Τουρισμός στη Ρόδο: Ρεκόρ αφίξεων, αλλά με «ψαλιδισμένο» πορτοφόλι οι επισκέπτες

• Γιάννης Καλούδης: «Μπορεί να υπάρχει ποσότητα, αλλά το θέμα είναι ποιοι θα είναι οι τζίροι στο τέλος» • Οι υποδομές, το κυκλοφοριακό και η ανάγκη για μια νέα στρατηγική στην πόλη • «Η πόλη χρειάζεται μεγαλύτερη ανάπτυξη. Πρέπει να σχεδιάσουμε το μέλλον της πόλης της Ρόδου»

Η τουριστική κίνηση στη Ρόδο κινείται σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα, με τον Αύγουστο να επιβεβαιώνει τη δυναμική της φετινής περιόδου και τις αφίξεις να καταγράφουν σημαντική άνοδο. Ωστόσο, πίσω από τους αριθμούς και τα διαδοχικά «ρεκόρ» που καταγράφονται, οι επαγγελματίες του τουρισμού διαπιστώνουν μια διαφορετική πραγματικότητα: οι επισκέπτες φαίνεται να διαθέτουν μικρότερα οικονομικά περιθώρια, περιορίζουν τις ημέρες διαμονής τους και συγκρατούν τις δαπάνες τους στην τοπική αγορά.
Την ίδια ώρα, η αυξημένη τουριστική πίεση αναδεικνύει με μεγαλύτερη ένταση τα προβλήματα της πόλης και του νησιού, από το κυκλοφοριακό και την έλλειψη χώρων στάθμευσης μέχρι τη διαχείριση των απορριμμάτων και τη συνολικότερη ανάγκη εκσυγχρονισμού των υποδομών.
Ο ναυτιλιακός πράκτορας κ. Γιάννης Καλούδης, ο οποίος βρίσκεται καθημερινά σε επαφή με επισκέπτες της Ρόδου, περιγράφει μια τουριστική περίοδο με πολύ θετικά στοιχεία, αλλά και σημαντικές προκλήσεις για το μέλλον.
Σε πολύ υψηλά επίπεδα η τουριστική κίνηση
«Είμαστε στον Αύγουστο ακόμα, δεν έχει κλείσει τίποτα», επισημαίνει ο κ. Καλούδης, υπογραμμίζοντας ότι είναι ακόμη νωρίς για τον απολογισμό της σεζόν. Ωστόσο, όπως λέει, η εικόνα που διαμορφώνεται μέχρι σήμερα είναι ιδιαίτερα θετική.
«Η κίνηση βρίσκεται σε πολύ υψηλά επίπεδα. Οι αριθμοί μιλάνε και από μόνοι τους. Βλέπουμε ότι τον Αύγουστο οι επισκέπτες ξεπερνούν το ένα εκατομμύριο», αναφέρει, σημειώνοντας ότι η αύξηση δεν αφορά μόνο μία πηγή τουριστικής κίνησης.
«Το παρατηρούμε καθημερινά. Η κίνηση είναι αυξημένη σε όλα τα επίπεδα. Το βλέπω και στην κρουαζιέρα και στους επισκέπτες που έρχονται από την Τουρκία με τα ημερόπλοια κάθε μέρα, αλλά και από το αεροδρόμιο ‘Διαγόρας’ που καταγράφει συνεχώς αύξηση. Το νησί μας, ζει πολύ καλές στιγμές».
Η υψηλή τουριστική κίνηση, σύμφωνα με τον ίδιο, δημιουργεί μια ιδιαίτερα θετική συγκυρία για τους επαγγελματίες. «Για τους επαγγελματίες νομίζω είναι η καλύτερη στιγμή τους», σημειώνει χαρακτηριστικά.
Πίσω όμως από τη μεγάλη εικόνα των αφίξεων, υπάρχουν στοιχεία που δημιουργούν προβληματισμό.
Περισσότεροι τουρίστες, μικρότερη κατανάλωση
Ο κ. Καλούδης διαπιστώνει ότι ένα σημαντικό μέρος των επισκεπτών φτάνει στη Ρόδο με περιορισμένα οικονομικά αποθέματα, γεγονός που επηρεάζει άμεσα την κατανάλωση και τη λειτουργία της τοπικής αγοράς.
«Παρ’ όλα αυτά, παρουσιάζονται προβλήματα τα οποία αφορούν στους τουρίστες που έρχονται να μην έχουν τα ανάλογα οικονομικά αποθέματα, να μπορούν να εξοδεύσουν. Το βλέπουμε όλοι μας, ότι είναι λίγο πιεσμένοι».
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει στη διάρκεια της παραμονής, η οποία, όπως παρατηρεί, φαίνεται να μειώνεται. «Επιπρόσθετα, να σημειώσουμε ότι οι ημέρες διαμονής σιγά-σιγά μειώνονται. Ενώ παλαιότερα έρχονταν περισσότερες ημέρες, βλέπουμε μικρότερες διαμονές».
Ένα ακόμη χαρακτηριστικό στοιχείο είναι η αυξημένη παρουσία τουριστών στα σούπερ μάρκετ. «Παλαιότερα δεν βλέπαμε τουρίστες να ψωνίζουν στα σούπερ μάρκετ του νησιού, τόσο πολύ. Τώρα βλέπουμε τους τουρίστες να προτιμούν να κάνουν τα ψώνια τους, στα σούπερ μάρκετ. Αυτό δείχνει μια οικονομική δυσκολία στους ανθρώπους που έρχονται για διακοπές στη Ρόδο».
Σύμφωνα με τον ίδιο, η επιλογή του all inclusive, σε συνδυασμό με την προσπάθεια περιορισμού των εξόδων, έχει ως αποτέλεσμα μέρος της τουριστικής δαπάνης να μην καταλήγει στην τοπική αγορά.
«Είναι ξεκάθαρο ότι και οι πελάτες μας, έχουν πάντως περιορισμένο βαλάντιο. Προτιμούν το all inclusive, να μην βγαίνουν έξω από τα ξενοδοχεία τους, να μην κάνουν εκδρομές, να μην ξοδεύουν στην τοπική αγορά για ψώνια κ.λπ.».
Έτσι, το μεγάλο ζητούμενο δεν είναι μόνο ο αριθμός των επισκεπτών, αλλά η πραγματική οικονομική αποτύπωση της τουριστικής περιόδου.
«Αυτό που θέλω να πω είναι ότι η αρχή μπορεί να είναι εντυπωσιακή και να καταλάβουμε ρεκόρ. Βλέπουμε συνεχώς ότι όλοι μιλάνε για ρεκόρ. Το θέμα είναι πόσο οι επαγγελματίες του τουρισμού θα μπορούν να αντεπεξέλθουν στη μεγάλη φορολογία και τα μεγάλα έξοδα που έχουν και να είναι επιχειρήσεις στους δύο σημαίες».
Και καταλήγει: «Είναι γεγονός γιατί, όπως και να έχει, μπορεί να υπάρχει ποσότητα, αλλά οι τζίροι ποιοι θα είναι στο τέλος. Παρ’ όλα αυτά κινείται η αγορά. Δεν μπορούμε να πούμε ότι είναι σε στασιμότητα».
Η Ρόδος χρειάζεται καλύτερη οργάνωση
Για τον κ. Καλούδη, η Ρόδος διαθέτει όλα τα στοιχεία για να παραμείνει ένας από τους σημαντικότερους τουριστικούς προορισμούς (όχι μόνον στην Ελλάδα) ωστόσο η μεγάλη αύξηση της επισκεψιμότητας δημιουργεί νέες απαιτήσεις.
«Ζούμε σε ένα από τα ωραιότερα μέρη του τουρισμού. Προσωπικά, έχω καθημερινά επαφή με τουρίστες, με τους πελάτες μας. Είναι εντυπωσιασμένοι από την πόλη μας καθώς θεωρείται ένα πολύ όμορφο μέρος όπου μπορεί ο καθένας να απολαύσει τις διακοπές του».
Όπως υπογραμμίζει, όμως, η διατήρηση της ελκυστικότητας του νησιού δεν είναι αποκλειστικά υπόθεση των επαγγελματιών ή των αρμόδιων αρχών. «Αυτό που πρέπει να κοιτάξουμε είναι τι κάνουμε εμείς οι ίδιοι, οι πολίτες. Είμαστε υπεύθυνοι να διατηρούμε την Ρόδο μας καθαρή. Να μπορούν οι επισκέπτες να απολαύσουν τις παραλίες, την καθαριότητα».
Στα προβλήματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν άμεσα, το κυκλοφοριακό καταλαμβάνει ξεχωριστή θέση.
«Το ξέρουμε όλοι μας, ότι υπάρχουν πολλά προβλήματα με το βασικότερο, το κυκλοφοριακό. Κυρίως αυτό επιβαρύνει πολλές δραστηριότητες. Πρέπει εμείς να ανεβάσουμε λίγο το επίπεδο της πόλης και της ανάπτυξης της πόλης, γιατί νομίζω έχουμε μείνει λίγο στάσιμοι».
Το κυκλοφοριακό και η έλλειψη χώρων στάθμευσης
Ο κ. Καλούδης διαχωρίζει την εικόνα των ξενοδοχειακών μονάδων και των καταλυμάτων από την εικόνα της ίδιας της πόλης. «Από πλευράς υποδομών – επενδύσεων, δηλαδή τις ξενοδοχειακές μονάδες, τα καταλύματα, αυτά είναι σε πάρα πολύ καλή κατάσταση. Και οι υπηρεσίες οι προσφερόμενες γενικά έχουν πολύ υψηλό επίπεδο. Αλλά βλέπουμε τα μικρά».
Και αυτά τα «μικρά», όπως εξηγεί, μπορούν τελικά να επηρεάσουν σημαντικά την εμπειρία του επισκέπτη.
«Δηλαδή το κυκλοφοριακό, που δεν μπορεί κανείς να κατέβει στην πόλη, να παρκάρει το αυτοκίνητό του ή ψάχνει λεωφορείο. Μιλάω τώρα για τους επισκέπτες μας, δεν μιλάω για εμάς. Για να πάνε να κάνουν μια βόλτα στην πόλη, να ψωνίσουν, να κάνουν shopping κλπ.».
Παράλληλα, η αυξημένη τουριστική κίνηση επιβαρύνει συνολικά την πόλη. «Η πόλη χρειάζεται μεγαλύτερη ανάπτυξη. Χρειάζεται καινούργια πράγματα. Γιατί βλέπουμε ότι όλη αυτή η πίεση που ασκείται και με τα αυτοκίνητα και με τα πολλά σκουπίδια».
Ο ίδιος διευκρινίζει ότι δεν αναφέρεται απαραίτητα σε μια εικόνα βρώμικης πόλης, αλλά στην αυξημένη πίεση που δημιουργεί ο μεγάλος αριθμός επισκεπτών: «Όσο μεγαλύτερος όγκος τουριστών έρχεται, τόσο η πίεση είναι μεγαλύτερη και στο κομμάτι της καθαριότητας. Επιπλέον, κρίνεται πλέον αναγκαίο να διαμορφωθούν χώροι, να βρεθούν χώροι για πάρκινγκ».
Ως παράδειγμα αναφέρει άλλες ευρωπαϊκές πόλεις: «Βλέπουμε σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, και προσωπικά, επειδή ταξιδεύω πάρα πολύ στο εξωτερικό, βλέπω υπόγεια πάρκινγκ σε πόλεις, τα οποία έχουν εξαιρετικά αποτελέσματα. Το συμπέρασμα είναι σαφές: Εμείς γιατί έχουμε μείνει στάσιμοι σε πολλά θέματα;».
«Πρέπει να σχεδιάσουμε το μέλλον της πόλης»
Για τον ίδιο, η συζήτηση δεν μπορεί να περιοριστεί στην αντιμετώπιση των προβλημάτων της φετινής σεζόν. Απαιτείται μακροπρόθεσμος σχεδιασμός.
«Πρώτον, νομίζω ότι πρέπει να κοιτάξουμε το μέλλον της πόλης, να το σχεδιάσουμε το μέλλον της πόλης, να βρούμε καινούργια πράγματα και να κάνουμε και τη ζωή των πολιτών και των επισκεπτών πολύ πιο εύκολη και να είναι μια πόλη οργανωμένη».
Και προσθέτει: «Γιατί αυτή τη στιγμή η πόλη δεν είναι οργανωμένη. Είναι ακριβώς το ίδιο όπως ήταν και πάρα πολλά χρόνια και άλλες δεκαετίες πριν. Δεν έχει καλύτερη λειτουργία. Αυτό είναι γεγονός».
Αβέβαιο το τοπίο για την επόμενη σεζόν
Σε ό,τι αφορά στην επόμενη τουριστική περίοδο, ο κ. Καλούδης εμφανίζεται επιφυλακτικός, όχι λόγω της δυναμικής της Ρόδου, αλλά εξαιτίας των διεθνών εξελίξεων που μπορούν να επηρεάσουν ανά πάσα στιγμή τον τουρισμό.
«Αυτή τη στιγμή στον τουρισμό πλέον τα πράγματα έχουν αλλάξει. Δεν μπορούμε πλέον να μιλάμε με κάτι το οποίο να είναι δεδομένο».
Όπως εξηγεί, η γεωπολιτική αστάθεια αποτελεί πλέον έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες αβεβαιότητας: «Βλέπετε ότι και οι γεωπολιτικές εξελίξεις συνεχώς αλλάζουν, τα πολεμικά μέτωπα στη Μέση Ανατολή και στην Ουκρανία να είναι ανοιχτά. Κάθε μέρα βλέπουμε ένα διαφορετικό περιβάλλον που είναι ασαφές».
Η τελευταία δεκαετία, σύμφωνα με τον ίδιο, έχει αποδείξει ότι γεγονότα που μοιάζουν απρόβλεπτα μπορούν να επηρεάσουν άμεσα τον τουρισμό. «Βλέπουμε ότι την τελευταία δεκαετία έχουμε επηρεαστεί από μεγάλες κρίσεις. Από διάφορα πράγματα τα οποία δεν τα περιμένει κανείς. Όπως ήταν οι φωτιές που επηρέασαν ένα μεγάλο κομμάτι του νησιού μας ή με την πανδημία του κορωνοϊού. Πολλά πράγματα είναι απρόβλεπτα».
Και ενώ οι διεθνείς εξελίξεις παραμένουν ρευστές, η επίδρασή τους φτάνει μέχρι την ψυχολογία της τουριστικής αγοράς.
«Όλα αυτά με τα ανοιχτά πολεμικά μέτωπα επηρεάζουν και την ψυχολογία των επισκεπτών μας που θέλουν να κάνουν διακοπές, αλλά είναι επιφυλακτικοί για να ξοδέψουν επειδή δεν γνωρίζουν τι τους περιμένει τους επόμενους μήνες».
Η φετινή τουριστική περίοδος, λοιπόν, μπορεί να καταγράφει υψηλές επιδόσεις, όμως το μεγάλο στοίχημα για τη Ρόδο είναι διπλό: αφενός να μετατρέψει την αυξημένη τουριστική κίνηση σε πραγματικό οικονομικό όφελος για την τοπική κοινωνία και τους επαγγελματίες και αφετέρου να προετοιμαστεί εγκαίρως για το μέλλον, αντιμετωπίζοντας τις υποδομές και τις λειτουργικές αδυναμίες που γίνονται ολοένα πιο εμφανείς όσο αυξάνεται ο αριθμός των επισκεπτών.