Σε δίνη πολεμικών ανατιμήσεων ταξίδια και αεροπορικές εταιρείες

Η νέα γε­ω­πο­λι­τι­κή κρίση στη Μέση Ανα­το­λή δεν συ­νι­στά μία ακόμη πρό­σκαι­ρη ανα­τα­ρα­χή για τις αε­ρο­με­τα­φο­ρές. Αντί­θε­τα, σύμ­φω­να με διε­θνείς ανα­λύ­σεις και τα πρώτα δε­δο­μέ­να της αγο­ράς, δια­μορ­φώ­νει συν­θή­κες που πα­ρα­πέ­μπουν σε βα­θύ­τε­ρες, δο­μι­κές αλ­λα­γές στον τρόπο λει­τουρ­γί­ας του κλά­δου. Από το κό­στος καυ­σί­μων έως τη διάρ­θρω­ση των δρο­μο­λο­γί­ων και τη συ­μπε­ρι­φο­ρά των επι­βα­τών, το σοκ απο­δει­κνύ­ε­ται πο­λυ­ε­πί­πε­δο και με διάρ­κεια, και φυ­σι­κά επη­ρε­ά­ζει τα αε­ρο­πο­ρι­κά ει­σι­τή­ρια.

Από το ενερ­γεια­κό σοκ στη μό­νι­μη πίεση στους ναύ­λους

Η εκτί­να­ξη της τιμής της κη­ρο­ζί­νης από τα 88 στα 216 δο­λά­ρια έχει ήδη με­τα­βά­λει ρι­ζι­κά τη δομή κό­στους των αε­ρο­πο­ρι­κών εται­ρειών. Το καύ­σι­μο, που πα­ρα­δο­σια­κά αντι­στοι­χεί στο 25%-27% του κό­στους πτή­σης, φτά­νει πλέον έως και το 40%-45%, συ­μπιέ­ζο­ντας δρα­μα­τι­κά τα πε­ρι­θώ­ρια κέρ­δους.

Οι συ­νέ­πειες είναι άμε­σες, αλλά και διαρ­κείς. Με­γά­λοι ευ­ρω­παϊ­κοί όμι­λοι έχουν ήδη πε­ρά­σει αυ­ξή­σεις στα αε­ρο­πο­ρι­κά ει­σι­τή­ρια, ενώ σε ορι­σμέ­νες αγο­ρές κα­τα­γρά­φο­νται ακραί­ες με­τα­βο­λές. Σύμ­φω­να με διε­θνείς ανα­φο­ρές, οι τιμές σε δια­δρο­μές με­γά­λων απο­στά­σε­ων, ιδίως με­τα­ξύ Ασίας και Ευ­ρώ­πης, έχουν αυ­ξη­θεί έως και 560%, με­τα­τρέ­πο­ντας ακόμη και βα­σι­κές δια­δρο­μές σε προ­ϊ­όν υψη­λού κό­στους. Εν­δει­κτι­κά, ναύ­λοι από το Χονγκ Κονγκ προς το Λον­δί­νο ξε­περ­νούν τα 3.300 δο­λά­ρια, ενώ πτή­σεις από τη Νο­τιο­α­να­το­λι­κή Ασία προς την Ευ­ρώ­πη πλη­σιά­ζουν τα 3.000 δο­λά­ρια.

Το κρί­σι­μο στοι­χείο είναι ότι η πίεση αυτή δεν ανα­μέ­νε­ται να εκτο­νω­θεί άμεσα. Ακόμη και σε πε­ρί­πτω­ση απο­κλι­μά­κω­σης της κρί­σης, απαι­τού­νται μήνες ώστε οι μειώ­σεις στο κό­στος καυ­σί­μων να πε­ρά­σουν στους ναύ­λους, ενώ πα­ρά­γο­ντες όπως η μειω­μέ­νη χω­ρη­τι­κό­τη­τα και οι με­γα­λύ­τε­ρες δια­δρο­μές δια­τη­ρούν ανο­δι­κή τάση στις τιμές.

Ακυ­ρώ­σεις, με­γα­λύ­τε­ρες δια­δρο­μές και επα­να­χά­ρα­ξη δι­κτύ­ων

Πα­ράλ­λη­λα, η κρίση πλήτ­τει τον πυ­ρή­να της λει­τουρ­γί­ας των αε­ρο­με­τα­φο­ρών: τα δί­κτυα. Το κλεί­σι­μο ενα­έ­ριων χώρων και η απο­στα­θε­ρο­ποί­η­ση βα­σι­κών κόμ­βων στον Κόλπο έχουν οδη­γή­σει σε δε­κά­δες χι­λιά­δες ακυ­ρώ­σεις πτή­σε­ων, με εκτι­μή­σεις να ανε­βά­ζουν τον αριθ­μό έως και τις 70.000 από τα τέλη Φε­βρουα­ρί­ου.

Η μεί­ω­ση της δια­θέ­σι­μης χω­ρη­τι­κό­τη­τας σε hubs όπως το Ντου­μπάι, η Ντόχα και το Άμπου Ντά­μπι δεν απο­τε­λεί απλώς μια πρό­σκαι­ρη δια­τα­ρα­χή, αλλά χτυπά τον πυ­ρή­να του μο­ντέ­λου πάνω στο οποίο χτί­στη­κε η πα­γκό­σμια αε­ρο­πο­ρία τις τε­λευ­ταί­ες δύο δε­κα­ε­τί­ες. Το λε­γό­με­νο «Gulf hub model» βα­σί­στη­κε στη δυ­να­τό­τη­τα των αε­ρο­πο­ρι­κών εται­ρειών του Κόλ­που να λει­τουρ­γούν ως εν­διά­με­σοι κόμ­βοι για υπε­ρα­τλα­νι­κά και δι­η­πει­ρω­τι­κά τα­ξί­δια, προ­σφέ­ρο­ντας γρή­γο­ρες και απο­δο­τι­κές συν­δέ­σεις με­τα­ξύ Ευ­ρώ­πης, Ασίας και Ωκε­α­νί­ας.

Η ση­με­ρι­νή κρίση απο­κα­λύ­πτει την ευ­θραυ­στό­τη­τα αυτού του μο­ντέ­λου. Με πε­ριο­ρι­σμούς στον ενα­έ­ριο χώρο, αυ­ξη­μέ­νο γε­ω­πο­λι­τι­κό ρίσκο και μειω­μέ­νη αξιο­πι­στία στους χρό­νους αντα­πό­κρι­σης, οι εται­ρεί­ες ανα­γκά­ζο­νται να επα­να­σχε­διά­σουν τα δί­κτυά τους. Ήδη πα­ρα­τη­ρεί­ται με­τα­τό­πι­ση προς εναλ­λα­κτι­κά hubs, όπως η Νο­τιο­α­να­το­λι­κή Ασία, αλλά και ενί­σχυ­ση απευ­θεί­ας συν­δέ­σε­ων (point-to-point), όπου αυτό είναι εφι­κτό.

Την ίδια ώρα, ευ­ρω­παϊ­κοί αε­ρο­με­τα­φο­ρείς επι­χει­ρούν να κα­λύ­ψουν μέρος του κενού, αυ­ξά­νο­ντας απευ­θεί­ας πτή­σεις προς ασια­τι­κούς προ­ο­ρι­σμούς, απο­φεύ­γο­ντας τον Κόλπο. Ωστό­σο, η δυ­να­τό­τη­τα αυτή είναι πε­ριο­ρι­σμέ­νη, καθώς η χω­ρη­τι­κό­τη­τα και οι στό­λοι δεν επαρ­κούν για να υπο­κα­τα­στή­σουν πλή­ρως τον ρόλο των hubs.

Το απο­τέ­λε­σμα είναι μια δο­μι­κή ανα­διά­τα­ξη: λι­γό­τε­ρες και πιο γε­μά­τες πτή­σεις, με­γα­λύ­τε­ρες δια­δρο­μές με αυ­ξη­μέ­νο κό­στος και ένα δί­κτυο λι­γό­τε­ρο απο­δο­τι­κό από πλευ­ράς χρό­νου και τιμής. Αυτές οι αλ­λα­γές δεν ανα­μέ­νε­ται να ανα­στρα­φούν άμεσα, ακόμη και αν η κρίση απο­κλι­μα­κω­θεί, καθώς η εμπι­στο­σύ­νη των επι­βα­τών και ο σχε­δια­σμός των δι­κτύ­ων απαι­τούν χρόνο για να επα­νέλ­θουν.

Ήδη κα­τα­γρά­φο­νται εν­δεί­ξεις υπο­χώ­ρη­σης της ζή­τη­σης, με τις κρα­τή­σεις από την Ευ­ρώ­πη προς τις ΗΠΑ να εμ­φα­νί­ζουν πτώση πε­ρί­που 15%, ενώ αντί­στοι­χη τάση κα­τα­γρά­φε­ται και στις δια­δρο­μές Ασίας–Ευ­ρώ­πης.

Ελ­λά­δα: Αν­θε­κτι­κό­τη­τα με φόντο την αβε­βαιό­τη­τα

Σε αυτό το πε­ρι­βάλ­λον, η ελ­λη­νι­κή αγορά δεί­χνει μέχρι στιγ­μής με­γα­λύ­τε­ρη αν­θε­κτι­κό­τη­τα, χωρίς ωστό­σο να μένει ανε­πη­ρέ­α­στη.

Η AEGEAN επι­χει­ρεί να απορ­ρο­φή­σει μέρος των πιέ­σε­ων μέσω της στρα­τη­γι­κής δια­χεί­ρι­σης κιν­δύ­νου που εφαρ­μό­ζει. Έχει ήδη κα­λύ­ψει το 60% των ανα­γκών της σε καύ­σι­μα για το σύ­νο­λο του έτους μέσω προ­α­γο­ρών, πε­ριο­ρί­ζο­ντας την έκ­θε­σή της στο υπό­λοι­πο 40%. Αυτό της επι­τρέ­πει να συ­γκρα­τεί τις αυ­ξή­σεις στα αε­ρο­πο­ρι­κά ει­σι­τή­ρια σε επί­πε­δα 7%-8%, ση­μα­ντι­κά χα­μη­λό­τε­ρα από τις επι­βα­ρύν­σεις που κα­τα­γρά­φο­νται διε­θνώς.

Την ίδια ώρα, κα­τα­γρά­φε­ται αυ­ξη­μέ­νη ζή­τη­ση για τα πα­κέ­τα AEGEAN Pass, μέσω των οποί­ων οι επι­βά­τες επι­λέ­γουν να «κλει­δώ­σουν» τιμές προ κρί­σης, σε μια προ­σπά­θεια να προ­στα­τευ­τούν από μελ­λο­ντι­κές αυ­ξή­σεις. Σε επί­πε­δο κρα­τή­σε­ων, η ει­κό­να πα­ρα­μέ­νει συ­γκρα­τη­μέ­να θε­τι­κή: δεν κα­τα­γρά­φο­νται μα­ζι­κές ακυ­ρώ­σεις για το κα­λο­καί­ρι, αν και πα­ρα­τη­ρεί­ται επι­βρά­δυν­ση, κυ­ρί­ως σε αγο­ρές που επη­ρε­ά­ζο­νται άμεσα από τις εξε­λί­ξεις, όπως η Μέση Ανα­το­λή και η Κύ­προς.

Ιδιαί­τε­ρη ση­μα­σία έχει ότι τα τε­λευ­ταία χρό­νια η AEGEAN είχε επεν­δύ­σει στρα­τη­γι­κά στην ενί­σχυ­ση της πα­ρου­σί­ας της στη Μέση Ανα­το­λή, βλέ­πο­ντας την πε­ριο­χή ως πύλη για πε­ραι­τέ­ρω ανά­πτυ­ξη προς την Ασία. Ο πό­λε­μος, ωστό­σο, ανα­τρέ­πει αυτόν τον σχε­δια­σμό. Χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό πα­ρά­δειγ­μα απο­τε­λεί η ανα­βο­λή κατά ένα έτος της ει­σό­δου στην αγορά της Ιν­δί­ας, μια αγορά-στόχο για την εται­ρεία. Η συ­γκε­κρι­μέ­νη κί­νη­ση συν­δέ­ε­ται άμεσα και με τον στόλο, καθώς η AEGEAN έχει ήδη προ­χω­ρή­σει σε πα­ραγ­γε­λί­ες αε­ρο­σκα­φών νέας γε­νιάς με δυ­να­τό­τη­τες πτή­σε­ων με­γά­λης διάρ­κειας (Extra Long Range), που προ­ο­ρί­ζο­νταν να υπο­στη­ρί­ξουν αυτό το άνοιγ­μα.

Αντί­στοι­χα, η SKY Express ακο­λου­θεί δια­φο­ρε­τι­κή στρα­τη­γι­κή, επι­λέ­γο­ντας προς το παρόν να δια­τη­ρή­σει στα­θε­ρές τις τιμές στα αε­ρο­πο­ρι­κά ει­σι­τή­ρια, παρά τις αυ­ξή­σεις στο κό­στος καυ­σί­μων. Η επι­λο­γή αυτή εδρά­ζε­ται στην ισχυ­ρή οι­κο­νο­μι­κή της επί­δο­ση το 2025 και στη θε­τι­κή πο­ρεία του 2026, αλλά και στον σύγ­χρο­νο στόλο της. Τα αε­ρο­σκά­φη νέας γε­νιάς Airbus A320neo και A321neo μειώ­νουν την κα­τα­νά­λω­ση καυ­σί­μου έως και 15%, ενι­σχύ­ο­ντας την αν­θε­κτι­κό­τη­τα της εται­ρεί­ας σε πε­ριό­δους έντο­νης με­τα­βλη­τό­τη­τας.

Η ζή­τη­ση πα­ρα­μέ­νει ισχυ­ρή: οι κρα­τή­σεις για το Πάσχα κι­νού­νται σε φυ­σιο­λο­γι­κά επί­πε­δα, ενώ για το κα­λο­καί­ρι εμ­φα­νί­ζουν αυ­ξη­τι­κή τάση. Η εται­ρεία έχει ήδη αυ­ξή­σει τη διε­θνή χω­ρη­τι­κό­τη­τα κατά 22% σε σχέση με το 2025, με επι­πλέ­ον άνοδο 8% από ευ­ρω­παϊ­κές αγο­ρές.

Ένας κλά­δος σε με­τά­βα­ση

Παρά τη σχε­τι­κή αν­θε­κτι­κό­τη­τα της ζή­τη­σης σε επι­μέ­ρους αγο­ρές, το συ­νο­λι­κό τοπίο πα­ρα­πέ­μπει σε μια αγορά που ει­σέρ­χε­ται σε φάση με­τά­βα­σης. Οι τα­ξι­διώ­τες εμ­φα­νί­ζο­νται πιο επι­φυ­λα­κτι­κοί, όχι μόνο λόγω του αυ­ξη­μέ­νου κό­στους, αλλά και εξαι­τί­ας της αβε­βαιό­τη­τας που προ­κα­λούν οι ακυ­ρώ­σεις και οι κα­θυ­στε­ρή­σεις.

Το βα­σι­κό συ­μπέ­ρα­σμα από τις διε­θνείς ανα­λύ­σεις είναι ότι οι αλ­λα­γές δεν είναι συ­γκυ­ρια­κές. Οι με­γα­λύ­τε­ρες δια­δρο­μές, η πε­ριο­ρι­σμέ­νη χω­ρη­τι­κό­τη­τα, η αυ­ξη­μέ­νη με­τα­βλη­τό­τη­τα στο κό­στος καυ­σί­μων και η πι­θα­νή με­τα­τό­πι­ση της ζή­τη­σης προς εναλ­λα­κτι­κά hubs συ­νι­στούν πα­ρά­γο­ντες που μπο­ρούν να επη­ρε­ά­σουν τον κλάδο σε βάθος χρό­νου.

Σε αυτό το νέο πε­ρι­βάλ­λον, τα φθηνά αε­ρο­πο­ρι­κά ει­σι­τή­ρια τεί­νουν να με­τα­τρα­πούν από κα­νό­να σε εξαί­ρε­ση. Και το φε­τι­νό κα­λο­καί­ρι θα είναι εν­δε­χο­μέ­νως προ­άγ­γε­λος μιας νέας κα­νο­νι­κό­τη­τας για τις αε­ρο­με­τα­φο­ρές.

Πηγή: powergame.gr