• Η απόπειρα να κοπεί ο αέρας ενός διεθνούς προγράμματος μετασχηματισμού δεν πέτυχε, αντίθετα ανοίγει δρόμο για νέο ακίνητο με χρησιδάνειο από τη ΔΕΗ, με τις συζητήσεις να είναι σε προχωρημένο στάδιο και ταυτόχρονη ενίσχυση με σταθμούς φόρτισης στα νησιά, με στόχο ολοκλήρωση εντός του 2027
Η υπόθεση του Rhodes Co Lab δεν είναι μια ακόμη διαφωνία για ένα κτήριο. Είναι καθρέφτης του πώς μια τοπική σύγκρουση μπορεί να επιχειρεί να τραβήξει χειρόφρενο σε ένα πρόγραμμα με διεθνή υπογραφή, συγκεκριμένους στόχους και πολιτικό βάρος, την ίδια στιγμή που η κοινωνία της Ρόδου ακούει εδώ και χρόνια για μεγάλα σχέδια και βλέπει συχνά μικρές αντοχές στη συνεργασία.
Η ανάκληση της παραχώρησης του Νεωρίου από τον δήμο Ρόδου προς την Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου παρουσιάστηκε ως μια διοικητική ενέργεια λόγω καθυστέρησης χρήσης. Στην πολιτική της διάσταση όμως λειτούργησε ως απόπειρα υπονόμευσης ενός σχεδίου που υποτίθεται ότι θα έπρεπε να ενώνει, όχι να διχάζει.
Το αποτέλεσμα είναι διπλά αποκαλυπτικό. Πρώτον, η προσπάθεια δεν πέτυχε. Δεύτερον, η λύση που προωθείται είναι όχι απλώς εναλλακτική, αλλά ποιοτικά ανώτερη, συμβολικά ισχυρότερη και επιχειρησιακά πιο πειστική.
Με κινήσεις που αποδίδονται στον περιφερειάρχη κ. Γιώργο Χατζημάρκο, προωθείται χρησιδάνειο για παραχώρηση ακινήτου της ΔΕΗ στην πλατεία Σύμης στη Μεσαιωνική Πόλη, με τις συζητήσεις να βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο, ενώ παράλληλα συνδέεται το πρόγραμμα με ενίσχυση ηλεκτροκίνησης μέσω σταθμών φόρτισης στα νησιά.
Αν το ζητούμενο ήταν να σταλεί μήνυμα ότι το Rhodes Co Lab κόβεται ή αποδυναμώνεται, το μήνυμα που τελικά εκπέμπεται είναι το αντίθετο, ότι τώρα αποκτά και νέα έδρα και νέα ενεργειακή προέκταση, με ορίζοντα ολοκλήρωσης εντός του 2027.
Το Rhodes Co Lab ως διεθνές στοίχημα και όχι ως τοπικό λάφυρο
Το Rhodes Co Lab Sustainable Destination δεν είναι ένα γραφείο προβολής. Είναι μια δημιουργική πρωτοβουλία με ιδρυτική σφραγίδα της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου και του ομίλου TUI, με το ίδρυμα TUI Care Foundation, σε συνεργασία με τον δήμο Ρόδου, εταίρους και την τοπική κοινωνία, για να συνδημιουργηθούν λύσεις που θα μετασχηματίσουν τη Ρόδο σε 1ο ολιστικά βιώσιμο τουριστικό προορισμό παγκοσμίως. Το αφήγημα είναι καθαρό, περιβάλλον, άνθρωποι και οικονομία ευημερούν μαζί.
Το επιχειρησιακό πλαίσιο επίσης είναι ξεκάθαρο. Το σχέδιο 2030 βασίζεται σε ολιστική προσέγγιση με 3 πυλώνες, Περιβάλλον, Κοινωνία και Πολιτισμός, Οικονομία και Τουρισμός. Υπάρχει μελέτη ολιστικού μετασχηματισμού με συνεργασία της PwC και δηλωμένοι στόχοι όπως σταδιακή κατάργηση ορυκτών καυσίμων, ενεργειακή μετάβαση, μείωση πλαστικού αποτυπώματος με προοπτική ελαχιστοποίησης έως το 2027, μείωση μη ανταποδοτικού νερού στο 20%, σύστημα διαχείρισης αποβλήτων, προσβασιμότητα ΑμεΑ, συμμετοχή εργαζομένων του τουρισμού σε επιμόρφωση, διασφάλιση συνθηκών εργασίας, προστασία πολιτιστικής κληρονομιάς, ενίσχυση τοπικής παραγωγής κατά 50%, ανάδειξη σε e – destination.
Αυτό το πρόγραμμα δεν μπορεί να κρίνεται με όρους μικρής καθημερινής αντιπαράθεσης. Όταν μιλάς για “1ο παγκόσμιο παράδειγμα” και για μετασχηματισμό έως το 2030, η συζήτηση δεν είναι ποιος θα έχει το κλειδί ενός ακινήτου. Είναι ποιος έχει την πολιτική βούληση να κρατήσει ανοιχτή την πόρτα μιας μετάβασης που επηρεάζει τουρισμό, κοινωνία, υποδομές και διεθνή εικόνα του νησιού.
Το Νεώριο ως πεδίο πίεσης και η ανάκληση που άνοιξε νέο μέτωπο
Η ιστορία της παραχώρησης στο Νεώριο είναι συγκεκριμένη. Υπήρξε απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου για δωρεάν παραχώρηση χρήσης ισογείου δημοτικού ακινήτου στην πλατεία Νεωρίου, κτήρια 13 και 13Α, προς την Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, με στόχο τη δημιουργία εκθεσιακού διαδραστικού κέντρου προβολής του Rhodes Co Lab και πολυχώρου συνεργασίας. Ακολούθησε σύμβαση χρησιδανείου με διάρκεια 7 ετών και δυνατότητα παράτασης 3 ετών, με ρήτρα άμεσης λύσης και απόδοσης του ακινήτου αν ζητηθεί από τον δήμο σε περίπτωση παράβασης όρων ή ματαίωσης σκοπού.
Η Δημοτική Επιτροπή αποδέχθηκε εισήγηση της Οικονομικής Υπηρεσίας με βασικό επιχείρημα ότι σχεδόν 1 χρόνο μετά την υπογραφή δεν είχε ξεκινήσει χρήση και εκμετάλλευση του ακινήτου, ενεργοποιώντας τη λογική ότι ο σκοπός δεν υλοποιήθηκε εντός εύλογου χρόνου. Από πλευράς δήμου, ειπώθηκε επίσης ότι η εικόνα του χώρου ήταν κακή, ότι υπήρξαν καταγγελίες πολιτών, ότι είναι ακίνητο πρώτης γραμμής και ότι δεν υπήρξε συνεννόηση και έγγραφα ενημέρωσης.
Μέχρι εδώ, μια στεγνή ανάγνωση θα έλεγε διοικητική απόφαση. Η πολιτική ανάγνωση όμως δεν είναι ουδέτερη. Ειδικά όταν δημόσια καταγγέλθηκε ότι υπάρχει υπονόμευση του project από τη δημοτική αρχή, με στόχο πλήγμα προς την Περιφέρεια, όταν χαρακτηρίστηκε η συμπεριφορά παρακμιακή και εκδικητική, και όταν τέθηκε το ερώτημα γιατί δεν έγινε το αυτονόητο, μια επικοινωνία με την Περιφέρεια για να διαπιστωθεί σε ποιο στάδιο βρίσκεται ένα σύνθετο project που απαιτεί τεχνική ωρίμανση και χρόνο.
Το κρίσιμο σημείο είναι ότι η ανάκληση δεν παγώνει απλώς έναν χώρο. Παράγει κλίμα. Και το κλίμα είναι συστατικό επιτυχίας σε ένα πρόγραμμα που στηρίζεται στη συνδημιουργία με φορείς, επιχειρηματικότητα και κοινωνία. Όταν ο ένας θεσμός αφαιρεί από τον άλλο το βασικό εργαλείο στέγασης, το μήνυμα προς τους εταίρους δεν είναι λειτουργικότητα. Είναι αστάθεια.
Η απάντηση που άλλαξε την παρτίδα και η λύση της πλατείας Σύμης
Εδώ βρίσκεται η αιχμή. Η απόπειρα να δημιουργηθεί πολιτικό και επιχειρησιακό αδιέξοδο, όχι μόνο δεν έπιασε τόπο αλλά έφερε ένα αποτέλεσμα που μπορεί να αποδειχθεί θεαματικό. Αντί το Rhodes Co Lab να εγκλωβιστεί σε μια συζήτηση για το Νεώριο, προωθείται η υπογραφή χρησιδανείου για παραχώρηση από τη ΔΕΗ ακινήτου στην πλατεία Σύμης στη Μεσαιωνική Πόλη, ώστε να καλυφθούν οι ανάγκες του προγράμματος.
Η Μεσαιωνική πόλη δεν είναι απλώς ένα σημείο στον χάρτη. Είναι ο πυρήνας της τουριστικής ταυτότητας του νησιού και χώρος υψηλού συμβολισμού. Η εγκατάσταση μιας δομής που φιλοδοξεί να υποστηρίξει τον ολιστικό μετασχηματισμό της Ρόδου σε βιώσιμο προορισμό μέσα στον ιστορικό ιστό λειτουργεί ως δήλωση, ότι το πρόγραμμα δεν κρύβεται, δεν απολογείται, δεν περιθωριοποιείται. Αντίθετα, πάει εκεί όπου χτυπά η καρδιά της εικόνας της Ρόδου προς τα έξω.
Η λύση αυτή μετατρέπει μια υποτιθέμενη ήττα σε αναβάθμιση. Στην πράξη, η ανάκληση στο Νεώριο μένει ως επεισόδιο, ενώ το πρόγραμμα μετακινείται σε μια έδρα που μπορεί να του δώσει περισσότερη επισκεψιμότητα, μεγαλύτερη ορατότητα και ισχυρότερο αφήγημα.
Η ΔΕΗ, οι σταθμοί φόρτισης και το πρακτικό αποτύπωμα στα νησιά
Το δεύτερο σκέλος είναι ακόμη πιο αποκαλυπτικό για την κατεύθυνση του σχεδίου. Μαζί με το ακίνητο, μπαίνει στο τραπέζι η παράλληλη ενίσχυση του προγράμματος με σταθμούς φόρτισης αυτοκινήτων της ΔΕΗ στα νησιά. Δηλαδή, η “λύση στέγασης” δεν έρχεται μόνη της, συνδέεται με υποδομή που ακουμπά έναν από τους πιο χειροπιαστούς δείκτες βιωσιμότητας, την ηλεκτροκίνηση και τη μετάβαση σε καθαρότερες μεταφορές.
Αυτό αλλάζει το παιχνίδι για 3 λόγους.
Πρώτον, δίνει στο Rhodes Co Lab ένα απτό αποτέλεσμα που μπορεί να μετρηθεί και να φανεί στους κατοίκους και στους επισκέπτες, όχι μόνο στα powerpoints των παρουσιάσεων. Οι σταθμοί φόρτισης είναι εικόνα, χρήση, καθημερινότητα.
Δεύτερον, ενισχύει την περιφερειακή διάσταση. Το πρόγραμμα δεν αφορά μόνο ένα σημείο στη Ρόδο, αλλά μια αντίληψη που μπορεί να ακτινοβολήσει στα νησιά, κάτι που ενισχύει το αφήγημα της Περιφέρειας για συνολική στρατηγική στο Νότιο Αιγαίο.
Τρίτον, δημιουργεί συμμαχίες με βάθος. Όταν ένας μεγάλος ενεργειακός παίκτης εμπλέκεται με υλικούς όρους, ακίνητο και υποδομές, η υπόθεση αποκτά ανθεκτικότητα απέναντι σε τοπικές τριβές. Είναι πολύ πιο δύσκολο να αποδομηθεί κάτι που στηρίζεται σε πολλαπλά θεσμικά και επιχειρησιακά στηρίγματα.
Η μεγάλη εικόνα του 2027 και το μήνυμα προς όσους μέτρησαν λάθος
Ο στόχος ολοκλήρωσης εντός του 2027, όπως τίθεται στο πλαίσιο της λύσης που προωθείται, δεν είναι απλώς μια ημερομηνία. Είναι πολιτικό μήνυμα ότι το Rhodes Co Lab μπαίνει σε τροχιά με συγκεκριμένο ορίζοντα, την ώρα που η αντιπαράθεση για το Νεώριο προσπάθησε να το παρουσιάσει ως καθυστερημένο ή αδρανές.
Και τελικά, η υποτίμηση γύρισε μπούμερανγκ. Γιατί η νέα λύση δείχνει ότι οι θεσμοί και οι εταίροι που θέλουν το project ζωντανό, έχουν εναλλακτικές. Και όχι οποιεσδήποτε εναλλακτικές, αλλά λύσεις που ενισχύουν το πρόγραμμα και του προσδίδουν νέα δυναμική, ακριβώς την ώρα που κάποιοι ήθελαν να το στριμώξουν.
