Η “έξωση” που γύρισε μπούμερανγκ και το θεαματικό σχέδιο στέγασης του Rhodes Co Lab στην πλατεία Σύμης!

• Η από­πει­ρα να κοπεί ο αέρας ενός διε­θνούς προ­γράμ­μα­τος με­τα­σχη­μα­τι­σμού δεν πέ­τυ­χε, αντί­θε­τα ανοί­γει δρόμο για νέο ακί­νη­το με χρη­σι­δά­νειο από τη ΔΕΗ, με τις συ­ζη­τή­σεις να είναι σε προ­χω­ρη­μέ­νο στά­διο και ταυ­τό­χρο­νη ενί­σχυ­ση με σταθ­μούς φόρ­τι­σης στα νησιά, με στόχο ολο­κλή­ρω­ση εντός του 2027

Η υπό­θε­ση του Rhodes Co Lab δεν είναι μια ακόμη δια­φω­νία για ένα κτή­ριο. Είναι κα­θρέ­φτης του πώς μια το­πι­κή σύ­γκρου­ση μπο­ρεί να επι­χει­ρεί να τρα­βή­ξει χει­ρό­φρε­νο σε ένα πρό­γραμ­μα με διε­θνή υπο­γρα­φή, συ­γκε­κρι­μέ­νους στό­χους και πο­λι­τι­κό βάρος, την ίδια στιγ­μή που η κοι­νω­νία της Ρόδου ακού­ει εδώ και χρό­νια για με­γά­λα σχέ­δια και βλέ­πει συχνά μι­κρές αντο­χές στη συ­νερ­γα­σία.

Η ανά­κλη­ση της πα­ρα­χώ­ρη­σης του Νε­ω­ρί­ου από τον δήμο Ρόδου προς την Πε­ρι­φέ­ρεια Νο­τί­ου Αι­γαί­ου πα­ρου­σιά­στη­κε ως μια διοι­κη­τι­κή ενέρ­γεια λόγω κα­θυ­στέ­ρη­σης χρή­σης. Στην πο­λι­τι­κή της διά­στα­ση όμως λει­τούρ­γη­σε ως από­πει­ρα υπο­νό­μευ­σης ενός σχε­δί­ου που υπο­τί­θε­ται ότι θα έπρε­πε να ενώ­νει, όχι να δι­χά­ζει.

Το απο­τέ­λε­σμα είναι διπλά απο­κα­λυ­πτι­κό. Πρώ­τον, η προ­σπά­θεια δεν πέ­τυ­χε. Δεύ­τε­ρον, η λύση που προ­ω­θεί­ται είναι όχι απλώς εναλ­λα­κτι­κή, αλλά ποιο­τι­κά ανώ­τε­ρη, συμ­βο­λι­κά ισχυ­ρό­τε­ρη και επι­χει­ρη­σια­κά πιο πει­στι­κή.

Με κι­νή­σεις που απο­δί­δο­νται στον πε­ρι­φε­ρειάρ­χη κ. Γιώρ­γο Χα­τζη­μάρ­κο, προ­ω­θεί­ται χρη­σι­δά­νειο για πα­ρα­χώ­ρη­ση ακι­νή­του της ΔΕΗ στην πλα­τεία Σύμης στη Με­σαιω­νι­κή Πόλη, με τις συ­ζη­τή­σεις να βρί­σκο­νται σε προ­χω­ρη­μέ­νο στά­διο, ενώ πα­ράλ­λη­λα συν­δέ­ε­ται το πρό­γραμ­μα με ενί­σχυ­ση ηλε­κτρο­κί­νη­σης μέσω σταθ­μών φόρ­τι­σης στα νησιά.

Αν το ζη­τού­με­νο ήταν να στα­λεί μή­νυ­μα ότι το Rhodes Co Lab κό­βε­ται ή απο­δυ­να­μώ­νε­ται, το μή­νυ­μα που τε­λι­κά εκ­πέ­μπε­ται είναι το αντί­θε­το, ότι τώρα απο­κτά και νέα έδρα και νέα ενερ­γεια­κή προ­έ­κτα­ση, με ορί­ζο­ντα ολο­κλή­ρω­σης εντός του 2027.

Το Rhodes Co Lab ως διε­θνές στοί­χη­μα και όχι ως το­πι­κό λά­φυ­ρο

Το Rhodes Co Lab Sustainable Destination δεν είναι ένα γρα­φείο προ­βο­λής. Είναι μια δη­μιουρ­γι­κή πρω­το­βου­λία με ιδρυ­τι­κή σφρα­γί­δα της Πε­ρι­φέ­ρειας Νο­τί­ου Αι­γαί­ου και του ομί­λου TUI, με το ίδρυ­μα TUI Care Foundation, σε συ­νερ­γα­σία με τον δήμο Ρόδου, εταί­ρους και την το­πι­κή κοι­νω­νία, για να συν­δη­μιουρ­γη­θούν λύ­σεις που θα με­τα­σχη­μα­τί­σουν τη Ρόδο σε 1ο ολι­στι­κά βιώ­σι­μο του­ρι­στι­κό προ­ο­ρι­σμό πα­γκο­σμί­ως. Το αφή­γη­μα είναι κα­θα­ρό, πε­ρι­βάλ­λον, άν­θρω­ποι και οι­κο­νο­μία ευ­η­με­ρούν μαζί.

Το επι­χει­ρη­σια­κό πλαί­σιο επί­σης είναι ξε­κά­θα­ρο. Το σχέ­διο 2030 βα­σί­ζε­ται σε ολι­στι­κή προ­σέγ­γι­ση με 3 πυ­λώ­νες, Πε­ρι­βάλ­λον, Κοι­νω­νία και Πο­λι­τι­σμός, Οι­κο­νο­μία και Του­ρι­σμός. Υπάρ­χει με­λέ­τη ολι­στι­κού με­τα­σχη­μα­τι­σμού με συ­νερ­γα­σία της PwC και δη­λω­μέ­νοι στό­χοι όπως στα­δια­κή κα­τάρ­γη­ση ορυ­κτών καυ­σί­μων, ενερ­γεια­κή με­τά­βα­ση, μεί­ω­ση πλα­στι­κού απο­τυ­πώ­μα­τος με προ­ο­πτι­κή ελα­χι­στο­ποί­η­σης έως το 2027, μεί­ω­ση μη αντα­πο­δο­τι­κού νερού στο 20%, σύ­στη­μα δια­χεί­ρι­σης απο­βλή­των, προ­σβα­σι­μό­τη­τα ΑμεΑ, συμ­με­το­χή ερ­γα­ζο­μέ­νων του του­ρι­σμού σε επι­μόρ­φω­ση, δια­σφά­λι­ση συν­θη­κών ερ­γα­σί­ας, προ­στα­σία πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς, ενί­σχυ­ση το­πι­κής πα­ρα­γω­γής κατά 50%, ανά­δει­ξη σε e – destination.

Αυτό το πρό­γραμ­μα δεν μπο­ρεί να κρί­νε­ται με όρους μι­κρής κα­θη­με­ρι­νής αντι­πα­ρά­θε­σης. Όταν μιλάς για “1ο πα­γκό­σμιο πα­ρά­δειγ­μα” και για με­τα­σχη­μα­τι­σμό έως το 2030, η συ­ζή­τη­ση δεν είναι ποιος θα έχει το κλει­δί ενός ακι­νή­του. Είναι ποιος έχει την πο­λι­τι­κή βού­λη­ση να κρα­τή­σει ανοι­χτή την πόρτα μιας με­τά­βα­σης που επη­ρε­ά­ζει του­ρι­σμό, κοι­νω­νία, υπο­δο­μές και διε­θνή ει­κό­να του νη­σιού.

Το Νε­ώ­ριο ως πεδίο πί­ε­σης και η ανά­κλη­ση που άνοι­ξε νέο μέ­τω­πο

Η ιστο­ρία της πα­ρα­χώ­ρη­σης στο Νε­ώ­ριο είναι συ­γκε­κρι­μέ­νη. Υπήρ­ξε από­φα­ση του Δη­μο­τι­κού Συμ­βου­λί­ου για δω­ρε­άν πα­ρα­χώ­ρη­ση χρή­σης ισο­γεί­ου δη­μο­τι­κού ακι­νή­του στην πλα­τεία Νε­ω­ρί­ου, κτή­ρια 13 και 13Α, προς την Πε­ρι­φέ­ρεια Νο­τί­ου Αι­γαί­ου, με στόχο τη δη­μιουρ­γία εκ­θε­σια­κού δια­δρα­στι­κού κέ­ντρου προ­βο­λής του Rhodes Co Lab και πο­λυ­χώ­ρου συ­νερ­γα­σί­ας. Ακο­λού­θη­σε σύμ­βα­ση χρη­σι­δα­νεί­ου με διάρ­κεια 7 ετών και δυ­να­τό­τη­τα πα­ρά­τα­σης 3 ετών, με ρήτρα άμε­σης λύσης και από­δο­σης του ακι­νή­του αν ζη­τη­θεί από τον δήμο σε πε­ρί­πτω­ση πα­ρά­βα­σης όρων ή μα­ταί­ω­σης σκο­πού.

Η Δη­μο­τι­κή Επι­τρο­πή απο­δέ­χθη­κε ει­σή­γη­ση της Οι­κο­νο­μι­κής Υπη­ρε­σί­ας με βα­σι­κό επι­χεί­ρη­μα ότι σχε­δόν 1 χρόνο μετά την υπο­γρα­φή δεν είχε ξε­κι­νή­σει χρήση και εκ­με­τάλ­λευ­ση του ακι­νή­του, ενερ­γο­ποιώ­ντας τη λο­γι­κή ότι ο σκο­πός δεν υλο­ποι­ή­θη­κε εντός εύ­λο­γου χρό­νου. Από πλευ­ράς δήμου, ει­πώ­θη­κε επί­σης ότι η ει­κό­να του χώρου ήταν κακή, ότι υπήρ­ξαν κα­ταγ­γε­λί­ες πο­λι­τών, ότι είναι ακί­νη­το πρώ­της γραμ­μής και ότι δεν υπήρ­ξε συ­νεν­νό­η­ση και έγ­γρα­φα ενη­μέ­ρω­σης.

Μέχρι εδώ, μια στε­γνή ανά­γνω­ση θα έλεγε διοι­κη­τι­κή από­φα­ση. Η πο­λι­τι­κή ανά­γνω­ση όμως δεν είναι ου­δέ­τε­ρη. Ει­δι­κά όταν δη­μό­σια κα­ταγ­γέλ­θη­κε ότι υπάρ­χει υπο­νό­μευ­ση του project από τη δη­μο­τι­κή αρχή, με στόχο πλήγ­μα προς την Πε­ρι­φέ­ρεια, όταν χα­ρα­κτη­ρί­στη­κε η συ­μπε­ρι­φο­ρά πα­ρακ­μια­κή και εκ­δι­κη­τι­κή, και όταν τέ­θη­κε το ερώ­τη­μα γιατί δεν έγινε το αυ­το­νό­η­το, μια επι­κοι­νω­νία με την Πε­ρι­φέ­ρεια για να δια­πι­στω­θεί σε ποιο στά­διο βρί­σκε­ται ένα σύν­θε­το project που απαι­τεί τε­χνι­κή ωρί­μαν­ση και χρόνο.

Το κρί­σι­μο ση­μείο είναι ότι η ανά­κλη­ση δεν πα­γώ­νει απλώς έναν χώρο. Πα­ρά­γει κλίμα. Και το κλίμα είναι συ­στα­τι­κό επι­τυ­χί­ας σε ένα πρό­γραμ­μα που στη­ρί­ζε­ται στη συν­δη­μιουρ­γία με φο­ρείς, επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τα και κοι­νω­νία. Όταν ο ένας θε­σμός αφαι­ρεί από τον άλλο το βα­σι­κό ερ­γα­λείο στέ­γα­σης, το μή­νυ­μα προς τους εταί­ρους δεν είναι λει­τουρ­γι­κό­τη­τα. Είναι αστά­θεια.

Η απά­ντη­ση που άλ­λα­ξε την παρ­τί­δα και η λύση της πλα­τεί­ας Σύμης

Εδώ βρί­σκε­ται η αιχμή. Η από­πει­ρα να δη­μιουρ­γη­θεί πο­λι­τι­κό και επι­χει­ρη­σια­κό αδιέ­ξο­δο, όχι μόνο δεν έπια­σε τόπο αλλά έφερε ένα απο­τέ­λε­σμα που μπο­ρεί να απο­δει­χθεί θε­α­μα­τι­κό. Αντί το Rhodes Co Lab να εγκλω­βι­στεί σε μια συ­ζή­τη­ση για το Νε­ώ­ριο, προ­ω­θεί­ται η υπο­γρα­φή χρη­σι­δα­νεί­ου για πα­ρα­χώ­ρη­ση από τη ΔΕΗ ακι­νή­του στην πλα­τεία Σύμης στη Με­σαιω­νι­κή Πόλη, ώστε να κα­λυ­φθούν οι ανά­γκες του προ­γράμ­μα­τος.

Η Με­σαιω­νι­κή πόλη δεν είναι απλώς ένα ση­μείο στον χάρτη. Είναι ο πυ­ρή­νας της του­ρι­στι­κής ταυ­τό­τη­τας του νη­σιού και χώρος υψη­λού συμ­βο­λι­σμού. Η εγκα­τά­στα­ση μιας δομής που φι­λο­δο­ξεί να υπο­στη­ρί­ξει τον ολι­στι­κό με­τα­σχη­μα­τι­σμό της Ρόδου σε βιώ­σι­μο προ­ο­ρι­σμό μέσα στον ιστο­ρι­κό ιστό λει­τουρ­γεί ως δή­λω­ση, ότι το πρό­γραμ­μα δεν κρύ­βε­ται, δεν απο­λο­γεί­ται, δεν πε­ρι­θω­ριο­ποιεί­ται. Αντί­θε­τα, πάει εκεί όπου χτυπά η καρ­διά της ει­κό­νας της Ρόδου προς τα έξω.

Η λύση αυτή με­τα­τρέ­πει μια υπο­τι­θέ­με­νη ήττα σε ανα­βάθ­μι­ση. Στην πράξη, η ανά­κλη­ση στο Νε­ώ­ριο μένει ως επει­σό­διο, ενώ το πρό­γραμ­μα με­τα­κι­νεί­ται σε μια έδρα που μπο­ρεί να του δώσει πε­ρισ­σό­τε­ρη επι­σκε­ψι­μό­τη­τα, με­γα­λύ­τε­ρη ορα­τό­τη­τα και ισχυ­ρό­τε­ρο αφή­γη­μα.

Η ΔΕΗ, οι σταθ­μοί φόρ­τι­σης και το πρα­κτι­κό απο­τύ­πω­μα στα νησιά

Το δεύ­τε­ρο σκέ­λος είναι ακόμη πιο απο­κα­λυ­πτι­κό για την κα­τεύ­θυν­ση του σχε­δί­ου. Μαζί με το ακί­νη­το, μπαί­νει στο τρα­πέ­ζι η πα­ράλ­λη­λη ενί­σχυ­ση του προ­γράμ­μα­τος με σταθ­μούς φόρ­τι­σης αυ­το­κι­νή­των της ΔΕΗ στα νησιά. Δη­λα­δή, η “λύση στέ­γα­σης” δεν έρ­χε­ται μόνη της, συν­δέ­ε­ται με υπο­δο­μή που ακου­μπά έναν από τους πιο χει­ρο­πια­στούς δεί­κτες βιω­σι­μό­τη­τας, την ηλε­κτρο­κί­νη­ση και τη με­τά­βα­ση σε κα­θα­ρό­τε­ρες με­τα­φο­ρές.

Αυτό αλ­λά­ζει το παι­χνί­δι για 3 λό­γους.

Πρώ­τον, δίνει στο Rhodes Co Lab ένα απτό απο­τέ­λε­σμα που μπο­ρεί να με­τρη­θεί και να φανεί στους κα­τοί­κους και στους επι­σκέ­πτες, όχι μόνο στα powerpoints των πα­ρου­σιά­σε­ων. Οι σταθ­μοί φόρ­τι­σης είναι ει­κό­να, χρήση, κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα.

Δεύ­τε­ρον, ενι­σχύ­ει την πε­ρι­φε­ρεια­κή διά­στα­ση. Το πρό­γραμ­μα δεν αφορά μόνο ένα ση­μείο στη Ρόδο, αλλά μια αντί­λη­ψη που μπο­ρεί να ακτι­νο­βο­λή­σει στα νησιά, κάτι που ενι­σχύ­ει το αφή­γη­μα της Πε­ρι­φέ­ρειας για συ­νο­λι­κή στρα­τη­γι­κή στο Νότιο Αι­γαίο.

Τρί­τον, δη­μιουρ­γεί συμ­μα­χί­ες με βάθος. Όταν ένας με­γά­λος ενερ­γεια­κός παί­κτης εμπλέ­κε­ται με υλι­κούς όρους, ακί­νη­το και υπο­δο­μές, η υπό­θε­ση απο­κτά αν­θε­κτι­κό­τη­τα απέ­να­ντι σε το­πι­κές τρι­βές. Είναι πολύ πιο δύ­σκο­λο να απο­δο­μη­θεί κάτι που στη­ρί­ζε­ται σε πολ­λα­πλά θε­σμι­κά και επι­χει­ρη­σια­κά στη­ρίγ­μα­τα.

Η με­γά­λη ει­κό­να του 2027 και το μή­νυ­μα προς όσους μέ­τρη­σαν λάθος

Ο στό­χος ολο­κλή­ρω­σης εντός του 2027, όπως τί­θε­ται στο πλαί­σιο της λύσης που προ­ω­θεί­ται, δεν είναι απλώς μια ημε­ρο­μη­νία. Είναι πο­λι­τι­κό μή­νυ­μα ότι το Rhodes Co Lab μπαί­νει σε τρο­χιά με συ­γκε­κρι­μέ­νο ορί­ζο­ντα, την ώρα που η αντι­πα­ρά­θε­ση για το Νε­ώ­ριο προ­σπά­θη­σε να το πα­ρου­σιά­σει ως κα­θυ­στε­ρη­μέ­νο ή αδρα­νές.

Και τε­λι­κά, η υπο­τί­μη­ση γύ­ρι­σε μπού­με­ρανγκ. Γιατί η νέα λύση δεί­χνει ότι οι θε­σμοί και οι εταί­ροι που θέ­λουν το project ζω­ντα­νό, έχουν εναλ­λα­κτι­κές. Και όχι οποιεσ­δή­πο­τε εναλ­λα­κτι­κές, αλλά λύ­σεις που ενι­σχύ­ουν το πρό­γραμ­μα και του προσ­δί­δουν νέα δυ­να­μι­κή, ακρι­βώς την ώρα που κά­ποιοι ήθε­λαν να το στρι­μώ­ξουν.