Παραγεγραμμένα χρέη 34 εκατ. ευρώ προς τον Δήμο Ρόδου αποκαλύπτουν μια διαχρονική τρύπα που πληρώνουν οι πολίτες

Χιλιά­δες οφει­λέ­τες αφή­νο­νται εκτός πραγ­μα­τι­κής πίεσης, πράξεις ανα­γκα­στι­κής εκτέ­λε­σης δεν ασκού­νται εντός προ­θε­σμιών, ο δήμος ανε­βά­ζει τέλη και φορ­τώ­νε­ται δανει­σμό για να καλύψει κενά που θα έπρεπε να έχουν κλείσει εγκαί­ρως

Υπάρ­χουν αριθμοί που δεν είναι απλώς νούμερα σε έναν πίνακα. Είναι χαμένες ευκαι­ρίες, υπο­χρε­ώ­σεις που δεν καλύ­φθη­καν, υπη­ρε­σίες που δεν χρη­μα­το­δο­τή­θη­καν, έργα που έμειναν πίσω. Και τελικά είναι μια σιωπηλή μετα­φορά βάρους από εκεί­νους που όφειλαν και δεν πλή­ρω­σαν, σε εκεί­νους που πλη­ρώ­νουν πάντα.

Στη Ρόδο, το ζήτημα των ληξι­πρό­θε­σμων οφειλών προς τον δήμο επα­νέρ­χε­ται με ένταση, καθώς σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες της «δημο­κρα­τι­κής», περίπου 34 εκατ. ευρώ οφειλών χιλιά­δων οφει­λε­τών έχουν παρα­γρα­φεί, επειδή δεν ενερ­γο­ποι­ή­θη­καν μέσα στις προ­βλε­πό­με­νες προ­θε­σμίες τα αρμόδια μέτρα ανα­γκα­στι­κής εκτέ­λε­σης, και μάλιστα όχι ως μεμο­νω­μένο επει­σό­διο αλλά ως δια­χρο­νική πρα­κτική.

Η παρα­γραφή δεν είναι τεχνική λεπτο­μέ­ρεια, είναι απώλεια εσόδων

Η παρα­γραφή, πίσω από τη νομική της ορο­λο­γία, σημαί­νει κάτι εξαι­ρε­τικά απλό για τα δημο­τικά οικο­νο­μικά: χρήματα που θα έπρεπε να μπουν στα ταμεία δεν μπαί­νουν ποτέ. Το κενό δεν εξα­φα­νί­ζε­ται. Καλύ­πτε­ται είτε με περι­κο­πές είτε με αύξηση τελών είτε με δανει­σμό.

Όταν ένα σημα­ντικό μέρος απαι­τή­σεων «σβήνει» επειδή δεν έγιναν εμπρό­θε­σμα οι προ­βλε­πό­με­νες ενέρ­γειες, ο δήμος δεν χάνει μόνο έσοδα. Χάνει και αξιο­πι­στία απέ­να­ντι στους συνε­πείς δημότες, επειδή η συνέ­πεια μοιάζει να τιμω­ρεί­ται και η ασυ­νέ­πεια να αντα­μεί­βε­ται, έστω και έμμεσα.

Στην περί­πτωση του Δήμου Ρόδου, το πρό­βλημα δεν περιο­ρί­ζε­ται στις γνωστές κλήσεις για στάθ­μευση ή στις παρα­βά­σεις του Κ.Ο.Κ. Οι οφειλές που «γλι­στρούν» εκτός προ­θε­σμιών, σύμφωνα με τις ίδιες πλη­ρο­φο­ρίες, δεν αφορούν μόνο πρό­στιμα οδικής συμπε­ρι­φο­ράς.

Αφορούν ένα ευρύ­τερο φάσμα εσόδων που θα έπρεπε να είχαν βεβαιω­θεί και να είχαν εισπρα­χθεί με συνέ­πεια και συνέ­χεια, ώστε να χρη­μα­το­δο­τούν τις ανάγκες μιας πόλης που κουβαλά αυξη­μέ­νες επο­χι­κές πιέσεις και υψηλό κόστος λει­τουρ­γίας.

Χιλιά­δες οφει­λέ­τες και ένα μήνυμα προς τους υπό­λοι­πους

Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο πόσα χρήματα παρα­γρά­φη­καν, αλλά τι μήνυμα εκπέ­μπε­ται στην κοι­νω­νία. Όταν η δημο­τική διοί­κηση, δια­χρο­νικά, δεν ενερ­γο­ποιεί εγκαί­ρως πράξεις ανα­γκα­στι­κής εκτέ­λε­σης, δεν πρό­κει­ται απλώς για διοι­κη­τική αδρά­νεια. Πρό­κει­ται για μια επιλογή που δημιουρ­γεί κουλ­τούρα μη πλη­ρω­μής. Ο οφει­λέ­της μαθαί­νει ότι υπάρχει πιθα­νό­τητα να περάσει ο χρόνος και να «καθα­ρί­σει». Ο συνεπής πολίτης, αντί­θετα, μαθαί­νει ότι δεν έχει περι­θώ­ριο, γιατί εκείνον τον βρί­σκουν πάντα τα ειδο­ποι­η­τή­ρια, οι λογα­ρια­σμοί, οι αυξή­σεις.

Και κάπου εδώ εμφα­νί­ζε­ται το πιο οδυνηρό σκέλος: το «μάρμαρο» το πλη­ρώ­νει ο πολίτης που δεν χρωστά. Το πλη­ρώ­νει μέσω αυξη­μέ­νων δημο­τι­κών τελών, μέσω νέων επι­βα­ρύν­σεων, μέσω ενός προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού που αναζητά έσοδα όχι εκεί που χάθηκαν, αλλά εκεί που είναι σίγουρο ότι θα εισπρα­χθούν. Δηλαδή στους πολλούς, στους στα­θε­ρούς, στους συνε­πείς.

Τα ληξι­πρό­θε­σμα ως παγό­βουνο και η εικόνα των απαι­τή­σεων

Στοι­χεία από το Υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών, που απο­τυ­πώ­νο­νται εμμέσως και στον ισο­λο­γι­σμό και στην έκθεση που τον συνο­δεύει, όπως απο­κα­λύ­πτει η «δημο­κρα­τική», απο­τυ­πώ­νουν μια εικόνα μεγάλου όγκου ταμειακά βεβαιω­μέ­νων οφειλών, κοντά στα 78,6 εκατ. ευρώ στην έναρξη του 2026. Από αυτά, περίπου 43,9 εκατ. ευρώ ανά­γο­νται σε βεβαιώ­σεις έως το τέλος του 2020 και περίπου 34,7 εκατ. ευρώ σε βεβαιώ­σεις της περιό­δου 2021 έως 2025.

Αυτή η διά­κριση έχει σημασία γιατί ο χρόνος λει­τουρ­γεί σαν αντί­πα­λος της είσπρα­ξης. Όσο παλαιώ­νει μια οφειλή, τόσο αυξά­νε­ται ο κίν­δυ­νος να χαθεί είτε λόγω αδυ­να­μίας εντο­πι­σμού στοι­χείων είτε λόγω διοι­κη­τι­κής ακι­νη­σίας είτε τελικά λόγω παρα­γρα­φής. Και όταν μιλάμε για «δια­χρο­νικά» μη ασκη­θεί­σες πράξεις ανα­γκα­στι­κής εκτέ­λε­σης, μιλάμε ακριβώς για τον μηχα­νι­σμό που αφήνει τον χρόνο να δου­λεύει υπέρ του οφει­λέτη και εις βάρος της πόλης.

Οι ειδο­ποι­ή­σεις και τα μέτρα που άργησαν να γίνουν κανόνας

Σύμφωνα με τις ίδιες πλη­ρο­φο­ρίες, στάλ­θη­καν περίπου 28.800 ατο­μι­κές ειδο­ποι­ή­σεις σε υπό­χρε­ους που δεν είχαν ρυθ­μί­σει οφειλές και οι οφειλές τους κιν­δύ­νευαν να παρα­γρα­φούν, με στόχο τόσο την προει­δο­ποί­ηση όσο και τη διακοπή του χρόνου παρα­γρα­φής. Επι­πλέον εκδό­θη­καν περίπου 1.600 εντολές δέσμευ­σης φορο­λο­γι­κής ενη­με­ρό­τη­τας για οφειλές άνω των 300 ευρώ, που αντι­στοι­χούν σε συνο­λικό ύψος περίπου 20 εκατ. ευρώ.

Τα στοι­χεία αυτά δεί­χνουν ότι υπάρ­χουν εργα­λεία και ότι όταν χρη­σι­μο­ποιού­νται μπορούν να παρά­γουν απο­τέ­λε­σμα. Όμως εδώ κρύ­βε­ται η μεγάλη αντί­φαση: αν σήμερα είναι δυνατό να απο­στα­λούν δεκάδες χιλιά­δες ειδο­ποι­ή­σεις και να ενερ­γο­ποι­η­θούν ψηφιακά μέτρα, γιατί επί χρόνια δεν υπήρξε αντί­στοιχη ένταση και συνέ­πεια; Γιατί η ανα­γκα­στική εκτέ­λεση δεν έγινε σταθερή πρα­κτική, ώστε να μη φτά­νουμε στο σημείο να μιλάμε για παρα­γε­γραμ­μένα δεκάδες εκα­τομ­μύ­ρια;

Ακόμη πιο χαρα­κτη­ρι­στικό είναι το γεγονός ότι οι ηλε­κτρο­νι­κές κατα­σχέ­σεις εμφα­νί­ζο­νται περιο­ρι­σμέ­νες σε αριθμό, με περίπου 6 περι­πτώ­σεις, ενώ το συνο­λικό ποσό απαι­τή­σεων που συν­δέ­ε­ται με αυτά τα μέτρα φτάνει περίπου 1,8 εκατ. ευρώ.

Το απο­τέ­λε­σμα είναι διπλό. Από τη μία, χάνο­νται πολύ­τι­μοι μήνες σε μια δια­δι­κα­σία που έχει συγκε­κρι­μένα χρονικά όρια. Από την άλλη, οι καθυ­στε­ρή­σεις αυτές μετα­τρέ­πο­νται σε πραγ­μα­τικό δημο­σιο­νο­μικό ρίσκο, γιατί όταν εξα­ντλη­θεί το χρονικό περι­θώ­ριο, δεν υπάρχει δεύτερη ευκαι­ρία.

Ρυθ­μί­σεις, απώ­λειες ρυθ­μί­σεων και η πραγ­μα­τική αντοχή του συστή­μα­τος

Οι ρυθ­μί­σεις είναι ένα χρήσιμο εργα­λείο, γιατί αυξά­νουν τις πιθα­νό­τη­τες είσπρα­ξης και ταυ­τό­χρονα ανα­στέλ­λουν τον χρόνο παρα­γρα­φής. Ωστόσο δεν είναι πανά­κεια, ειδικά όταν ο μηχα­νι­σμός παρα­κο­λού­θη­σης και συμ­μόρ­φω­σης δεν λει­τουρ­γεί με στα­θε­ρό­τητα.

Οι πλη­ρο­φο­ρίες της «δημο­κρα­τι­κής» ανα­φέ­ρουν ότι το 2025 έγιναν μόλις 340 ρυθ­μί­σεις συνο­λι­κού ύψους περίπου 5,2 εκατ. ευρώ, ενώ χάθηκαν άλλες ύψους 1,4 εκατ. ευρώ περίπου.

Το συμπέ­ρα­σμα είναι απλό: ακόμη και όταν οι οφειλές μπαί­νουν σε τροχιά πλη­ρω­μής, ένα σημα­ντικό τμήμα επι­στρέ­φει στην αβε­βαιό­τητα. Και αν ο δήμος δεν έχει μια σταθερή, γρήγορη και δίκαιη πολι­τική είσπρα­ξης, οι ρυθ­μί­σεις λει­τουρ­γούν σαν προ­σω­ρινό μπάλωμα, όχι σαν λύση.

Παρα­γρα­φές που ήδη έγιναν και παρα­γρα­φές που έρχο­νται

Στο κομμάτι που «πονάει» περισ­σό­τερο, οι πλη­ρο­φο­ρίες ανα­φέ­ρουν παρα­γρα­φές που προ­χώ­ρη­σαν κατόπιν αιτη­μά­των εκα­το­ντά­δων οφει­λε­τών ενώ υφί­στα­νται άλλες ύψους 6 εκατ. ευρώ περίπου που αφορούν πολύ παλιά έτη πριν το 2005 και θεω­ρού­νται ανε­πί­δε­κτες είσπρα­ξης.

Εδώ ανα­δει­κνύ­ε­ται το πιο πολι­τικά εκρη­κτικό στοι­χείο. Δεν μιλάμε για μεμο­νω­μένα λάθη. Μιλάμε για οφειλές που «σέρ­νο­νται» για δεκα­ε­τίες, δημιουρ­γώ­ντας μια θολή ζώνη όπου κανείς δεν ξέρει τι πραγ­μα­τικά εισπράτ­τε­ται, τι πραγ­μα­τικά μπορεί να εισπρα­χθεί και τι τελικά θα χαθεί ορι­στικά. Αυτή η θολή ζώνη δεν είναι απλώς διοι­κη­τικό πρό­βλημα. Είναι δημο­σιο­νο­μική απειλή.

Το δια­χρο­νικό κενό ενερ­γειών και η ευθύνη του απο­τε­λέ­σμα­τος

Οι πλη­ρο­φο­ρίες της «δημο­κρα­τι­κής» απο­τυ­πώ­νουν ότι σε προ­γε­νέ­στε­ρες περιό­δους δεν δια­πι­στώ­θη­καν ενέρ­γειες με την έννοια της συστη­μα­τι­κής κινη­το­ποί­η­σης μέτρων.

Οταν οι πράξεις ανα­γκα­στι­κής εκτέ­λε­σης δεν ασκού­νται εμπρό­θε­σμα, το απο­τέ­λε­σμα γρά­φε­ται με ένα μόνο τρόπο, παρα­γραφή, απώλεια, έλλειμμα. Και αυτό το απο­τέ­λε­σμα δεν το πλη­ρώ­νει μια υπη­ρε­σία σε ένα γραφείο. Το πλη­ρώ­νει ο δήμος στο σύνολό του, όταν ανα­γκά­ζε­ται να καλύψει λει­τουρ­γικά κενά, και το πλη­ρώ­νει ο πολίτης όταν βλέπει τα τέλη να αυξά­νο­νται και τον δανει­σμό να γίνεται δεκα­νίκι.

Η αύξηση δημο­τι­κών τελών, σε ένα περι­βάλ­λον όπου χάνο­νται έσοδα από ανεί­σπρα­κτες και παρα­γε­γραμ­μέ­νες οφειλές, παράγει μια μορφή αντί­στρο­φης δικαιο­σύ­νης. Ο συνεπής δημότης επι­δο­τεί έμμεσα την ασυ­νέ­πεια, όχι επειδή το θέλει, αλλά επειδή το σύστημα δεν μπόρεσε ή δεν θέλησε να επι­βά­λει εγκαί­ρως την είσπραξη. Το επι­χεί­ρημα ότι «χρειά­ζο­νται χρήματα για να λει­τουρ­γή­σει ο δήμος» δεν απαντά στο κρίσιμο ερώτημα: γιατί τα χρήματα αυτά δεν ανα­ζη­τή­θη­καν εγκαί­ρως από εκεί που έπρεπε;

Και όταν ο δήμος επι­βα­ρύ­νε­ται με δάνεια για να αντα­πε­ξέλ­θει σε υπο­χρε­ώ­σεις, το πρό­βλημα παγιώ­νε­ται. Ο δανει­σμός δεν θερα­πεύει τη διαρροή. Την καλύ­πτει προ­σω­ρινά, φορ­τώ­νο­ντας το κόστος στο μέλλον, με τόκους, δεσμεύ­σεις και μειω­μένη ευε­λι­ξία για επεν­δύ­σεις. Έτσι η παρα­γραφή μετα­τρέ­πε­ται από λογι­στικό γεγονός σε πολι­τική πραγ­μα­τι­κό­τητα που πιέζει τους πάντες.