Κύμα αντιδράσεων φέρνει το παράθυρο πολεοδόμησης στις περιοχές Natura

Νέο κύμα σφο­δρών αντι­δρά­σε­ων από ει­δι­κούς επι­στή­μο­νες αλλά και οι­κο­λο­γι­κές ορ­γα­νώ­σεις έχει πυ­ρο­δο­τή­σει η προ­ω­θού­με­νη ρύθ­μι­ση του υπουρ­γεί­ου Πε­ρι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας που ανοί­γει πα­ρά­θυ­ρο δό­μη­σης ακόμα και σε προ­στα­τευό­με­νες πε­ριο­χές του δι­κτύ­ου Natura 2000, για την οποία είχε γρά­ψει ανα­λυ­τι­κά το «ethnos.gr» στις αρχές του μήνα.

Η διά­τα­ξη, που πε­ρι­λαμ­βά­νε­ται στο υπό δια­βού­λευ­ση νο­μο­σχέ­διο του υπουρ­γεί­ου και τρο­πο­ποιεί το άρθρο 19 του ν. 1650/1986, ει­σά­γει για πρώτη φορά με τέ­τοια σα­φή­νεια τη δυ­να­τό­τη­τα ορ­γα­νω­μέ­νης πο­λε­ο­δό­μη­σης σε συ­γκε­κρι­μέ­νες ζώνες προ­στα­τευό­με­νων πε­ριο­χών. Πρό­κει­ται για τις λε­γό­με­νες ζώνες «βιώ­σι­μης δια­χεί­ρι­σης φυ­σι­κών πόρων», όπου υπό όρους θα μπο­ρούν να κα­θο­ρί­ζο­νται νέες οι­κι­στι­κές πε­ριο­χές μέσω Το­πι­κών ή Ει­δι­κών Πο­λε­ο­δο­μι­κών Σχε­δί­ων.

Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι σύμ­φω­να με την προ­τει­νό­με­νη ρύθ­μι­ση, σε τμή­μα­τα της ζώνης βιώ­σι­μης δια­χεί­ρι­σης φυ­σι­κών πόρων που είναι όμορα με πε­ριο­χές εντός σχε­δί­ου πό­λε­ως ή εντός ορίων οι­κι­σμού, θα επι­τρέ­πε­ται πλέον ο κα­θο­ρι­σμός με Το­πι­κό ή Ει­δι­κό Πο­λε­ο­δο­μι­κό Σχέ­διο οι­κι­στι­κής πε­ριο­χής προς πο­λε­ο­δό­μη­ση έως και στο 20% του συ­νό­λου της συ­γκε­κρι­μέ­νης ζώνης της προ­στα­τευό­με­νης πε­ριο­χής. Η επέ­κτα­ση οι­κι­σμού θα μπο­ρεί να γίνει υπό συ­γκε­κρι­μέ­νες προ­ϋ­πο­θέ­σεις και εφό­σον σω­ρευ­τι­κά:

δεν πα­ρα­βλά­πτε­ται η ακε­ραιό­τη­τα της πε­ριο­χής.

είναι συμ­βα­τός με την οι­κεία εγκε­κρι­μέ­νη Ει­δι­κή Πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κή Με­λέ­τη (Ε.Π.Μ.),

τεκ­μη­ριώ­νε­ται η ανα­γκαιό­τη­τα επέ­κτα­σης του σχε­δί­ου πό­λε­ως ή του οι­κι­σμού από με­λέ­τη Το­πι­κού Πο­λε­ο­δο­μι­κού Σχε­δί­ου (Τ.Π.Σ.) ή Ει­δι­κού Πο­λε­ο­δο­μι­κού Σχε­δί­ου (Ε.Π.Σ.) και

η έκτα­ση δεν υπερ­βαί­νει πο­σο­στό 20% της συ­νο­λι­κής έκτα­σης της ζώνης της οι­κεί­ας προ­στα­τευό­με­νης πε­ριο­χής και σε πε­ρί­πτω­ση που στην Ε.Π.Μ. ορί­ζε­ται μι­κρό­τε­ρο πο­σο­στό, το πο­σο­στό αυτό.

Σε άτυπη ενη­μέ­ρω­ση που ακο­λού­θη­σε τις πρώ­τες αντι­δρά­σεις, το υπουρ­γείο επι­χεί­ρη­σε να πα­ρου­σιά­σει τη ρύθ­μι­ση ως μια ανα­γκαία τομή που φι­λο­δο­ξεί να βάλει τέλος στο άναρ­χο κα­θε­στώς της εκτός σχε­δί­ου δό­μη­σης. Ση­μεί­ω­νε ότι η διά­τα­ξη απο­σκο­πεί στη δη­μιουρ­γία ενός πιο ορ­γα­νω­μέ­νου πλαι­σί­ου ανά­πτυ­ξης, σε μια χώρα όπου πε­ρί­που το 28% της χερ­σαί­ας έκτα­σης, αλλά και πε­ρί­που 1.000 οι­κι­σμοί εντάσ­σο­νται στο δί­κτυο Natura. Όπως επι­ση­μαί­νε­ται, η υφι­στά­με­νη κα­τά­στα­ση εγκλω­βί­ζει χι­λιά­δες πο­λί­τες σε πο­λε­ο­δο­μι­κή αβε­βαιό­τη­τα, διαιω­νί­ζο­ντας στρε­βλώ­σεις και αυ­θαι­ρε­σί­ες. Η ηγε­σία του υπουρ­γεί­ου μιλά για προ­βλή­μα­τα που δεν μπο­ρούν διαρ­κώς να κρύ­βο­νται κάτω από το χαλί «με απο­τέ­λε­σμα χι­λιά­δες πο­λί­τες σε χωριά και πό­λεις της Ελ­λά­δας, πό­λεις όπως τα Γιάν­νε­να, το Ναύ­πλιο η Κα­στο­ριά κλπ. να πα­ρα­μέ­νουν όμη­ροι και να διαιω­νί­ζε­ται η αυ­θαι­ρε­σία στον πο­λε­ο­δο­μι­κό σχε­δια­σμό των πε­ριο­χών».

Το υπουρ­γείο το­νί­ζει ότι η δυ­να­τό­τη­τα πο­λε­ο­δό­μη­σης δεν θα είναι γε­νι­κευ­μέ­νη, αλλά θα αφορά πε­ριο­ρι­σμέ­νες πε­ρι­πτώ­σεις και συ­γκε­κρι­μέ­να πε­ριο­χές σε επαφή με υφι­στά­με­νους οι­κι­σμούς, εντός ζωνών χα­μη­λό­τε­ρης προ­στα­σί­ας και μόνο εφό­σον πλη­ρού­νται αυ­στη­ρές προ­ϋ­πο­θέ­σεις, όπως η συμ­βα­τό­τη­τα με τις Ει­δι­κές Πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κές Με­λέ­τες και η μη υπέρ­βα­ση του 20% της έκτα­σής τους. Στό­χος, σύμ­φω­να με το ΥΠΕΝ, είναι μια «ισορ­ρο­πη­μέ­νη ανά­πτυ­ξη» που θα κα­λύ­πτει πραγ­μα­τι­κές στε­γα­στι­κές ανά­γκες χωρίς να δια­κυ­βεύ­ε­ται η οι­κο­λο­γι­κή ακε­ραιό­τη­τα.

Πε­ριο­χή Natura

Από­συρ­ση του άρ­θρου ζητά ο Σύλ­λο­γος Πο­λε­ο­δό­μων

Ωστό­σο, αυτή η προ­σέγ­γι­ση έχει συ­να­ντή­σει ισχυ­ρή αντί­στα­ση από την επι­στη­μο­νι­κή κοι­νό­τη­τα. Ο Σύλ­λο­γος Ελ­λή­νων Πο­λε­ο­δό­μων και Χω­ρο­τα­κτών (ΣΕΠΟΧ) εκ­φρά­ζει την κα­τη­γο­ρη­μα­τι­κή αντί­θε­σή του, υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι η ρύθ­μι­ση με­τα­το­πί­ζει την προ­στα­σία της φύσης προς μια λο­γι­κή δια­χεί­ρι­σης και αξιο­ποί­η­σης. Όπως επι­ση­μαί­νουν, αντί να πε­ριο­ρι­στεί η εκτός σχε­δί­ου δό­μη­ση, ανοί­γει ένα νέο «πα­ρά­θυ­ρο» για πιο ορ­γα­νω­μέ­νες αλλά εξί­σου επι­βα­ρυ­ντι­κές μορ­φές ανά­πτυ­ξης μέσα σε προ­στα­τευό­με­νες εκτά­σεις.

Σφο­δρή είναι η κρι­τι­κή που ασκεί­ται και για το όριο του 20%, το οποίο χα­ρα­κτη­ρί­ζε­ται «αυ­θαί­ρε­το και δυ­νη­τι­κά επι­κίν­δυ­νο». Οι ει­δι­κοί επι­ση­μαί­νουν ότι, δε­δο­μέ­νου του με­γέ­θους πολ­λών πε­ριο­χών Natura, ακόμη και ένα τέ­τοιο πο­σο­στό μπο­ρεί να με­τα­φρα­στεί σε εκτε­τα­μέ­νες πα­ρεμ­βά­σεις, με σω­ρευ­τι­κές επι­πτώ­σεις τόσο στα οι­κο­συ­στή­μα­τα όσο και στη φυ­σιο­γνω­μία των γύρω οι­κι­σμών.

Ο Σύλ­λο­γος Πο­λε­ο­δό­μων ανα­φέ­ρε­ται και σε θε­σμι­κή ασυ­νέ­χεια υπο­γραμ­μί­ζο­ντας ότι οι Ει­δι­κές Πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κές Με­λέ­τες, που απο­τε­λούν βα­σι­κό ερ­γα­λείο για την προ­στα­σία των πε­ριο­χών Natura, δεν έχουν ολο­κλη­ρω­θεί στο σύ­νο­λό τους, ενώ τα Το­πι­κά Πο­λε­ο­δο­μι­κά Σχέ­δια προ­χω­ρούν χωρίς να έχουν εν­σω­μα­τώ­σει τέ­τοιου εί­δους προ­βλέ­ψεις. Αυτό, σύμ­φω­να με τον ΣΕΠΟΧ, δη­μιουρ­γεί ένα πλαί­σιο με αντι­φά­σεις και κενά, το οποίο εν­δέ­χε­ται να οδη­γή­σει σε νέες κα­θυ­στε­ρή­σεις αλλά και σε συ­γκρού­σεις ως προς την εφαρ­μο­γή του.

Αντι­δρά­σεις και από τις πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κές ορ­γα­νώ­σεις

Στο ίδιο μήκος κύ­μα­τος κι­νού­νται και οι πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κές ορ­γα­νώ­σεις, με δώ­δε­κα εξ αυτών σε κοινή τους πα­ρέμ­βα­ση στο πλαί­σιο της δη­μό­σιας δια­βού­λευ­σης που πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­κε να προει­δο­ποιούν ότι η ρύθ­μι­ση ανοί­γει τον δρόμο για στα­δια­κή υπο­βάθ­μι­ση προ­στα­τευό­με­νων πε­ριο­χών. Όπως ση­μειώ­νουν, η πρό­βλε­ψη περί συμ­βα­τό­τη­τας με τις πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κές με­λέ­τες είναι ου­σια­στι­κά ανε­φάρ­μο­στη, καθώς οι με­λέ­τες αυτές δεν έχουν εξε­τά­σει σε­νά­ρια ορ­γα­νω­μέ­νης πο­λε­ο­δό­μη­σης ούτε έχουν αξιο­λο­γή­σει τις επι­πτώ­σεις τους.

Επι­πλέ­ον, εκ­φρά­ζο­νται ανη­συ­χί­ες για τη γε­νι­κευ­μέ­νη ει­σα­γω­γή επι­τρε­πό­με­νων δρα­στη­ριο­τή­των σε όλες τις ζώνες προ­στα­σί­ας, με τις ορ­γα­νώ­σεις να επι­ση­μαί­νουν ότι ακόμη και δρα­στη­ριό­τη­τες που θε­ω­ρού­νται ήπιες μπο­ρεί να έχουν ση­μα­ντι­κές σω­ρευ­τι­κές επι­πτώ­σεις, ιδίως σε πε­ριο­χές υψη­λής οι­κο­λο­γι­κής αξίας.

Οι φο­ρείς ζη­τούν σα­φείς και αυ­στη­ρές δι­κλεί­δες και συ­γκε­κρι­μέ­να:

Ρητή απα­γό­ρευ­ση πο­λε­ο­δό­μη­σης εντός προ­στα­τευό­με­νων πε­ριο­χών, με μόνο εξαι­ρε­τι­κές πα­ρεκ­κλί­σεις απο­κλει­στι­κά για λό­γους υπέρ­τε­ρου δη­μό­σιου συμ­φέ­ρο­ντος και μόνο στην πε­ρί­πτω­ση που δεν υπάρ­χουν εναλ­λα­κτι­κές χω­ρο­θε­τή­σεις.

Ρητή απα­γό­ρευ­ση πο­λε­ο­δο­μι­κών επε­κτά­σε­ων για εμπο­ρι­κές, του­ρι­στι­κές και βιο­μη­χα­νι­κές χρή­σεις.

Σαφή με­θο­δο­λο­γία τεκ­μη­ρί­ω­σης για την ανα­γκαιό­τη­τα τέ­τοιων επεμ­βά­σε­ων, σε σύν­δε­ση με πο­λε­ο­δο­μι­κά με­γέ­θη, χωρίς γε­νι­κές δια­τυ­πώ­σεις και ορι­ζό­ντια πο­σο­στά.

Δε­σμευ­τι­κή, ου­σια­στι­κή δέ­ου­σα εκτί­μη­ση με πλήρη ανά­λυ­ση σω­ρευ­τι­κών επι­πτώ­σε­ων πριν από κάθε πρό­βλε­ψη ΤΠΣ.

Ρητή πρό­βλε­ψη ότι σε όλες τις ζώνες και σε όλες τις πε­ριο­χές Natura (ανε­ξάρ­τη­τα από το στά­διο χα­ρα­κτη­ρι­σμού τους και θέ­σπι­σης μέ­τρων προ­στα­σί­ας) απα­γο­ρεύ­ε­ται η τα­κτο­ποί­η­ση αυ­θαι­ρέ­των, και βε­βαί­ως η επέ­κτα­ση οι­κι­σμών για λό­γους νο­μι­μο­ποί­η­σης πα­ρά­νο­μης δό­μη­σης.

Σαφή ιε­ράρ­χη­ση δρα­στη­ριο­τή­των ανά­λο­γα με τον βαθμό προ­στα­σί­ας των ζωνών, αυ­στη­ρο­ποί­η­ση και πε­ριο­ρι­στι­κή προ­σέγ­γι­ση στην πε­ρί­πτω­ση των ΖΑΠΦ και εξει­δί­κευ­ση όρων στις λοι­πές ζώνες.

Το κοινό σχό­λιο υπο­γρά­φουν οι ορ­γα­νώ­σεις ANIMA, ΑΡ­ΚΤΟΥ­ΡΟΣ, ΑΡ­ΧΕ­ΛΩΝ, ΕΛ­ΛΗ­ΝΙ­ΚΗ ΕΤΑΙ­ΡΕΙΑ Πε­ρι­βάλ­λο­ντος και Πο­λι­τι­σμού, Ελ­λη­νι­κή Εται­ρία Προ­στα­σί­ας της Φύσης, Ελ­λη­νι­κή ΟΡ­ΝΙ­ΘΟ­ΛΟ­ΓΙ­ΚΗ Εται­ρεία, Εται­ρία Προ­στα­σί­ας Πρε­σπών, Καλ­λι­στώ, iSea, MEDASSET, MedINA και WWF Ελλάς.

Στον δη­μό­σιο διά­λο­γο πα­ρεμ­βαί­νουν και εκ­πρό­σω­ποι της το­πι­κής αυ­το­διοί­κη­σης, με τον δή­μαρ­χο Σκύ­ρου, Κυ­ριά­κο Αντω­νό­που­λο, να συ­μπυ­κνώ­νει τη βα­σι­κή έν­στα­ση σε μια φράση: «Η Natura δεν είναι “ρε­ζέρ­βα” ανά­πτυ­ξης!».

Ο κ. Αντω­νό­που­λος επι­ση­μαί­νει ότι με τη ρύθ­μι­ση ει­σά­γε­ται η λο­γι­κή ότι ακόμη και οι προ­στα­τευό­με­νες πε­ριο­χές μπο­ρούν να γί­νουν πεδίο χω­ρι­κής ευ­ε­λι­ξί­ας ξε­κα­θα­ρί­ζο­ντας ότι «οι Natura 2000 δεν δη­μιουρ­γή­θη­καν για να απο­τε­λέ­σουν από­θε­μα μελ­λο­ντι­κής αξιο­ποί­η­σης», αλλά διότι υπάρ­χουν πε­ριο­χές που δεν αντέ­χουν άλλη πίεση.

«Η πρό­βλε­ψη για δυ­να­τό­τη­τα πο­λε­ο­δό­μη­σης έως και 20% σε ζώνες βιώ­σι­μης δια­χεί­ρι­σης, όσο «τε­χνι­κά» κι αν δια­τυ­πώ­νε­ται, στέλ­νει ένα πο­λι­τι­κό μή­νυ­μα: Ότι ακόμη και η ύψι­στη πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κή προ­στα­σία μπο­ρεί να μπει σε πο­σο­στιαία δια­πραγ­μά­τευ­ση. Η φύση όμως δεν λει­τουρ­γεί με όρους Excel» το­νί­ζει προ­σθέ­το­ντας ότι οι πε­ριο­χές Natura είναι γραμ­μή άμυ­νας και προ­στα­σί­ας και όχι δια­πραγ­μα­τευ­τι­κό ερ­γα­λείο.

Πηγή: ethnos.gr