Ιδρυμα Ωνάση: Το όραμα πίσω από τα δύο νέα σχολεία της Ρόδου

Από τον ερχόμενο Σεπτέμβριο, δύο σχολικές μονάδες της Ρόδου εντάσσονται στο Δίκτυο των Δημόσιων Ωνάσειων Σχολείων, ανοίγοντας ένα νέο κεφάλαιο για τη δημόσια δευτεροβάθμια εκπαίδευση στο νησί. Ένα εγχείρημα που φέρνει νέες εκπαιδευτικές δυνατότητες για τους μαθητές, μαζί με σημαντικές αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας των συγκεκριμένων σχολείων και, εύλογα, αρκετά ερωτήματα στην τοπική εκπαιδευτική κοινότητα. Η επιλογή των σχολικών μονάδων, η διαδικασία που ακολουθήθηκε, οι αντιδράσεις γονέων και εκπαιδευτικών, οι εξετάσεις εισαγωγής, οι αλλαγές για το εκπαιδευτικό προσωπικό, αλλά και το τι ακριβώς θα προσφέρει το νέο μοντέλο στους μαθητές έχουν βρεθεί τους τελευταίους μήνες στο επίκεντρο της συζήτησης στη Ρόδο. Λίγες εβδομάδες πριν από την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς, η Στέλλα Τάτση, διευθύντρια Υποτροφιών και Πρωτοβουλιών Παιδείας του Ιδρύματος Ωνάση, και η Σοφία Λαμπροπούλου, πρόεδρος της Διοικούσας Επιτροπής των Δημόσιων Ωνάσειων Σχολείων, καθηγήτρια στη Σχολή Εφαρμοσμένων Μαθηματικών και Φυσικών Επιστημών του ΕΜΠ, διευθύντρια του ΔΠΜΣ Μαθηματικής Προτυποποίησης και αντιπρόεδρος της Συγκλητικής Επιτροπής Βασικής Έρευνας του ΕΜΠ, απαντούν στη συνέντευξή μας στη «δ», στα βασικά ερωτήματα γύρω από τη λειτουργία των δύο Ωνάσειων Σχολείων στη Ρόδο.

• Να ξεκινήσουμε τη συνέντευξή μας από το άνοιγμα των δύο Ωνάσειων Σχολείων από τον ερχόμενο Σεπτέμβριο. Σε ποιο στάδιο βρίσκεται η προετοιμασία όσον αφορά στην κτηριακή αναβάθμιση, στη στελέχωση και στον απαραίτητο εξοπλισμό;

Στέλλα Τάτση:  Οι εργασίες ανακαίνισης έχουν ήδη ξεκινήσει από τα τέλη Ιουνίου και προχωρούν βάσει χρονοδιαγράμματος. Η καταγραφή των αναγκών σε υλικοτεχνικό εξοπλισμό έχει ολοκληρωθεί και ο εξοπλισμός αναμένεται να παραδοθεί στις σχολικές μονάδες πριν την έναρξη των μαθημάτων. Από πλευράς στελέχωσης των σχολικών μονάδων με εκπαιδευτικό προσωπικό, ακολουθούνται οι προβλεπόμενες διαδικασίες του Δημοσίου. Το Ίδρυμα Ωνάση έχει επίσης μεριμνήσει για την πρόσληψη πρόσθετου προσωπικού που θα ενισχύσει το υφιστάμενο. Συγκεκριμένα, κατόπιν αιτήματος των Διευθύνσεων των σχολικών μονάδων και έγκρισης αυτού από τη Διοικούσα Επιτροπή των Δημόσιων Ωνάσειων Σχολείων, έχουν ήδη προσληφθεί επιστήμονες πληροφορικής και από 1η Σεπτεμβρίου οι σχολικές μονάδες θα στελεχωθούν με ψυχολόγο και σχολικό νοσηλευτή. Επιπλέον, έχει ήδη ενισχυθεί η φύλαξη των σχολικών μονάδων τόσο κατά το διάστημα των καλοκαιρινών εργασιών όσο και για τη νέα σχολική χρονιά.

• Με ποια κριτήρια επιλέχθηκαν αυτές οι συγκεκριμένες μονάδες;

Στέλλα Τάτση: Η λειτουργία των πρώτων Δημόσιων Ωνάσειων Σχολείων (ΔΗΜ.Ω.Σ.) ξεκίνησε κατά το σχολικό έτος 2025-2026. Μετά από πρόταση του Υπουργείου Παιδείας και τη σύμφωνη γνώμη του Ιδρύματος, ο νόμος με τον οποίο κυρώθηκε η δωρεά προέβλεπε αρχικά την ένταξη 22 εν λειτουργία σχολικών μονάδων στο Δίκτυο των ΔΗΜ.Ω.Σ., από έξι περιφερειακές διευθύνσεις. Τελικά, με σχετική Υπουργική Απόφαση, αποφασίστηκε να ξεκινήσουν τη λειτουργία τους την περσινή σχολική χρονιά (2025-2026) τα 12 από αυτά, καθώς κρίθηκε ότι πληρούν τις προϋποθέσεις για μια πιο άμεση και αποτελεσματική ενσωμάτωση στο Δίκτυο των ΔΗΜ.Ω.Σ.

Σοφία Λαμπροπούλου: Ακολούθως, η Διοικούσα Επιτροπή των Δημόσιων Ωνάσειων Σχολείων (Δ.Ε.ΔΗΜ.Ω.Σ.) εξέτασε αν τα υπόλοιπα 10 σχολεία πληρούσαν τα κριτήρια για την αποτελεσματική λειτουργία τους ως μέλη του Δικτύου των ΔΗΜ.Ω.Σ. Με πλήρως αιτιολογημένη εισήγηση προς την Υπουργό Παιδείας, και έχοντας τη σύμφωνη γνώμη τόσο του προέδρου του Ιδρύματος όσο και του Διοικητικού Συμβουλίου του Ι.Ε.Π., η επιτροπή πρότεινε την αντικατάσταση της μίας από τις δύο αρχικές σχολικές μονάδες της Ρόδου. Η αλλαγή αυτή έγινε με βάση τις προβλεπόμενες διαδικασίες και μετά από αξιολόγηση των χαρακτηριστικών της σχολικής μονάδας. Στόχος είναι οι δύο σχολικές μονάδες (Γυμνάσιο-Λύκειο) που θα λειτουργήσουν ως ΔΗΜ.Ω.Σ. να είναι όμορες, ώστε η μεταξύ τους διασύνδεση να είναι αποτελεσματική. Με αυτόν τον τρόπο διασφαλίζεται η βέλτιστη στελέχωσή τους και δημιουργούνται οι κατάλληλες συνθήκες για την επίτευξη της αποστολής των ΔΗΜ.Ω.Σ. και την επιτυχία του θεσμού.

• Υπήρξαν έντονες διαμαρτυρίες από γονείς αλλά και εκπαιδευτικούς, μιλώντας για αιφνιδιασμό και έλλειψη διαβούλευσης. Ποια θεσμική διαδικασία ακολουθήθηκε για τη λήψη της απόφασης και ποια είναι η απάντησή σας;

Στέλλα Τάτση: Ο χαρακτηρισμός ενός λειτουργούντος σχολείου ως ΔΗΜ.Ω.Σ. και η ένταξή του στο Δίκτυο των ΔΗΜ.Ω.Σ. προκύπτει ως αποτέλεσμα θεσμοθετημένης συνεργασίας μεταξύ του ελληνικού Δημοσίου και του Ιδρύματος Ωνάση, μέσω δωρεάς η οποία κυρώθηκε από τη Βουλή με σχετικό νόμο. Η διαδικασία της κύρωσης ακολούθησε όλα τα προβλεπόμενα στάδια νομοθέτησης και συζήτησης στις αρμόδιες επιτροπές της Βουλής. Ο νόμος ψηφίστηκε από το ελληνικό Κοινοβούλιο με ευρεία πλειοψηφία. Κατανοούμε ότι κάθε σημαντική αλλαγή δημιουργεί εύλογα ερωτήματα και ανησυχίες. Η απάντησή μας είναι ο συνεχής διάλογος με την εκπαιδευτική κοινότητα και η έμπρακτη απόδειξη ότι τα σχολεία αυτά παραμένουν δημόσια, που εξυπηρετούν από κοινού με τα υπόλοιπα σχολεία τους σκοπούς της δημόσιας εκπαίδευσης και λειτουργούν με σκοπό την ενίσχυση, την αναβάθμιση και την προαγωγή της παιδείας και του δημόσιου εκπαιδευτικού συστήματος, ώστε να καλλιεργηθούν βέλτιστες μέθοδοι, πρακτικές και εργαλεία, που με τη σειρά τους θα διαχυθούν σε όλη τη δημόσια εκπαίδευση.

• Πόσοι μαθητές αναμένεται να ενταχθούν στην Α΄ Γυμνασίου και στην Α΄ Λυκείου φέτος στη Ρόδο, και με ποιο ακριβώς σύστημα θα επιλεγούν;

Σοφία Λαμπροπούλου: Για το σχολικό έτος 2026-2027 προβλέπονται 88 θέσεις στην Α΄ Γυμνασίου και 88 θέσεις στην Α΄ Λυκείου του Δημόσιου Ωνάσειου Γυμνασίου και Δημόσιου Ωνάσειου Λυκείου Ρόδου, αντίστοιχα. Η εισαγωγή στα ΔΗΜ.Ω.Σ. γίνεται μέσω δοκιμασίας (τεστ) δεξιοτήτων, η οποία πραγματοποιήθηκε τον Απρίλιο του 2026. Τυχόν κενές θέσεις καλύπτονται μέσω διαδικασίας συμπληρωματικών εξετάσεων, οι οποίες θα λάβουν χώρα τον Σεπτέμβριο, λίγες ημέρες πριν από την έναρξη των μαθημάτων.

• Ποια είναι η ειδοποιός διαφορά στο πρόγραμμα σπουδών, στα γνωστικά αντικείμενα (εργαστήρια, τεχνολογία, γλώσσες) και στον τρόπο διδασκαλίας σε σχέση με το δημόσιο σχολείο που γνωρίζουμε;

Σοφία Λαμπροπούλου: Τα ΔΗΜ.Ω.Σ. ακολουθούν το αναλυτικό πρόγραμμα σπουδών, που ισχύει σε όλα τα δημόσια σχολεία. Η προστιθέμενη αξία τους βρίσκεται στον εμπλουτισμό της εκπαιδευτικής εμπειρίας μέσω συμμετοχής των μαθητών και μαθητριών σε Ομίλους και Σύνολα, εργαστήρια και καινοτόμες δράσεις, σε τομείς όπως το STEAM, οι ξένες γλώσσες, οι ανθρωπιστικές επιστήμες, οι τέχνες, ο πολιτισμός και οι ψηφιακές τεχνολογίες.  Έμφαση δίνεται επίσης στη συνεργατική μάθηση, στην ανάπτυξη δεξιοτήτων του 21ου αιώνα, στη δημιουργικότητα και στην εξωστρέφεια. Επιπλέον, στα ΔΗΜ.Ω.Σ. προσφέρονται Όμιλοι ενισχυτικής διδασκαλίας και προετοιμασίας για τις Πανελλαδικές Εξετάσεις. • Ποιος είναι ο στόχος που έχει τεθεί από πλευράς σας με τη δημιουργία αυτών των σχολείων;

Στέλλα Τάτση: Ο στόχος είναι διπλός: αφενός, να προσφέρουμε σε περισσότερα παιδιά πρόσβαση σε ένα αναβαθμισμένο δημόσιο σχολείο και, αφετέρου, να αναπτύξουμε εκπαιδευτικές πρακτικές που μπορούν να διαχυθούν στο σύνολο του δημόσιου εκπαιδευτικού συστήματος. Τα ΔΗΜ.Ω.Σ. δεν αποτελούν ένα παράλληλο εκπαιδευτικό σύστημα, αλλά μια επένδυση για τη βελτίωση της δημόσιας εκπαίδευσης συνολικά.

• Πώς γίνεται η επιλογή του εκπαιδευτικού προσωπικού των δύο σχολείων και με ποια κριτήρια; Kαι τι ισχύει για τις οργανικές θέσεις όσων ήδη υπηρετούσαν στα σχολεία που έχουν επιλεγεί;

Σοφία Λαμπροπούλου: Καταρχάς, στα ΔΗΜ.Ω.Σ., όπως και στα πρότυπα και πειραματικά σχολεία, οι εκπαιδευτικοί υπηρετούν με θητείες. Οι εκπαιδευτικοί που είναι οργανικά τοποθετημένοι σε σχολείο το οποίο εντάσσεται στο Δίκτυο ΔΗΜ.Ω.Σ. παύουν να είναι οριστικά τοποθετημένοι σε αυτό και τοποθετούνται οριστικά, με βάση το σύνολο των μονάδων μετάθεσης και τις δηλώσεις προτίμησής τους, σε κενές οργανικές θέσεις σχολείων της ίδιας ομάδας ή όπου αυτό δεν είναι δυνατόν, σε κενές θέσεις σχολείων όμορης ομάδας της ίδιας περιοχής μετάθεσης. Ο νόμος έδωσε τη δυνατότητα στους και στις εκπαιδευτικούς που ήδη υπηρετούσαν στις σχολικές μονάδες οι οποίες χαρακτηρίστηκαν ως ΔΗΜ.Ω.Σ. να παραμείνουν σε αυτές με διετή θητεία κατόπιν αίτησής τους και να διεκδικήσουν την ανανέωση της θητείας τους, χωρίς περιορισμό στον αριθμό των ανανεώσεων, εφόσον αξιολογηθούν θετικά. Αναφορικά με την πλήρωση των κενών θέσεων των εκπαιδευτικών, ακολουθήθηκαν οι διαδικασίες που προβλέπονται από τον νόμο, δηλαδή πρόσκληση σε εκπαιδευτικούς από όλη την επικράτεια για την τοποθέτησή τους με 4ετή θητεία, εν συνεχεία πρόσκληση προς τους/τις εκπαιδευτικούς που υπηρετούν στην περιφερειακή διεύθυνση Νοτίου Αιγαίου για απόσπαση 1 έτους στη σχολική μονάδα και, τέλος, για όσες θέσεις δεν καλυφθούν από τη διαδικασία αυτή θα ακολουθήσει και πρόσκληση προς αναπληρωτές και αναπληρώτριες εκπαιδευτικούς με αυξημένα ακαδημαϊκά προσόντα.

• Άλλα σχολεία του Δικτύου σας ανέπτυξαν συμπράξεις με πανεπιστήμια (π.χ. Πανεπιστήμιο Μακεδονίας) και συμμετείχαν σε διεθνείς δράσεις. Σχεδιάζετε κάτι αντίστοιχο για τη Ρόδο και με ποιους τοπικούς φορείς ή ιδρύματα;

Σοφία Λαμπροπούλου: Έχει ήδη ανακοινωθεί η πρόσκληση για τις θέσεις του προέδρου και αναπληρωτή προέδρου του Επιστημονικού Εποπτικού Συμβουλίου (ΕΠ.Ε.Σ.) των δύο σχολικών μονάδων, που απευθύνεται σε μέλη ΔΕΠ των ελληνικών ΑΕΙ. Τα ΕΠ.Ε.Σ. έχουν την ευθύνη για την παιδαγωγική και επιστημονική λειτουργία των σχολικών μονάδων. Στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του, το ΕΠ.Ε.Σ. προωθεί σχετικές συνεργασίες με πανεπιστήμια, ερευνητικούς, κοινωνικούς και άλλους τοπικούς φορείς.

• Για πόσα χρόνια δεσμεύεται νομικά και οικονομικά η χρηματοδοτική στήριξη του Ιδρύματος Ωνάση στα δύο σχολεία; Υπάρχει πρόβλεψη για την επόμενη ημέρα ώστε να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα των δομών;

Στέλλα Τάτση: Η δωρεά του Ιδρύματος Ωνάση έχει ορίζοντα δωδεκαετίας και συνολικό προϋπολογισμό 160 εκατομμυρίων ευρώ. Η μακροπρόθεσμη αυτή δέσμευση παρέχει σταθερότητα και τη δυνατότητα στρατηγικού σχεδιασμού.  Ωστόσο, και μετά τη δωδεκαετία τα σχολεία δεν θα μείνουν χωρίς στήριξη. Όσα θα έχουν δημιουργηθεί αυτά τα χρόνια –οι αναβαθμισμένες υποδομές, η τεχνογνωσία και η επιμόρφωση των εκπαιδευτικών– θα παραμείνουν, εμπλουτίζοντας το δημόσιο σύστημα δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Σε κάθε περίπτωση, η ιστορία του Ιδρύματος αποδεικνύει ότι δεν αντιμετωπίζει τις πρωτοβουλίες του ως κάτι πρόσκαιρο: Εδώ και 30 χρόνια στηρίζει το Ωνάσειο Νοσοκομείο, χωρίς να υπάρχει σχετική νομική δέσμευση, ενώ το Πρόγραμμα Υποτροφιών συνεχίζεται εδώ και έξι δεκαετίες. Με την ίδια αίσθηση ευθύνης θεωρούμε ότι προσεγγίζονται και τα ΔΗΜ.Ω.Σ.

• Ποια είναι τα πρώτα συμπεράσματα από τη λειτουργία των σχολείων του Δικτύου που άνοιξαν το 2025; Τι άλλαξε στην πράξη στην καθημερινότητα των μαθητών;

Στέλλα Τάτση:  Κάθε νέα πρωτοβουλία στον χώρο της Παιδείας απαιτεί χρόνο προκειμένου να αποδώσει καρπούς και να φανούν τα ουσιαστικά  της αποτελέσματα. Οι πρώτες ενδείξεις είναι ενθαρρυντικές, καθώς μέσω της πρωτοβουλίας των ΔΗΜ.Ω.Σ. δόθηκαν στους μαθητές και στις μαθήτριες των σχολείων αυτών μοναδικές ευκαιρίες και δυνατότητες. Είχαν τη συνδρομή επιστημόνων και καλλιτεχνών στο πλαίσιο υλοποίησης των Ομίλων και των Συνόλων, πραγματοποίησαν εκπαιδευτικές εκδρομές και επισκέψεις, συμμετείχαν σε δράσεις όπως το NextGen Hackathon –μια ημερίδα νεανικής επιχειρηματικότητας που τους έδωσε τη δυνατότητα να σκεφθούν και να αναπτύξουν μια επιχειρηματική ιδέα με τη συνδρομή ειδικών επιστημόνων από το Πανεπιστήμιο της Μακεδονίας, για να δώσουν λύση σε κάποιο σύγχρονο κοινωνικό ζήτημα–, εμπνεύστηκαν από την ποίηση του Καβάφη και παρουσίασαν τα έργα τους σε εκδήλωση με αφορμή την επέτειο γέννησης και θανάτου του ποιητή, καθοδηγήθηκαν από χορογράφους για να κάνουν τη χορογραφία την οποία παρουσίασαν στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση, εξέδωσαν μαθητικές εφημερίδες οι οποίες έλαβαν διακρίσεις σε μαθητικούς διαγωνισμούς – και αυτά είναι μόνο κάποια ενδεικτικά παραδείγματα.

• Με δεδομένη την ταχύτατη επέκταση του Δικτύου από 12 σε 20 σχολεία μέσα σε έναν χρόνο, ποιος είναι ο μεσοπρόθεσμος στρατηγικός στόχος του Υπουργείου και του Δικτύου για την ευρύτερη περιοχή της Δωδεκανήσου;

Σοφία Λαμπροπούλου: Στο πλαίσιο της δωρεάς προβλέπεται η λειτουργία έως 22 σχολικών μονάδων ενταγμένων στο Δίκτυο. Όμως, δίνεται η δυνατότητα προσθήκης νέων σχολικών μονάδων στο Δίκτυο με Υπουργική απόφαση και μετά από εισήγηση της Δ.Ε.ΔΗΜ.Ω.Σ., σύμφωνη γνώμη του προέδρου του Ιδρύματος και γνώμη του Ι.Ε.Π. Στόχος του Δικτύου είναι να λειτουργήσει ως φάρος καινοτομίας και δημιουργικότητας στη δημόσια δευτεροβάθμια εκπαίδευση και να αποτελέσει αφορμή για αλλαγές προς το καλύτερο.