Η οικονομική πίεση και η ακρίβεια διαμορφώνουν νέα δεδομένα στον τουρισμό – Τα στοιχεία του ΙΤΕΠ

Τα πρόσφατα στοιχεία του ελληνικού τουρισμού και της φιλοξενίας, παρουσίασε η διοίκηση του Ινστιτούτου Τουριστικών Ερευνών και Προβλέψεων, σε ειδική Συνέντευξη Τύπου που πραγματοποιήθηκε τη Δευτέρα, 13 Ιουνίου στο ξενοδοχείο Electra Palace.

Κατά την εισαγωγική της τοποθέτηση, η Πρόεδρος του ΙΤΕΠ, κυρία Χριστίνα Τετράδη, αναφέρθηκε στο όραμα του Ινστιτούτου, που επικεντρώνεται στην ανάγκη ο σχεδιασμός της εθνικής στρατηγικής για τον ελληνικό τουρισμό να βασίζεται πάνω στα γερά θεμέλια της τεκμηριωμένης γνώσης.

Όπως σημείωσε, ο τουρισμός δεν είναι ένας απλός παραγωγικός κλάδος της εθνικής μας οικονομίας, αλλά ένας τομέας με πολύ ισχυρό πολλαπλασιαστή. Γι’ αυτό είναι αναγκαίο ο τουρισμός να μετρηθεί σωστά, να κατανοηθεί σε βάθος και να ερμηνευθεί έγκαιρα, ώστε τελικά να πλαισιωθεί από τεκμηριωμένες στρατηγικές επιλογές. Σε αυτό ακριβώς το σημείο εντοπίζεται και η σπουδαιότητα του ρόλου του Ινστιτούτου Τουριστικών Ερευνών και Προβλέψεων, που φέτος συμπληρώνει 30 χρόνια αδιάληπτης παρουσίας στον τομέα των εξειδικευμένων ερευνών και μετρήσεων στον τουριστικό κλάδο, καθώς με τη βαθιά γνώση και εμπειρία του και με επιστημονικό του κύρος, αποτελεί τον κεντρικό φορέα πρωτογενών δεδομένων και μεθοδολογικής ανέλιξής τους σε δομημένη πληροφορία.

«Το Ινστιτούτο Τουριστικών Ερευνών και Προβλέψεων, είναι ο θεσμικός μηχανισμός μέσω του οποίου ο τουρισμός αποκτά μετρήσιμη πραγματικότητα» ανέφερε χαρακτηριστικά η κυρία Τετράδη, εξηγώντας ότι σε ένα περιβάλλον γεωπολιτικής αβεβαιότητας, κλιματικής πίεσης, ενεργειακής αστάθειας και ταχέων αλλαγών στη ζήτηση, το ΙΤΕΠ παράγει πρωτογενή στοιχεία, καταγράφει τάσεις, μετρά επιδόσεις, αναλύει συμπεριφορές, αποτιμά επιπτώσεις, προβλέπει μεταβολές και εντοπίζει έγκαιρα κινδύνους και μετατοπίσεις, δηλαδή δεν προβαίνει σε απλή παρακολούθηση του τουρισμού, αλλά στην ουσιαστική αποκωδικοποίησή του.

Η κυρία Τετράδη επισήμανε ακόμα, ότι στον κλάδο συχνά κυριαρχεί η συγκυριακή αποτίμηση, ενώ εδώ και πολλά χρόνια, ο τουρισμός στην Ελλάδα κρίνεται κυρίως από το μέγεθός του, δηλαδή από τις αφίξεις, τις διανυκτερεύσεις, τα έσοδα και τις πληρότητες, τονίζοντας ωστόσο ότι οι αριθμοί, από μόνοι τους, δεν αρκούν, καθώς η αύξηση δεν ταυτίζεται πάντα με την πρόοδο, η ζήτηση δεν συνεπάγεται αυτομάτως ανθεκτικότητα και η επιτυχία μιας σεζόν δεν αποτελεί από μόνη της στρατηγική, ούτε εγγυάται την επιτυχία της επόμενης. «Το κρίσιμο ερώτημα σήμερα δεν είναι αν ο τουρισμός αναπτύσσεται, αλλά αν αναπτύσσεται σωστά. Δηλαδή με ποιους όρους, με ποιες επιπτώσεις, με ποια αντοχή στον χρόνο» υπογράμμισε η κυρία Τετράδη. Σε αυτό το κομβικό σημείο βρίσκεται και η στρατηγική αποστολή του ερευνητικού έργου του ΙΤΕΠ, καθώς διαθέτει τα εργαλεία να μετασχηματίζει τα δεδομένα σε γνώση, τη γνώση σε πρόβλεψη και την πρόβλεψη σε εργαλείο λήψης αποφάσεων.

Η κυρία Τετράδη δεν παρέλειψε να αναφερθεί και στις στρατηγικές συνεργασίες του ΙΤΕΠ, το οποίο λειτουργεί ως ο «θεσμικός κρίκος» ανάμεσα σε όλους τους φορείς του κλάδου και της αγοράς, ώστε οι αποφάσεις που λαμβάνονται να είναι έγκαιρες, ρεαλιστικές, καλά μελετημένες και περισσότερο επωφελείς, καταλήγοντας πως «ο τρόπος που σχεδιάζουμε τον τουρισμό είναι, τελικά, ο τρόπος που σχεδιάζουμε την ίδια τη χώρα».

Οικονομική μεγέθυνση και ποιοτική αναβάθμιση του κλάδου – Χωρίς μεταβολές το πρώτο 5μηνο του 2026

Από την πλευρά του ο κύριος Γιώργος Πετράκος, Γενικός Διευθυντής του Ινστιτούτου και Καθηγητής Ποσοτικών Μεθόδων και Η/Υ του Παντείου Πανεπιστημίου, ανέλυσε την ποιοτική αναβάθμιση του ξενοδοχειακού δυναμικού την τελευταία δεκαετία και τις επιδράσεις της στο μέγεθος της οικονομίας, του κλάδου και της αξίας του τουριστικού προϊόντος. Παράλληλα, τεκμηρίωσε με στοιχεία από τις πρόσφατες έρευνες του ΙΤΕΠ, την υιοθέτηση από τους Έλληνες ξενοδόχους μιας σύγχρονης επιχειρηματικής κουλτούρας με ρίζες στην παράδοση και στη σχέση με την τοπική κοινωνία σε όρους βιωσιμότητας (Περιβάλλον, Κοινωνία, Διακυβέρνηση) και τις νέες τεχνολογίες, συμπεριλαμβανομένης της Τεχνητής Νοημοσύνης. Επίσης, αναφέρθηκε στην εξέλιξη της απασχόλησης στον κλάδο, αλλά και στις προκλήσεις που αντιμετωπίζει μετά την πανδημία.

Μεταξύ των πολύ σημαντικών στοιχείων που παρουσιάστηκαν από τον κύριο Πετράκο, συμπεριλαμβάνεται και η μεταβολή που παρατηρείται στα ξενοδοχεία 4 και 5 αστέρων καθώς και η αύξηση του τζίρου, εξηγώντας πως «η οικονομική μεγέθυνση που αποτυπώνεται, συνδέεται άμεσα με την ποιοτική αναβάθμιση του τουριστικού προϊόντος». Ταυτόχρονα παρατηρήθηκε μια πολύ αξιόλογη αύξηση και στις επενδύσεις για ανακαινίσεις και επεκτάσεις ξενοδοχειακών μονάδων, οι οποίες άγγιξαν στη διάρκεια του 2025 το 1,5 δισ. ευρώ, όπως και στις επενδύσεις που συνδέονται άμεσα με τη βιωσιμότητα, στοιχεία που ενισχύουν ιδιαίτερα την ανταγωνιστικότητα του κλάδου.

Ως προς τον τομέα της απασχόλησης, ο κλάδος της φιλοξενίας απορρόφησε άμεσα πάνω από 225.000 εργαζόμενους στη διάρκεια του 2025, παρουσιάζοντας σταθερή αύξηση σε σχέση με τις προηγούμενες χρονιές, ενώ αξιοσημείωτο είναι το γεγονός πως σημαντικό ποσοστό διοικητικών θέσεων – αισθητά υψηλότερο σε σύγκριση με άλλους κλάδους – καλύφθηκαν από γυναίκες, στοιχείο που αναδεικνύει τη σημαντική συμβολή του τουρισμού στην ενίσχυση της γυναικείας επιχειρηματικότητας και ηγεσίας.

Κλείνοντας ο κύριος Πετράκος, παρουσίασε τα στοιχεία για το πρώτο πεντάμηνο του 2026 (Ιανουάριος έως και Μάιος), σύμφωνα με τα οποία δεν παρατηρείται κάποια σημαντική μεταβολή σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά, ούτε σε όρους πληρότητας, ούτε σε όρους τιμής, ενώ σε ξεχωριστή ενότητα παρουσιάστηκαν αναλυτικά στοιχεία προορισμών, με την Πρόεδρο του ΙΤΕΠ να τονίζει ότι «το πιο σημαντικό είναι ότι εξάγουμε αναλυτικά στοιχεία όχι μόνο σε επίπεδο περιφερειακής ενότητας, αλλά και σε επίπεδο προορισμού, ακόμα και Δήμου, που μπορούν να αξιοποιηθούν από το κεντρικό κράτος, τις Περιφέρειες, τους Δήμους, τις επιχειρήσεις και το σύνολο της αγοράς».