• Παρά τις διαβεβαιώσεις του Μεγάρου Μαξίμου ότι οι εκλογές θα διεξαχθούν κανονικά την άνοιξη του 2027, η ατάκα του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη πως «το μόνο σίγουρο είναι ότι θα γίνουν μετά τη ΔΕΘ» πυροδότησε νέο κύκλο σεναρίων για επίσπευση των κάλπεων το φθινόπωρο, την ώρα που οι δημοσκοπήσεις καταγράφουν φθορά της κυβέρνησης χωρίς όμως ορατή εναλλακτική εξουσία
Η πολιτική σκηνή έχει μπει ήδη σε προεκλογική τροχιά, χωρίς να έχει ακόμη προκηρυχθεί επίσημα προεκλογική περίοδος. Η εξάωρη συνεδρίαση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας της Νέας Δημοκρατίας την Πέμπτη, σε συνδυασμό με τα ευρήματα των τελευταίων δημοσκοπικών μετρήσεων και την προετοιμασία που καταγράφεται σε αρκετά υπουργεία, διαμορφώνουν ένα τοπίο όπου το ενδεχόμενο πρόωρων εκλογών τον Οκτώβριο συζητείται πλέον ανοιχτά.
Η ατάκα που πυροδότησε τα σενάρια
Η εικόνα που έβγαλε προς τα έξω η συνεδρίαση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας ήταν αυτή ενός κόμματος που επιχειρεί να δείξει συσπείρωση μπροστά στην εκλογική πρόκληση. Το πρώτο σημάδι ότι κάτι αλλάζει δόθηκε από τον ίδιο τον πρωθυπουργό. Ενώ στην πρωτολογία του ο κ. Κυριάκος Μητσοτάκης είχε επαναλάβει ότι οι εκλογές θα διεξαχθούν το 2027, στο τέλος της συνεδρίασης, και απαντώντας σε ερώτηση του βουλευτή Δωδεκανήσου κ. Βασίλη Υψηλάντη για τον ακριβή χρόνο της κάλπης, χαμογέλασε και απάντησε ότι σίγουρα θα γίνουν μετά τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης.
Η συγκεκριμένη φράση, όσο και αν ειπώθηκε σε χαλαρό κλίμα, αντιμετωπίστηκε από αρκετούς βουλευτές ως πολιτική ένδειξη και όχι ως απλό αστείο. Στα πηγαδάκια της Βουλής, αρκετοί σχολίαζαν ότι το γεγονός πως ο πρωθυπουργός τοποθέτησε, έστω και έτσι, τις εκλογές από τον Σεπτέμβριο και μετά, ενισχύει την εκτίμηση ότι το Μαξίμου ζυγίζει στα σοβαρά το ενδεχόμενο επίσπευσης. Σύμφωνα με πληροφορίες της «δημοκρατικής», η συγκεκριμένη ατάκα είναι η πρώτη φορά που ο κ. Μητσοτάκης δεν μιλά αποκλειστικά για το τέλος της τετραετίας, γεγονός που σχολιάστηκε εκτενώς από το πολιτικό προσωπικό της παράταξης.
Την επομένη ημέρα, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος κ. Παύλος Μαρινάκης επιχείρησε να κατευνάσει τη συζήτηση, υπογραμμίζοντας ότι η επίσημη γραμμή παραμένει αυτή των εκλογών το 2027 και προσθέτοντας ότι, καθώς η τετραετία μπαίνει στο τελευταίο της έτος, είναι αναμενόμενο να γράφονται με μεγαλύτερη συχνότητα σενάρια για κάλπες.
Η εικόνα στα υπουργεία και η προεργασία
Η αμφισημία της δήλωσης του πρωθυπουργού δεν προέκυψε σε κενό αέρα. Σε αρκετά υπουργεία, η προετοιμασία για ενδεχόμενη φθινοπωρινή κάλπη έχει προχωρήσει αισθητά. Στελέχη της κυβέρνησης φέρονται να ετοιμάζουν ήδη την προεκλογική τους καμπάνια, ενεργοποιώντας μηχανισμούς και χαρτογραφώντας εκλογικές περιφέρειες, με τη λογική του «έτοιμοι για κάθε ενδεχόμενο».
Στον στενό κύκλο του πρωθυπουργού, η εικόνα είναι διαφορετική. Ο κ. Μητσοτάκης φέρεται να επιμένει ότι θέλει να ολοκληρώσει κανονικά τη δεύτερη θητεία του και να διεκδικήσει την τρίτη συνεχόμενη νίκη, με την πεποίθηση ότι ο χρόνος μπορεί να λειτουργήσει υπέρ της παράταξης εφόσον τα οικονομικά μέτρα και η ατζέντα της σταθερότητας αρχίσουν να αποδίδουν. Παρ’ όλα αυτά, αξιωματούχος του κυβερνώντος κόμματος ανέφερε ότι, μπροστά στην προοπτική των εκλογών, ενεργοποιούνται και τα αντανακλαστικά αυτοσυντήρησης των βουλευτών, κάτι που επιτρέπει στο Μαξίμου να ελέγχει καλύτερα την Κοινοβουλευτική Ομάδα.
Η ίδια η συγκυρία της εξάωρης συνεδρίασης, που ολοκληρώθηκε χωρίς ρήξεις και ξεσπάσματα, αποτυπώνει ακριβώς αυτό το φαινόμενο. Οι προσεκτικές διαρροές για πιθανή επίσπευση λειτουργούν ταυτόχρονα ως εργαλείο πειθαρχίας προς τα μέσα και ως μήνυμα ευελιξίας προς τα έξω.
Φθορά χωρίς εναλλακτική εξουσία
Το πολιτικό σκηνικό βρίσκεται σε μια ιδιότυπη κατάσταση φθοράς χωρίς εναλλακτική εξουσία. Οι δημοσκοπήσεις που δημοσιοποιήθηκαν την Πέμπτη καταγράφουν απώλειες για την Νέα Δημοκρατία, αλλά διατηρούν το προβάδισμά της σε ασφαλή απόσταση από τη δεύτερη δύναμη. Στη μέτρηση της Pulse, το κυβερνών κόμμα εμφανίζεται στο 29,5% στην εκτίμηση ψήφου, ενώ η μέτρηση της MRB το τοποθετεί στο 28,8%. Το ΠΑΣΟΚ καταγράφεται στο 14,5% και στις δύο περιπτώσεις, παραμένοντας καθηλωμένο σε επίπεδα που δεν αποτυπώνουν τη φθορά της κυβέρνησης.
Το συμπέρασμα είναι σαφές. Η κοινωνία εκπέμπει σήματα κόπωσης, αλλά δεν έχει μετακινηθεί μαζικά προς έναν νέο πόλο εξουσίας. Ο κ. Μητσοτάκης παραμένει πρώτος στην προτίμηση των πολιτών για το αξίωμα του πρωθυπουργού, ενώ ο ΣΥΡΙΖΑ κινείται σε ποσοστά που πλησιάζουν τα όρια του υπαρξιακού. Η αντιπολίτευση εμφανίζεται πολυκερματισμένη, χωρίς κοινή στρατηγική, χωρίς ηγεμονικό πρόσωπο και χωρίς συγκροτημένη πρόταση διακυβέρνησης.
Τα τρία υπό κατασκευή κόμματα
Η νέα μεταβλητή του πολιτικού σκηνικού είναι τα τρία υπό κατασκευή σχήματα. Το ενδεχόμενο κόμμα του πρώην πρωθυπουργού κ. Αλέξη Τσίπρα εμφανίζει σήμερα τη μεγαλύτερη δυνητική δεξαμενή, με περίπου έναν στους πέντε πολίτες να δηλώνει θετικός ή δυνητικά θετικός. Ωστόσο, ο εκπρόσωπος της Pulse εκτιμά ότι οι σημερινές διαθέσεις δεν προδικάζουν τελική κομματική προτίμηση και υποστηρίζει ότι τα ποσοστά θα είναι σαφώς χαμηλότερα μόλις παρουσιαστεί επίσημα το νέο σχήμα.
Αντίστοιχη κοινωνική απήχηση, αλλά διαφορετικού χαρακτήρα, καταγράφει το προφίλ της κ. Μαρίας Καρυστιανού, που λειτουργεί περισσότερο ως όχημα ηθικής διαμαρτυρίας και αντισυστημικής ψήφου παρά ως κλασικό κομματικό μόρφωμα. Το σχήμα του πρώην πρωθυπουργού κ. Αντώνη Σαμαρά εμφανίζεται πιο περιορισμένο, με σαφώς μικρότερη απήχηση στις μετρήσεις.
Τα ευρήματα αυτά δεν προδικάζουν ωστόσο ανατροπή. Κανένα από τα τρία σχήματα δεν διαθέτει επί του παρόντος πρόγραμμα, στελεχιακή βάση, οργανωτική δομή ή εκλογικό αποτύπωμα σε κανονική πρόθεση ψήφου. Λειτουργούν περισσότερο ως ένδειξη κοινωνικής αναζήτησης παρά ως ώριμες πολιτικές λύσεις. Μπορούν όμως να αλλάξουν την αριθμητική της κάλπης, πιέζοντας το ΠΑΣΟΚ από τα αριστερά και το κέντρο, απορροφώντας διαμαρτυρόμενους ψηφοφόρους και δυσκολεύοντας τον σχηματισμό αυτοδύναμης κυβέρνησης.
Το αφήγημα της σταθερότητας και ο ρόλος της ΔΕΘ
Στο εσωτερικό της κυβέρνησης, η βασική εκτίμηση παραμένει ότι οι εκλογές θα γίνουν την άνοιξη του 2027. Η επίσημη γραμμή είναι ότι δεν υπάρχει λόγος επίσπευσης, καθώς το αφήγημα που θα στηρίξει την προσπάθεια για τρίτη συνεχόμενη νίκη είναι αυτό της σταθερότητας, της δημοσιονομικής υπευθυνότητας και της ανάγκης συνέχειας σε ένα διεθνές περιβάλλον που παραμένει ασταθές. Ο γενικός γραμματέας της Κοινοβουλευτικής Ομάδας κ. Μάξιμος Χαρακόπουλος, με δηλώσεις του την Παρασκευή, υπογράμμισε ότι πάνω από το 50% των πολιτών δηλώνει ότι θα ψηφίσει με βάση το αίτημα της σταθερότητας, χαρακτηρίζοντας τη συγκεκριμένη δεξαμενή ως τη μεγαλύτερη ευκαιρία για την Νέα Δημοκρατία.
Ο ίδιος δεν παρέλειψε να σχολιάσει και τα σενάρια εσωτερικής αμφισβήτησης, υπογραμμίζοντας ότι όσοι φαντάζονται πως οι βουλευτές της παράταξης θα ρίξουν τον πρωθυπουργό θα διαψευστούν οικτρά. Η αναφορά αυτή ερμηνεύτηκε ως απάντηση στις δημοσιεύσεις των τελευταίων ημερών για ρωγμές στο εσωτερικό της Κοινοβουλευτικής Ομάδας, με αφορμή τις δικογραφίες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για τον ΟΠΕΚΕΠΕ και τη συζήτηση για τον ρόλο των εξωκοινοβουλευτικών υπουργών.
Το πακέτο της ΔΕΘ ως εργαλείο
Καθοριστικός σταθμός για την κυβερνητική στρατηγική παραμένει η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης, καθώς εκεί αναμένεται να ανακοινωθεί το πακέτο μέτρων που θα δώσει το πολιτικό στίγμα για το επόμενο διάστημα. Ο πρωθυπουργός έδωσε ραντεβού με την Κοινοβουλευτική Ομάδα τον Ιούλιο, για να ακουστούν προτάσεις και ιδέες των βουλευτών εν όψει της παρουσίασης του πακέτου. Η συγκεκριμένη κίνηση είναι ασυνήθιστη, καθώς οι συνεδριάσεις της Κοινοβουλευτικής Ομάδας πραγματοποιούνταν συνήθως κάθε έξι ή οκτώ μήνες, και η διπλή συνεδρίαση εντός τριμήνου ερμηνεύεται ως κίνηση στενής επαφής με τους βουλευτές ενόψει της εκλογικής μάχης.
Το βάρος του αφηγήματος, σύμφωνα με πληροφορίες της «δημοκρατικής», θα πέσει στην οικονομία και ειδικότερα στην καταπολέμηση της ακρίβειας, που αναγνωρίζεται από τον ίδιο τον κ. Μητσοτάκη ως το νούμερο ένα πρόβλημα της κοινωνίας. Όπως δήλωσε στους βουλευτές, το παιχνίδι θα κερδηθεί ή θα χαθεί στο πεδίο της οικονομίας, και η μόνη βιώσιμη οδός είναι αυτή της γρήγορης ανάπτυξης, της δημιουργίας πλεονασμάτων και της στοχευμένης στήριξης του διαθέσιμου εισοδήματος.
Πότε ανοίγει το παράθυρο των πρόωρων εκλογών
Πρόωρες κάλπες θα μπουν στο τραπέζι μόνο εφόσον η κυβέρνηση εκτιμήσει ότι η φθορά επιταχύνεται ραγδαία, ότι τα νέα κόμματα προλαβαίνουν να οργανωθούν ουσιαστικά ή ότι οι διεθνείς εξελίξεις σε ζητήματα ενέργειας, Μέσης Ανατολής και ακρίβειας απειλούν να επιδεινώσουν περαιτέρω το οικονομικό κλίμα.
Προς το παρόν, η στρατηγική του Μεγάρου Μαξίμου παραμένει αντίστροφη. Εξάντληση χρόνου, αξιοποίηση της ΔΕΘ ως πολιτικού εκτοξευτή, παρουσίαση πακέτου μέτρων και πόλωση γύρω από το δίλημμα μεταξύ σταθερότητας και ακυβερνησίας.
Το συμπέρασμα είναι ότι η χώρα έχει εισέλθει ήδη σε προεκλογική τροχιά, ακόμη και αν τυπικά δεν έχει προκηρυχθεί προεκλογική περίοδος. Η Νέα Δημοκρατία παραμένει πρώτη δύναμη, αλλά όχι άτρωτη. Το ΠΑΣΟΚ διατηρεί τη δεύτερη θέση, καθηλωμένο όμως σε μέτρια ποσοστά. Ο ΣΥΡΙΖΑ έχει υποστεί κατάρρευση, ενώ τα τρία υπό διαμόρφωση κόμματα αποτελούν την άγνωστη μεταβλητή που ενδέχεται να κρίνει όχι τόσο ποιος θα έρθει πρώτος, όσο αν η κυβερνώσα παράταξη θα διατηρήσει τη δυνατότητα να σχηματίσει αυτοδύναμη κυβέρνηση. Επόμενος μεγάλος σταθμός είναι το 16ο Τακτικό Συνέδριο της παράταξης, που θα διεξαχθεί στις 15 με 17 Μαΐου και αναμένεται να λειτουργήσει ως εφαλτήριο για τη μάχη που έρχεται.
