ΕΛΣΤΑΤ: Μόλις τέσσερις περισσότερες γεννήσεις το α’ εξάμηνο του 2026 σε σχέση με πέρυσι – Το θετικό ισοζύγιο του Νοτίου Αιγαίου

Μόλις τέσ­σε­ρις περισ­σό­τε­ρες γεν­νή­σεις κατα­γρά­φη­καν στην Ελλάδα το α’ εξάμηνο του 2026 σε σχέση με το αντί­στοιχο διά­στημα του 2025, με τον αριθμό των γεν­νή­σεων ζώντων βρεφών να φτάνει τις 31.390. Η οριακή αυτή μετα­βολή, που στα­τι­στικά αντι­στοι­χεί σε αύξηση μόλις 0%, δεν αλλάζει τη συνο­λική εικόνα της δημο­γρα­φι­κής υπο­χώ­ρη­σης που αντι­με­τω­πί­ζει η χώρα.

Συγκε­κρι­μένα, από τις 31.386 γεν­νή­σεις του α’ εξα­μή­νου του 2025, οι γεν­νή­σεις αυξή­θη­καν σε 31.390 το αντί­στοιχο διά­στημα του 2026, εκ των οποίων 16.135 αφο­ρού­σαν αγόρια και 15.255 κορί­τσια. Οι γεν­νή­σεις νεκρών ανήλθαν σε 195, έναντι 193 το προη­γού­μενο έτος, σημειώ­νο­ντας αύξηση 1%.

Σύμφωνα με τα στοι­χεία της ΕΛΣΤΑΤ, οι μεγα­λύ­τε­ρες αυξή­σεις γεν­νή­σεων κατα­γρά­φη­καν τον Ιανουά­ριο και τον Απρίλιο, κατά 2,6% και 2,2% αντί­στοιχα, ενώ οι μεγα­λύ­τε­ρες μειώ­σεις σημειώ­θη­καν τον Φεβρουά­ριο και τον Μάιο, κατά 2,9% και 2,4%.

Η ανα­λο­γία γεν­νή­σεων ζώντων από μητέρες με ελλη­νική ιθα­γέ­νεια προς εκείνες από αλλο­δα­πές μητέρες δια­μορ­φώ­θηκε σε 9,2 προς 1 το α’ εξάμηνο του 2026, έναντι 9,1 προς 1 το αντί­στοιχο διά­στημα του 2025. Οι μητέρες με ελλη­νική ιθα­γέ­νεια αντι­στοι­χούν σε 28.316 γεν­νή­σεις (90,2%), ενώ οι μητέρες με αλλο­δαπή ιθα­γέ­νεια σε 3.068 (9,8%).

Ανα­φο­ρικά με τον τύπο τοκετού, οι 29.705 αφο­ρού­σαν μονή­ρεις τοκε­τούς, ενώ οι πολύ­δυ­μοι τοκετοί ανήλθαν σε 1.685, έναντι 1.710 το πρώτο εξάμηνο του 2025.

Ο δημο­γρα­φι­κός «χάρτης»

Η εικόνα παρου­σιά­ζει δια­φο­ρο­ποι­ή­σεις και ανά περιοχή. Από την ανάλυση των γεν­νή­σεων ζώντων κατά περι­φέ­ρεια μόνιμης δια­μο­νής της μητέρας, προ­κύ­πτει αύξηση των γεν­νή­σεων σε επτά από τις 13 περι­φέ­ρειες της χώρας.

Οι μεγα­λύ­τε­ρες αυξή­σεις, σε από­λυ­τους αριθ­μούς, κατα­γρά­φη­καν στην Πελο­πόν­νησο (+5,1%), την Ανα­το­λική Μακε­δο­νία και Θράκη (+3,2%) και τη Θεσ­σα­λία (+2,6%), με 72, 50 και 48 περισ­σό­τε­ρες γεν­νή­σεις αντί­στοιχα.

 

Στον αντί­ποδα, οι μεγα­λύ­τε­ρες μειώ­σεις σημειώ­θη­καν στη Στερεά Ελλάδα (-7,4%), την Αττική (-0,7%) και το Βόρειο Αιγαίο (-9,3%), με 103, 85 και 60 λιγό­τε­ρες γεν­νή­σεις αντί­στοιχα. Στην Αττική, παρά τη μικρή κάμψη, εξα­κο­λου­θεί να συγκε­ντρώ­νε­ται πάνω από το ένα τρίτο των γεν­νή­σεων πανελ­λα­δικά, φτά­νο­ντας τις 11.323.

Πηγή: ΕΛΣΤΑΤ

Από τις 148.000 στις μόλις 67.000 γεν­νή­σεις

Η οριακή στα­θε­ρο­ποί­ηση του πρώτου εξα­μή­νου του 2026 δεν αναιρεί το γεγονός ότι το δημο­γρα­φικό τοπίο βρί­σκε­ται μπροστά σε ένα βαθύ σημείο καμπής, με την υπο­χώ­ρηση των γεν­νή­σεων να παίρνει δια­στά­σεις μόνιμης καθί­ζη­σης. Ήδη σε βάθος πεντα­ε­τίας, σε σύγκριση με το πρώτο εξάμηνο του 2021, όταν κατα­γρά­φη­καν 40.967 γεν­νή­σεις, η πτώση αγγίζει το 23,4%, δηλαδή σχεδόν 9.600 λιγό­τερα παιδιά.

Όπως κατα­δει­κνύ­ουν τα στοι­χεία του Ινστι­τού­του Δημο­γρα­φι­κών Ερευνών και Μελετών (ΙΔΕΜ), δεν πρό­κει­ται για συγκυ­ριακό φαι­νό­μενο, αλλά για μια διαρκή συρ­ρί­κνωση που ξεκί­νησε στα τέλη της δεκα­ε­τίας του 1970 και συνε­χί­ζε­ται αδιά­λει­πτα, με μονα­δική εξαί­ρεση το διά­στημα 2003–2009. Η μακρο­χρό­νια αυτή καθί­ζηση απο­τυ­πώ­νε­ται καθαρά στους από­λυ­τους αριθ­μούς: από περίπου 148.000 γεν­νή­σεις ετησίως την περίοδο 1979–1980, η Ελλάδα διο­λί­σθησε σε μόλις 67.000 τη διετία 2024–2025, κατα­γρά­φο­ντας συρ­ρί­κνωση άνω του 50%.

 

Την ίδια ώρα, η από­κτηση παιδιού μετα­τί­θε­ται διαρκώς σε μεγα­λύ­τε­ρες ηλικίες, με τη μέση ηλικία τεκνο­ποί­η­σης να έχει αυξηθεί σχεδόν κατά έξι χρόνια, από τα 26,2 έτη στα 32,2.

Η εξέλιξη αυτή συν­δέ­ε­ται με τη δια­γε­νε­ακή μείωση της γονι­μό­τη­τας. Οι γυναί­κες που γεν­νή­θη­καν στα τέλη της δεκα­ε­τίας του 1950 απέ­κτη­σαν κατά μέσο όρο περίπου δύο παιδιά, ενώ για τη γενιά του 1985 ο αριθμός υπο­λο­γί­ζε­ται ότι δεν θα ξεπε­ρά­σει τα 1,5.

Ανάλογη καθί­ζηση κατέ­γραψε και ο ετήσιος δείκτης γονι­μό­τη­τας, ο οποίος υπο­χώ­ρησε από τα 2.200 παιδιά ανά 1.000 γυναί­κες το 1979–1980 στα 1.240 το 2024–2025.

Η «μαύρη τρύπα» του 2009–2024

Ανάμεσα στο 2009 και το 2024, οι γεν­νή­σεις σε εθνικό επίπεδο κατέ­γρα­ψαν πτώση 42%, από 117.440 σε 68.310.

Πέρα όμως από την οικο­νο­μική ανα­σφά­λεια και τις αλλαγές στον σύγ­χρονο τρόπο ζωής, τα στοι­χεία του Ινστι­τού­του Δημο­γρα­φι­κών Ερευνών και Μελετών (ΙΔΕΜ) ανα­δει­κνύ­ουν έναν ακόμη καθο­ρι­στικό παρά­γο­ντα: τη ραγδαία μείωση του αριθμού των γυναι­κών ανα­πα­ρα­γω­γι­κής ηλικίας.

Το πλήθος των γυναι­κών ηλικίας 25–44 ετών μειώ­θηκε κατά σχεδόν 480.000 άτομα, ή κατά 28%. Αυτό συμ­βαί­νει καθώς στις ηλικίες αυτές εισέρ­χο­νται πλέον οι μικρό­τε­ρες αριθ­μη­τικά γενιές που γεν­νή­θη­καν μετά το 1980, σε συν­δυα­σμό με το έντονο κύμα μετα­νά­στευ­σης νέων ανθρώ­πων προς το εξω­τε­ρικό μετά το 2010.

Ελλάδα δύο ταχυ­τή­των

Η δημο­γρα­φική υπο­χώ­ρηση δεν κατα­νέ­με­ται ομοιό­μορφα στον χάρτη. Η γεω­γρα­φική διά­σταση των απω­λειών ανα­δει­κνύει έντονη αντί­θεση ανάμεσα στην ηπει­ρω­τική και τη νησιω­τική Ελλάδα.

Σε έξι νομούς της ηπει­ρω­τι­κής επι­κρά­τειας –τη Θεσπρω­τία, τα Γρεβενά, τη Φθιώ­τιδα, την Κοζάνη, την Ευρυ­τα­νία και τη Φλώρινα– η πτώση των γεν­νή­σεων μεταξύ 2009 και 2024 ξεπέ­ρασε το 50%, ενώ σε άλλους δέκα νομούς κινή­θηκε μεταξύ 45% και 50%.

Στον αντί­ποδα, αρκετές νησιω­τι­κές περιο­χές εμφά­νι­σαν μεγα­λύ­τερη αντοχή, με έξι νομούς να κατα­γρά­φουν μείωση κάτω του 30%. Στις Κυκλά­δες και τη Ζάκυνθο, μάλιστα, η υπο­χώ­ρηση περιο­ρί­στηκε σε ποσοστό κάτω του 15%.

Σχεδόν διπλά­σιοι οι θάνατοι από τις γεν­νή­σεις

Το πιο ανη­συ­χη­τικό στοι­χείο αφορά το φυσικό ισο­ζύ­γιο, δηλαδή τη διαφορά μεταξύ γεν­νή­σεων και θανάτων. Αν τη δεκα­ε­τία 1971–1980 κατα­γρα­φό­ταν πλε­ό­να­σμα 638.000 γεν­νή­σεων, την πεντα­ε­τία 2021–2025 σημειώ­θηκε αρνη­τικό ρεκόρ, με 290.000 περισ­σό­τε­ρους θανά­τους από γεν­νή­σεις.

Το 2024, σε εθνικό επίπεδο, κατα­γρά­φη­καν 184 θάνατοι ανά 100 γεν­νή­σεις, όταν το 2009 η αντί­στοιχη ανα­λο­γία ήταν 92 θάνατοι ανά 100 γεν­νή­σεις.

Οι περι­φε­ρεια­κές αντι­θέ­σεις είναι ακόμη εντο­νό­τε­ρες. Μόλις πέντε Περι­φε­ρεια­κές Ενό­τη­τες από τις 74 –Θήρα, Μύκονος, Κως, Νάξος και Ρέθυμνο– κατέ­γρα­ψαν περισ­σό­τε­ρες γεν­νή­σεις από θανά­τους, με τη Θήρα να εμφα­νί­ζει διπλά­σιες γεν­νή­σεις από θανά­τους.

Αντί­θετα, σε 17 Περι­φε­ρεια­κές Ενό­τη­τες της ηπει­ρω­τι­κής Ελλάδας αντι­στοι­χού­σαν από 250 έως 376 θάνατοι ανά 100 γεν­νή­σεις. Στις Σέρρες, την Ευρυ­τα­νία και τα Γρεβενά, η ανα­λο­γία ξεπέ­ρασε τους 3,5 θανά­τους για κάθε μία γέννηση.

Δεν είναι τυχαίο ότι σε βάθος 15ετίας, από το 2009 έως το 2024, οι περιο­χές με τις χει­ρό­τε­ρες ανα­λο­γίες, όπως τα Τρίκαλα, η Αρκαδία, το Κιλκίς, η Καρ­δί­τσα, η Άρτα, η Ευρυ­τα­νία, η Φωκίδα, τα Γρεβενά και οι Σέρρες, κατέ­γρα­ψαν και τις εντο­νό­τε­ρες συνο­λι­κές πλη­θυ­σμια­κές απώ­λειες, άνω του 10%.

Γιατί συμ­βαί­νει αυτό

Η βασική εξήγηση πίσω από αυτές τις απο­κλί­σεις εντο­πί­ζε­ται στη δημο­γρα­φική σύνθεση κάθε περιο­χής. Ένας τόπος με νεα­νι­κό­τερο πλη­θυ­σμό δια­θέ­τει μεγα­λύ­τερη ανα­λο­γία γυναι­κών σε ανα­πα­ρα­γω­γική ηλικία, 25–44 ετών, γεγονός που συν­δέ­ε­ται με περισ­σό­τε­ρες γεν­νή­σεις, ακόμη και όταν η διάθεση για δημιουρ­γία οικο­γέ­νειας είναι παρό­μοια.

Αντί­θετα, η ηπει­ρω­τική επαρχία έχασε σταθερά τους νέους της προς τα μεγάλα αστικά κέντρα και το εξω­τε­ρικό, με απο­τέ­λε­σμα να δια­θέ­τει πλέον πιο γερα­σμένο πλη­θυ­σμό και υψη­λό­τερη θνη­σι­μό­τητα.

Καθο­ρι­στικό ρόλο δια­δρα­μα­τί­ζουν και οι εσω­τε­ρι­κές και εξω­τε­ρι­κές μετα­κι­νή­σεις πλη­θυ­σμού. Περιο­χές όπως η Κρήτη, τα Δωδε­κά­νησα και οι Κυκλά­δες, χάρη στην οικο­νο­μική και του­ρι­στική τους δυνα­μική, κατά­φε­ραν σε μεγα­λύ­τερο βαθμό να συγκρα­τή­σουν νέους ανθρώ­πους, αλλά και να προ­σελ­κύ­σουν εργα­ζό­με­νους και οικο­γέ­νειες, δια­τη­ρώ­ντας νεότερη πλη­θυ­σμιακή σύνθεση.

Πηγή: in.gr