Για τις εξελίξεις με τα πολεμικά μέτωπα στη Μέση Ανατολή, μιλάει σήμερα ο κ. Άγγελος Συρίγος, καθηγητής Διεθνούς Δικαίου και Εξωτερικής Πολιτικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας στην Α’ Αθηνών.
Σημείο αιχμής θα αποτελέσει η 15η Μαΐου που ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντόναλντ Τράμπ θα επισκεφθεί τον Κινέζο ομόλογό του, Σι Τζινπίνγκ. και όπως υπογραμμίζει χαρακτηριστικά: «Ενώ έχουμε έναν Αμερικανό Πρόεδρο που παίζει πόκερ, η Κίνα παίζει σκάκι (!)».
• Τα βλέμματα όλου του πλανήτη είναι στραμμένα στη Μέση Ανατολή και παρακολουθούμε τις εξελίξεις με ιδιαίτερη ανησυχία. Θα ήθελα το σχόλιο και την εκτίμησή σας.
Αν βάλουμε ένα χρονικό όριο, το οποίο πιστεύω καθορίζει τα πάντα σε σχέση με το τι συμβαίνει με τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, είναι η 15η Μαΐου. Είναι η ημερομηνία που ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντόναλντ Τράμπ θα επισκεφθεί τον Κινέζο ομόλογό του, Σι Τζινπίνγκ.
Θεωρώ περίπου βέβαιον πως ο Τραμπ θα κάνει ό,τι μπορεί, ούτως ώστε μέχρι τότε να έχει επέλθει ειρήνευση διότι δεν θέλει να πάει με ανοιχτό αυτό το μέτωπο, στον Κινέζο πρόεδρο.
Αυτό σημαίνει ότι οι διαπραγματεύσεις οι οποίες ξεκίνησαν την προηγούμενη εβδομάδα στο Ισλαμαμπάντ, θα συνεχιστούν- αν όχι σήμερα ή αύριο, στο επόμενο χρονικό διάστημα μέχρι τη 15η Μαΐου προκειμένου να λυθεί όλο αυτό το ζήτημα και να ξαναρχίσει η κανονική ροή πετρελαίου μέσω των στενών του Ορμούζ.
Για τους Ιρανούς το κρίσιμο σημείο είναι ο εμπλουτισμός του ουρανίου. Τι γίνεται με τον περίπου μισό τόνο ραδιενεργό υλικό που έχουν στα χέρια τους, τι γίνεται με τα στενά του Ορμούζ και τι γίνεται με τις αποζημιώσεις που ζητούν να πάρουν ή έστω την αποδέσμευση κεφαλαίων 26 δισεκατομμυρίων δολαρίων που βρίσκονται σε διάφορες τράπεζες ανά τον κόσμο και είναι δεσμευμένες. Σε αυτά τα τέσσερα σημεία επικεντρώνεται η διαπραγμάτευση. Ας κρατήσουμε ότι οι Αμερικανοί δεν είπαν ότι το Ιράν, δεν έχει δικαίωμα εμπλουτισμού ουρανίου αλλά είπαν, ότι αυτό θα γίνει μετά από ένα χρονικό είκοσι ετών -εν αντιθέσει με το Ιράν που λέει πέντε έτη. Αυτό δείχνει ότι υπάρχει κάποιο περιθώριο συμφωνίας σε αυτό το θέμα.
Η αποδέσμευση των χρηματικών ποσών νομίζω είναι κάτι πιο απλό. Πιο δύσκολο είναι το θέμα του τι θα γίνει με τον μισό τόνο ραδιενεργού υλικού. Θα δούμε τις επόμενες μέρες. Πιστεύω πάντως ότι είμαστε κοντά στην επίλυση, στην ειρήνευση σε αυτή τη φάση.
• Αυτό δίνει μια ανάσα σε όλη αυτή την παγκόσμια ύφεση στην οποία έχει μπει η οικονομία. Και βλέπουμε βέβαια τα αποτελέσματά της. Υπάρχει επίσης πολύ μεγάλη ανησυχία σε όλους τους κλάδους: στη ναυτιλία, στις αεροπορικές μεταφορές, στον τουρισμό κ.λπ.
Η ειρήνευση δεν πρόκειται να οδηγήσει σε απόλυτη αποκατάσταση της δημιουργηθείσας καταστάσεως για πολλούς και διαφόρους λόγους. Πρώτα απ’ όλα έχουν πληγεί εγκαταστάσεις μεταφορτώσεως πετρελαίου ή φυσικού αερίου. Έχουν πληγεί πετρελαιοπηγές. Έχει δημιουργηθεί ένα μεγάλο απόθεμα πετρελαίου στις αποθήκες το οποίο αυτή τη στιγμή δεν ξέρουν τι να κάνουν. Υπάρχουν διάφορα προβλήματα τα οποία θα χρειαστούν τουλάχιστον ένα εξάμηνο. Ένα άλλο πολύ σημαντικό θέμα, είναι αυτό της διυλίσεως του πετρελαίου. Βλέπετε τα περισσότερα υποπροϊόντα του πετρελαίου που παίρνουμε από αυτό, την κηροζίνη για τα αεροπλάνα, τη βενζίνη, την πίσσα κ.λπ. είναι προϊόντα διυλίσεως του πετρελαίου. Και οι μεγαλύτερες εγκαταστάσεις διυλιστηρίων κατά τεκμήριο, βρίσκονται στις χώρες του Κόλπου. Οπότε όλα αυτά μαζί δείχνουν ότι θα καθυστερήσουν ένα χρονικό διάστημα. Άρα η επίδραση στη διεθνή οικονομία δυστυχώς θα συνεχιστεί μέχρι να επανέλθουμε στην κανονικότητα.
• Είναι όμως θετικό ότι γίνονται βήματα.
Έχουν γίνει αρκετά βήματα. Και σας λέω, ότι μου έκανε εντύπωση πρώτα απ’ όλα η απευθείας συνάντηση Αμερικανών – Ιρανών. Το ένα σημείο είναι αυτό.
Το δεύτερο σημείο είναι ότι οι διαφωνίες περιορίστηκαν. Και λέω περιορίστηκαν διότι σε σχέση με τα θέματα που είχαν τεθεί αρχικώς, οι διαφωνίες εμφανίζονται περιορισμένες. Συνεπώς, περιορίστηκαν σε τέσσερα μόνο ζητήματα.
Το τρίτο σημείο είναι ότι παρότι έχουν αποτύχει οι διαπραγματεύσεις σε αυτή τη φάση, οι συνομιλίες συνεχίζονται με διαμεσολαβητή το Πακιστάν αυτή τη φορά. Άρα υπάρχει διπλωματική κίνηση.
Επίσης, υπήρξε συνάντηση μεταξύ του Ισραήλ και του Λιβάνου, μετά από πολλά χρόνια. Να φανταστείτε ότι έγινε διαπραγμάτευση πριν από τέσσερα χρόνια για την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών τους, η οποία δεν έγινε απευθείας αλλά με διαμεσολαβητή. Δηλαδή καθόταν ο ένας στο ένα δωμάτιο, ο άλλος στο άλλο δωμάτιο και υπήρχαν οι Αμερικανοί οι οποίοι πηγαινοέρχονταν μεταξύ του ενός και του άλλου δωματίου και μετέφεραν τις απόψεις της μίας ή της άλλης πλευράς. Οπότε καταλαβαίνετε πόσο σημαντικό είναι που έγινε η απευθείας συνάντηση.
• Κύριε Συρίγο, γίνονται κάποιες κινήσεις και για τα στενά του Ορμούζ. Παρά το γεγονός ότι υπάρχει ο αποκλεισμός από τις ΗΠΑ παρατηρούμε κίνηση από εκεί.
100% και δεν υπάρχει αμφιβολία περί τούτου. Οι κινήσεις οι οποίες γίνονται είναι για να διαπιστωθούν τα όρια του αποκλεισμού από τη μία και την άλλη πλευρά. Γιατί εδώ πέρα έχουμε έναν παραλογισμό. Ποιος είναι ο παραλογισμός: Το Ιράν λέει θα επιτρέπω φορτία μόνο που προέρχονται από μένα ή από άλλες χώρες φιλικές προς το Ιράν.
Έρχεται η Αμερική και λέει θα επιτρέπω φορτία τα οποία δεν θα προέρχονται από λιμάνια του Ιράν.
Άρα τι σημαίνει… το απόλυτο κλείσιμο των στενών του Ορμούζ. Κάθε πλευρά τώρα διαπιστώνει ποια είναι τα όρια της άλλης πλευράς. Επί παραδείγματι αν πάει να περάσει πλοίο, θα βυθιστεί από τους Αμερικανούς, θα χτυπηθεί;
Από την άλλη πλευρά όμως θεωρώ ότι όλη αυτή η κατάσταση είναι για να ασκηθεί διπλωματική πίεση και να φανεί προς την κοινή γνώμη και στο εσωτερικό των κρατών ότι αυτό δεν είναι κάτι απλό.
• Κατά την άποψή σας, ποιος είναι ο ρόλος της Κίνας;
Η Κίνα έχει επηρεαστεί άμεσα από όλες αυτές τις εξελίξεις, λόγω του ό,τι το 10% των ημερησίων αναγκών της προέρχεται από τα πετρέλαια του Ιράν. Οπότε είναι άμεσα επηρεασμένη. Θεωρώ όμως ότι η Κίνα έχει στρατηγική υπομονή.
Ενώ έχουμε έναν Αμερικανό Πρόεδρο που παίζει πόκερ, η Κίνα παίζει σκάκι (!).
Έχει υπομονή και βλέπει πώς εξελίσσονται τα πράγματα σε βάθος χρόνου. Άρα έχουμε να δούμε αρκετά κεφάλαια ακόμη μπροστά μας για να καταλάβουμε ποια είναι τα μαθήματα που έχει πάρει η Κίνα από αυτή τη σύγκρουση.
