Τσαμπίκα Διαμαντή: Η Ρόδος δεν μπορεί να σχεδιάζει το μέλλον της μέσα στην αβεβαιότητα

Ποιο ήταν το κίνητρο της συμ­με­το­χής σας στην «Ανοιχτή Ατζέντα»; Η εκτί­μηση κα. Δια­μα­ντή ότι ο τόπος δεν προχωρά όπως του αρμόζει, που απο­τε­λεί και το σύνθημα για μια Ρόδο που λει­τουρ­γεί, ήταν ένας από τους λόγους που αντα­πο­κρι­θή­κατε στην πρό­σκληση;

Σημα­ντικό ρόλο στην απόφασή μου έπαιξαν και οι άνθρω­ποι που στε­λε­χώ­νουν αυτή την προ­σπά­θεια κα Παμπρή. Ο επι­κε­φα­λής της «Ανοι­χτής Ατζέ­ντας», Κώστας Χρυ­σο­χο­ΐ­δης, με την εμπει­ρία, τη σοβα­ρό­τητα και τη διάθεσή του για σύνθεση και συνερ­γα­σία, έδωσε από την πρώτη συνά­ντηση μας και αυτό δηλώ­θηκε και επίσημα στην παρου­σί­αση της ατζέ­ντας από τον ίδιο το στίγμα μιας πρω­το­βου­λίας που δεν περιο­ρί­ζε­ται στην κριτική, αλλά επι­διώ­κει να κατα­θέ­τει τεκ­μη­ριω­μέ­νες και εφαρ­μό­σι­μες προ­τά­σεις για τον τόπο. Αυτή η προ­σέγ­γιση, σε συν­δυα­σμό με τη συμ­με­τοχή ανθρώ­πων από δια­φο­ρε­τι­κούς επι­στη­μο­νι­κούς και επαγ­γελ­μα­τι­κούς χώρους, ήταν ένας ακόμη λόγος που αντα­πο­κρί­θηκα θετικά στην πρό­σκληση. Η «Ανοιχτή Ατζέντα» είναι μια πρω­το­βου­λία  λοιπόν ανθρώ­πων με δια­φο­ρε­τι­κές επι­στη­μο­νι­κές και επαγ­γελ­μα­τι­κές δια­δρο­μές, που επι­διώ­κουν να κατα­θέ­τουν τεκ­μη­ριω­μέ­νες προ­τά­σεις και να συμ­βάλ­λουν δημιουρ­γικά στον δημόσιο διάλογο για τη Ρόδο. Πιστεύω ότι ο τόπος έχει ανάγκη από συν­θέ­σεις, συνερ­γα­σίες και μακρο­πρό­θε­σμο σχε­δια­σμό. Ζητή­ματα όπως ο χωρο­τα­ξι­κός σχε­δια­σμός, οι υπο­δο­μές, η προ­στα­σία του φυσικού περι­βάλ­λο­ντος και η ποιό­τητα του δημό­σιου χώρου απαι­τούν συνέ­χεια, επι­στη­μο­νική προ­σέγ­γιση και συμ­με­τοχή της κοι­νω­νίας. Στόχος μας είναι να συμ­βά­λουμε με γνώση, υπευ­θυ­νό­τητα και ρεα­λι­στι­κές προ­τά­σεις για το μέλλον του τόπου μας .

Στην «Ανοιχτή Ατζέντα» ανα­λά­βατε τον συντο­νι­σμό του Τομέα Πολε­ο­δο­μίας και Χωρο­τα­ξι­κού Σχε­δια­σμού. Ποιες είναι οι προ­τε­ραιό­τη­τές σας;

Η μεγα­λύ­τερη πρό­κληση είναι να απο­κτή­σει η Ρόδος ένα σαφές και σύγ­χρονο πλαίσιο χωρικού σχε­δια­σμού. Η αβε­βαιό­τητα που επι­κρα­τεί σήμερα δημιουρ­γεί προ­βλή­ματα τόσο στους πολίτες όσο και στους επαγ­γελ­μα­τίες, ενώ ταυ­τό­χρονα λει­τουρ­γεί ανα­σταλ­τικά για σοβαρές επεν­δύ­σεις. Προ­τε­ραιό­τητά μας είναι η ολο­κλή­ρωση των πολε­ο­δο­μι­κών εργα­λείων, η προ­στα­σία του φυσικού και πολι­τι­στι­κού περι­βάλ­λο­ντος και η δημιουρ­γία κανόνων που θα ισχύουν για όλους με δια­φά­νεια και συνέ­πεια. Εξίσου σημα­ντική είναι η ενί­σχυση της λει­τουρ­γίας των υπη­ρε­σιών, η αξιο­ποί­ηση της ψηφια­κής τεχνο­λο­γίας και η μείωση της γρα­φειο­κρα­τίας, ώστε οι δια­δι­κα­σίες να γίνουν πιο απο­τε­λε­σμα­τι­κές και αξιό­πι­στες. Η ανά­πτυξη δεν μπορεί να στη­ρί­ζε­ται στην αβε­βαιό­τητα. Χρειά­ζε­ται σταθερό θεσμικό πλαίσιο που να προ­στα­τεύει το δημόσιο συμ­φέ­ρον αλλά και να δίνει προ­ο­πτική στην υγιή επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα.

Ως αρχι­τέ­κτο­νας έχετε άμεση επαφή με τα κορυ­φαία ζητή­ματα που αφορούν το Γενικό Χωρο­τα­ξικό Σχέδιο και τα Τοπικά Πολε­ο­δο­μικά Σχέδια, που παρα­μέ­νουν ακόμη σε εκκρε­μό­τητα. Τι θα έπρεπε να υλο­ποι­ή­σει με μεγα­λύ­τερη έμφαση ο Δήμος;

Ο χωρο­τα­ξι­κός σχε­δια­σμός απο­τε­λεί τη βάση πάνω στην οποία ανα­πτύσ­σε­ται ένας τόπος. Χωρίς ολο­κλη­ρω­μένα Τοπικά Πολε­ο­δο­μικά Σχέδια (ΤΠΣ) δημιουρ­γού­νται καθυ­στε­ρή­σεις, συγκρού­σεις χρήσεων γης και αβε­βαιό­τητα για τους πολίτες. Ο Δήμος κα Παμπρή πρέπει να επι­μεί­νει στη συνερ­γα­σία με την Πολι­τεία ώστε να επι­τα­χυν­θούν οι δια­δι­κα­σίες και να δια­σφα­λι­στεί ότι οι ιδιαι­τε­ρό­τη­τες της Ρόδου θα ληφθούν ουσια­στικά υπόψη. Δεν μπο­ρούμε να εφαρ­μό­ζουμε ορι­ζό­ντιες πολι­τι­κές σε ένα νησί με τόσο έντονη του­ρι­στική ανά­πτυξη, σημα­ντικό φυσικό πλούτο και δια­φο­ρε­τι­κές ανάγκες από άλλες περιο­χές της χώρας. Παράλ­ληλα, απαι­τεί­ται ολο­κλη­ρω­μέ­νος σχε­δια­σμός για τις υπο­δο­μές, το οδικό δίκτυο, τη δια­χεί­ριση των υδάτων, την προ­στα­σία του περι­βάλ­λο­ντος και τη θωρά­κιση απέ­να­ντι στην κλι­μα­τική κρίση. Η Ρόδος χρειά­ζε­ται χωρική οργά­νωση που θα συν­δυά­ζει την ανά­πτυξη με τη βιω­σι­μό­τητα, θα προ­στα­τεύει την περιου­σία των πολιτών και θα δια­μορ­φώ­νει σαφείς κανόνες για τις επό­με­νες δεκα­ε­τίες. Οπότε θα πρέπει να συμ­με­τέ­χουν όλοι οι φορείς στη δια­βού­λευση για τα ΤΠΣ .

Εκτός από τις γερα­σμέ­νες υπο­δο­μές που παρα­μέ­νουν σε πολλές περι­πτώ­σεις ημι­τε­λείς, όπως η Ροδιακή Έπαυλη, το κτήριο Ακάβη και το «Ήχος και Φως», εκτι­μάτε ότι υπάρχει πλέον και έλλειμμα αισθη­τι­κής στη Ρόδο;

Θα απέ­φευγα να αντι­με­τω­πίσω αυτά τα παρα­δείγ­ματα μόνο ως «ημιτελή έργα». Για μένα είναι χαρα­κτη­ρι­στι­κές περι­πτώ­σεις δημό­σιας περιου­σίας που παρα­μέ­νει ανα­ξιο­ποί­ητη, ενώ θα μπο­ρούσε να απο­τε­λεί ζωντανό κομμάτι της καθη­με­ρι­νό­τη­τας και της πολι­τι­στι­κής ταυ­τό­τη­τας της Ρόδου. Η Ροδιακή Έπαυλη, για παρά­δειγμα, δεν είναι απλώς ένα παλιό κτήριο. Είναι ένα μνημείο ιδιαί­τε­ρης ιστο­ρι­κής και αρχι­τε­κτο­νι­κής αξίας, για το οποίο υπήρξε σχε­δια­σμός και χρη­μα­το­δό­τηση απο­κα­τά­στα­σης.  Οι πολύ­χρο­νες καθυ­στε­ρή­σεις είχαν ως απο­τέ­λε­σμα να επι­δει­νω­θεί η κατά­σταση του κτηρίου και να υποστεί ακόμη και βαν­δα­λι­σμούς. Ένα τέτοιο μνημείο θα έπρεπε ήδη να λει­τουρ­γεί ως χώρος πολι­τι­σμού, εκπαί­δευ­σης και ανα­ψυ­χής για τους κατοί­κους και τους επι­σκέ­πτες. Αντί­στοιχα, το κτήριο Ακάβη και ο χώρος του «Ήχος & Φως» υπεν­θυ­μί­ζουν ότι δεν αρκεί να εξα­σφα­λί­ζε­ται χρη­μα­το­δό­τηση ή να ξεκι­νούν έργα. Χρειά­ζε­ται απο­τε­λε­σμα­τική διοί­κηση, συνεχής παρα­κο­λού­θηση και, κυρίως, σαφής σχε­δια­σμός για τη μελ­λο­ντική λει­τουρ­γία τους. Ως αρχι­τέ­κτο­νας θεωρώ ότι κάθε δημόσιο κτήριο πρέπει να αποκτά μια σαφή, βιώσιμη χρήση πριν ακόμη ξεκι­νή­σει η απο­κα­τά­στασή του. Η επι­τυ­χία δεν μετριέ­ται όταν ολο­κλη­ρώ­νε­ται ένα εργο­τά­ξιο, αλλά όταν ο χώρος επι­στρέ­φει στην κοι­νω­νία και παράγει πολι­τι­σμό, εξω­στρέ­φεια και ποιό­τητα ζωής.

Θα ήθελα επίσης την άποψή σας για το ζήτημα των παρα­λιών. Υπάρχει σύγχυση στη νομο­θε­σία ή κάποιοι κρύ­βο­νται πίσω από τις αρμο­διό­τη­τες; Μπορεί ο Δήμος να παρέμ­βει όταν υπάρ­χουν κατα­πα­τή­σεις; Τι ισχύει σήμερα;

Με τον Ν. 5092/2024 άλλαξε σημα­ντικά το καθε­στώς δια­χεί­ρι­σης του αιγια­λού και της παρα­λίας. Βασική αρχή του νόμου είναι ότι ο αιγια­λός και η παραλία απο­τε­λούν κοι­νό­χρη­στα δημόσια αγαθά, στα οποία πρέπει να δια­σφα­λί­ζε­ται η ελεύ­θερη και ακώλυτη πρό­σβαση των πολιτών. Ποιος κάνει τι: Η Κτη­μα­τική Υπη­ρε­σία του Δημο­σίου είναι η βασική αρμόδια αρχή για τις παρα­χω­ρή­σεις παρα­λιών, τους δια­γω­νι­σμούς, τη δια­πί­στωση παρα­βά­σεων, την επιβολή διοι­κη­τι­κών κυρώ­σεων και την απο­μά­κρυνση αυθαί­ρε­των κατα­σκευών στις περι­πτώ­σεις που προ­βλέ­πει ο νόμος.

Η ΕΤΑΔ δια­χει­ρί­ζε­ται ακίνητα της ιδιω­τι­κής περιου­σίας του Δημο­σίου, μεταξύ των οποίων υπάρ­χουν εκτά­σεις παλαιού αιγια­λού και παρα­λιακά ακίνητα όπως του­ρι­στικά δημόσια κτήματα και τμήματα αιγια­λού στις περιο­χές Ακτή Κανάρη, Ακτή Μιαούλη, Ενυ­δρείο, Ιαλυσός, Ιξιά και Τσα­μπίκα, για τα οποία προ­κη­ρύσ­σει δια­γω­νι­σμούς παρα­χώ­ρη­σης της απλής χρήσης. Με τον νόμο Ν.5092/2024, όταν μεταξύ μιας όμορης επι­χεί­ρη­σης και του αιγια­λού παρεμ­βάλ­λε­ται ακίνητο που υπά­γε­ται στην ΕΤΑΔ, η δια­δι­κα­σία παρα­χώ­ρη­σης απαιτεί συνερ­γα­σία Κτη­μα­τι­κής Υπη­ρε­σίας και ΕΤΑΔ. Η Κτη­μα­τική Υπη­ρε­σία παρα­χω­ρεί την απλή χρήση του αιγια­λού, ενώ η ΕΤΑΔ καθο­ρί­ζει το αντάλ­λαγμα και δια­χει­ρί­ζε­ται το δικό της ακίνητο.

Ο Δήμος δεν μπορεί μονο­με­ρώς να απο­φα­σί­σει ότι θα γκρε­μί­σει μια αυθαί­ρετη κατα­σκευή ή θα απο­μα­κρύ­νει εξο­πλι­σμό από μισθω­μένο τμήμα αιγια­λού χωρίς την προ­βλε­πό­μενη δια­δι­κα­σία. Αυτό θα ήταν υπέρ­βαση αρμο­διο­τή­των. Έχει όμως σημα­ντι­κές υπο­χρε­ώ­σεις, όπως: να συμ­βάλ­λει στην προ­στα­σία και την εύρυθμη λει­τουρ­γία των παρα­λιών, να ελέγχει την τήρηση των όρων των παρα­χω­ρή­σεων, να ενη­με­ρώ­νει τις αρμό­διες υπη­ρε­σίες όταν δια­πι­στώ­νει παρα­βά­σεις, να συνερ­γά­ζε­ται με την Κτη­μα­τική Υπη­ρε­σία και τις ελεγ­κτι­κές αρχές, να μεριμνά για την καθα­ριό­τητα και την προ­σβα­σι­μό­τητα όπου αυτό εμπί­πτει στις αρμο­διό­τη­τές του.

Ο Δήμος όμως εμπλέ­κε­ται στις αυθαί­ρε­τες κατα­σκευές των κατα­στη­μά­των που λει­τουρ­γούν στους αιγια­λούς και τις παρα­λίες, στα οποία θα μπο­ρούσε να αφαι­ρέ­σει την άδεια λει­τουρ­γείας τους με απο­τέ­λε­σμα να μην έχουν το προ­τι­μη­σιακό δικαί­ωμα έχοντας αυθαί­ρε­τες κατα­σκευές. Με αυτό μπερ­δεύ­ε­ται συχνά ο κόσμος και εγκαλεί τον Δήμο. Σύμφωνα λοιπόν με τα παρα­πάνω, στις παρα­λίες της Ρόδου δεν εμπλέ­κε­ται μόνο ο Δήμος. υπάρ­χουν περι­πτώ­σεις όπου συνυ­πάρ­χουν αρμο­διό­τη­τες της Κτη­μα­τι­κής Υπη­ρε­σίας, της ΕΤΑΔ, του Λιμε­ναρ­χείου, και άλλων υπη­ρε­σιών όπως η Αρχαιο­λο­γική Υπη­ρε­σία στις περιο­χές που προ­στα­τεύ­ο­νται από εκείνη. Αυτή η πολυ­διά­σπαση δημιουρ­γεί συχνά καθυ­στε­ρή­σεις και δυσκο­λίες στον συντο­νι­σμό. Ωστόσο, για τον πολίτη ή τον επι­σκέ­πτη αυτό δεν απο­τε­λεί δικαιο­λο­γία. Το ζητού­μενο είναι οι αρμό­διοι φορείς να συνερ­γά­ζο­νται απο­τε­λε­σμα­τικά, ώστε να δια­σφα­λί­ζε­ται η νομι­μό­τητα, η ελεύ­θερη πρό­σβαση στις παρα­λίες και η προ­στα­σία του φυσικού περι­βάλ­λο­ντος.