Η “έξωση” που γύρισε μπούμερανγκ και το θεαματικό σχέδιο στέγασης του Rhodes Co Lab στην πλατεία Σύμης!

• Η από­πειρα να κοπεί ο αέρας ενός διε­θνούς προ­γράμ­μα­τος μετα­σχη­μα­τι­σμού δεν πέτυχε, αντί­θετα ανοίγει δρόμο για νέο ακίνητο με χρη­σι­δά­νειο από τη ΔΕΗ, με τις συζη­τή­σεις να είναι σε προ­χω­ρη­μένο στάδιο και ταυ­τό­χρονη ενί­σχυση με σταθ­μούς φόρ­τι­σης στα νησιά, με στόχο ολο­κλή­ρωση εντός του 2027

Η υπόθεση του Rhodes Co Lab δεν είναι μια ακόμη δια­φω­νία για ένα κτήριο. Είναι καθρέ­φτης του πώς μια τοπική σύγκρουση μπορεί να επι­χει­ρεί να τρα­βή­ξει χει­ρό­φρενο σε ένα πρό­γραμμα με διεθνή υπο­γραφή, συγκε­κρι­μέ­νους στόχους και πολι­τικό βάρος, την ίδια στιγμή που η κοι­νω­νία της Ρόδου ακούει εδώ και χρόνια για μεγάλα σχέδια και βλέπει συχνά μικρές αντοχές στη συνερ­γα­σία.

Η ανά­κληση της παρα­χώ­ρη­σης του Νεωρίου από τον δήμο Ρόδου προς την Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου παρου­σιά­στηκε ως μια διοι­κη­τική ενέρ­γεια λόγω καθυ­στέ­ρη­σης χρήσης. Στην πολι­τική της διά­σταση όμως λει­τούρ­γησε ως από­πειρα υπο­νό­μευ­σης ενός σχεδίου που υπο­τί­θε­ται ότι θα έπρεπε να ενώνει, όχι να διχάζει.

Το απο­τέ­λε­σμα είναι διπλά απο­κα­λυ­πτικό. Πρώτον, η προ­σπά­θεια δεν πέτυχε. Δεύ­τε­ρον, η λύση που προ­ω­θεί­ται είναι όχι απλώς εναλ­λα­κτική, αλλά ποιο­τικά ανώτερη, συμ­βο­λικά ισχυ­ρό­τερη και επι­χει­ρη­σιακά πιο πει­στική.

Με κινή­σεις που απο­δί­δο­νται στον περι­φε­ρειάρχη κ. Γιώργο Χατζη­μάρκο, προ­ω­θεί­ται χρη­σι­δά­νειο για παρα­χώ­ρηση ακι­νή­του της ΔΕΗ στην πλατεία Σύμης στη Μεσαιω­νική Πόλη, με τις συζη­τή­σεις να βρί­σκο­νται σε προ­χω­ρη­μένο στάδιο, ενώ παράλ­ληλα συν­δέ­ε­ται το πρό­γραμμα με ενί­σχυση ηλε­κτρο­κί­νη­σης μέσω σταθμών φόρ­τι­σης στα νησιά.

Αν το ζητού­μενο ήταν να σταλεί μήνυμα ότι το Rhodes Co Lab κόβεται ή απο­δυ­να­μώ­νε­ται, το μήνυμα που τελικά εκπέ­μπε­ται είναι το αντί­θετο, ότι τώρα αποκτά και νέα έδρα και νέα ενερ­γειακή προ­έ­κταση, με ορί­ζο­ντα ολο­κλή­ρω­σης εντός του 2027.

Το Rhodes Co Lab ως διεθνές στοί­χημα και όχι ως τοπικό λάφυρο

Το Rhodes Co Lab Sustainable Destination δεν είναι ένα γραφείο προ­βο­λής. Είναι μια δημιουρ­γική πρω­το­βου­λία με ιδρυ­τική σφρα­γίδα της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου και του ομίλου TUI, με το ίδρυμα TUI Care Foundation, σε συνερ­γα­σία με τον δήμο Ρόδου, εταί­ρους και την τοπική κοι­νω­νία, για να συν­δη­μιουρ­γη­θούν λύσεις που θα μετα­σχη­μα­τί­σουν τη Ρόδο σε 1ο ολι­στικά βιώσιμο του­ρι­στικό προ­ο­ρι­σμό παγκο­σμίως. Το αφήγημα είναι καθαρό, περι­βάλ­λον, άνθρω­ποι και οικο­νο­μία ευη­με­ρούν μαζί.

Το επι­χει­ρη­σιακό πλαίσιο επίσης είναι ξεκά­θαρο. Το σχέδιο 2030 βασί­ζε­ται σε ολι­στική προ­σέγ­γιση με 3 πυλώνες, Περι­βάλ­λον, Κοι­νω­νία και Πολι­τι­σμός, Οικο­νο­μία και Του­ρι­σμός. Υπάρχει μελέτη ολι­στι­κού μετα­σχη­μα­τι­σμού με συνερ­γα­σία της PwC και δηλω­μέ­νοι στόχοι όπως στα­διακή κατάρ­γηση ορυκτών καυ­σί­μων, ενερ­γειακή μετά­βαση, μείωση πλα­στι­κού απο­τυ­πώ­μα­τος με προ­ο­πτική ελα­χι­στο­ποί­η­σης έως το 2027, μείωση μη αντα­πο­δο­τι­κού νερού στο 20%, σύστημα δια­χεί­ρι­σης απο­βλή­των, προ­σβα­σι­μό­τητα ΑμεΑ, συμ­με­τοχή εργα­ζο­μέ­νων του του­ρι­σμού σε επι­μόρ­φωση, δια­σφά­λιση συν­θη­κών εργα­σίας, προ­στα­σία πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς, ενί­σχυση τοπικής παρα­γω­γής κατά 50%, ανά­δειξη σε e – destination.

Αυτό το πρό­γραμμα δεν μπορεί να κρί­νε­ται με όρους μικρής καθη­με­ρι­νής αντι­πα­ρά­θε­σης. Όταν μιλάς για “1ο παγκό­σμιο παρά­δειγμα” και για μετα­σχη­μα­τι­σμό έως το 2030, η συζή­τηση δεν είναι ποιος θα έχει το κλειδί ενός ακι­νή­του. Είναι ποιος έχει την πολι­τική βούληση να κρα­τή­σει ανοιχτή την πόρτα μιας μετά­βα­σης που επη­ρε­ά­ζει του­ρι­σμό, κοι­νω­νία, υπο­δο­μές και διεθνή εικόνα του νησιού.

Το Νεώριο ως πεδίο πίεσης και η ανά­κληση που άνοιξε νέο μέτωπο

Η ιστορία της παρα­χώ­ρη­σης στο Νεώριο είναι συγκε­κρι­μένη. Υπήρξε απόφαση του Δημο­τι­κού Συμ­βου­λίου για δωρεάν παρα­χώ­ρηση χρήσης ισο­γείου δημο­τι­κού ακι­νή­του στην πλατεία Νεωρίου, κτήρια 13 και 13Α, προς την Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου, με στόχο τη δημιουρ­γία εκθε­σια­κού δια­δρα­στι­κού κέντρου προ­βο­λής του Rhodes Co Lab και πολυ­χώ­ρου συνερ­γα­σίας. Ακο­λού­θησε σύμβαση χρη­σι­δα­νείου με διάρ­κεια 7 ετών και δυνα­τό­τητα παρά­τα­σης 3 ετών, με ρήτρα άμεσης λύσης και από­δο­σης του ακι­νή­του αν ζητηθεί από τον δήμο σε περί­πτωση παρά­βα­σης όρων ή ματαί­ω­σης σκοπού.

Η Δημο­τική Επι­τροπή απο­δέ­χθηκε εισή­γηση της Οικο­νο­μι­κής Υπη­ρε­σίας με βασικό επι­χεί­ρημα ότι σχεδόν 1 χρόνο μετά την υπο­γραφή δεν είχε ξεκι­νή­σει χρήση και εκμε­τάλ­λευση του ακι­νή­του, ενερ­γο­ποιώ­ντας τη λογική ότι ο σκοπός δεν υλο­ποι­ή­θηκε εντός εύλογου χρόνου. Από πλευράς δήμου, ειπώ­θηκε επίσης ότι η εικόνα του χώρου ήταν κακή, ότι υπήρξαν καταγ­γε­λίες πολιτών, ότι είναι ακίνητο πρώτης γραμμής και ότι δεν υπήρξε συνεν­νό­ηση και έγγραφα ενη­μέ­ρω­σης.

Μέχρι εδώ, μια στεγνή ανά­γνωση θα έλεγε διοι­κη­τική απόφαση. Η πολι­τική ανά­γνωση όμως δεν είναι ουδέ­τερη. Ειδικά όταν δημόσια καταγ­γέλ­θηκε ότι υπάρχει υπο­νό­μευση του project από τη δημο­τική αρχή, με στόχο πλήγμα προς την Περι­φέ­ρεια, όταν χαρα­κτη­ρί­στηκε η συμπε­ρι­φορά παρακ­μιακή και εκδι­κη­τική, και όταν τέθηκε το ερώτημα γιατί δεν έγινε το αυτο­νό­ητο, μια επι­κοι­νω­νία με την Περι­φέ­ρεια για να δια­πι­στω­θεί σε ποιο στάδιο βρί­σκε­ται ένα σύνθετο project που απαιτεί τεχνική ωρί­μανση και χρόνο.

Το κρίσιμο σημείο είναι ότι η ανά­κληση δεν παγώνει απλώς έναν χώρο. Παράγει κλίμα. Και το κλίμα είναι συστα­τικό επι­τυ­χίας σε ένα πρό­γραμμα που στη­ρί­ζε­ται στη συν­δη­μιουρ­γία με φορείς, επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα και κοι­νω­νία. Όταν ο ένας θεσμός αφαιρεί από τον άλλο το βασικό εργα­λείο στέ­γα­σης, το μήνυμα προς τους εταί­ρους δεν είναι λει­τουρ­γι­κό­τητα. Είναι αστά­θεια.

Η απά­ντηση που άλλαξε την παρτίδα και η λύση της πλα­τείας Σύμης

Εδώ βρί­σκε­ται η αιχμή. Η από­πειρα να δημιουρ­γη­θεί πολι­τικό και επι­χει­ρη­σιακό αδιέ­ξοδο, όχι μόνο δεν έπιασε τόπο αλλά έφερε ένα απο­τέ­λε­σμα που μπορεί να απο­δει­χθεί θεα­μα­τικό. Αντί το Rhodes Co Lab να εγκλω­βι­στεί σε μια συζή­τηση για το Νεώριο, προ­ω­θεί­ται η υπο­γραφή χρη­σι­δα­νείου για παρα­χώ­ρηση από τη ΔΕΗ ακι­νή­του στην πλατεία Σύμης στη Μεσαιω­νική Πόλη, ώστε να καλυ­φθούν οι ανάγκες του προ­γράμ­μα­τος.

Η Μεσαιω­νική πόλη δεν είναι απλώς ένα σημείο στον χάρτη. Είναι ο πυρήνας της του­ρι­στι­κής ταυ­τό­τη­τας του νησιού και χώρος υψηλού συμ­βο­λι­σμού. Η εγκα­τά­σταση μιας δομής που φιλο­δο­ξεί να υπο­στη­ρί­ξει τον ολι­στικό μετα­σχη­μα­τι­σμό της Ρόδου σε βιώσιμο προ­ο­ρι­σμό μέσα στον ιστο­ρικό ιστό λει­τουρ­γεί ως δήλωση, ότι το πρό­γραμμα δεν κρύ­βε­ται, δεν απο­λο­γεί­ται, δεν περι­θω­ριο­ποιεί­ται. Αντί­θετα, πάει εκεί όπου χτυπά η καρδιά της εικόνας της Ρόδου προς τα έξω.

Η λύση αυτή μετα­τρέ­πει μια υπο­τι­θέ­μενη ήττα σε ανα­βάθ­μιση. Στην πράξη, η ανά­κληση στο Νεώριο μένει ως επει­σό­διο, ενώ το πρό­γραμμα μετα­κι­νεί­ται σε μια έδρα που μπορεί να του δώσει περισ­σό­τερη επι­σκε­ψι­μό­τητα, μεγα­λύ­τερη ορα­τό­τητα και ισχυ­ρό­τερο αφήγημα.

Η ΔΕΗ, οι σταθμοί φόρ­τι­σης και το πρα­κτικό απο­τύ­πωμα στα νησιά

Το δεύτερο σκέλος είναι ακόμη πιο απο­κα­λυ­πτικό για την κατεύ­θυνση του σχεδίου. Μαζί με το ακίνητο, μπαίνει στο τραπέζι η παράλ­ληλη ενί­σχυση του προ­γράμ­μα­τος με σταθ­μούς φόρ­τι­σης αυτο­κι­νή­των της ΔΕΗ στα νησιά. Δηλαδή, η “λύση στέ­γα­σης” δεν έρχεται μόνη της, συν­δέ­ε­ται με υποδομή που ακουμπά έναν από τους πιο χει­ρο­πια­στούς δείκτες βιω­σι­μό­τη­τας, την ηλε­κτρο­κί­νηση και τη μετά­βαση σε καθα­ρό­τε­ρες μετα­φο­ρές.

Αυτό αλλάζει το παι­χνίδι για 3 λόγους.

Πρώτον, δίνει στο Rhodes Co Lab ένα απτό απο­τέ­λε­σμα που μπορεί να μετρη­θεί και να φανεί στους κατοί­κους και στους επι­σκέ­πτες, όχι μόνο στα powerpoints των παρου­σιά­σεων. Οι σταθμοί φόρ­τι­σης είναι εικόνα, χρήση, καθη­με­ρι­νό­τητα.

Δεύ­τε­ρον, ενι­σχύει την περι­φε­ρειακή διά­σταση. Το πρό­γραμμα δεν αφορά μόνο ένα σημείο στη Ρόδο, αλλά μια αντί­ληψη που μπορεί να ακτι­νο­βο­λή­σει στα νησιά, κάτι που ενι­σχύει το αφήγημα της Περι­φέ­ρειας για συνο­λική στρα­τη­γική στο Νότιο Αιγαίο.

Τρίτον, δημιουρ­γεί συμ­μα­χίες με βάθος. Όταν ένας μεγάλος ενερ­γεια­κός παίκτης εμπλέ­κε­ται με υλικούς όρους, ακίνητο και υπο­δο­μές, η υπόθεση αποκτά ανθε­κτι­κό­τητα απέ­να­ντι σε τοπικές τριβές. Είναι πολύ πιο δύσκολο να απο­δο­μη­θεί κάτι που στη­ρί­ζε­ται σε πολ­λα­πλά θεσμικά και επι­χει­ρη­σιακά στη­ρίγ­ματα.

Η μεγάλη εικόνα του 2027 και το μήνυμα προς όσους μέτρη­σαν λάθος

Ο στόχος ολο­κλή­ρω­σης εντός του 2027, όπως τίθεται στο πλαίσιο της λύσης που προ­ω­θεί­ται, δεν είναι απλώς μια ημε­ρο­μη­νία. Είναι πολι­τικό μήνυμα ότι το Rhodes Co Lab μπαίνει σε τροχιά με συγκε­κρι­μένο ορί­ζο­ντα, την ώρα που η αντι­πα­ρά­θεση για το Νεώριο προ­σπά­θησε να το παρου­σιά­σει ως καθυ­στε­ρη­μένο ή αδρανές.

Και τελικά, η υπο­τί­μηση γύρισε μπού­με­ρανγκ. Γιατί η νέα λύση δείχνει ότι οι θεσμοί και οι εταίροι που θέλουν το project ζωντανό, έχουν εναλ­λα­κτι­κές. Και όχι οποιεσ­δή­ποτε εναλ­λα­κτι­κές, αλλά λύσεις που ενι­σχύ­ουν το πρό­γραμμα και του προσ­δί­δουν νέα δυνα­μική, ακριβώς την ώρα που κάποιοι ήθελαν να το στρι­μώ­ξουν.