Μεταφορικό ισοδύναμο, λειψυδρία και νησιωτικότητα στην πρώτη γραμμή της ατζέντας

• Ο κ. Φώτης Μάγγος μίλησε για τις πληρωμές, τα πλαστά ΑΦΜ, τους ελέγχους, τις αφαλατώσεις και την ανάγκη μόνιμων λύσεων στα νησιά για την λειψυδρία

Την ανάγκη να περάσει η νησιωτική πολιτική από τις προσωρινές παρεμβάσεις σε μόνιμες και αποτελεσματικές λύσεις, με σημείο αιχμής, το Μεταφορικό Ισοδύναμο και την αντιμετώπιση της λειψυδρίας στα νησιά, ανέδειξε σε δηλώσεις του, ο Γενικός Γραμματέας Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής κ. Φώτης Μάγγος. Παράλληλα, μίλησε για τις επόμενες υποχρεώσεις του, τη συμμετοχή του στη Ρεγκάτα του Αιγαίου, αλλά και τη σημασία της διοργάνωσης για τη σύνδεση των νησιών του Βορείου και του Νοτίου Αιγαίου.
Με «γεμάτη ατζέντα» και με σειρά ζητημάτων που βρίσκονται ψηλά στον σχεδιασμό της Γενικής Γραμματείας Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής, συνεχίζει την περιοδεία του στα νησιά ο Γενικός Γραμματέας Φώτης Μάγγος. Η Ρεγκάτα Αιγαίου, το Μεταφορικό Ισοδύναμο και, κυρίως, η αντιμετώπιση της λειψυδρίας και η ανάγκη για μόνιμες υποδομές αποτελούν ορισμένα από τα βασικά θέματα που βρίσκονται στην ατζέντα.
Η Ρεγκάτα που ενώνει το Αιγαίο
Ο κ. Μάγγος μετά την πρόσφατη περιοδεία του συνεχίζει με την Ρεγκάτα του Αιγαίου, η οποία βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη. Όπως εξήγησε, η διοργάνωση ξεκίνησε το Σάββατο 22 Αυγούστου από την Χίο, πέρασε την πρώτη ημέρα από τους Φούρνους και τη δεύτερη από τους Αρκιούς και την Αγαθονήσι, ενώ ολοκληρώνεται στη Σάμο.
Η παρουσία του δεν είναι μόνο εθιμοτυπική. Ο Γενικός Γραμματέας Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής είναι παράλληλα πρόεδρος της Οργανωτικής Επιτροπής του αγώνα, γεγονός που, όπως σημείωσε, δημιουργεί έναν σαφή θεσμικό ρόλο και αντίστοιχη υποχρέωση απέναντι σε ένα σημαντικό αθλητικό γεγονός.
«Υπάρχει θεσμικότητα σε αυτό, θεσμικός ρόλος, άρα και υποχρέωση σε ένα τόσο σημαντικό αθλητικό γεγονός που ενώνει πραγματικά τις θάλασσες, τα νησιά του Βορείου με τον Νότιο Αιγαίο», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Για τον ίδιο, η σημασία της διοργάνωσης ξεπερνά τον συμβολισμό. Η συμμετοχή αθλητών από όλο τον κόσμο δημιουργεί οικονομικά και κοινωνικά οφέλη για τα νησιά, ενώ παράλληλα προβάλλει πρότυπα που, όπως είπε, έχουν ιδιαίτερη αξία για τους νέους.
«Πέρα από την αλληλεπίδραση, πέρα από την τόνωση της οικονομίας, είναι κάτι το οποίο είναι πάρα πολύ χρήσιμο, δίνει παραδείγματα στους νέους και βέβαια εκείνο που έχει μεγάλη αξία στις μέρες μας είναι να δημιουργούνται και τα ανάλογα πρότυπα του ευ αγωνίζεσθε και της διάκρισης του πρωταθλητισμού» -ανέφερε.
Στο επίκεντρο το μεταφορικό ισοδύναμο
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο κ. Μάγγος στο Μεταφορικό Ισοδύναμο, επισημαίνοντας ότι υπάρχει πλέον κινητικότητα προς την κατεύθυνση της κάλυψης των εκκρεμοτήτων. Ο ίδιος δήλωσε ικανοποιημένος ιδιαίτερα από το γεγονός ότι οι νησιώτες αντιλήφθηκαν πως μέσα στο πρώτο δίμηνο γίνονται ενέργειες ώστε να πληρωθούν αρκετά έτη.
Αυτή την περίοδο βρίσκεται σε εξέλιξη η υποβολή αιτήσεων για τις επιχειρήσεις του 2023, διαδικασία που είχε καθυστερήσει σημαντικά. Η προθεσμία για την υποβολή αιτήσεων λήγει στις 31 Αυγούστου 2026, ενώ στη συνέχεια οι επιχειρήσεις θα έχουν ακόμη δύο μήνες για να ανεβάσουν τα παραστατικά τους.
Ο Γενικός Γραμματέας, ωστόσο, έστειλε αυστηρό μήνυμα σε όσους επιχειρήσουν να καταστρατηγήσουν τη διαδικασία: «Θερμή παράκληση να μην προσπαθήσουν κάποιοι να ξεγελάσουν πάλι το σύστημα γιατί θα ανακαλυφθούν και θα καθυστερήσει πάλι η διαδικασία», τόνισε.
Όπως εξήγησε, αρχικά θα πραγματοποιηθεί έλεγχος σε δείγμα αιτήσεων, ενώ για τους υπόλοιπους δικαιούχους η εκτίμηση είναι ότι οι πληρωμές μπορούν να ολοκληρωθούν μέχρι τον Νοέμβριο. Σε περίπτωση που εντοπιστούν προσπάθειες καταστρατήγησης, οι έλεγχοι θα επεκταθούν και θα ζητηθούν ως αχρεωστήτως καταβληθέντα τα ποσά που δεν δικαιούνται οι συγκεκριμένοι δικαιούχοι.
«Έχει γίνει ήδη αυτό για 804 ΑΦΜ ύψους 4 εκατομμυρίων ευρώ», αποκάλυψε, προσθέτοντας ότι το υπουργείο έχει κινηθεί δικαστικά και εναντίον όσων προσπάθησαν να εξαπατήσουν το σύστημα.
Η καθυστέρηση και το πρόβλημα με τα εικονικά παραστατικά
Ο κ. Μάγγος διευκρίνισε ότι η συγκεκριμένη εκκρεμότητα αφορά στο 2023 και όχι το 2025. Η καθυστέρηση, όπως εξήγησε, συνδέεται με τον εντοπισμό πλαστών ΑΦΜ και εικονικών παραστατικών, που είχαν ως αποτέλεσμα να εκτοξευθεί η δαπάνη.
«Δημιουργήθηκαν πολλά ΑΦΜ πλαστά με αποτέλεσμα να εκτοξευτεί η δαπάνη στο διπλάσιο (!)», ανέφερε, εξηγώντας ότι οι έλεγχοι αποκάλυψαν πως αρκετές από τις επιχειρήσεις δεν αντιστοιχούσαν σε πραγματικές επιχειρήσεις και ότι τα τιμολόγια και οι φορτωτικές ήταν εικονικά.
Το πρόβλημα, σύμφωνα με τον ίδιο, εντοπίζεται και στην έλλειψη διαλειτουργικότητας για τα προηγούμενα έτη. «Για το 2023 και το 2024 θα πρέπει να αρκεστούμε στις δηλώσεις που κάνουν οι επιχειρήσεις. Αυτό όμως απαιτεί ελέγχους μετά», σημείωσε. Από το 2025 και μετά, η κατάσταση αλλάζει, καθώς οι φορτωτικές θα ανεβαίνουν υποχρεωτικά στο MyData, επιτρέποντας τη διασταύρωση και, συνεπώς, την ταχύτερη πληρωμή.
Σε καλύτερη κατάσταση, όπως είπε, βρίσκονται οι πληρωμές των εισιτηρίων των επιβατών. «Πληρώσαμε 23 εκατομμύρια ευρώ πρόσφατα -πριν από 10 μέρες ολοκληρώθηκε η διαδικασία», ανέφερε για το δεύτερο εξάμηνο του 2025. Παράλληλα, έχει πληρωθεί και το Μεταφορικό Ισοδύναμο για τα καύσιμα του 2024, ενώ εκκρεμεί το πρώτο εξάμηνο του 2026.
«Αυτό είναι το στοίχημα, αν θέλετε να το ονομάσουμε έτσι. Είναι να πληρώνουμε σε πραγματικό χρόνο», τόνισε ο κ. Μάγγος, υπογραμμίζοντας την ανάγκη να υπάρχει άμεση στήριξη τόσο για τους επιβάτες όσο και για τις επιχειρήσεις και τις ωφελούμενες μονάδες.
Η λειψυδρία και η ανάγκη για μόνιμες λύσεις
Στο δεύτερο μεγάλο μέτωπο, αυτό της λειψυδρίας που αντιμετωπίζουν τα νησιά, ο Γενικός Γραμματέας ξεκαθάρισε ότι η Γενική Γραμματεία έχει επικουρικό ρόλο, ενώ η ευθύνη του προγραμματισμού και της αντιμετώπισης του προβλήματος ανήκει πρωτίστως στους δήμους.
Ωστόσο, η Γενική Γραμματεία βρίσκεται σε συνεργασία με τους νησιωτικούς δήμους που έχουν ζητήσει τη βοήθειά της και χρηματοδοτεί μισθώσεις και λειτουργία μονάδων αφαλάτωσης, μελέτες, γενικά σχέδια ύδρευσης και άλλες απαραίτητες ενέργειες.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει, όμως, στην αντικατάσταση των παλαιών δικτύων ύδρευσης. «Δεν μπορεί ωστόσο, να χρηματοδοτούμε τη λειτουργία των αφαλατώσεων και στα 100 μέτρα το νερό να χάνεται γιατί το δίκτυο είναι διάτρητο. Τουλάχιστον εμένα προσωπικά αυτό για μένα είναι casus belli», είπε χαρακτηριστικά.
Όπως εξήγησε, σε αποφάσεις χρηματοδότησης που έχει εκδώσει προβλέπεται πλέον ρητά η αντικατάσταση παλαιών δικτύων, όχι μόνο για λόγους περιορισμού των απωλειών, αλλά και για λόγους δημόσιας υγείας. Σε αρκετές περιοχές, όπως σημείωσε, εξακολουθούν να υπάρχουν σωληνώσεις από αμίαντο, ενώ άλλα παλαιά δίκτυα αντιμετωπίζουν προβλήματα λόγω της ποιότητας και της επεξεργασίας του νερού.
«Αυτό είναι καταστροφικό για την υγεία», τόνισε, περιγράφοντας παράλληλα τις συνέπειες της παλαιότητας των δικτύων, όπως τις διαρροές και την υποβάθμιση της ποιότητας του νερού.
«Σαν να πετάμε λεφτά στη θάλασσα»
Ο κ. Μάγγος υπογράμμισε ότι η αντιμετώπιση της λειψυδρίας δεν μπορεί να περιορίζεται σε έκτακτες λύσεις. Χρειάζεται καταγραφή των προβλημάτων, επιστημονική τεκμηρίωση και συνεργασία με πανεπιστήμια και φορείς, ώστε κάθε δήμος να γνωρίζει πού ακριβώς εντοπίζονται οι απώλειες.
Όπως ανέφερε, μελέτες έχουν δείξει σημαντική απόκλιση μεταξύ του παραγόμενου και του τιμολογούμενου νερού, γεγονός που καταδεικνύει τις τεράστιες απώλειες στα δίκτυα.
«Είναι σαν να πετάμε λεφτά στη θάλασσα ή να εξατμίζονται», ανέφερε χαρακτηριστικά, περιγράφοντας την κατάσταση που δημιουργείται όταν επενδύονται χρήματα στην παραγωγή νερού, αλλά αυτό χάνεται πριν φτάσει στον τελικό καταναλωτή.
Η Γενική Γραμματεία, όπως είπε, χρηματοδοτεί όχι μόνο υποδομές αλλά και έρευνα, ώστε όπου χρειάζεται να συνεργάζονται οι δήμοι με πανεπιστήμια, την ΕΥΔΑΠ και άλλους οργανισμούς για τον εντοπισμό των αιτιών του προβλήματος.
«Το πρόβλημα προσπαθούμε να το πιάσουμε από όλες τις πλευρές, έτσι ώστε μετά από λίγα χρόνια να λέμε ότι βρήκαμε την οριστική και μόνιμη λύση», ανέφερε.
Στο πλαίσιο αυτό, η αντίστροφη όσμωση παραμένει σήμερα η βασική διαθέσιμη τεχνολογία αφαλάτωσης, με τον κ. Μάγγο να επισημαίνει ότι συνδυάζει οικονομικά οφέλη με σχετικά μικρότερη περιβαλλοντική επιβάρυνση σε σύγκριση με άλλες επιλογές.
Με την περιοδεία στα νησιά να συνεχίζεται και το επόμενο διάστημα, ο Γενικός Γραμματέας καλείται να διαχειριστεί μια ιδιαίτερα απαιτητική ατζέντα. Από το Μεταφορικό Ισοδύναμο και την επιτάχυνση των πληρωμών έως την αντιμετώπιση της λειψυδρίας, το ζητούμενο που αναδεικνύεται είναι κοινό: οι παρεμβάσεις να αποκτήσουν μόνιμο χαρακτήρα και να μετατραπούν σε ουσιαστικές υποδομές και μηχανισμούς στήριξης για τις νησιωτικές κοινωνίες.