Παραγεγραμμένα χρέη 34 εκατ. ευρώ προς τον Δήμο Ρόδου αποκαλύπτουν μια διαχρονική τρύπα που πληρώνουν οι πολίτες

Χι­λιά­δες οφει­λέ­τες αφή­νο­νται εκτός πραγ­μα­τι­κής πί­ε­σης, πρά­ξεις ανα­γκα­στι­κής εκτέ­λε­σης δεν ασκού­νται εντός προ­θε­σμιών, ο δήμος ανε­βά­ζει τέλη και φορ­τώ­νε­ται δα­νει­σμό για να κα­λύ­ψει κενά που θα έπρε­πε να έχουν κλεί­σει εγκαί­ρως

Υπάρ­χουν αριθ­μοί που δεν είναι απλώς νού­με­ρα σε έναν πί­να­κα. Είναι χα­μέ­νες ευ­και­ρί­ες, υπο­χρε­ώ­σεις που δεν κα­λύ­φθη­καν, υπη­ρε­σί­ες που δεν χρη­μα­το­δο­τή­θη­καν, έργα που έμει­ναν πίσω. Και τε­λι­κά είναι μια σιω­πη­λή με­τα­φο­ρά βά­ρους από εκεί­νους που όφει­λαν και δεν πλή­ρω­σαν, σε εκεί­νους που πλη­ρώ­νουν πάντα.

Στη Ρόδο, το ζή­τη­μα των λη­ξι­πρό­θε­σμων οφει­λών προς τον δήμο επα­νέρ­χε­ται με έντα­ση, καθώς σύμ­φω­να με πλη­ρο­φο­ρί­ες της «δη­μο­κρα­τι­κής», πε­ρί­που 34 εκατ. ευρώ οφει­λών χι­λιά­δων οφει­λε­τών έχουν πα­ρα­γρα­φεί, επει­δή δεν ενερ­γο­ποι­ή­θη­καν μέσα στις προ­βλε­πό­με­νες προ­θε­σμί­ες τα αρ­μό­δια μέτρα ανα­γκα­στι­κής εκτέ­λε­σης, και μά­λι­στα όχι ως με­μο­νω­μέ­νο επει­σό­διο αλλά ως δια­χρο­νι­κή πρα­κτι­κή.

Η πα­ρα­γρα­φή δεν είναι τε­χνι­κή λε­πτο­μέ­ρεια, είναι απώ­λεια εσό­δων

Η πα­ρα­γρα­φή, πίσω από τη νο­μι­κή της ορο­λο­γία, ση­μαί­νει κάτι εξαι­ρε­τι­κά απλό για τα δη­μο­τι­κά οι­κο­νο­μι­κά: χρή­μα­τα που θα έπρε­πε να μπουν στα τα­μεία δεν μπαί­νουν ποτέ. Το κενό δεν εξα­φα­νί­ζε­ται. Κα­λύ­πτε­ται είτε με πε­ρι­κο­πές είτε με αύ­ξη­ση τελών είτε με δα­νει­σμό.

Όταν ένα ση­μα­ντι­κό μέρος απαι­τή­σε­ων «σβή­νει» επει­δή δεν έγι­ναν εμπρό­θε­σμα οι προ­βλε­πό­με­νες ενέρ­γειες, ο δήμος δεν χάνει μόνο έσοδα. Χάνει και αξιο­πι­στία απέ­να­ντι στους συ­νε­πείς δη­μό­τες, επει­δή η συ­νέ­πεια μοιά­ζει να τι­μω­ρεί­ται και η ασυ­νέ­πεια να αντα­μεί­βε­ται, έστω και έμ­με­σα.

Στην πε­ρί­πτω­ση του Δήμου Ρόδου, το πρό­βλη­μα δεν πε­ριο­ρί­ζε­ται στις γνω­στές κλή­σεις για στάθ­μευ­ση ή στις πα­ρα­βά­σεις του Κ.Ο.Κ. Οι οφει­λές που «γλι­στρούν» εκτός προ­θε­σμιών, σύμ­φω­να με τις ίδιες πλη­ρο­φο­ρί­ες, δεν αφο­ρούν μόνο πρό­στι­μα οδι­κής συ­μπε­ρι­φο­ράς.

Αφο­ρούν ένα ευ­ρύ­τε­ρο φάσμα εσό­δων που θα έπρε­πε να είχαν βε­βαιω­θεί και να είχαν ει­σπρα­χθεί με συ­νέ­πεια και συ­νέ­χεια, ώστε να χρη­μα­το­δο­τούν τις ανά­γκες μιας πόλης που κου­βα­λά αυ­ξη­μέ­νες επο­χι­κές πιέ­σεις και υψηλό κό­στος λει­τουρ­γί­ας.

Χι­λιά­δες οφει­λέ­τες και ένα μή­νυ­μα προς τους υπό­λοι­πους

Το κρί­σι­μο ερώ­τη­μα δεν είναι μόνο πόσα χρή­μα­τα πα­ρα­γρά­φη­καν, αλλά τι μή­νυ­μα εκ­πέ­μπε­ται στην κοι­νω­νία. Όταν η δη­μο­τι­κή διοί­κη­ση, δια­χρο­νι­κά, δεν ενερ­γο­ποιεί εγκαί­ρως πρά­ξεις ανα­γκα­στι­κής εκτέ­λε­σης, δεν πρό­κει­ται απλώς για διοι­κη­τι­κή αδρά­νεια. Πρό­κει­ται για μια επι­λο­γή που δη­μιουρ­γεί κουλ­τού­ρα μη πλη­ρω­μής. Ο οφει­λέ­της μα­θαί­νει ότι υπάρ­χει πι­θα­νό­τη­τα να πε­ρά­σει ο χρό­νος και να «κα­θα­ρί­σει». Ο συ­νε­πής πο­λί­της, αντί­θε­τα, μα­θαί­νει ότι δεν έχει πε­ρι­θώ­ριο, γιατί εκεί­νον τον βρί­σκουν πάντα τα ει­δο­ποι­η­τή­ρια, οι λο­γα­ρια­σμοί, οι αυ­ξή­σεις.

Και κάπου εδώ εμ­φα­νί­ζε­ται το πιο οδυ­νη­ρό σκέ­λος: το «μάρ­μα­ρο» το πλη­ρώ­νει ο πο­λί­της που δεν χρω­στά. Το πλη­ρώ­νει μέσω αυ­ξη­μέ­νων δη­μο­τι­κών τελών, μέσω νέων επι­βα­ρύν­σε­ων, μέσω ενός προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού που ανα­ζη­τά έσοδα όχι εκεί που χά­θη­καν, αλλά εκεί που είναι σί­γου­ρο ότι θα ει­σπρα­χθούν. Δη­λα­δή στους πολ­λούς, στους στα­θε­ρούς, στους συ­νε­πείς.

Τα λη­ξι­πρό­θε­σμα ως πα­γό­βου­νο και η ει­κό­να των απαι­τή­σε­ων

Στοι­χεία από το Υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών, που απο­τυ­πώ­νο­νται εμ­μέ­σως και στον ισο­λο­γι­σμό και στην έκ­θε­ση που τον συ­νο­δεύ­ει, όπως απο­κα­λύ­πτει η «δη­μο­κρα­τι­κή», απο­τυ­πώ­νουν μια ει­κό­να με­γά­λου όγκου τα­μεια­κά βε­βαιω­μέ­νων οφει­λών, κοντά στα 78,6 εκατ. ευρώ στην έναρ­ξη του 2026. Από αυτά, πε­ρί­που 43,9 εκατ. ευρώ ανά­γο­νται σε βε­βαιώ­σεις έως το τέλος του 2020 και πε­ρί­που 34,7 εκατ. ευρώ σε βε­βαιώ­σεις της πε­ριό­δου 2021 έως 2025.

Αυτή η διά­κρι­ση έχει ση­μα­σία γιατί ο χρό­νος λει­τουρ­γεί σαν αντί­πα­λος της εί­σπρα­ξης. Όσο πα­λαιώ­νει μια οφει­λή, τόσο αυ­ξά­νε­ται ο κίν­δυ­νος να χαθεί είτε λόγω αδυ­να­μί­ας εντο­πι­σμού στοι­χεί­ων είτε λόγω διοι­κη­τι­κής ακι­νη­σί­ας είτε τε­λι­κά λόγω πα­ρα­γρα­φής. Και όταν μι­λά­με για «δια­χρο­νι­κά» μη ασκη­θεί­σες πρά­ξεις ανα­γκα­στι­κής εκτέ­λε­σης, μι­λά­με ακρι­βώς για τον μη­χα­νι­σμό που αφή­νει τον χρόνο να δου­λεύ­ει υπέρ του οφει­λέ­τη και εις βάρος της πόλης.

Οι ει­δο­ποι­ή­σεις και τα μέτρα που άρ­γη­σαν να γί­νουν κα­νό­νας

Σύμ­φω­να με τις ίδιες πλη­ρο­φο­ρί­ες, στάλ­θη­καν πε­ρί­που 28.800 ατο­μι­κές ει­δο­ποι­ή­σεις σε υπό­χρε­ους που δεν είχαν ρυθ­μί­σει οφει­λές και οι οφει­λές τους κιν­δύ­νευαν να πα­ρα­γρα­φούν, με στόχο τόσο την προει­δο­ποί­η­ση όσο και τη δια­κο­πή του χρό­νου πα­ρα­γρα­φής. Επι­πλέ­ον εκ­δό­θη­καν πε­ρί­που 1.600 εντο­λές δέ­σμευ­σης φο­ρο­λο­γι­κής ενη­με­ρό­τη­τας για οφει­λές άνω των 300 ευρώ, που αντι­στοι­χούν σε συ­νο­λι­κό ύψος πε­ρί­που 20 εκατ. ευρώ.

Τα στοι­χεία αυτά δεί­χνουν ότι υπάρ­χουν ερ­γα­λεία και ότι όταν χρη­σι­μο­ποιού­νται μπο­ρούν να πα­ρά­γουν απο­τέ­λε­σμα. Όμως εδώ κρύ­βε­ται η με­γά­λη αντί­φα­ση: αν σή­με­ρα είναι δυ­να­τό να απο­στα­λούν δε­κά­δες χι­λιά­δες ει­δο­ποι­ή­σεις και να ενερ­γο­ποι­η­θούν ψη­φια­κά μέτρα, γιατί επί χρό­νια δεν υπήρ­ξε αντί­στοι­χη έντα­ση και συ­νέ­πεια; Γιατί η ανα­γκα­στι­κή εκτέ­λε­ση δεν έγινε στα­θε­ρή πρα­κτι­κή, ώστε να μη φτά­νου­με στο ση­μείο να μι­λά­με για πα­ρα­γε­γραμ­μέ­να δε­κά­δες εκα­τομ­μύ­ρια;

Ακόμη πιο χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό είναι το γε­γο­νός ότι οι ηλε­κτρο­νι­κές κα­τα­σχέ­σεις εμ­φα­νί­ζο­νται πε­ριο­ρι­σμέ­νες σε αριθ­μό, με πε­ρί­που 6 πε­ρι­πτώ­σεις, ενώ το συ­νο­λι­κό ποσό απαι­τή­σε­ων που συν­δέ­ε­ται με αυτά τα μέτρα φτά­νει πε­ρί­που 1,8 εκατ. ευρώ.

Το απο­τέ­λε­σμα είναι διπλό. Από τη μία, χά­νο­νται πο­λύ­τι­μοι μήνες σε μια δια­δι­κα­σία που έχει συ­γκε­κρι­μέ­να χρο­νι­κά όρια. Από την άλλη, οι κα­θυ­στε­ρή­σεις αυτές με­τα­τρέ­πο­νται σε πραγ­μα­τι­κό δη­μο­σιο­νο­μι­κό ρίσκο, γιατί όταν εξα­ντλη­θεί το χρο­νι­κό πε­ρι­θώ­ριο, δεν υπάρ­χει δεύ­τε­ρη ευ­και­ρία.

Ρυθ­μί­σεις, απώ­λειες ρυθ­μί­σε­ων και η πραγ­μα­τι­κή αντο­χή του συ­στή­μα­τος

Οι ρυθ­μί­σεις είναι ένα χρή­σι­μο ερ­γα­λείο, γιατί αυ­ξά­νουν τις πι­θα­νό­τη­τες εί­σπρα­ξης και ταυ­τό­χρο­να ανα­στέλ­λουν τον χρόνο πα­ρα­γρα­φής. Ωστό­σο δεν είναι πα­νά­κεια, ει­δι­κά όταν ο μη­χα­νι­σμός πα­ρα­κο­λού­θη­σης και συμ­μόρ­φω­σης δεν λει­τουρ­γεί με στα­θε­ρό­τη­τα.

Οι πλη­ρο­φο­ρί­ες της «δη­μο­κρα­τι­κής» ανα­φέ­ρουν ότι το 2025 έγι­ναν μόλις 340 ρυθ­μί­σεις συ­νο­λι­κού ύψους πε­ρί­που 5,2 εκατ. ευρώ, ενώ χά­θη­καν άλλες ύψους 1,4 εκατ. ευρώ πε­ρί­που.

Το συ­μπέ­ρα­σμα είναι απλό: ακόμη και όταν οι οφει­λές μπαί­νουν σε τρο­χιά πλη­ρω­μής, ένα ση­μα­ντι­κό τμήμα επι­στρέ­φει στην αβε­βαιό­τη­τα. Και αν ο δήμος δεν έχει μια στα­θε­ρή, γρή­γο­ρη και δί­καιη πο­λι­τι­κή εί­σπρα­ξης, οι ρυθ­μί­σεις λει­τουρ­γούν σαν προ­σω­ρι­νό μπά­λω­μα, όχι σαν λύση.

Πα­ρα­γρα­φές που ήδη έγι­ναν και πα­ρα­γρα­φές που έρ­χο­νται

Στο κομ­μά­τι που «πο­νά­ει» πε­ρισ­σό­τε­ρο, οι πλη­ρο­φο­ρί­ες ανα­φέ­ρουν πα­ρα­γρα­φές που προ­χώ­ρη­σαν κα­τό­πιν αι­τη­μά­των εκα­το­ντά­δων οφει­λε­τών ενώ υφί­στα­νται άλλες ύψους 6 εκατ. ευρώ πε­ρί­που που αφο­ρούν πολύ παλιά έτη πριν το 2005 και θε­ω­ρού­νται ανε­πί­δε­κτες εί­σπρα­ξης.

Εδώ ανα­δει­κνύ­ε­ται το πιο πο­λι­τι­κά εκρη­κτι­κό στοι­χείο. Δεν μι­λά­με για με­μο­νω­μέ­να λάθη. Μι­λά­με για οφει­λές που «σέρ­νο­νται» για δε­κα­ε­τί­ες, δη­μιουρ­γώ­ντας μια θολή ζώνη όπου κα­νείς δεν ξέρει τι πραγ­μα­τι­κά ει­σπράτ­τε­ται, τι πραγ­μα­τι­κά μπο­ρεί να ει­σπρα­χθεί και τι τε­λι­κά θα χαθεί ορι­στι­κά. Αυτή η θολή ζώνη δεν είναι απλώς διοι­κη­τι­κό πρό­βλη­μα. Είναι δη­μο­σιο­νο­μι­κή απει­λή.

Το δια­χρο­νι­κό κενό ενερ­γειών και η ευ­θύ­νη του απο­τε­λέ­σμα­τος

Οι πλη­ρο­φο­ρί­ες της «δη­μο­κρα­τι­κής» απο­τυ­πώ­νουν ότι σε προ­γε­νέ­στε­ρες πε­ριό­δους δεν δια­πι­στώ­θη­καν ενέρ­γειες με την έν­νοια της συ­στη­μα­τι­κής κι­νη­το­ποί­η­σης μέ­τρων.

Οταν οι πρά­ξεις ανα­γκα­στι­κής εκτέ­λε­σης δεν ασκού­νται εμπρό­θε­σμα, το απο­τέ­λε­σμα γρά­φε­ται με ένα μόνο τρόπο, πα­ρα­γρα­φή, απώ­λεια, έλ­λειμ­μα. Και αυτό το απο­τέ­λε­σμα δεν το πλη­ρώ­νει μια υπη­ρε­σία σε ένα γρα­φείο. Το πλη­ρώ­νει ο δήμος στο σύ­νο­λό του, όταν ανα­γκά­ζε­ται να κα­λύ­ψει λει­τουρ­γι­κά κενά, και το πλη­ρώ­νει ο πο­λί­της όταν βλέ­πει τα τέλη να αυ­ξά­νο­νται και τον δα­νει­σμό να γί­νε­ται δε­κα­νί­κι.

Η αύ­ξη­ση δη­μο­τι­κών τελών, σε ένα πε­ρι­βάλ­λον όπου χά­νο­νται έσοδα από ανεί­σπρα­κτες και πα­ρα­γε­γραμ­μέ­νες οφει­λές, πα­ρά­γει μια μορφή αντί­στρο­φης δι­καιο­σύ­νης. Ο συ­νε­πής δη­μό­της επι­δο­τεί έμ­με­σα την ασυ­νέ­πεια, όχι επει­δή το θέλει, αλλά επει­δή το σύ­στη­μα δεν μπό­ρε­σε ή δεν θέ­λη­σε να επι­βά­λει εγκαί­ρως την εί­σπρα­ξη. Το επι­χεί­ρη­μα ότι «χρειά­ζο­νται χρή­μα­τα για να λει­τουρ­γή­σει ο δήμος» δεν απα­ντά στο κρί­σι­μο ερώ­τη­μα: γιατί τα χρή­μα­τα αυτά δεν ανα­ζη­τή­θη­καν εγκαί­ρως από εκεί που έπρε­πε;

Και όταν ο δήμος επι­βα­ρύ­νε­ται με δά­νεια για να αντα­πε­ξέλ­θει σε υπο­χρε­ώ­σεις, το πρό­βλη­μα πα­γιώ­νε­ται. Ο δα­νει­σμός δεν θε­ρα­πεύ­ει τη διαρ­ροή. Την κα­λύ­πτει προ­σω­ρι­νά, φορ­τώ­νο­ντας το κό­στος στο μέλ­λον, με τό­κους, δε­σμεύ­σεις και μειω­μέ­νη ευ­ε­λι­ξία για επεν­δύ­σεις. Έτσι η πα­ρα­γρα­φή με­τα­τρέ­πε­ται από λο­γι­στι­κό γε­γο­νός σε πο­λι­τι­κή πραγ­μα­τι­κό­τη­τα που πιέ­ζει τους πά­ντες.