Σύλλογος Προστασίας Περιβάλλοντος: Ορθολογική χωροθέτηση των ΑΠΕ στη Ρόδο

Από τον Σύλ­λο­γο Προ­στα­σί­ας Πε­ρι­βάλ­λο­ντος ανα­κοι­νώ­θη­καν τα εξής:

Στον Σύλ­λο­γο Προ­στα­σί­ας Πε­ρι­βάλ­λο­ντος Ρόδου πα­ρα­κο­λου­θού­με με έντο­νο εν­δια­φέ­ρον και έκ­δη­λη ανη­συ­χία τις τρέ­χου­σες εξε­λί­ξεις ανα­φο­ρι­κά με το νέο Ει­δι­κό Χω­ρο­τα­ξι­κό Πλαί­σιο για τις Ανα­νε­ώ­σι­μες Πηγές Ενέρ­γειας (ΕΧΠ-ΑΠΕ), το οποίο έχει πλέον υπο­γρα­φεί από τον Υπουρ­γό Πε­ρι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας και ανα­μέ­νε­ται άμεσα η δη­μο­σί­ευ­σή του στην Εφη­με­ρί­δα της Κυ­βερ­νή­σε­ως, καθώς και τους ευ­ρύ­τε­ρους κυ­βερ­νη­τι­κούς σχε­δια­σμούς για το νησί μας.

Θέ­λου­με να ξε­κα­θα­ρί­σου­με, προς κάθε κα­τεύ­θυν­ση, ότι πι­στεύ­ου­με ακλό­νη­τα στη σύγ­χρο­νη επι­στή­μη, η οποία ανα­ζη­τά στις Ανα­νε­ώ­σι­μες Πηγές Ενέρ­γειας την απά­ντη­ση στην υπερ­θέρ­μαν­ση του πλα­νή­τη και την κλι­μα­τι­κή κρίση:

Πι­στεύ­ου­με στη δή­λω­ση του Γε­νι­κού Γραμ­μα­τέα του ΟΗΕ, Αντό­νιο Γκου­τέ­ρες: «Θα ήταν ηλι­θιό­τη­τα να συ­νε­χί­σει η αν­θρω­πό­τη­τα να βα­σί­ζε­ται στα ορυ­κτά καύ­σι­μα, τα οποία την οδή­γη­σαν στην κα­τα­στρο­φή». (δή­λω­ση σε συ­νέ­ντευ­ξη στο BBC, Οκτώ­βριος 2022)

Πι­στεύ­ου­με στη δή­λω­ση του δια­κε­κρι­μέ­νου δια­στη­μι­κού ερευ­νη­τή Στα­μά­τη Κρι­μι­ζή (τον πε­ρα­σμέ­νο Φε­βρουά­ριο στη Ρόδο): «Πρέ­πει να προ­στα­τεύ­σου­με τη Γη για τα επό­με­να εκα­το­ντά­δες -εάν όχι χι­λιά­δες- χρό­νια. Δεν υπάρ­χει πλα­νή­της Β, δεν πάμε που­θε­νά. Εί­μα­στε επι­βά­τες του δια­στη­μό­πλοιου Γη και αν το κα­τα­στρέ­ψου­με, το αν­θρώ­πι­νο είδος τε­λειώ­νει». (21 Φε­βρουα­ρί­ου 2026, Νε­στο­ρί­δειο Μέ­λα­θρον Ρόδου)

Θε­ω­ρού­με, λοι­πόν, ότι οι σύγ­χρο­νες ανε­μο­γεν­νή­τριες και οι τε­χνο­λο­γί­ες ΑΠΕ απο­τε­λούν εξαι­ρε­τι­κά επι­τεύγ­μα­τα της επι­στή­μης και ανα­πό­σπα­στο πυ­λώ­να του μέλ­λο­ντος.

Ωστό­σο, η Κε­ντρι­κή Διοί­κη­ση, αδυ­να­τώ­ντας να εφαρ­μό­σει ένα αυ­στη­ρό και ου­σια­στι­κό πλαί­σιο προ­στα­σί­ας του πε­ρι­βάλ­λο­ντος, επι­τρέ­πει την εγκα­τά­στα­ση μο­νά­δων ΑΠΕ σχε­δόν πα­ντού, συχνά με ανε­παρ­κείς Με­λέ­τες Πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κών Επι­πτώ­σε­ων. Έτσι οδη­γη­θή­κα­με σε πρω­το­φα­νείς ει­κό­νες αλ­λοί­ω­σης του φυ­σι­κού το­πί­ου στο όνομα —υπο­τί­θε­ται— της προ­στα­σί­ας του, αλλά και στη δέ­σμευ­ση αγρο­τι­κής γης υψη­λής πα­ρα­γω­γι­κό­τη­τας.

Με αυτή την τα­κτι­κή κα­τά­φε­ρε να στρέ­ψει το­πι­κές κοι­νω­νί­ες ενα­ντί­ον μιας πο­λύ­τι­μης τε­χνο­λο­γί­ας. Οι αντι­δρά­σεις δεν γεν­νή­θη­καν επει­δή οι πο­λί­τες μι­σούν τις ΑΠΕ. Γεν­νή­θη­καν όταν, απου­σία σο­βα­ρού χω­ρο­τα­ξι­κού σχε­δια­σμού, επεν­δύ­σεις με­γά­λης κλί­μα­κας εγκα­τα­στά­θη­καν σε ορει­νές δα­σι­κές εκτά­σεις, πε­δι­νές αγρο­τι­κές πε­ριο­χές και νη­σιω­τι­κά προ­στα­τευό­με­να τοπία, με άνοιγ­μα δρό­μων μέσα σε ευαί­σθη­τα οι­κο­συ­στή­μα­τα και με­τα­τρο­πή τους σε βιο­μη­χα­νι­κές ζώνες υψη­λής τάσης.

Το νέο Ει­δι­κό Χω­ρο­τα­ξι­κό Πλαί­σιο για τις ΑΠΕ, αντί να διορ­θώ­νει αυτές τις στρε­βλώ­σεις, φαί­νε­ται να τις νο­μι­μο­ποιεί. Αγνο­εί την εκ­πε­φρα­σμέ­νη αντί­θε­ση της το­πι­κής κοι­νω­νί­ας: με από­φα­σή του στην έκτα­κτη συ­νε­δρί­α­ση της 30ής Ιου­νί­ου 2026 (ει­σή­γη­ση με αρ. πρωτ. 42536/29.06.2026 του Γρα­φεί­ου Δη­μάρ­χου), το Δη­μο­τι­κό Συμ­βού­λιο Ρόδου ζή­τη­σε κατά πλειο­ψη­φία την από­συρ­ση και τη ρι­ζι­κή ανα­θε­ώ­ρη­ση του σχε­δί­ου, επι­ση­μαί­νο­ντας ότι τα κρι­τή­ρια και οι δεί­κτες χω­ρο­θέ­τη­σης δεν δια­θέ­τουν επαρ­κή επι­στη­μο­νι­κή τεκ­μη­ρί­ω­ση και ότι οι προ­βλε­πό­με­νες ελά­χι­στες απο­στά­σεις από οι­κι­σμούς, ακτές και ευαί­σθη­τες πε­ριο­χές έχουν κα­τα­στεί ανε­παρ­κείς λόγω της ση­μα­ντι­κής αύ­ξη­σης του με­γέ­θους των σύγ­χρο­νων ανε­μο­γεν­νη­τριών. Σύμ­φω­να με στοι­χεία που είχε πα­ρου­σιά­σει τότε ο Δήμος Ρόδου, το αρ­χι­κό σχέ­διο άνοι­γε τον δρόμο για την εγκα­τά­στα­ση έως και 527 ανε­μο­γεν­νη­τριών σε τμήμα του νη­σιού.

Πα­ράλ­λη­λα, δη­μιουρ­γεί­ται μια τε­ρά­στια αντί­φα­ση: την ώρα που το νέο Ει­δι­κό Χω­ρο­τα­ξι­κό για τον Του­ρι­σμό ανα­γνω­ρί­ζει τον κίν­δυ­νο υπερ­κο­ρε­σμού στο νησί μας επι­βάλ­λο­ντας πε­ριο­ρι­σμούς, το Χω­ρο­τα­ξι­κό των ΑΠΕ αφή­νει τη Ρόδο εκτε­θει­μέ­νη σε μια νέα, βιο­μη­χα­νι­κού τύπου επι­βά­ρυν­ση του το­πί­ου της. Η Ρόδος βρί­σκε­ται, μά­λι­στα, ανά­με­σα σε μόλις 13 νησιά της χώρας (μαζί με Λέσβο, Χίο, Λήμνο, Σάμο, Θάσο, Κάρ­πα­θο, Άνδρο, Νάξο, Κε­φα­λο­νιά, Λευ­κά­δα, Εύ­βοια και Κρήτη) όπου το ΕΧΠ-ΑΠΕ επι­τρέ­πει κα­ταρ­χήν τη χω­ρο­θέ­τη­ση νέων αιο­λι­κών, καθώς το πλαί­σιο απο­κλεί­ει τα νησιά κάτω των 300 τ.χλμ. — μια ιδιαι­τε­ρό­τη­τα που κα­θι­στά ακόμη πιο επι­τα­κτι­κή τη συ­νο­λι­κή το­πια­κή αξιο­λό­γη­ση του νη­σιού μας, πέραν των γε­νι­κών πε­ριο­ρι­σμών που δια­τη­ρού­νται στο σχέ­διο (όριο υψο­μέ­τρου 1.200 μ. για αιο­λι­κά, απα­γό­ρευ­ση φω­το­βολ­ταϊ­κών εντός Natura 2000 και δα­σι­κών εκτά­σε­ων).

Ο Σύλ­λο­γος Προ­στα­σί­ας Πε­ρι­βάλ­λο­ντος Ρόδου διε­ρω­τά­ται: Γιατί οι ΑΠΕ να χω­ρο­θε­τού­νται σε πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κά ευαί­σθη­τες εκτά­σεις και όχι στο ήδη επι­βα­ρυ­μέ­νο ή δο­μη­μέ­νο πε­ρι­βάλ­λον;

Επι­ση­μαί­νου­με, πα­ράλ­λη­λα, ότι το τοπίο δεν απο­τε­λεί απλώς αι­σθη­τι­κό στοι­χείο, ούτε προ­στα­τεύ­ε­ται μόνο όταν συ­μπί­πτει με πε­ριο­χή Natura 2000 ή με Τοπίο Ιδιαί­τε­ρου Φυ­σι­κού Κάλ­λους. Σύμ­φω­να με την Ευ­ρω­παϊ­κή Σύμ­βα­ση του Το­πί­ου, που κυ­ρώ­θη­κε από την Ελ­λά­δα με τον Ν. 3827/2010, καθώς και με το άρθρο 24 του Συ­ντάγ­μα­τος για την προ­στα­σία του φυ­σι­κού πε­ρι­βάλ­λο­ντος, το τοπίο απο­τε­λεί αυ­το­τε­λές προ­στα­τευ­τέο αγαθό και αντι­κεί­με­νο προ­στα­σί­ας, δια­χεί­ρι­σης και χω­ρι­κού σχε­δια­σμού σε ολό­κλη­ρη την επι­κρά­τεια. Υπεν­θυ­μί­ζου­με, μά­λι­στα, ότι κάθε Ει­δι­κό Χω­ρο­τα­ξι­κό Πλαί­σιο υπό­κει­ται εκ του νόμου (άρθρο 5 Ν. 4447/2016) σε Στρα­τη­γι­κή Πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κή Εκτί­μη­ση· η το­πια­κή αξιο­λό­γη­ση που ζη­τού­με δεν απο­τε­λεί, συ­νε­πώς, πρό­σθε­το αί­τη­μα αλλά προ­ϋ­πό­θε­ση που το ίδιο το θε­σμι­κό πλαί­σιο επι­βάλ­λει. Ζη­τού­με ει­δι­κά για τη Ρόδο:

Ανα­γνώ­ρι­ση και χαρ­το­γρά­φη­ση των το­πια­κών ενο­τή­των του νη­σιού

Κα­θο­ρι­σμό στό­χων ποιό­τη­τας το­πί­ου

Αξιο­λό­γη­ση της φέ­ρου­σας ικα­νό­τη­τας κάθε το­πια­κής ενό­τη­τας

Συ­νε­κτί­μη­ση της οπτι­κής αλ­λοί­ω­σης και των σω­ρευ­τι­κών επι­πτώ­σε­ων από τα έργα, την οδο­ποι­ία και τα δί­κτυα με­τα­φο­ράς

Απαι­τού­με η χω­ρο­θέ­τη­ση των ΑΠΕ να ξε­κι­νή­σει από τις ήδη αν­θρω­πο­γε­νείς και πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κά υπο­βαθ­μι­σμέ­νες πε­ριο­χές. Συ­γκε­κρι­μέ­να προ­τεί­νου­με ως πε­ριο­χές προς διε­ρεύ­νη­ση, υπό την προ­ϋ­πό­θε­ση προη­γού­με­νου τε­χνι­κού και ιδιο­κτη­σια­κού ελέγ­χου:

Εγκα­τά­στα­ση ΑΠΕ στους χώ­ρους της ΔΕΗ: Αξιο­ποί­η­ση των 250 στρεμ­μά­των της ΔΕΗ Σο­ρω­νής και του πε­ρι­βάλ­λο­ντος χώρου για ανε­μο­γεν­νή­τριες και φω­το­βολ­ταϊ­κά.

Αξιο­ποί­η­ση υπο­δο­μών αε­ρο­δρο­μί­ων: Το­πο­θέ­τη­ση φω­το­βολ­ταϊ­κών κυ­ρί­ως σε στέ­γες, στέ­γα­στρα στάθ­μευ­σης και δια­θέ­σι­μες μη επι­χει­ρη­σια­κές εκτά­σεις — κατά μήκος της πε­ρί­φρα­ξης του Διε­θνούς Αε­ρο­λι­μέ­να Ρόδου και στις εκτά­σεις των αε­ρο­δρο­μί­ων Μα­ρι­τσών και Κα­λά­θου — υπό την προ­ϋ­πό­θε­ση ελέγ­χου συμ­βα­τό­τη­τας με τις λει­τουρ­γί­ες τους.

Αξιο­ποί­η­ση δη­μό­σιων και αθλη­τι­κών χώρων: Χρήση των πε­ρι­φρά­ξε­ων και στε­γά­στρων των πο­δο­σφαι­ρι­κών γη­πέ­δων του νη­σιού, καθώς και των 30 στρεμ­μά­των του Ρα­διο­φω­νι­κού Σταθ­μού της ΕΡΤ.

Αυ­το­πα­ρα­γω­γή σε ιδιω­τι­κά, δη­μό­σια κτί­ρια & ξε­νο­δο­χεία: Εγκα­τά­στα­ση ΑΠΕ για την ενερ­γεια­κή κά­λυ­ψη του Νο­σο­κο­μεί­ου Ρόδου, καθώς και κί­νη­τρα για το­πο­θέ­τη­ση φω­το­βολ­ταϊ­κών στις στέ­γες των με­γά­λων ξε­νο­δο­χεια­κών μο­νά­δων του νη­σιού.

Βα­σι­κές Αρχές που πρέ­πει να δια­σφα­λι­στούν:

Πρά­σι­νη με­τά­βα­ση χωρίς κα­τα­στρο­φή της βιο­ποι­κι­λό­τη­τας: Καμία εγκα­τά­στα­ση βιο­μη­χα­νι­κής κλί­μα­κας εντός προ­στα­τευό­με­νων πε­ριο­χών (Natura 2000, Εθνι­κοί Δρυ­μοί, Ramsar, Ση­μα­ντι­κές Πε­ριο­χές για τα Που­λιά).

Προ­στα­σία του ορει­νού όγκου: Όχι ανε­μο­γεν­νή­τριες στις ψηλές κο­ρυ­φο­γραμ­μές και στα ευαί­σθη­τα ορει­νά οι­κο­συ­στή­μα­τα.

Από­λυ­τη προ­στα­σία από δα­σι­κές πυρ­κα­γιές

Προ­τε­ραιό­τη­τα στον δο­μη­μέ­νο ιστό: Από­λυ­τη προ­τε­ραιό­τη­τα σε κτί­ρια, στέ­γες, αυ­το­κι­νη­το­δρό­μους και υπο­βαθ­μι­σμέ­νες βιο­μη­χα­νι­κές πε­ριο­χές.

Συ­νυ­πο­λο­γι­σμός σω­ρευ­τι­κών επι­πτώ­σε­ων: Αξιο­λό­γη­ση των συν­δυα­στι­κών οι­κο­νο­μι­κών (ιδιαί­τε­ρα στον του­ρι­σμό), πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κών και κοι­νω­νι­κών επι­πτώ­σε­ων πριν από κάθε αδειο­δό­τη­ση.

Ενερ­γεια­κή Δη­μο­κρα­τία: Ενί­σχυ­ση της αυ­το­κα­τα­νά­λω­σης (net billing και virtual net billing) και των Ενερ­γεια­κών Κοι­νο­τή­των με τη συμ­με­το­χή των πο­λι­τών και της Το­πι­κής Αυ­το­διοί­κη­σης, ώστε τα οφέλη να πα­ρα­μέ­νουν στην το­πι­κή κοι­νω­νία.

Δεν πρέ­πει να δοθεί χώρος σε πρα­κτι­κές που αφή­νουν πίσω τους κα­τε­στραμ­μέ­να τοπία και δια­λυ­μέ­να οι­κο­συ­στή­μα­τα.

Κα­λού­με τους πο­λί­τες, τους φο­ρείς και την Το­πι­κή Αυ­το­διοί­κη­ση της Ρόδου σε εγρή­γορ­ση και κοινό βη­μα­τι­σμό για την πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κή και θε­σμι­κή θω­ρά­κι­ση του νη­σιού μας.

Το Διοι­κη­τι­κό Συμ­βού­λιο του Συλ­λό­γου Προ­στα­σί­ας Πε­ρι­βάλ­λο­ντος Ρόδου