• Διεθνής συνεργασία και ψηφιακά πρωτόκολλα στην υπηρεσία της Πολιτικής Προστασίας • Στόχος είναι ο συντονισμός των σταθμών από τα Δωδεκάνησα, τους όμορους νομούς, καθώς και από την Κύπρο και την Τουρκία
Σε πλήρη ετοιμότητα τίθεται ο μηχανισμός των εθελοντών ραδιοερασιτεχνών την Κυριακή 10 Μαΐου 2026, με τη διεξαγωγή της πανδωδεκανησιακής άσκησης «Κέρβερος 2026».
Πρόκειται για μια κομβική επιχείρηση τηλεπικοινωνιακής ανταπόκρισης που προσομοιώνει το εφιαλτικό αλλά αναγκαίο σενάριο, ενός ισχυρού σεισμού με εκτεταμένες καταστροφές και θύματα σε ολόκληρο το νησί της Ρόδου.
Η άσκηση, που διοργανώνεται από την Ένωση Ραδιοερασιτεχνών Δωδεκανήσου (ΕΡΔ), θα ξεκινήσει στις 11:00 π.μ. και θα ολοκληρωθεί το αργότερο έως τις 14:00. Στόχος είναι ο συντονισμός των σταθμών από τα Δωδεκάνησα, τους όμορους νομούς, καθώς και από την Κύπρο και την Τουρκία, ώστε να διασφαλιστεί η διατήρηση των τηλεπικοινωνιακών γραμμών σε περίπτωση καθολικής κατάρρευσης των συμβατικών υποδομών.
Η ονοματοδοσία της άσκησης εδράζεται στην ελληνική μυθολογία, όπου ο Κέρβερος, γιος του Εγκέλαδου και της Έχιδνας, συμβολίζει την άγρυπνη φύλαξη. Στο σύγχρονο επιχειρησιακό πλαίσιο, η επιλογή αυτή αντανακλά την αναγκαιότητα για διαρκή εγρήγορση των τηλεπικοινωνιακών δικτύων απέναντι σε γεωλογικά φαινόμενα.
Ο σχεδιασμός της άσκησης «Κέρβερος 2026» εστιάζει στην ικανότητα του ραδιοερασιτεχνικού δικτύου να λειτουργήσει ως αυτόνομη υποδομή υπό συνθήκες κρίσης. Σε περιπτώσεις φυσικών καταστροφών μεγάλης κλίμακας, η υπερφόρτωση ή η φυσική καταστροφή των κεραιών κινητής τηλεφωνίας και των οπτικών ινών του διαδικτύου καθιστά αδύνατη τη διαχείριση πληροφοριών από τις κρατικές αρχές.
Ο στρατηγικός στόχος της ΕΡΔ είναι η δημιουργία ενός εναλλακτικού δικτύου που θα καλύπτει το σύνολο του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος, διασφαλίζοντας τη ροή δεδομένων μεταξύ των πληγεισών περιοχών και των κέντρων λήψης αποφάσεων.
Η σπουδαιότητα της ραδιοερασιτεχνικής συνδρομής έγκειται στην απόλυτη τεχνική αυτάρκεια των μέσων που χρησιμοποιούνται. Σε αντίθεση με τα εμπορικά δίκτυα που απαιτούν κεντρικούς σέρβερ και σταθερή παροχή ενέργειας, οι ραδιοερασιτέχνες δύνανται να αναπτύξουν σταθμούς βάσης, κινητές (mobile) ή φορητές (portable) μονάδες με ελάχιστες απαιτήσεις σε ενέργεια.
Η χρήση μπαταριών, γεννητριών ή ηλιακών συστημάτων επιτρέπει την παρουσία τηλεπικοινωνιακών κόμβων ακόμη και σε πλήρως απομονωμένα σημεία. Αυτή η ευελιξία καθιστά τους ραδιοερασιτέχνες τον μοναδικό κρίκο που μπορεί να παραμείνει λειτουργικός όταν όλες οι υπόλοιπες τεχνολογικές υποδομές σιωπούν. Επιπλέον, η γνώση τους στη διάδοση των ραδιοκυμάτων επιτρέπει τη μεταφορά μηνυμάτων σε μεγάλες αποστάσεις χωρίς την ανάγκη ενδιάμεσων αναμεταδοτών, κάτι που είναι κρίσιμο σε περιπτώσεις ολοκληρωτικής καταστροφής τοπικών δικτύων.
Η επιχείρηση εξελίσσεται σε τέσσερα στάδια, ακολουθώντας αυστηρό χρονοδιάγραμμα και συγκεκριμένα πρωτόκολλα εκπομπής, τα οποία αντικατοπτρίζουν την κλιμάκωση μιας πραγματικής κρίσης:
1η Φάση (11:00 – 11:30): Η ενεργοποίηση του δικτύου. Η άσκηση ξεκινά με την ενεργοποίηση των βραχέων κυμάτων (HF) στη συχνότητα 7.150 LSB
. Οι σταθμοί από όλη την επικράτεια αναφέρουν την ετοιμότητά τους προς το κέντρο της ΕΡΔ. Σε αυτό το στάδιο, η έμφαση δίνεται στη διασπορά των σταθμών, ώστε να διασφαλιστεί ότι κάθε γεωγραφικό διαμέρισμα του νησιού διαθέτει τουλάχιστον έναν ενεργό πομποδέκτη.
2η Φάση (11:30 – 12:00): Η ψηφιακή γέφυρα. Επιστρατεύονται ψηφιακά μέσα για τη μετάδοση γραπτών μηνυμάτων. Χρησιμοποιούνται πρωτόκολλα όπως το RTTY (ραδιοτηλετυπία), το PSK31 και το APRS (Automatic Packet Reporting System). Τα εργαλεία αυτά εξασφαλίζουν την απόλυτη ακρίβεια στη διαβίβαση ευαίσθητων πληροφοριών –όπως λίστες φαρμάκων ή ονόματα πληγέντων– προς το Υπουργείο Εσωτερικών και τις κεντρικές αρχές Πολιτικής Προστασίας, μειώνοντας το ανθρώπινο λάθος που μπορεί να προκύψει από τη φωνητική επικοινωνία σε περιβάλλον υψηλού θορύβου.
3η Φάση (12:00 – 13:30): Επιχειρήσεις και συνεργασία. Αποτελεί το κρισιμότερο στάδιο της άσκησης. Μέσω των επαναληπτών VHF/UHF, πραγματοποιείται η συλλογή πληροφοριών για αγνοούμενους και θύματα από διάφορα σημεία της Ρόδου.
Στο κέντρο επιχειρήσεων παρίσταται εκπρόσωπος της Πολιτικής Προστασίας του Δήμου Ρόδου, ο οποίος λειτουργεί διαδραστικά, αξιολογώντας τη ροή των δεδομένων.
Σε αυτή τη φάση, οι εθελοντικές ομάδες λαμβάνουν πρωτοβουλίες για τον συντονισμό ανθρωπιστικής βοήθειας, τροφοδοσίας και διακομιδών, αποδεικνύοντας ότι ο ραδιοερασιτέχνης λειτουργεί ως ο νευραλγικός κόμβος που συνδέει διαφορετικές διασωστικές μονάδες.
4η Φάση (13:30 – 14:00): Δορυφορική ζεύξη και σύγκλιση. Ολοκληρώνεται η ανταπόκριση μέσω των ψηφιακών δικτύων Echolink και DMR, καθώς και της δορυφορικής ζεύξης μέσω του γεωστατικού δορυφόρου QO-100 στη συχνότητα 10.489.960 USB. Η χρήση δορυφορικών μέσων θεωρείται πλέον απαραίτητη και συνεχής, προσφέροντας μια σταθερή εναλλακτική όταν οι επίγειες κεραίες έχουν υποστεί ζημιές.
Για την άρτια διεξαγωγή, κάθε συμμετέχων σταθμός υποχρεούται να ακολουθεί αυστηρά τις εντολές του κέντρου και να διαβιβάζει ένα συγκεκριμένο πακέτο πληροφοριών.
Αυτό περιλαμβάνει το διακριτικό σήμα (call sign), τον τύπο του εξοπλισμού, το είδος της κεραίας και, το σημαντικότερο, τις ακριβείς γεωγραφικές συντεταγμένες σε μορφή WGS84.
Επιπροσθέτως, απαιτείται η αναφορά της εγγύτητας σε σταθμούς ασφαλείας, όπως Αστυνομικά Τμήματα, Πυροσβεστικούς Σταθμούς και Νοσοκομεία.
Η διαδικασία αυτή επιτρέπει τη δημιουργία ενός λεπτομερούς επιχειρησιακού χάρτη σε πραγματικό χρόνο, ο οποίος είναι απαραίτητος για την καθοδήγηση των επίσημων κρατικών φορέων.
Η πειθαρχία στη χρήση των συχνοτήτων και η οικονομία χρόνου στις διαβιβάσεις αποτελούν τα θεμέλια της επιτυχίας της άσκησης. Σε συνθήκες πραγματικής κρίσης, η σωστή διαχείριση του χρόνου μεταφράζεται απευθείας σε σωμένες ανθρώπινες ζωές.
Η δυνατότητα των ραδιοερασιτεχνών να λειτουργούν ως γέφυρα μεταξύ της τοπικής αυτοδιοίκησης, των σωμάτων ασφαλείας και των εθελοντικών ομάδων, προσδίδει στο δίκτυο μια μοναδική επιχειρησιακή αξία.
Η άσκηση «Κέρβερος 2026» αναδεικνύει την ανάγκη για συνεχή ετοιμότητα και πειθαρχία στη χρήση των συχνοτήτων.
Η ικανότητα του εθελοντικού αυτού μηχανισμού να λειτουργεί αυτόνομα και συμπληρωματικά προς τις κρατικές δομές, ενισχύει την κοινωνική ανθεκτικότητα απέναντι σε μελλοντικές προκλήσεις.
Η προετοιμασία, όπως επισημαίνεται στον επιχειρησιακό σχεδιασμό της ΕΡΔ, αποτελεί τη μοναδική αποτελεσματική μέθοδο αντιμετώπισης έκτακτων αναγκών. Η αφοσίωση των ραδιοερασιτεχνών στην υπηρεσία του κοινωνικού συνόλου παραμένει η εγγύηση ότι, ακόμη και στις πιο δυσμενείς συνθήκες, η επικοινωνία, και κατ’ επέκταση η βοήθεια, θα είναι διασφαλισμένη.
