Σέργιος Αϊβάζης: «Η Ρόδος χρειάζεται πολιτιστική στρατηγική με όραμα, συνέχεια και εξωστρέφεια»

Με πολυετή παρουσία στον χώρο του πολιτισμού και με σημαντική διεθνή εμπειρία, ο Σέργιος Αϊβάζης μιλά σήμερα για το πολιτιστικό κεφάλαιο της Ρόδου, τις δυνατότητες που παραμένουν αναξιοποίητες και την ανάγκη ενός μακροπρόθεσμου σχεδιασμού. Από το Rhodes Jazz Festival έως τη σύνδεση πολιτισμού, τουρισμού και τοπικής κοινωνίας, καταθέτει μια πρόταση για μια Ρόδο πιο εξωστρεφή, σύγχρονη και διεθνώς παρούσα.
• Έχετε υπηρετήσει τον πολιτισμό της Ρόδου από διαφορετικές θέσεις ευθύνης, από το Μουσείο Νεοελληνικής Τέχνης και τον ΔΟΠΑΡ μέχρι τη δημιουργία σημαντικών διεθνών πολιτιστικών διοργανώσεων. Ποιο θεωρείτε ότι είναι το μεγαλύτερο πολιτιστικό κεφάλαιο της Ρόδου και ποια είναι η ευκαιρία που παραμένει ακόμη ανεκμετάλλευτη;
Ο τόπος μας, κυρία Ντόκου, έχει μια μοναδική ιστορία και πολιτισμό κάτι το οποίο θα πρέπει να μας κάνει όλους περήφανους. Η Ρόδος διαθέτει πλήθος οργανισμών και επιχειρήσεων που προάγουν τον πολιτισμό, τις τέχνες, τα γράμματα και την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς. Οι χιλιάδες αυτοί άνθρωποι κάθε ηλικίας οι οποίοι συμμετέχουν στους παραπάνω οργανισμούς και επιχειρήσεις, αποτελούν ουσιαστικά την κοινωνία της Ρόδου και το μεγαλύτερο πολιτιστικό κεφάλαιο της Ρόδου.
Η μεγάλη ευκαιρία που κατά τη γνώμη μου παραμένει ακόμη σε σημαντικό βαθμό ανεκμετάλλευτη είναι να αποκτήσει η Ρόδος μια ολοκληρωμένη και μακροπρόθεσμη πολιτιστική στρατηγική με όραμα και στόχους που να αξιοποιεί τις παραπάνω δημιουργικές δυνάμεις ευθυγραμμισμένες σε ένα μοντέλο βιώσιμης ανάπτυξης της Ρόδου.
• Ως μέλος και Σύμβουλος Πολιτιστικής Διαχείρισης στην τοπική πρωτοβουλία πολιτών και think tank με επικεφαλής τον κ. Κώστα Χρυσοχοΐδη, συμμετέχετε πλέον σε έναν ευρύτερο διάλογο για το μέλλον της Ρόδου. Ποιοι θεωρείτε ότι πρέπει να είναι οι βασικοί άξονες ενός σύγχρονου στρατηγικού σχεδιασμού για το νησί και ποιος μπορεί να είναι ο ρόλος του πολιτισμού σε αυτή την προσπάθεια;
Δεν μπορούμε να σχεδιάζουμε το μέλλον του νησιού απομονώνοντας τους επιμέρους τομείς. Τουρισμός, πολιτισμός, περιβάλλον, τοπική οικονομία, εκπαίδευση, υποδομές και ποιότητα ζωής συνδέονται μεταξύ τους και πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ένα ενιαίο οικοσύστημα.
Ένας τέτοιος σχεδιασμός θα πρέπει να στηρίζεται σε βασικούς άξονες : στη διατήρηση και ανάδειξη της ιδιαίτερης ταυτότητας της Ρόδου, όχι όμως μόνο με μια μουσειακή αντίληψη του παρελθόντος, αλλά με τρόπο που να συνδέει την κληρονομιά με τη σύγχρονη δημιουργία, στη μετάβαση προς ένα πιο ποιοτικό και βιώσιμο τουριστικό μοντέλο, όπου ο πολιτισμός μπορεί να αποτελέσει βασικό στοιχείο της εμπειρίας του επισκέπτη και στη δημιουργία περισσότερων ευκαιριών για τους νέους ανθρώπους, τους δημιουργούς και τις νέες επιχειρηματικές και πολιτιστικές πρωτοβουλίες του τόπου.
Εξίσου σημαντική θεωρώ την εξωστρέφεια. Η Ρόδος έχει ένα τεράστιο πλεονέκτημα: είναι ήδη ένας διεθνώς αναγνωρίσιμος προορισμός. Το ζητούμενο είναι να μετατρέψουμε αυτή τη διεθνή αναγνωρισιμότητα και σε διεθνή πολιτιστική παρουσία, μέσα από συνεργασίες, δίκτυα, ευρωπαϊκά προγράμματα και τη δημιουργία θεσμών που μπορούν να αποκτήσουν διάρκεια και διεθνή εμβέλεια.
Σε αυτή την προσπάθεια, ο πολιτισμός μπορεί να παίξει έναν πολύ ευρύτερο ρόλο από αυτόν που συνήθως του αποδίδουμε. Δεν είναι μόνο οι εκδηλώσεις, τα μουσεία και τα μνημεία. Είναι η ίδια η ταυτότητα του τόπου, ο τρόπος με τον οποίο μια κοινωνία αντιλαμβάνεται τον εαυτό της και παρουσιάζεται προς τον έξω κόσμο.
Αυτός είναι και ο λόγος που συμμετέχω σε αυτή την πολύ σημαντική και καινοτόμα πρωτοβουλία με επικεφαλής τον κ. Κώστα Χρυσοχοΐδη. Η αποφασιστικότητα και η αγάπη του για τη Ρόδο καθώς και των συμμετεχόντων στις θεματικές ομάδες, φέρνουν γνώση, εμπειρία και διαφορετικές οπτικές στο ίδιο τραπέζι που μετατρέπουν τα προβλήματα και τις ανησυχίες για τον τόπο μας σε συγκεκριμένες εφαρμόσιμες προτάσεις. Η Ρόδος έχει ανάγκη ακριβώς αυτό: περισσότερη τεκμηρίωση, περισσότερες συνέργειες και έναν διάλογο για το μέλλον που να ξεπερνά τον ορίζοντα μιας εκλογικής ή διοικητικής περιόδου.
• Το Rhodes Jazz Festival έχει εξελιχθεί σε μια σημαντική πολιτιστική διοργάνωση με διεθνή προσανατολισμό. Τι θέλετε να προσθέσει το Rhodes Jazz Festival στη σύγχρονη πολιτιστική ταυτότητα της Ρόδου και πώς μπορεί ένας τέτοιος θεσμός να συνδεθεί ουσιαστικότερα με την τοπική κοινωνία, τον τουρισμό και τη διεθνή προβολή του νησιού;
Όταν ιδρύσαμε το Rhodes Jazz Festival το 2015, με τον φίλο και συνεργάτη Ζαφείρη Σκανδαλιάρη, στόχος μας δεν ήταν απλώς να προσθέσουμε ακόμη μία μουσική διοργάνωση στο πολιτιστικό ημερολόγιο της Ρόδου. Θέλαμε να δημιουργήσουμε έναν θεσμό που να συνδέει τη Ρόδο με τη σύγχρονη μουσική δημιουργία και ταυτόχρονα να δείχνει ότι ένα νησί με τόσο ισχυρή ιστορική ταυτότητα μπορεί να είναι και ένας σύγχρονος, εξωστρεφής πολιτιστικός προορισμός.
Αυτή είναι και η μεγαλύτερη συμβολή του Rhodes Jazz Festival στη σύγχρονη πολιτιστική ταυτότητα της Ρόδου. Το Rhodes Jazz festival φιλοξενεί σύγχρονες καλλιτεχνικές προτάσεις, υποδέχεται δημιουργούς από διαφορετικές χώρες και δημιουργεί ένα περιβάλλον πολιτιστικής ανταλλαγής.
Σημαντική για εμάς είναι η σχέση με την τοπική κοινωνία. Ένα φεστιβάλ δεν έχει πραγματική αξία αν απευθύνεται μόνο στους επισκέπτες. Όλα αυτά τα χρόνια έχουμε χτίσει μια σταθερή συνεργασία με την τοπική αυτοδιοίκηση, τους αναπτυξιακούς φορείς, το Μουσικό Σχολείο Ρόδου, τον Σύλλογο Μουσικών Ρόδου και την επιχειρηματική κοινότητα της Ρόδου. Οι συνεργασίες αυτές μας επιτρέπουν να παρουσιάζουμε ένα διεθνές φεστιβάλ υψηλού επιπέδου, προσβάσιμο σε όλη την κοινωνία της Ρόδου αλλά και στην ευρύτερη περιοχή των Δωδεκανήσων. Η προσπάθεια αυτή αναγνωρίζεται και από το Υπουργείο Πολιτισμού το οποίο το στηρίζει και το προβάλλει.
Το Rhodes Jazz Festival συμβάλλει και στην τουριστική ταυτότητα της Ρόδου. Ο σύγχρονος ταξιδιώτης δεν αναζητά μόνο αξιοθέατα, αναζητά εμπειρίες και λόγους για να επισκεφθεί έναν προορισμό σε διαφορετικές περιόδους του χρόνου. To Rhodes Jazz Festival αποτελεί έναν τέτοιο λόγο και ενισχύει την εικόνα της Ρόδου ως πολιτιστικού προορισμού.
Αυτό είναι και το όραμά μας: να είναι ένα φεστιβάλ που συμβάλλει στο να γίνει η Ρόδος ένας τόπος συνάντησης του σύγχρονου πολιτισμού, της ιστορίας του τόπου και παράλληλα να αποτελεί μια μοναδική εμπειρία για τον επισκέπτη.
Σας προσκαλούμε και σας περιμένουμε, κυρία Ντόκου, εσάς και και τους αναγνώστες μας στην Παναγία του Μπούργκου από τις 18 έως τις 20 Σεπτεμβρίου στο 11o Rhodes Jazz Festival. Το φεστιβάλ περιλαμβάνει και παράλληλες εκδηλώσεις που θα ξεκινήσουν μια εβδομάδα νωρίτερα με την έκθεση φωτογραφίας του Θράσου Ειρήνη, στο Αγγλικό Κατάλυμα στις 13 Σεπτεμβρίου. Όλες οι εκδηλώσεις είναι ελεύθερες για το κοινό.
• Τι σας δίδαξε η διεθνής εμπειρία για τη διαχείριση του πολιτισμού και τι πιστεύετε ότι χρειάζεται να αλλάξει στον τρόπο με τον οποίο η Ρόδος σχεδιάζει και υλοποιεί την πολιτιστική της πολιτική;
Η διεθνής εμπειρία μου δίδαξε πρώτα απ’ όλα ότι ο πολιτισμός χρειάζεται όραμα, συνέχεια και επαγγελματική διαχείριση. Μια επιτυχημένη πολιτιστική δράση δεν κρίνεται μόνο από το αν πραγματοποιήθηκε με επιτυχία. Κρίνεται από το τι αφήνει πίσω της, ποιες συνεργασίες δημιουργεί, ποιο κοινό προσεγγίζει και αν εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική για τον τόπο.
Όπως αναφέραμε παραπάνω, η Ρόδος χρειάζεται μια μακροπρόθεσμη πολιτιστική στρατηγική, με σαφείς προτεραιότητες, συγκεκριμένους στόχους και συνέχεια, ανεξάρτητα από τις αλλαγές προσώπων και διοικήσεων.
Χρειάζεται να επενδύσουμε περισσότερο στις συνέργειες. Ο πολιτισμός δεν μπορεί να λειτουργεί απομονωμένα από τον τουρισμό, την εκπαίδευση, την τοπική οικονομία και την κοινωνία. Ένα μουσείο, ένα φεστιβάλ ή ένας πολιτιστικός οργανισμός μπορεί να λειτουργήσει ως κόμβος που συνδέει όλους αυτούς τους τομείς και δημιουργεί πολλαπλασιαστικά οφέλη για τον τόπο.
Ένα ακόμη στοιχείο που θεωρώ κρίσιμο είναι η εξωστρέφεια. Η Ρόδος έχει τη δυνατότητα να διεκδικήσει πολύ πιο δυναμικά τη θέση της στον διεθνή πολιτιστικό χάρτη. Αυτό όμως απαιτεί σταθερές διεθνείς συνεργασίες, συμμετοχή σε δίκτυα, αξιοποίηση ευρωπαϊκών προγραμμάτων και σωστό μάρκετινγκ.
Πιστεύω ότι η Ρόδος δεν χρειάζεται απαραίτητα περισσότερες πολιτιστικές εκδηλώσεις. Χρειάζεται να αξιοποιήσει καλύτερα αυτές που ήδη έχει, να τις συνδέσει μεταξύ τους και να τους δώσει έναν κοινό στρατηγικό προσανατολισμό. Αυτό, για μένα, είναι το επόμενο βήμα για την πολιτιστική πολιτική του νησιού.
• Έχετε ιδρύσει και διευθύνει διοργανώσεις που συνδέουν τη Ρόδο με τη διεθνή καλλιτεχνική και εκπαιδευτική κοινότητα. Αν είχατε τη δυνατότητα να σχεδιάσετε σήμερα από την αρχή το πολιτιστικό μοντέλο της Ρόδου για την επόμενη δεκαετία, ποια θα ήταν τα τρία πράγματα που θα θέλατε οπωσδήποτε να έχουν αλλάξει ή δημιουργηθεί;
Το πρώτο θα ήταν η δημιουργία μιας σταθερής και μακροπρόθεσμης πολιτιστικής στρατηγικής για τη Ρόδο.
Το δεύτερο θα ήταν να εξελιχθεί η Ρόδος σε έναν διεθνή πολιτιστικό κόμβο μέσα από συνέργειες.
Το τρίτο θα ήταν να δημιουργηθεί ένα νέο μοντέλο σύνδεσης του πολιτισμού με τον τουρισμό και την τοπική κοινωνία.
Θα ήθελα ο πολιτισμός να αποτελεί μία πλούσια και πολυδιάστατη πολιτιστική εμπειρία για τους συμπολίτες μας και παράλληλα, βασικό μέρος του τουριστικού προϊόντος της Ρόδου.
Αν μετά από δέκα χρόνια η Ρόδος έχει αποκτήσει μια σταθερή πολιτιστική στρατηγική, αποτελεί ένα πολιτιστικό κόμβο στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου και στο αναπτυξιακό της μοντέλο ο πολιτισμός, η κοινωνία και ο τουρισμός λειτουργούν συμπληρωματικά, τότε θα θεωρούσα ότι έχουμε κάνει ένα πολύ σημαντικό βήμα.