Περιφερειακά Μέσα: Όαση πληροφόρησης και όχι «έρημος ενημέρωσης»

Εδώ και πολλά χρόνια, ιδιαί­τερα μετά την οικο­νο­μική κρίση, έχει ανα­πτυ­χθεί ένας έντονος δημό­σιος διά­λο­γος γύρω από τα μεγάλα αδιέ­ξοδα που αντι­με­τω­πί­ζει ο χώρος των Μέσων Μαζικής Ενη­μέ­ρω­σης και ειδι­κό­τερα ο έντυπος Τύπος. Η συνεχής πτώση των κυκλο­φο­ριών και η συρ­ρί­κνωση των εσόδων δεν απο­τε­λούν ελλη­νική ιδιαι­τε­ρό­τητα, αλλά ένα φαι­νό­μενο που παρα­τη­ρεί­ται σε ολό­κληρο τον κόσμο. Εκείνο όμως που συχνά απου­σιά­ζει από τη συζή­τηση είναι ο αντί­κτυ­πος αυτής της κρίσης στα περι­φε­ρειακά Μέσα Ενη­μέ­ρω­σης.

Τα στοι­χεία είναι ιδιαί­τερα ανη­συ­χη­τικά. Στις Ηνω­μέ­νες Πολι­τείες, χιλιά­δες τοπικές εφη­με­ρί­δες έχουν κλείσει τα τελευ­ταία χρόνια, δημιουρ­γώ­ντας εκα­το­ντά­δες «ειδη­σε­ο­γρα­φι­κές ερήμους», δηλαδή περιο­χές χωρίς ουσια­στική τοπική ενη­μέ­ρωση. Αντί­στοι­χες πιέσεις κατα­γρά­φο­νται στο Ηνωμένο Βασί­λειο και στη Γαλλία, ενώ και στην Ελλάδα ο περι­φε­ρεια­κός Τύπος έχει υποστεί σημα­ντική συρ­ρί­κνωση από το 2007 και μετά. Πρό­κει­ται για μια εξέλιξη που δεν αφορά μόνο τη βιω­σι­μό­τητα των επι­χει­ρή­σεων του κλάδου, αλλά την ίδια την ποιό­τητα της δημο­κρα­τίας.

«Ψήφος εμπι­στο­σύ­νης» των τοπικών κοι­νω­νιών στον περι­φε­ρειακό Τύπο

Στο αθη­νο­κε­ντρικό κράτος, με την υπερ­συ­γκέ­ντρωση των μεγα­λύ­τε­ρων Μέσων Ενη­μέ­ρω­σης, συχνά υπο­τι­μά­ται η σημασία των περι­φε­ρεια­κών μέσων ενη­μέ­ρω­σης. Κι όμως, η εμπι­στο­σύνη των τοπικών κοι­νω­νιών προς αυτά λει­τουρ­γεί ως παρή­γορο αντί­βαρο στη γενι­κευ­μένη κρίση αξιο­πι­στίας των Μέσων Μαζικής Ενη­μέ­ρω­σης.

Σύμφωνα με τα ευρή­ματα του Digital News Report 2026 του Ινστι­τού­του Reuters, την ώρα που η συνο­λική εμπι­στο­σύνη των πολιτών στις ειδή­σεις βρί­σκε­ται σε ιστο­ρικά χαμηλά επίπεδα, ο περι­φε­ρεια­κός Τύπος εξα­κο­λου­θεί να δια­τη­ρεί μια ισχυρή σχέση εμπι­στο­σύ­νης με τις τοπικές κοι­νω­νίες. Η αντί­θεση αυτή απο­τυ­πώ­νει τη δια­χρο­νική αξία της ενη­μέ­ρω­σης που βρί­σκε­ται κοντά στον πολίτη και στα προ­βλή­ματα της καθη­με­ρι­νό­τη­τάς του.

Ο περι­φε­ρεια­κός Τύπος απο­τε­λεί πολύ­τιμο κεφά­λαιο, όχι μόνο για τις τοπικές κοι­νω­νίες που υπη­ρε­τεί αλλά και για τη χώρα συνο­λικά. Ανα­δει­κνύει προ­βλή­ματα που δια­φο­ρε­τικά δύσκολα θα έφταναν στην κεντρική διοί­κηση και λει­τουρ­γεί ως ένας πολύ­τι­μος δίαυλος επι­κοι­νω­νίας μεταξύ περι­φέ­ρειας και κράτους. Κατά τη διάρ­κεια της θητείας μου ως Γενικός Γραμ­μα­τέας του Πρω­θυ­πουρ­γού, είχαμε δημιουρ­γή­σει ειδική ομάδα με αρμο­διό­τητα την καθη­με­ρινή παρα­κο­λού­θηση των περι­φε­ρεια­κών Μέσων Ενη­μέ­ρω­σης. Μέσα από αυτή τη δια­δι­κα­σία μπο­ρού­σαμε να εντο­πί­ζουμε εγκαί­ρως προ­βλή­ματα που απα­σχο­λού­σαν τις τοπικές κοι­νω­νίες και να παρεμ­βαί­νουμε απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τερα για την επίλυσή τους.

Ταυ­τό­χρονα, τα περι­φε­ρειακά Μέσα ασκούν ουσια­στικό έλεγχο στους τοπι­κούς και περι­φε­ρεια­κούς φορείς εξου­σίας, ενι­σχύ­ο­ντας τη λογο­δο­σία, τη δια­φά­νεια και την πολυ­φω­νία. Συμ­βάλ­λουν στην τοπική ανά­πτυξη, στη­ρί­ζουν τις μικρές και μεσαίες επι­χει­ρή­σεις μέσω της προ­βο­λής τους και δημιουρ­γούν νέες θέσεις εργα­σίας. Παράλ­ληλα, λει­τουρ­γούν ως φυτώριο νέων δημο­σιο­γρά­φων, δίνο­ντας ευκαι­ρίες σε ανθρώ­πους που δια­φο­ρε­τικά δύσκολα θα μπο­ρού­σαν να ακο­λου­θή­σουν το επάγ­γελμα.

Δεν είναι όμως μόνο αυτά. Τα τοπικά μέσα, και ιδιαί­τερα οι εφη­με­ρί­δες, απο­τε­λούν πολύ­τιμο ιστο­ρικό αρχείο, κατα­γρά­φο­ντας τη μικροϊ­στο­ρία κάθε τόπου, τις αντι­δρά­σεις των πολιτών στις μεγάλες εθνικές προ­κλή­σεις και την πορεία των τοπικών κοι­νω­νιών μέσα στον χρόνο. Πάνω απ’ όλα, όμως, υπη­ρε­τούν τη Δημο­κρα­τία. Ενι­σχύ­ουν τη συμ­με­τοχή των πολιτών στα κοινά, καλ­λιερ­γούν ισχυ­ρό­τε­ρους δεσμούς με τον τόπο τους και ενδυ­να­μώ­νουν το αίσθημα του ανήκειν στην τοπική κοι­νό­τητα. Πώς να είναι, άλλωστε, κανείς πολι­τικά ενεργός όταν αισθά­νε­ται ότι η φωνή του δεν ακού­γε­ται;

Υπάρ­χουν βιώ­σι­μες λύσεις για την ανάταξη των περι­φε­ρεια­κών ΜΜΕ

Έχοντας, λοιπόν, κατα­νο­ή­σει τη σημασία και την ανα­γκαιό­τητα των περι­φε­ρεια­κών μέσων ενη­μέ­ρω­σης, οφεί­λουμε να εξε­τά­σουμε συγκε­κρι­μέ­νες πρω­το­βου­λίες για τη στήριξή τους, ώστε να συνε­χί­σουν να επι­τε­λούν τον κρίσιμο ρόλο τους. Πρώτο και βασικό βήμα είναι η δια­μόρ­φωση μιας ολο­κλη­ρω­μέ­νης εθνικής στρα­τη­γι­κής για τα περι­φε­ρειακά ΜΜΕ, μέσα από τη συνερ­γα­σία της Πολι­τείας με τους εκπρο­σώ­πους του κλάδου, με στόχο την ενί­σχυση της βιω­σι­μό­τη­τας και της αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τάς τους.

Στην κατεύ­θυνση αυτή, θα μπο­ρούσε να εξε­τα­στεί η κάλυψη του κόστους συν­δρο­μών των περι­φε­ρεια­κών Μέσων σε ειδη­σε­ο­γρα­φικά και φωτο­γρα­φικά πρα­κτο­ρεία, καθώς και η χρη­μα­το­δό­τηση προ­γραμ­μά­των επι­μόρ­φω­σης των δημο­σιο­γρά­φων τους. Εξίσου σημα­ντικό είναι να εφαρ­μο­στεί στην πράξη η πρό­βλεψη για τη διάθεση του 30% της κρα­τι­κής δια­φή­μι­σης στα περι­φε­ρειακά Μέσα Ενη­μέ­ρω­σης, ενώ απαι­τεί­ται και ουσια­στική βελ­τί­ωση του προ­γράμ­μα­τος στή­ρι­ξης του έντυπου Τύπου, με μεγα­λύ­τερη διάρ­κεια, σαφείς κανόνες κατα­νο­μής των πόρων και λιγό­τερη γρα­φειο­κρα­τία.

Η διεθνής εμπει­ρία απο­δει­κνύει ότι υπάρ­χουν εφαρ­μό­σι­μες λύσεις. Το πρό­γραμμα Local News Partnership του BBC, το Local Journalism Initiative του Καναδά, αλλά και τα εργα­λεία στή­ρι­ξης που εφαρ­μό­ζο­νται στη Γαλλία, δεί­χνουν ότι η ενί­σχυση της περι­φε­ρεια­κής ενη­μέ­ρω­σης μπορεί να συν­δυα­στεί με την προ­στα­σία της ανε­ξαρ­τη­σίας και της πολυ­φω­νίας. Η Ελλάδα δεν χρειά­ζε­ται να ανα­κα­λύ­ψει τον τροχό. Μπορεί να αξιο­ποι­ή­σει τις βέλ­τι­στες διε­θνείς πρα­κτι­κές και να τις προ­σαρ­μό­σει στις δικές της ανάγκες.

Είναι επι­τα­κτικό, λοιπόν, η Πολι­τεία να ανα­λά­βει πρω­το­βου­λίες για τη στήριξη των περι­φε­ρεια­κών μέσων ενη­μέ­ρω­σης. Πρό­κει­ται για ένα ζήτημα που δεν μπορεί να αφεθεί απο­κλει­στικά στις δυνά­μεις της αγοράς. Δια­φο­ρε­τικά, ολοένα και περισ­σό­τε­ρες περιο­χές της χώρας κιν­δυ­νεύ­ουν να μετα­τρα­πούν σε «ερήμους ενη­μέ­ρω­σης», με σοβαρές συνέ­πειες για την πολυ­φω­νία, τη λογο­δο­σία και τη δημο­κρα­τική συμ­με­τοχή των πολιτών.

Ας μην έχουμε αυτα­πά­τες. Η εξα­φά­νιση των π ερι­φε­ρεια­κών Μέσων θα έχει σοβαρές επι­πτώ­σεις για τη δημο­κρα­τική λει­τουρ­γία και την κοι­νω­νική συνοχή της χώρας μας. Θα εγκα­τα­λεί­ψουμε την προ­σπά­θεια στή­ρι­ξης της περι­φε­ρεια­κής πολυ­φω­νίας σε μια τόσο κρίσιμη συγκυ­ρία; «Φτάσε εκεί που δεν μπορείς και ο πιο σωστός δρόμος είναι ο ανή­φο­ρος», έλεγε ο Νίκος Καζαν­τζά­κης. Αυτόν τον δρόμο οφεί­λουμε να ακο­λου­θή­σουμε.

Πηγή: taxydromos.gr