Εύγλωττοι μάρτυρες του Καλυμνιακού πολιτισμού τα μνημεία

Ένα δια­χρο­νι­κό τα­ξί­δι στο πα­ρελ­θόν, μέσα από την επι­σκό­πη­ση της ιστο­ρί­ας και της αρ­χαιο­λο­γί­ας της Κα­λύ­μνου, από τους προϊ­στο­ρι­κούς έως και τους με­τα­βυ­ζα­ντι­νούς χρό­νους, είχαν την ευ­και­ρία να κά­νουν όσοι πα­ρα­κο­λού­θη­σαν την ομι­λία του αρ­χαιο­λό­γου κ. Μι­χά­λη Κου­τελ­λά στο ισό­γειο του Ανα­γνω­στη­ρί­ου.

Οδη­γός του στο τα­ξί­δι αυτό «τα μνη­μεία που υπάρ­χουν διά­σπαρ­τα σε κάθε γωνιά του νη­σιού και τα πο­λυ­ποί­κι­λα αρ­χαιο­λο­γι­κά ευ­ρή­μα­τα, τα οποία η κα­λυ­μνια­κή γη δια­φύ­λα­ξε στορ­γι­κά στο αδη­φά­γο πέ­ρα­σμα των αιώ­νων» για να μαρ­τυ­ρούν την ανά­πτυ­ξη στον τόπο ενός υψη­λού επι­πέ­δου πο­λι­τι­σμού.

Αρ­χαιο­λο­γι­κές ανα­σκα­φές

Ο ει­ση­γη­τής αφού υπο­γράμ­μι­σε πως «τα υλικά κα­τά­λοι­πα του πα­ρελ­θό­ντος δεν είναι άψυχα και απρό­σω­πα αντι­κεί­με­να, αλλά συ­νι­στούν ανα­πό­σπα­στο κομ­μά­τι του τόπου και της ταυ­τό­τη­τάς μας» προσ­διό­ρι­σε χρο­νι­κά τις πρώ­τες ανα­σκα­φές στο νησί στα έτη 1854 και 1855 από τον Άγγλο αρ­χαιο­λό­γο Ch. T. Newton, σε τά­φους της πε­ριο­χής Δάμος, στον χώρο του Ιερού του Δα­λί­ου Απόλ­λω­να και συ­γκε­κρι­μέ­να στις πα­λαιο­χρι­στια­νι­κές βα­σι­λι­κές Χρι­στός της Ιε­ρου­σα­λήμ και Αγία Σοφία, καθώς και σε τά­φους της πε­ριο­χής της πρω­τεύ­ου­σας του νη­σιού Πό­θιας.

Τη σκυ­τά­λη πήραν στη συ­νέ­χεια οι Ιτα­λοί αρ­χαιο­λό­γοι στα σπή­λαια Αγία Βαρ­βά­ρα (1920), Χοι­ρό­μα­ντρες (1921) και Δα­σκα­λιό (1922) και το 1937 ο σπου­δαί­ος αρ­χαιο­λό­γος και επι­γρα­φο­λό­γος Mario Segre, πραγ­μα­το­ποί­η­σε ανα­σκα­φές στο χώρο του Ιερού του Δα­λί­ου Απόλ­λω­να και στις πα­λαιο­χρι­στια­νι­κές βα­σι­λι­κές Χρι­στός της Ιε­ρου­σα­λήμ, Αγία Σοφία και Άγιος Ιω­άν­νης.

Ο κ. Κου­τελ­λάς έκανε ιδιαί­τε­ρη ανα­φο­ρά στο προ­σω­πι­κό της Ελ­λη­νι­κής Αρ­χαιο­λο­γι­κής Υπη­ρε­σί­ας όσον αφορά στον τομέα της ανά­δει­ξης του αρ­χαιο­λο­γι­κού πλού­του του νη­σιού, με τις τε­λευ­ταί­ες ανα­σκα­φές να ανα­δει­κνύ­ουν το Κά­στρο της Χώρας, τον αρ­χαιο­λο­γι­κό χώρο του Χρι­στού της Ιε­ρου­σα­λήμ και του Δα­λί­ου Απόλ­λω­να, τον πα­λαιο­χρι­στια­νι­κό οι­κι­σμό στη Ρίνα του Βαθύ, τους πα­λαιο­χρι­στια­νι­κούς ναούς της Πα­λαιο­πα­να­γιάς και του Τα­ξιάρ­χη στο Βαθύ και της Αγίας Τριά­δας στην Τέ­λεν­δο, για να κα­τα­λή­ξει στην ίδρυ­ση του Αρ­χαιο­λο­γι­κού Μου­σείο της Κα­λύ­μνου «το οποίο πα­ρου­σιά­ζει μέσα από τα εκ­θέ­μα­τά του την πο­λι­τι­σμι­κή δια­δρο­μή του νη­σιού, από τους προϊ­στο­ρι­κούς έως και τους με­τα­βυ­ζα­ντι­νούς χρό­νους».

Επο­χές σταθ­μοί

Ακο­λού­θη­σε η ανα­λυ­τι­κή πα­ρου­σί­α­ση της ιστο­ρί­ας του νη­σιού (με την ταυ­τό­χρο­νη προ­βο­λή φω­τει­νών δια­φα­νειών) στο διάβα των επο­χών και συ­γκε­κρι­μέ­να στη διάρ­κεια της Νε­ο­λι­θι­κής επο­χής, της επο­χής του Χαλ­κού, της Γε­ω­με­τρι­κής, της Αρ­χαϊ­κής, της Κλασ­σι­κής, της Ελ­λη­νι­στι­κής, της Ρω­μαϊ­κής, της Βυ­ζα­ντι­νής και της Με­τα­βυ­ζα­ντι­νής επο­χής-Ιπ­πο­το­κρα­τί­ας.

Ολο­κλη­ρώ­νο­ντας την ομι­λία του ο υπεύ­θυ­νος του Αρ­χαιο­λο­γι­κού Γρα­φεί­ου Κα­λύ­μνου ανα­φέρ­θη­κε και στην εποχή της Τουρ­κο­κρα­τί­ας για να ση­μειώ­σει πως «ακόμη και κατά τα δύ­σκο­λα χρό­νια της οθω­μα­νι­κής κα­το­χής το νησί κα­τα­φέρ­νει να ανα­πτύ­ξει αξιό­λο­γη οι­κο­νο­μι­κή και πνευ­μα­τι­κή ακμή, η οποία αντα­να­κλά­ται στους επι­βλη­τι­κούς ναούς της Πα­να­γί­ας Χα­ρι­τω­μέ­νης στη Χώρα, του Αγίου Νι­κο­λά­ου, της Με­τα­μόρ­φω­σης του Σω­τή­ρα και της Υπα­πα­ντής στην Πόθια, καθώς και στα εντυ­πω­σια­κά νε­ο­κλα­σι­κά οι­κή­μα­τα, που κο­σμούν κάθε γωνιά της Κα­λύ­μνου. Η ενα­σχό­λη­ση με την αλιεία, τη σπογ­γα­λιεία και το εμπό­ριο απέ­φε­ραν πλού­το και ανά­πτυ­ξη στην Κά­λυ­μνο. Ιδιαί­τε­ρα δε οι εκ­κλη­σί­ες της Χώρας και της Πό­θιας απο­τε­λούν κι­βω­τούς τέ­χνης και πο­λι­τι­σμού με πλή­θος έργων σπου­δαί­ων Κα­λυ­μνί­ων καλ­λι­τε­χνών, όπως ο Σ. Μα­γκλής, ο Γ. Οι­κο­νό­μου και άλλοι πολ­λοί».

kalymnosola.wordpress.com