που θε­ω­ρή­σει κά­ποιος ότι σκο­πός του κει­μέ­νου είναι να κα­θυ­ση­χά­σει ή να αμ­φι­σβη­τή­σει τον τουρ­κι­κό ανα­θε­ω­ρη­τι­σμό.

Πηγή: newsbomb.gr