«Μπλόκο» στον Σωτήρη Βαγιανό για την αλλαγή της Προγραμματικής Σύμβασης των 63,5 εκατ. ευρώ!

• Ο πρόεδρος της Επιτροπής Παρακολούθησης εισηγήθηκε τροποποίηση της σύμβασης σε 11 σημεία, όμως δύο μέλη της απάντησαν εγγράφως ότι η Επιτροπή στερείται αρμοδιότητας να συζητήσει καν το θέμα, δηλώνοντας αντίρρηση και αποχή

Νέο θόρυβο προκάλεσε η πρωτοβουλία του εντεταλμένου δημοτικού συμβούλου Μεσαιωνικής Πόλης και Μνημείων κ. Σωτήρη Βαγιανού να φέρει, στην πρώτη κιόλας συνεδρίαση της Επιτροπής Παρακολούθησης της Προγραμματικής Σύμβασης «Προστασία και Ανάδειξη της Μεσαιωνικής Πόλης της Ρόδου», εκτενή εισήγηση για την τροποποίησή της στα βασικά της σημεία.
Η συστατική συνεδρίαση συγκλήθηκε από τον ίδιο, με την ιδιότητα του προέδρου της Επιτροπής. Πριν καν ανοίξει η αυλαία, δύο μέλη της Επιτροπής αμφισβήτησαν ευθέως τη νομιμότητα της διαδικασίας.
Η ασυμμετρία των 53,2 εκατ. ευρώ
Στον πυρήνα της εισήγησης βρίσκεται η δημοσιονομική εικόνα της σύμβασης, που υπεγράφη στις 7 Απριλίου 2023 μεταξύ Υπουργείου Πολιτισμού, Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου, Δήμου Ρόδου και Ο.Δ.Α.Π., με δεκαετή διάρκεια και 47 διακριτά αντικείμενα. Από τον συνολικό προϋπολογισμό των 63.576.244,30 ευρώ, ο Δήμος δεσμεύεται να καλύψει με ίδιους πόρους 53.196.244,30 ευρώ, δηλαδή το 83,67%, το Υπουργείο Πολιτισμού 10.170.000 ευρώ και ο Ο.Δ.Α.Π. μόλις 210.000 ευρώ, μολονότι εισπράττει το σύνολο των εσόδων από τα εισιτήρια των μνημείων της Μεσαιωνικής Πόλης. Η δέσμευση αυτή χαρακτηρίζεται στην εισήγηση αδύναμη και μη εφαρμόσιμη, καθώς κανένας δημοτικός προϋπολογισμός δεν μπορεί να απορροφήσει τέτοια δαπάνη χωρίς εξωτερική χρηματοδότηση.
Τα 11 σημεία της εισήγησης
Επικαλούμενος το άρθρο 7 της σύμβασης, ο κ. Βαγιανός εισηγείται δέσμη 11 τροποποιήσεων. Ζητά τον επανασχεδιασμό της δράσης ΑΠΕ των 15.000.000 ευρώ, του μεγαλύτερου μεμονωμένου κονδυλίου της σύμβασης και περίπου 28% της δέσμευσης του Δήμου, την οποία κρίνει τεχνικά πρόωρη και υπερκοστολογημένη, αφού η Ρόδος παραμένει μη διασυνδεδεμένο νησί και ο εικονικός ενεργειακός συμψηφισμός είναι ανέφικτος.
Προτείνει τη συγχώνευση 8 διάσπαρτων αντικειμένων υπόγειων δικτύων, με τις δύο υπογειοποιήσεις των 20 εκατ. ευρώ συνολικά, σε 1 ενιαίο έργο με μία και μόνη εκσκαφή του μνημειακού εδάφους, με ρητή ένταξη και του δικτύου ομβρίων, καθώς και την ένταξη της Λίνδου, για την οποία υπάρχει ολοκληρωμένη μελέτη δικτύων περίπου 12 εκατ. ευρώ που παραμένει εκτός χρηματοδοτικού πλαισίου.
Ζητά ακόμη αποσαφήνιση αρμοδιοτήτων για την άρση ετοιμορροπίας και για τις υπηρεσίες διπλής ωφέλειας που πληρώνει ο Δήμος ενώ προστατεύουν το μνημείο και τα έσοδα του Ο.Δ.Α.Π., όπως η αποψίλωση των τειχών, η ηλεκτροκίνηση και το σύστημα εισόδου και εξόδου οχημάτων. Στο χρηματοδοτικό σκέλος προτείνει τη μετάβαση από τη δέσμευση ιδίων πόρων σε ενιαίο στρατηγικό πλάνο κοινής διεκδίκησης πόρων από ΕΣΠΑ και Ταμείο Ανάκαμψης, τη σύσταση Επιτροπής Εξεύρεσης Πόρων με ευθύνη Περιφέρειας και Υπουργείου και τη θεσμοθέτηση συγχρηματοδότησης 50% των καθημερινών υπηρεσιών, για τις οποίες εκκρεμεί ήδη αίτημα 1.349.328 ευρώ. Η δέσμη ολοκληρώνεται με το Ενιαίο Ψηφιακό Εισιτήριο Επισκέπτη με απόδοση εσόδων 50 προς 50, την παραχώρηση του Θεάτρου της Μεσαιωνικής Τάφρου «Μελίνα Μερκούρη» στον Δήμο υπό την εποπτεία της Εφορείας Αρχαιοτήτων και τη δυνατότητα συμμετοχής νέων φορέων στην τροποποιητική σύμβαση, όπως η Δ.Ε.Υ.Α.Ρ. και το Υπουργείο Περιβάλλοντος. Η εισήγηση συνοδευόταν μάλιστα από έτοιμο σχέδιο ομόφωνης απόφασης.
Η απάντηση που πάγωσε τη διαδικασία
Η απάντηση που έλαβε αρμοδίως ο κ. Βαγιανός ήταν κάθετη. Το μέλος της Επιτροπής κ. Θεόδωρος Μαυρίλας υποστηρίζει με έγγραφη δήλωσή του ότι οι προτεινόμενες μεταβολές συνιστούν ουσιώδη τροποποίηση του φυσικού και οικονομικού αντικειμένου, την οποία το άρθρο 7 εξαιρεί ρητά, ενώ το άρθρο 6 δεν παρέχει στην Επιτροπή Παρακολούθησης αρμοδιότητα εισήγησης ή έγκρισης τέτοιων αλλαγών. Τυχόν απόφαση, σημειώνει, θα συνιστούσε υπέρβαση αρμοδιοτήτων, αντίθετη προς τη σύμβαση και το άρθρο 100 του ν. 3852/2010. Δηλώνει τη ρητή και κατηγορηματική αντίρρησή του, απέχει από τη συνεδρίαση και κάθε ψηφοφορία και ζητά η δήλωσή του να καταχωρισθεί αυτούσια στα πρακτικά.
Στην ίδια γραμμή, η αναπληρώτρια προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Δωδεκανήσου κ. Ελένη Φαρμακίδου διαπιστώνει ότι οι αλλαγές όχι μόνο δεν προβλέπονται από το άρθρο 7 αλλά εξαιρούνται ρητά από το πεδίο εφαρμογής του, θεωρεί ότι δεν συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις για την εισαγωγή των θεμάτων προς συζήτηση και δεν συναινεί στη λήψη οποιασδήποτε απόφασης, καταγράφοντας τη διαφωνία της αποκλειστικά, όπως αναφέρει, για τη διασφάλιση της νομιμότητας των διαδικασιών.
Δύο αναγνώσεις,  ένα αδιέξοδο
Η σύγκρουση συμπυκνώνεται σε μια ερμηνευτική διαφορά επί του ίδιου άρθρου. Ο κ. Βαγιανός διατείνεται ότι το άρθρο 7 επιτρέπει την τροποποίηση ακόμη και του φυσικού και οικονομικού αντικειμένου μέσω εισήγησης της Επιτροπής και υπογραφής τροποποιητικής σύμβασης, ενώ τα δύο μέλη αντιτείνουν ότι το ίδιο άρθρο απαγορεύει ακριβώς αυτό.
Με δεδομένο ότι η επταμελής Επιτροπή απαρτίζεται από 3 εκπροσώπους του Δήμου, 2 του Υπουργείου Πολιτισμού, 1 της Περιφέρειας και 1 του Ο.Δ.Α.Π., η δηλωμένη αντίρρηση και αποχή μελών από την πλευρά του Υπουργείου καθιστά πρακτικά ανέφικτη την ομόφωνη εισήγηση που προέβλεπε το σχέδιο απόφασης. Το ζητούμενο πλέον είναι ποιο όργανο και με ποια διαδικασία μπορεί να θεραπεύσει τις στρεβλώσεις που περιγράφει η εισήγηση, με προεξάρχουσα την ασυμμετρία ανάμεσα στα έσοδα που καρπώνεται η Πολιτεία από τα μνημεία της Ρόδου και στις δαπάνες που καλείται να επωμιστεί ο δημοτικός προϋπολογισμός. Η θεσμική αντιπαράθεση σημαδεύει την εκκίνηση ενός οργάνου που συστάθηκε ακριβώς για να διασφαλίζει τη συνεννόηση των 4 φορέων.